I

    `Nu moet je me toch eens vertellen,' zei ik tegen Labarbe, `nu heb je weer die drie woorden "dat varken Morin" uitgesproken. Alle duivels nog aan toe, waarom heb ik jou nou nooit over Morin horen praten zonder dat hij werd betiteld met "varken"?'
    Labarbe, tegenwoordig afgevaardigde, keek me aan met ogen als van een katuil. `Hoe dat zo, ken jij het verhaal van Morin niet, en je komt nog wel uit La Rochelle?'
    Ik moest toegeven dat ik niets wist van dat verhaal van Morin. Daarop wreef Labarbe zich in de handen en begon te vertellen.
    `Je hebt Morin toch wel gekend, en je herinnert je ook nog dat hij een grote galanteriewinkel had aan de kade van La Rochelle?'
    `Ja, opperbest.'
    `Nou, dan moet je weten dat Morin in 1862 of '63 veertien dagen naar Parijs ging, voor zijn plezier, of voor zijn pleziertjes, maar met als smoes zijn voorraad te moeten aanvullen. Je weet wat voor een handelaar uit de provincie veertien dagen Parijs betekenen. Je krijgt er het vuur van in je bloed. Elke avond voorstellingen, geritsel van vrouwen, een voortdurende prikkeling van de geest. Je wordt gek. Je ziet alleen nog maar danseressen in pakjes, gedecolleteerde toneelspeelsters, ronde benen, dikke schouders, en dat alles vrijwel onder handbereik, zonder dat je het durft of kunt aanraken. Amper proef je een paar keer wat minderwaardige gerechten. En dan ga je weer weg, het hart nog diep geschokt, de ziel geprikkeld, met een soort kriebel van kussen die je de lippen doen jeuken.

    Morin verkeerde in die staat toen hij een kaartje naar La Rochelle kocht, voor de expres van acht uur veertig 's avonds. En hij liep vol spijt en in verwarring door de grote wachtkamer van de Spoorwegen van Orleans, toen hij plotseling bleef staan voor een jonge vrouw die een oude dame kuste. Ze had haar voile opgelicht en Morin mompelde verrukt: "Drommels, dat is een mooie meid!"
    Toen ze afscheid had genomen van de oude dame, ging ze de wachtkamer in, en Morin volgde haar. Daarop liep ze het perron op, en Morin volgde haar nog steeds. Daarna stapte ze in een lege wagon, en Morin volgde haar nog altijd.
    Er waren niet veel reizigers voor de expres. De locomotief floot, de trein vertrok. Ze waren alleen.
    Morin vrat haar met zijn blikken op. Ze leek een jaar of twintig, was blond, groot, uitdagend van uiterlijk. Ze rolde een reisdeken om haar benen en strekte zich uit op de bankjes om te gaan slapen.
    Morin vroeg zich af: Wie is dat? Duizend veronderstellingen, duizend plannen kwamen hem voor de geest. Hij zei bij zichzelf: Je hoort zoveel spoorromances. Dit is er misschien een die zich aandient. Wie weet? Je kunt zomaar geluk hebben. En misschien moet ik alleen maar lef hebben. Was het niet Danton die zei: "Lef, lef, en niets dan lef"? Nou ja, als het Danton niet was, dan is het Mirabeau². Wat doet het er ook toe? Ja, ik heb niet genoeg lef, dat is het hem. O, als we eens wisten te lezen in zielen, als we dat konden! Ik durf te wedden dat je alle dagen zonder het in de gaten te hebben prachtige gelegenheden voorbij laat gaan. Toch zou zij maar een gebaar hoeven te maken om me aan te geven dat ze niets liever wil...
    Hij ging dus machinaties zitten bedenken die tot zijn overwinning zouden leiden. Hij stelde zich een ridderlijke kennismaking voor, kleine diensten die hij haar kon bewijzen, een levendige, hoffelijke conversatie die zou uitlopen op een verklaring die zou uitlopen op... op wat jij denkt.
    Maar waar het hem nog steeds aan ontbrak, dat was een opening, een aanleiding. En hij wachtte op een gelukkige omstandigheid, met geteisterd gevoelsleven en zijn geest helemaal hoteldebotel.
    Maar de nacht verstreek en het mooie kind sliep nog altijd, terwijl Morin haar val zat te beramen. Het werd dag en al snel wierp de zon haar eerste straal, een lange, heldere straal vanaf de horizon op het lieve gezicht van de slaapster.
    Ze werd wakker, ging zitten, keek naar buiten, keek naar Morin en glimlachte. Ze glimlachte als een gelukkige vrouw, uitnodigend en vrolijk. Morin huiverde. Er was geen twijfel meer aan, die glimlach gold hem, dat was wel degelijk een subtiele uitnodiging, het gedroomde signaal waarop hij zat te wachten. Hij wilde zeggen, die glimlach: Ben jij stom, ben jij onnozel, ben jij naïef om daar als een paal sinds gisteravond op je bank te blijven zitten?
    Toe nou, kijk nou eens naar mij, ben ik niet betoverend? En jij blijft een hele nacht zo zitten, vlak bij een mooie vrouw zonder iets te ondernemen, grote gek.
    Ze glimlachte nog steeds en keek hem aan, ze begon zelfs te lachen. Hij raakte de kluts kwijt, zocht naar een passend woord, een compliment, kortom, iets te zeggen, wat dan ook. Maar hij vond niets, volstrekt niets. Vervolgens dacht hij met de moed der wanhoop: Jammer dan, ik zet alles op alles. En plotseling, zonder voorafgaande waarschuwing, kwam hij naar voren met uitgestrekte handen, grage lippen, pakte haar in zijn armen en kuste haar.
    Ze sprong op en schreeuwde: "Help", gillend van schrik. Ze opende het portier, zwaaide met haar armen naar buiten, dol van angst, probeerde te springen, terwijl een dodelijk geschrokken Morin, ervan overtuigd dat ze zich op de baan zou storten, haar bij de rok vasthield en stamelde: "Mevrouw... mevrouw dan toch."
    De trein minderde vaart en stopte. Twee beambten kwamen op de wanhopige gebaren van de jonge vrouw aangerend, die in hun armen viel, stamelend: "Die man wilde... wilde... me... me..." En ze bezwijmde.
    Ze stonden op het station van Mauzé. De aanwezige politieagent arresteerde Morin.
    Zodra het slachtoffer van zijn handtastelijkheden weer bij kennis was legde zij haar verklaring af. De overheid verbaliseerde. En de arme galanteriehandelaar kon pas die avond naar huis, met een gerechtelijke vervolging aan zijn broek wegens aantasting van de goede zeden in het openbaar.