| Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library |
| Christos Yiannaras Orthodoxy and West IntraText CT - Text |
Omws edw 0a xreiastei mia prwth paren0esh: ena erwthma pou
dhmiourgei to oroshmo tou 1354.
Einai arage 0emito na milame gia Ellhnismo kai gia ellhniko
politismo ston 14o aiwna? Htan loipon Ellhnes oi "Byzantinoi", oi
katoikoi ths anatolikhs kai polue0nikhs Rwmaikhs Autokratorias?
O trpos pou spoudaxoume shmera thn Istoria proupo0etei -
sxedon autonohta kapoies sxhamtopoihseis: isws anapofeuktes
prokeimenou na ti0aseusoume to istoriko uliko. Diairoume
sxhmatika ton istoriko xrono se periodous kai diastelloume,
epishs sxhmatika, tous politismous h tis e0nothtes. Kai h logikh
ten istorikwn mas sxhmatopoihsewn, polu suxna, pie0arxei se
krithria pou exoume shmera gia ton "politismo" h thn "e0nothta"
kai pou den einai opwsdhpote ta krithria kai oi antilhpseis ths
epoxhs pou e3etazoume.
Etsi kai sto sugxrono ellhniko ktaros, gia polles deaketies,
oi Ellhnes didaskontan sta sxoleia thn istoria tous xwrismenh se
treis megales kai mallon sxhmatikes periodous: Thn periodo ths
arxaias Elladas apo thn prwtoelladikh kai prwtominwikh epoxh
(2900 p.X.) ws thn katakthsh ths tou elladikou xwrou apo tous
Rwmaious (146 p.X.) h ws to kleisimo twn teleutaiwn filosofikwn
sxolwn ths A0hnas (529 m.X.). Thn periodo ths "byzantinhs" h
messaiwnikhs Elladas apo thn idrush ths Kwn/polhs (325 m.X.) ws
kai thn ptwsh ths (1453). Kai thn periodo ths newterhs Elladas
apo to 1453 ws shmera.
Auth h ekpaideutika pagiwmenh diairesh ths ellhnikhs
istorias aphxouse mian antilhpsh diaxronikhs enothtas tou
Ellhnismou-kai malista me bash thn e0nofuletikh omoigeneia. Enos
Ellhnismou fuletika eniaiou mesa sth diadromh twn genewn: me
sunexh biologikh diadoxh apo ta arxaiotata xronia ws shmera.
Gi' auto kai otan polu egkaira, ston 19o aiwna, kapoios
ashmantos germanos istorikos, o Fallmerayer, amfisbhthse thn
apeu0eias katagegh twn shmerinwn Ellhnwn apo tous arxaious, h
taraxh pou proklh0hke sto elladiko kratidio htan apokaluptikh
mias ba0uterhs sugxushs. Oi Neoellhnes den h3eran pws naorisoun
thn ellhnikothta tous. Kai to megalutero skandalo htan h
"byzantinh" h messaiwnikh periodos ths istorias tous: Me poio
krithrio na anagnwris0oun ws Ellhnes oi katoikoi auths ths
panspernias twn fulwn pou sugkrotousan thn Anatolikh Rwmaikh
Autokratoria-mian autokratoria wstoso me kuriarxh glwssa thn
ellhnikh, me filosofia kai texnh pou sunexize organika kai
anepla0e dhmiourgika thn arxaioellhnikh klhronomia. Sigoura oi
"byzantinoi" Pateres ths Ekklhsias-kapoioi me spoudes sthn A0hna
sunexizan ton problhmatismo kai ton logo tou Platwna, tou
Aristotelh, ths Stoas kai twn Neoplatwnikwn, omws parallhla
egrafan logous "kata Ellhnwn", afou sthn epoxh tous h le3h
Ellhnas shmaine apokleistika kai mono eidwlolatrhs. Alla kai o
sunolos plh0usmos prepei na gnwrize arketa kala ta keimena twn
eidwlolatrwn Ellhnwn, afou epi xilia peripou xronia alfabhtari
gia thn ekma0hsh anagnwshs kai grafhs htan o Omhros.
To dusepiluto problhma orismou ths ellhnikothtas
diaiwnizetai sto neoellhniko kratidio ws shmera. Uparxoun panta
kapoioi "proodeutikoi" dianooumenoi, pou 0ewroun upotimhtikh ka0e
"epimei3ia" tou Ellhnismou me ton Xristianismo kai amfisbhtoun
peismatika thn ellhnikothta ths "Byzantinhs" Autokratorias. Opws
uparxoun kai kapoioi xristianoi dianooumenoi, me ideologika
epe3ergasmenh pisth, pou protimane to onoma tou "Rwmiou" kai ths
"Rwmiosunhs" sth 0esh tou Ellhna kai ths ellhnikothtas. Uphr3e
kai neollhnas Prw0upourgos kai Proedros ths Ellhnikhs
Dhmokratias, pou den distaze na milaei gia tis pollaples
upodoulwseis pou gnwrisan oi Ellhnes: prwta stous Rwmaious,
ustera stous Rwmaious, ustera stous Buzantinous kai meta stous
Tourkous!...
