27. Men kan er moeilijk omheen, op te merken dat het Mariajaar onmiddellijk voorafging aan de gebeurtenissen van 1989. Uiterst verrassend waren deze gebeurtenissen vanwege de schaal waarop en vooral de snelheid waarmee ze plaats vonden. De jaren tachtig waren getekend door een groeiende dreiging tengevolge van de 'koude oorlog'; het jaar 1989 heeft een vreedzame oplossing gebracht, die als het ware de vorm van een 'organische' ontwikkeling aannam. In het licht van deze oplossing krijgt men de neiging om een werkelijk profetische betekenis toe te kennen aan de encycliek Rerum novarum: wat Leo XIII daarin over het communisme schrijft, werd in deze gebeurtenissen bewaarheid, zoals ik in de encycliek Centesimus annus ¹² heb benadrukt. Overigens kon men in hetgeen gebeurd is, de onzichtbare hand van de Voorzienigheid reeds aanvoelen die met moederlijke zorg aan het werk was: "Zal een vrouw haar zuigeling vergeten?" (Js 49,15).
Maar na 1989 zijn we geconfronteerd met nieuwe gevaren en dreigingen. Na de val van het communisme is er in de landen van het voormalige Oostblok het ernstige gevaar opgedoemd van overdreven nationalisme, zoals dat helaas blijkt uit wat er gaande is op de Balkan en in andere naburige gebieden. Dat dwingt de Europese staten ernstig hun geweten te onderzoeken, waarbij zij moeten erkennen dat er op economisch en politiek gebied historische fouten en vergissingen zijn begaan jegens volkeren waarvan de rechten zowel in de vorige eeuw als in de onze, door imperialistische systemen systematisch werden geschonden.