21. De cultuur is de levensruimte waarbinnen de mens geconfronteerd wordt met het evangelie. Cultuur is het resultaat van leven en handelen van een groep mensen; op dezelfde wijze wordt het doen en denken van de mensen die deel uitmaken van die groep voor een groot deel bepaald door de cultuur waarin zij leven. Zoals mensen en samenlevingen veranderen, zo verandert daarmee ook de cultuur. En als een cultuur een andere vorm krijgt, gebeurt dat tegelijk ook met mensen en samenlevingen. Zo wordt de nauwe betrokkenheid op elkaar van evangelisatie en inculturatie begrijpelijker. Natuurlijk mogen evangelie en evangelisatie niet aan de cultuur gelijkgesteld worden, en zijn ze er onafhankelijk van. En toch komt het Rijk van God tot mensen die diep geworteld staan in een bepaalde cultuur, en bij het bouwen aan dit Rijk van God is het niet te vermijden dat men gebruik zal maken van elementen uit menselijke culturen. Vandaar dat Paulus VI de breuk tussen het evangelie en de cultuur het drama van onze tijd heeft genoemd met grote gevolgen voor zowel evangelisatie als culturen. ⁸⁴

In het ontmoetingsproces met de verschillende culturen van de wereld draagt de Kerk niet alleen haar waarheden en waarden over, en vernieuwt ze de culturen van binnen uit, maar neemt ze ook de reeds aanwezige positieve elementen daaruit over. Wanneer de evangelieverkondigers het christelijk geloof voorhouden zijn ze verplicht zo te werk te gaan, en dienen zij het geloof geheel te integreren in het cultureel erfgoed van de volken. Van de andere kant: als in het licht van het evangelie de verschillende culturen vervolmaakt en vernieuwd zijn, kunnen ze een werkelijke uitdrukking worden van het éne christelijk geloof. "Door de inculturatie toont de Kerk op meer begrijpelijke wijze wat zij is en wordt zij een meer geschikt werktuig voor de missie." ⁸⁵ Dit verband met de culturen heeft in de gang van de Kerk door de tijden altijd bestaan, maar is nu bijzonder noodzakelijk in Azië met zijn vele volkeren, godsdiensten en culturen, waar het christendom nog al te vaak als wezensvreemd wordt beschouwd.

Het is nuttig hier te herhalen wat vele malen op de Synode is gezegd, dat namelijk de heilige Geest als eerste de inculturatie van het christelijk geloof in Azië bewerkt. ⁸⁶ De Geest zelf, die ons tot de volle waarheid leidt, maakt een vruchtbare dialoog mogelijk met de culturele en godsdienstige waarden van de verschillende volkeren; onder deze is Hij tot op zekere hoogte aanwezig, geeft Hij aan mensen met een oprecht hart de kracht om het kwaad en de listen van de Boze te bestrijden, en biedt Hij werkelijk aan eenieder de mogelijkheid om te delen in het paasmysterie op een wijze die alleen bij God bekend is. ⁸⁷ Dankzij de tegenwoordigheid van de Geest kan er een waarachtige, oprechte, bescheiden en respectvolle dialoog plaats vinden. ⁸⁸ "Wanneer de Kerk anderen de Blijde Boodschap van de verlossing aanbiedt, streeft zij ernaar hun cultuur te begrijpen. Ze tracht geest en hart van haar toehoorders te leren kennen, hun waarden en gewoonten, hun kwesties en moeilijkheden, wat zij hopen en waarvan zij dromen. Wanneer ze dan deze verschillende aspecten van de cultuur heeft leren kennen en verstaan, kan zij met de heilsdialoog een aanvang maken; met respect maar duidelijk en met overtuiging kan ze dan de Blijde Boodschap van de verlossing aanbieden aan al diegenen die vrij daarnaar willen luisteren en erop ingaan." ⁸⁹ Ondertussen kunnen de volkeren van Azië, die juist àls Aziaten zich tot het christelijk geloof willen bekennen, er zeker van zijn dat hun verwachtingen, zorgen en lijden niet alleen door Jezus op zich worden genomen, maar ook het punt worden waarop de gave van het geloof en de kracht van de Geest diep in hun leven binnendringen.

De geestelijke herders moeten krachtens hun charisma deze dialoog in wijsheid voeren. Zo is bij het inculturatieproces ook voor de deskundigen op het gebied van gewijde en profane wetenschappen een belangrijke rol weggelegd. Maar bij dit inculturatieproces moet het gehele volk van God worden betrokken, want het leven van de Kerk als geheel moet het geloof dat ze verkondigt en aanhangt, zichtbaar maken. Om er zeker van te zijn dat dit grondig wordt gedaan, hebben de synodevaders enige terreinen aangegeven die bijzondere aandacht vragen: theologische reflectie, liturgie, vorming van priesters en religieuzen, catechese en spiritualiteit. ⁹⁰

Terreinen die bepalend zijn voor de inculturatie