Par.

 1 3 |      plattelandsbewoners voelen als ze lang verbeide vrienden zien
 2 8 |           bovenkant kon open, alsof ze in die grote stenen kluis
 3 14|                                     Ze liep heel vroeg, maar weigerde
 4 14|         praten. Eerst meende ik dat ze doof was, toen stelde ik
 5 14|             toen stelde ik vast dat ze uitstekend hoorde, maar
 6 14|         uitstekend hoorde, maar dat ze niets begreep. Hard geluid
 7 14|          haar tot paniek zonder dat ze zich rekenschap gaf van
 8 15|                                     Ze groeide, ze werd heel mooi,
 9 15|                         Ze groeide, ze werd heel mooi, en stom,
10 15|          had menen op te merken dat ze haar min herkende. Toen
11 15|             haar min herkende. Toen ze eenmaal gespeend was, herkende
12 15|      eenmaal gespeend was, herkende ze niet eens haar moeder. Dat
13 15|          haar moeder. Dat woord kon ze nooit uitspreken, het eerste
14 15|           wat soldaten mompelen als ze op het slagveld sterven: `
15 15|           slagveld sterven: `Mama!" Ze probeerde soms te stotteren,
16 16|           het mooi weer was, lachte ze voortdurend en slaakte hoge
17 16|             als het regende, huilde ze en kreunde ze op een griezelige,
18 16|       regende, huilde ze en kreunde ze op een griezelige, angstaanjagende
19 17|                                     Ze mocht graag als een jong
20 17|         zottin, en elke ochtend als ze de zon in haar kamer zag
21 17|             kamer zag vallen klapte ze in de handen. Als haar raam
22 17|           raam werd geopend, klapte ze in de handen en ging tekeer
23 18|                                     Ze leek trouwens geen enkel
24 19|           als zij waren, en ik ging ze bijna alle dagen opzoeken.
25 19|           ik kon merken dat Berthe (ze hadden haar Berthe genoemd)
26 20|                                     Ze was toen twaalf. Ze zag
27 20|                 Ze was toen twaalf. Ze zag eruit als een meisje
28 20|             meisje van achttien, en ze was groter dan ik.~ ~
29 23|         liet ik haar de vrije keus. Ze at het bord met vla leeg.~
30 24|             de begeerte om te eten. Ze herkende de gerechten uitstekend,
31 24|          die haar bevielen en pakte ze gretig. Ze begon te huilen
32 24|        bevielen en pakte ze gretig. Ze begon te huilen als haar
33 28|          leren de slagen te tellen. Ze rende naar de deur telkens
34 28|             stukje bij beetje, moet ze zich rekenschap hebben gegeven
35 30|                                     Ze had het begrepen! Of liever:
36 30|            het begrepen! Of liever: ze had het door. Het was mij
37 30|             kunnen klokkijken, door ze elke dag op hetzelfde ogenblik
38 31|         haar uitsluitende aandacht. Ze bracht haar tijd door met
39 31|           bracht haar tijd door met ze te bekijken, ze te beluisteren,
40 31|            door met ze te bekijken, ze te beluisteren, uren af
41 31|            ontregeld, en dat merkte ze. Ze wachtte twintig minuten,
42 31|        ontregeld, en dat merkte ze. Ze wachtte twintig minuten,
43 31|           cijfer was gepasseerd was ze stomverbaasd niets te horen,
44 31|          horen, zo stomverbaasd dat ze ging zitten, ongetwijfeld
45 31|         zien van een grote ramp. En ze had gek genoeg het geduld
46 31|            wat er dan zou gebeuren. Ze hoorde natuurlijk nog niets,
47 31|           een obstakel stuit, greep ze de vuurtang van de open
48 31|           zo hard op het klokje dat ze het binnen een seconde aan
49 32|           maken tussen mensen zoals ze onderscheid maakte tussen
50 34|                                     Ze was prachtig geworden, echt
51 35|                                     Ze was nu zestien en ik heb
52 38|           wij hadden gehoopt... als ze kinderen zou krijgen...
53 52|             te zullen voldoen, mits ze hem vervolgens met een toelage
54 56|          vond haar dezelfde als die ze altijd was geweest, uitsluitend
55 59|                                     Ze volgde zijn bewegingen,
56 64|                                     Ze zat hem van de ochtend tot
57 64|           klok gekluisterd, waarbij ze zich niet eens meer bekommerde
58 67|                                     Ze weigerde naar bed te gaan
59 67|       voordat hij was teruggekomen. Ze bleef roerloos op een stoel
60 68|                                     Ze hoorde in de verte de draf
61 68|           kamer binnenkwam, richtte ze met een spookachtig gebaar
62 69|                                     Ze kwamen me halen. Krijsend
63 70| morfine-injecties en ik verbood dat ze die man nog terug zou zien,
64 71|                        En toen werd ze krankzinnig! Ja, mijn beste,
65 71|            is krankzinnig geworden. Ze denkt altijd aan hem, ze
66 71|            Ze denkt altijd aan hem, ze wacht nog altijd op hem.
67 71|            wacht nog altijd op hem. Ze wacht de hele dag en de
68 72|          haar mijn horloge gegeven. Ze heeft het aangepakt, heeft
69 72|          tijdje bekeken, en toen is ze op zo'n verschrikkelijke
70 73|                                     Ze is nu mager, je zou medelijden
71 73|             en flikkerende ogen. En ze loopt onophoudelijk, als
72 81|            Royat van de toelage die ze hem hebben toegekend. Hij