47. De kerk heeft nooit nagelaten deze gewetensplicht, die zijn grond vindt in een innerlijke behoefte die de christenen uit de eerste eeuwen zo sterk voelden, te bevestigen ook al heeft zij het niet nodig geacht er direct een voorschrift van te maken. Pas later heeft zij vanwege de lauwheid of nalatigheid van sommigen het bijwonen van de zondagsmis expliciet voorgeschreven. Meestal gebeurde dit in de vorm van aansporingen, maar soms heeft zij haar toevlucht moeten nemen tot gerichte kerkrechtelijke bepalingen. Dat heeft zij vanaf de vierde eeuw gedaan bij verschillende plaatselijke concilies (bijvoorbeeld het Concilie van Elvira in 300 waar niet gesproken wordt van de zondagsplicht, maar van de strafgevolgen van driemaal verzuim)78 en vooral vanaf de zesde eeuw (zoals gebeurde tijdens het Concilie van Agde in 506).79 Deze decreten van plaatselijke concilies zijn uitgelopen op een alom geldende gewoonte met een verplichtend karakter die volstrekt vanzelfsprekend was.80

Het kerkelijk wetboek van 1917 goot deze traditie voor de eerste keer in de vorm van een universele wet.81 Het huidige wetboek handhaaft dit voorschrift met de woorden: "Op zondag en op de andere verplichte feestdagen zijn de gelovigen verplicht aan de mis deel te nemen."82 Dit voorschrift wordt gewoonlijk opgevat als een zware verplichting. Dat leert ook de Katechismus van de katholieke kerk83 en dat is ook niet moeilijk te begrijpen, als we bedenken hoe belangrijk de zondag voor het christenleven is.