23. Naarmate de christelijke gemeenschap dieper geworteld is in de Godservaring welke voortkomt uit een levend geloof, zal ze anderen op geloofwaardiger wijze kunnen verkondigen dat het Rijk van God in Jezus Christus in vervulling is gegaan. Dat zal gebeuren door getrouw te luisteren naar het Woord van God, door gebed en beschouwing, door viering van Jezus’ geheim in de sacramenten, met name in de eucharistie, en door het voorbeeld te geven van een ware verbondenheid in leven en oprechte liefde. Centraal in het hart van de particuliere Kerk moet de beschouwing staan van Jezus Christus, mensgeworden God; constant moet ze streven naar inniger eenheid met Hem wiens zending zij voortzet. Missie is een beschouwend handelen en een actieve beschouwing. Maar een missionaris die geen diepe Godservaring bezit in gebed en beschouwing zal weinig geestelijke invloed of missionair succes hebben. Deze opmerking ontleen ik aan mijn eigen ervaring als priester; zoals ik elders heb geschreven, hebben mijn contacten met vertegenwoordigers van niet-christelijke geestelijke tradities mij gesterkt in de overtuiging dat de toekomst van de missie grotendeels afhangt van de contemplatie. ¹⁰⁸ In Azië, thuisland van grote godsdiensten, waar mensen en hele volkeren dorsten naar het goddelijke, is het de roeping van de Kerk een Kerk van gebed te zijn, door en door spiritueel te zijn, ook al is ze betrokken bij de menselijke en sociale zorgen van iedere dag. Iedere christen heeft behoefte aan een echte missionaire spiritualiteit van gebed en contemplatie.

In Azië wordt iemand die werkelijk godsdienstig is, gemakkelijk gerespecteerd en gevolgd. Men heeft er grote hoogachting voor gebed, vasten en verschillende vormen van ascese. Zelfverloochening, onthechting, nederigheid, eenvoud en zwijgen worden door de aanhangers van alle godsdiensten als grote waarden beschouwd. Opdat het gebed niet losgemaakt wordt van de zorg voor de mensen hebben de synodevaders erop gewezen dat "het werk van gerechtigheid, naastenliefde en mededogen nauw verbonden is met een oprecht leven van gebed en beschouwing, en dat deze spiritualiteit bovendien de bron zal zijn van heel onze evangelisatiearbeid".¹⁰⁹ In de volle overtuiging van het belang van een waarachtig getuigenis bij de evangelisatie van Azië hebben de synodevaders verklaard: "De Blijde Boodschap van Jezus Christus kan alleen worden verkondigd door mensen die gegrepen zijn en geïnspireerd worden door de in Jezus Christus zichtbaar geworden liefde van de Vader voor zijn kinderen. Deze verkondiging is een opdracht waarvoor heilige mannen en vrouwen nodig zijn die door hun leven de Heiland doen kennen en liefhebben. Vuur kan alleen worden ontstoken door iets dat zelf brandt. Zo kan de Blijde Boodschap in Azië alleen dan met succes verkondigd worden indien bisschoppen, priesters, religieuzen en leken zelf verteerd worden van liefde voor Christus en branden van ijver om Hem steeds meer te doen kennen, intenser te doen liefhebben en inniger te doen volgen." ¹¹⁰ De christenen die over Christus spreken moeten de boodschap die zij verkondigen in hun leven gestalte geven.

Wat dit betreft vraagt een bijzondere omstandigheid in de situatie van Azië onze aandacht. De Kerk weet dat het zwijgend getuigenis van het leven ook nu nog het enige middel blijft om het Rijk van God te verkondigen in veel gebieden van Azië waar openlijke verkondiging verboden is en geen of slechts systematisch beperkte godsdienstvrijheid heerst. De Kerk doorleeft dit soort van getuigenis bewust, en ziet daarin het middel om "haar kruis" op zich te nemen (vgl. Lc 9,23); toch blijft ze onvermoeibaar de regeringen erop wijzen dat de godsdienstvrijheid een fundamenteel mensenrecht is, en vraagt ze hun dit te erkennen. Het is goed hier te herinneren aan hetgeen het Tweede Vaticaans Concilie heeft gezegd: "De menselijke persoon heeft recht op godsdienstvrijheid. Deze vrijheid bestaat hierin, dat alle mensen vrij moeten zijn van dwang, of die nu door enkelingen, door sociale groepen, of door enige menselijke macht wordt uitgeoefend, en wel zo, dat in godsdienstige aangelegenheden niemand wordt gedwongen te handelen tegen zijn geweten in, noch wordt belemmerd om, binnen passende grenzen, privé of publiek, alleen of samen met anderen volgens zijn geweten te handelen." ¹¹¹ In sommige Aziatische landen moet dit beginsel nog erkend en in praktijk gebracht worden.

Het is dus duidelijk dat de verkondiging van Jezus Christus in Azië zowel wat inhoud als methode betreft veel complexe aspecten heeft. De synodevaders waren zich zeer wel bewust van de gewettigde verscheidenheid aan manieren om Jezus te verkondigen, steeds echter op voorwaarde dat wanneer het geloof wordt overgedragen, dit geloof in volle omvang gerespecteerd wordt. De Synode heeft erop gewezen dat "de evangelisatie tegenwoordig een rijk en dynamisch gebeuren is. Het heeft verscheidene kanten en elementen: getuigenis, dialoog, verkondiging, catechese, bekering, doopsel, opname in de kerkelijke gemeenschap, vestiging van de Kerk, inculturatie en de integrale ontwikkeling van de mens. Sommige van deze elementen staan met elkaar in verband, andere zijn opeenvolgende fasen van het totale evangelisatieproces." ¹¹² Maar wat in het totale missiewerk verkondigd moet worden is de volledige waarheid van Jezus Christus. Om iemand geleidelijk Christus te leren kennen is het geoorloofd en noodzakelijk bepaalde aspecten van het ondoorgrondelijke geheim van Jezus te benadrukken, maar in geen enkel opzicht mag daarbij het geloof worden aangetast. Als iemand het geloof aanvaardt moet dit uiteindelijk berusten op het volledig verstaan van de persoon van Jezus Christus, de Heer van allen die "dezelfde is, gisteren, vandaag en tot in eeuwigheid" (Heb 13,8), zoals de Kerk overal en te allen tijde heeft geleerd.