45. Het beoefenen van communio moet behoed en verruimd worden, dag na dag, op elk niveau, in heel het weefsel van elke Kerk. De communio moet helder zichtbaar zijn in de betrekkingen tussen de bisschoppen, de priesters en de diakens, tussen de herders en heel het volk van God, tussen clerus en religieuzen, tussen kerkelijke verenigingen en bewegingen. Met dit doel moeten de participatieorganen die door het kerkelijk recht voorzien zijn, zoals priesterraden en pastorale raden, steeds beter functioneren. Zoals men weet, worden deze raden niet geïnspireerd door de criteria van de parlementaire democratie. Het zijn consultatieve en geen beslissingsorganen; (³⁰) maar daarom zijn zij niet minder betekenisvol of belangrijk. Want de theologie en de spiritualiteit van de communio nodigen uit tot een goed naar elkaar luisteren van herders en gelovigen, zodat zij één blijven in alles wat essentieel is en zich uitgenodigd weten om in alles wat onderwerp van discussie is, naar elkaar toe te groeien om zo tot een wijze en door allen gedragen keuze te komen.
Daartoe moeten wij die oude wijsheid beleven die zonder afbreuk te doen aan de gezagsvolle taak van de herders, deze toch uitnodigt om zoveel mogelijk het hele volk van God te beluisteren. Betekenisvol is de vraag van Benedictus aan de abt van elk klooster om hem uit te nodigen ook de jongsten te raadplegen: "Dikwijls inspireert de Heer de jongste tot een betere raadgeving". (³¹) En de Heilige Paulinus van Nola spoort ons aan: "Laat ons aan de lippen van alle gelovigen hangen, want in alle christenen ademt de Geest van God". (³²)
Wanneer de juridische wijsheid door de formulering van precieze participatieregels de hiërarchische structuur van de Kerk illustreert en de bekoring tot arbitrair handelen en niet gerechtvaardigde pretentie afwijst, dan geeft de spiritualiteit van de communio een ziel aan deze institutionele elementen door de uitnodiging om vertrouwvol en open de waardigheid en de verantwoordelijkheid van elk lid van het Godsvolk ten volle te waarderen.