Den einai dunato na proseggisoume th sxesh tou Ellhnismou me
th Dush sta newtera xronia, xwris na diatupwsoume katarxhn mia
protash e3odou apo thn pelwria auth sugxush-protash kapoiou
orismou ths ellhnikothtas. H protash einai na doume thn Ellada
oxi katarxhn ws TOPO, alla katarxhn ws TROPO tou biou.
Den mporei na amfisbhthsei kaneis to gegonos oti o
Ellhnismos apekthse gewgrafika sunora gia prwth fora ston 19o
aiwna -molis prin apo ekaton e3hnta xronia. Kai oti auta ta
sunora tou sumbatikou elladikou kratidiou pou proekupse apo thn
epanastash enantia stous Tourkous afhnan ape3w ta tria tetarta
twn ellhnofwnwn plh0usmwn ths tote O0wmanikhs Autokratorias.
H arxaia Ellada den eixe eniaia kratikh upostash, oute kai
sunora. Htan to sunolo twn "ellhnidwn polewn"-ane3arthtes poleis
krath, pou aplwnotan apo thn Makedonia ws thn Krhth kai apo thn
Iwnia ws thn Sikelia, thn katw kai kentrikh Italia. Oi poleis
autes anagnwrizontan ws "ellhnides" oxi mono gia thn koinh tous
ellhnikh glwssa, alla kai gia ton koino tropo tou biou, dhladh
ton koino politismo tous [H koinh ellhnikh suneidhsh ginetai
xarakthristika ekdhlh stis periptwseis twn koinwn eortwn kai
agwnwn (sthn Olumpia, sthn Nemea, ston Is0mo ths Korin0ou kai
stous Delfous), opou mono Ellhnes mporousan na summetasxoun,
ane3arthta apo thn polh katagwghs tous]. 0a apaitouse mia ektenh
anaptu3h to periexomeno ths le3hs POLITISMOS, alla kai mono h
tautish me ton TROPO tou biou mporei na einai enas katarxhn
orismos.
Ston 4o p.X. aiwna o Megas Alexandros enwnei katw apo th
stratiwtikh tou isxu tis perissoteres ellhnides poleis,
prokeimenou na epixeirhsei mia megalepibolh ekstrateia enantion
twn Perswn. Katatropwnei tous Perses, alla sunexizei thn
ekstrateia tou ws thn Baktrianh kai tis Indies. O tropos me ton
opoio o Ale3andros antilambanetai thn katakthsh autwn twn
aperantwn perioxwn -apo tis noties aktes ths Kaspias ws thn
Palaistinh, Babulwna, Aigupto kai ws ton Indiko wkeano einai na
idruei pantou kainourgies ellhnides poleis, pou metaferoun ton
ellhniko TROPO tou biou se ka0e gwnia tou tote gnwstou kosmou.
Etsi gennietai o "megas kosmos" ths ellhnikhs oikoumenhs ena
ekplhktiko fainomeno politismikhs ekrh3hs pou den exei to omoio
sthn Istoria.
Otan argotera h Rwmh, akolou0wntas to orama tou Ale3androu,
0a enopoihsei ne tis dikes ths katakthseis kai katw apo to diko
dioikhtiko susthma ena megalo meros twn e3llhnismenwn apo ton
Ale3andro perioxwn, to koino kai sunektiko stoixeio ths
autokratorias ths 0a parameinei o ellhnikos politismos.
Suneidhtopoioume oxi mono thn ektash, alla kai to ba0os h thn
poiothta e3llhnismou ths rwmaikhs "oikoumenhs", otan diabazoume
ta ellhnika keimena enos fanatika sunthrrhtikou Ebraiou: tis
epistole tou Apostolou Paulou. Oi Ebraioi htan laos pou
antista0hke s0enara kai me aimathro timhma ston e3llhnismo tou,
kai oPaulos anhke sthn pio sunthrhtikh koinwnikh omada twn
Ebraiwn, stous Farisaious. Ki omws o e0nofuletikos sunthrhtismos
tou den ton empodizei na xeirizetai thn ellhnikh glwssa, tis
ellhnikes filosofikes ennoies, alla kai kapoious ellhnes
suggrafeis, me mian euxereia pou duskola 0a thn sunagwnizotan
opoiosdhpote Ale3andrinos h kai A0hnaios ths epoxhs tou.
Apo ton 2o kiolas p.X. aiwna, h idia latinikh aristokratia
ths Rwmhs protimaei stis koinwnikes anastrofes th xrhsh ths
ellhinkhs glwssas, kai otan ton 1o m.X. aiwna o Paulos kai pali
grafei thn epistolh tou pros Rwmaious, den dianoeitai na
xrhsimopoihsei ta latinika. Duomisi aiwnes argotera, h politikh
kai stratiwtikh idiofuia tou Dioklhtianou 0a diakrinei oti to
kentro twn istorikwn e3li3ewn exei oristika metate9ei sthn
ellhnikh Anatolh, gi' auto kai 0a perasei to megalutero meros ths
basileias tou sthn Nikomhdeia. Etsi exei proetoimas0ei kai to
tolmhro egxeirhma tou Megalou Kwnstantinou na meta0esei to kentro
ths autokratorias se mia kainourgia ellhnikh prwteuousa, th Nea
Rwmh, pou o laos 0a thn apokalesei Kwn'polh.