7. Wat de economische ontwikkeling betreft is op het Aziatisch continent een sterk uiteenlopende situatie die zeer moeilijk onder één noemer te brengen is. Er zijn hoog ontwikkelde landen, andere landen waar dankzij een doeltreffende economische politiek vooruitgang geboekt wordt, en weer andere landen waar nog steeds een bittere armoede heerst, en die behoren tot de armste volken van de wereld. In het ontwikkelingsproces is er een groeiende invloed van materialisme en secularisatie, met name in stedelijke gebieden. Deze ideologieën ondermijnen de traditionele sociale en religieuze waarden, en dreigen de culturen van Azië opmerkelijke schade te berokkenen.

De synodevaders hebben de snelle veranderingen besproken die zich voltrekken binnen de verschillende Aziatische samenlevingen, alsmede de positieve en negatieve kanten van die veranderingen. Daaronder is er het verschijnsel van de verstedelijking en het ontstaan van immense stedelijke con-glomeraties, vaak met grote achterstandswijken waarin georganiseerde misdaad, terrorisme, prostitutie en uitbuiting van de zwakste groepen uit de samenleving welig tieren. Ook emigratie is een belangrijk maatschappelijk verschijnsel waarbij miljoenen mensen in financieel, cultureel en moreel opzicht bloot worden gesteld aan moeilijke situaties. Bevolkingsgroepen emigreren binnen Azië, en buiten Azië naar andere werelddelen, en daarvoor zijn vele redenen, waaronder armoede, oorlog, etnische conflicten, beknotting van hun mensenrechten en fundamentele vrijheden. Een andere oorzaak van interne en externe migratie gepaard met desastreuze gevolgen voor het leven en de waarden van het gezin is de bouw van reusachtige industriële complexen. Ook werd de bouw gemeld van kerncentrales, waarbij aan kosten en efficiency buitengewone zorg werd besteed, maar met de veiligheid van de mensen en met het milieu weinig rekening werd gehouden.

Ook het toerisme verdient speciale aandacht. Het is weliswaar een legitieme bedrijfstak met eigen culturele en vormende waarden, maar in sommige gevallen worden veel Aziatische landen in moreel en fysiek opzicht erdoor ondermijnd, zoals blijkt uit de verloedering van jonge vrouwen en zelfs van kinderen door de prostitutie. ¹³ De pastoraal voor migranten en ook voor toeristen is moeilijk en ingewikkeld, met name in Azië waar heel vaak basisstructuren voor een dergelijke pastoraal ontbreken. Bij het opzetten van de pastoraal op alle niveaus moet met deze feitelijkheden rekening worden gehouden. Daarbij mogen de migranten uit de oosterse katholieke kerken niet worden vergeten, voor wie een pastoraal nodig is die afgestemd is op hun eigen kerkelijke tradities. ¹⁴

Sommige landen in Azië hebben te maken met problemen die samenhangen met hun groeiend aantal inwoners, hetgeen niet "enkel een demografisch en economisch maar met name een moreel vraagstuk is".¹⁵ Er is een duidelijk en nauw verband tussen het bevolkingsvraagstuk en menselijke vooruitgang, maar er zijn talrijke verkeerde oplossingen die een bedreiging vormen voor de waardigheid en onschendbaarheid van het leven, en een bijzondere uitdaging betekenen voor de Kerk in Azië. Het is misschien goed om hier erop te wijzen hoezeer de Kerk tot de verdediging en het bevorderen van het leven heeft bijgedragen, evenzeer op het gebied van de gezondheidszorg als op het terrein van sociale ontwikkeling of op dat van onderwijs en opvoeding, tot welzijn van de mensen, met name van de armen. Terecht bracht de Speciale Vergadering voor Azië hulde aan wijlen moeder Teresa van Calcutta "die over de hele wereld bekend was vanwege haar liefde en belangeloze zorg voor de allerarmsten onder de armen".¹⁶ Zij blijft een voorbeeld hoe de Kerk in Azië het leven wil dienen, in moedige tegenstelling met talrijke boze krachten die in de samenleving werkzaam zijn.

Een aantal synodevaders heeft gewezen op de van elders komende invloeden die hun stempel op de Aziatische culturen drukken. Onder de zeer sterke invloed van allerlei media en soorten literatuur, muziek en films die het continent overspoelen treden er veranderingen op in het gedragspatroon van de mensen. Zonder te willen ontkennen dat de sociale communicatiemiddelen een belangrijke invloed ten goede kunnen uitoefenen, ¹⁷ kan men toch niet voorbijgaan aan het negatief effect dat ze vaak hebben. De gunstige effecten kunnen soms teniet worden gedaan door de wijze waarop die middelen gecontroleerd en gebruikt worden door mensen met dubieuze politieke, economische en ideologische belangen. Het gevolg daarvan is dat de negatieve kanten van media en vermaakindustrie een bedreiging vormen voor de traditionele waarden, met name voor de onaantastbaarheid van het huwelijk en de hechtheid van het gezin. Het effect van de beelden van geweld, hedonisme, individualisme en ongebreideld materialisme "treft het hart van de Aziatische culturen, het religieus karakter van volk, gezinnen en hele samenlevingen".¹⁸ Deze situatie vormt een grote uitdaging voor de Kerk en voor de verkondiging van haar boodschap.

De alsmaar voortdurende armoede en uitbuiting van mensen zijn redenen tot de grootst mogelijke bezorgdheid. Er zijn in Azië miljoenen onderdrukte mensen, die eeuwenlang economisch, cultureel en politiek aan de rand van de samenleving zijn gehouden. ¹⁹ In hun beschouwing over de situatie van de vrouwen in de samenlevingen van Azië hebben de synodevaders opgemerkt dat "weliswaar het ontwakend bewustzijn bij de vrouwen van hun waardigheid en rechten een van de belangrijkste tekenen is van onze tijd, maar dat de armoede en uitbuiting van vrouwen toch in heel Azië nog steeds een ernstig probleem vormen".²⁰ Veel meer vrouwen dan mannen kunnen lezen noch schrijven; kinderen van het vrouwelijk geslacht dreigen eerder geaborteerd of zelfs meteen na de geboorte gedood te worden. Ook zijn er door heel Azië heen miljoenen mensen van inheemse of autochtone oorsprong die in vergelijking met de overheersende bevolking in een sociaal, cultureel en politiek isolement leven. ²¹ Het gaf moed, de bisschoppen op de Synode te horen zeggen dat men in een aantal gevallen tegenwoordig op nationaal, regionaal en internationaal niveau aan deze problemen grotere aandacht schenkt, en dat de Kerk zich actief met deze ernstige situatie tracht bezig te houden.

De synodevaders hebben erop gewezen dat deze noodzakelijkerwijs korte beschouwing over hetgeen op economisch en sociaal gebied in Azië aan de orde is, onvolledig zou zijn als niet tegelijk erkend zou worden dat in de laatste decennia bij talrijke Aziatische samenlevingen de economie zeer sterk is gegroeid: er is een groeiende nieuwe generatie van vaklieden, wetenschappers en technici, en dit grote aantal doet een gunstige ontwikkeling van Azië verhopen. Niettemin is deze vooruitgang niet in alle opzichten even hecht of stabiel: dat is duidelijk gebleken tijdens de recente ernstige financiële crises die veel landen in Azië hebben getroffen. Azië’s toekomst is in samenwerking gelegen, binnen Azië en met de landen van de andere werelddelen, maar altijd op basis van hetgeen de volkeren van Azië zelf doen met het oog op hun eigen ontwikkeling.

Politieke feitelijkheden