27. Tegenover dit mysterie kan naast het theologisch onderzoek ook het patrimonium van wat we de "beleefde theologie" van de heiligen zouden kunnen noemen, ons een hulp bieden. Deze helpen ons om gemakkelijker op de intuïtie van het geloof in te gaan, vooral door de bijzondere verlichting die sommigen hebben ontvangen van de Heilige Geest of zelfs doorheen de ervaring van de vreselijke beproeving die de mystieke traditie "de donkere nacht" noemt. Vaak hebben sommige heiligen iets gelijkaardigs beleefd als de ervaring van Jezus op het kruis, in een paradoxaal samengaan van zaligheid en lijden. In haar “Dialogue de la Divine Providence” (Dialoog van de Goddelijke Voorzienigheid), toont God de Vader aan Catharina van Siëna dat in de ziel van de heiligen tegelijkertijd vreugde en lijden aanwezig kan zijn: "En de ziel is vervuld van zaligheid en van lijden; van lijden omwille van de zonde van de mensen, van zaligheid door de vereniging en de tederheid van de liefde die haar geschonk en wordt. Zo volgen ze het onbev lekte Lam, mijn enige Zoon, die op het kruis zowel zaligheid als lijden heeft gekend" (¹⁴). Theresia van Lisieux beleeft op een gelijkaardige wijze haar doodstrijd in vereniging met Jezus' doodstrijd, want ze ervaart ook juist bij zichzelf die schijnbare tegenstrijdigheid van zaligheid en lijden die Jezus ook beleefd heeft: "In de Olijfhof had Jezus deel aan alle vreugden van de Drie-eenheid, maar zijn doodstrijd was daarom niet minder smartelijk. Het is een mysterie, maar ik kan u verzekeren dat ik er toch iets van begrijp, omdat ikzelf iets gelijkaardigs beleef" (¹⁵). Welk een verhelderend getuigenis! Overigens, het lijdensverhaal uit de evangelies ondersteunt de visie van de Kerk over Jezus' zelfbewustzijn, wanneer vermeld wordt dat Jezus zelfs in de diepste smart gedompeld, stervend om vergeving bidt voor zijn beulen (cf. Lc 23,34) terwijl Hij eveneens aan zijn Vader zijn totale kinderlijke overgave tot het uiterste aanbiedt: "Vader in uw handen beveel Ik mijn geest" (Lc 23,46).