81. We moeten
vaststellen dat een van de belangrijkste aspecten van onze huidige situatie de
‘zinscrisis’ is. De dikwijls wetenschappelijk gestempelde opvattingen over leven
en wereld zijn zo talrijk geworden, dat we werkelijk beleven hoe het
verschijnsel van de fragmentatie van de kennis om zich heen grijpt. Juist
dát maakt het zoeken naar een zin moeilijk en vaak vruchteloos. Nog
dramatischer is het dat veel mensen, in de maalstroom van gegevens en feiten
waarin we leven en die het eigenlijke weefsel van het leven schijnen te vormen,
zich afvragen of het nog wel zin heeft om over “zin” te praten. De meerderheid
van de theorieën die als om strijd een antwoord geven, respectievelijk de
verschillende manieren van zien en beoordelen met betrekking tot de wereld en
het leven van de mens, maken deze twijfel alleen maar erger, zodat hij
gemakkelijk kan uitlopen op een toestand van scepsis en onverschilligheid, of
op verschillende vormen van nihilisme.
Als gevolg daarvan dringt dikwijls een
tweeduidig denken de menselijke geest binnen, dat leidt tot een steeds diepere
‘introvertheid’ die is opgesloten binnen de grenzen van haar eigen immanentie
zonder enige vorm van referentie aan het transcendente. Een wijsbegeerte die
niet langer de vraag naar de zin van het leven stelt zou het ernstige risico
lopen de rede te herleiden tot louter instrumentele functies, zonder werkelijke
hartstocht voor de waarheid.
Om in harmonie te zijn met het woord
van God moet de filosofie allereerst haar wijsheidsdimensie hervinden, als een
zoektocht naar de uiterste en omvattende zin van het leven. Dit eerste vereiste
draagt in feite ten zeerste bij aan het stimuleren van de wijsbegeerte om in
het reine te komen met haar eigen natuur. Door dat te doen zal zij niet alleen
de beslissende kritische factor zijn die de grondslagen en de grenzen van de
verschillende gebieden van wetenschappelijke kennis bepaalt, maar zal ze ook
haar plaats innemen als uiteindelijke raamwerk van de eenheid van de menselijke
kennis en actie, en ze leiden naar een uiteindelijke bestemming en betekenis.
Deze wijsheidsdimensie is tegenwoordig
te meer nodig, omdat de reusachtige uitbreiding van de technische capaciteit
van de mens vraagt om een vernieuwd en aangescherpt gevoel voor de laatste
waarden. Als deze technologie niet wordt geordend naar iets dat groter is dan
een puur nuttigheidsdoel, dan zou ze spoedig inhumaan kunnen blijken en zelfs
een potentiële vernietigster van het menselijk ras worden. 98
Het woord van God openbaart de
uiteindelijke bestemming van de mens en verschaft een harmoniserende uitleg van
alles wat hij doet in de wereld. Daarom nodigt het de wijsbegeerte uit om mee
te doen in het zoeken naar een natuurlijke fundering van deze zin, die
overeenkomt met de religieuze impuls die iedere mens als persoon eigen is. Een
filosofie die de mogelijkheid van een uiteindelijke en omvattende betekenis
ontkent zou niet alleen slecht berekend zijn op haar taak, maar vals.
|