Indice | Parole: Alfabetica - Frequenza - Rovesciate - Lunghezza - Statistiche | Aiuto | Biblioteca IntraText
Niccolò Bacigalupo
Eneide

IntraText CT - Lettura del testo

  • 1
Precedente - Successivo

Clicca qui per attivare i link alle concordanze

1

Appenn-a han visto Enea tiâ sciû ö mandillo

Sciûsciase ö naso e mettise a scraccâ,

Tutti han çercôu dove pösâ ö bacillo,

Pe sentilo ciû comodi a parlâ.

Quando l'é stæto ognûn quieto e tranquillo

Che se pûeiva sentî ûnn-a mosca sghæuâ,

Enea, dall'äto dö so caregon

Ö commensa, c'ûn pö de commozion:

 

2

Mi nö fasso pe dî, bèlla reginn-a,

Ma se parlo, mi ö fasso pe vosciâ

Quando penso ai mæ caxi, ä mæ rovinn-a,

A morte de Creûsa e dö pappâ,

Mi ghe confesso che n'ho a mussa pinn-a

Sciâ scûse l'esprescion, ma chi a ghe stâ,

E invece de contâ di avvenimenti

Mi tieivo zû di tacchi e di aççidenti.

 

3

Ma andemmo là, sebben segge za l'ôa

D'andâse a inghœûgge in mezo a duî lensœû,

Benché sente ö magon, serrâme a gôa

E me vegne ö sappin comme ai figgiœû,

Se sciâ vœû che ghe conte, câ scignôa

Mi m'arrendo e faiô comme sciâ vœû,

E ghe desteghiô zû tutta a mæ stoia

E l'incendio terribile de Troia.

 

4

Sti bonægia de greci inveninæ

De no pûeinelo mette ciû derë,

Doppo avei caccioû via sangue e dinæ

Senza costrûto e mette avanti ûn pë,

Comme tûtti i batösi e i mandilæ

Han misso man ai færi dö mestë,

All'inganno, ai manezzi, all'impostûa:

Arti che riescian dacché ö mondo ö dûa!

 

5

Sciâ s'immagine ûn pô, che han misso man

Con di travi e de tôe ben cömentæ,

A ûn cavallo che ö l'ëa scinn-a doman,

Äto comme i balûardi da çittæ;

Poi finzendo, i ruffien, de fûtte ö can,

Han piggioû sporta e færi e son filæ,

Ma lasciando i ciû bûlli e i ciû batôsi

Dentro da pansa dö cavallo ascösi.

 

6

Pe contro a Troia, forse sciâ ö saviâ,

Gh'é un'isöa comme quella de Berzezzi,

Ûnn'a votta, fiorente e popolâ,

Aôa ûn mûggio de sasci, a picco e sgrezzi;

I greci, fando mostra de filâ,

Se ghe son fermæ dietro in sce i ormezzi;

Noî, cose serve dighe ûnn-a bôxia,

Semmo stæti bedûin, l'emmo sciorbia!

 

7

Sciâ se pœû immaginâ quant'allegria

Quanto sciato, che fö, che ramadan!

Stemmo allegri figgiœû che a le finîa,

Sti brûttöî finalmente se ne van!

Chi s'abbrassa, chi spaxima, chi cria,

Chi s'ammalocca, chi se tocca a man,

E chi sâta, chi balla, chi sgambetta,

Chi cianze da-o piaxei, chi s'incicchetta!

 

8

Comme quande se sente ö campanin

Che ö l'é ö segno dö termine da schœûa

Tûtti quanti i scolai, grendi e piccin,

S'asbrian, se spuncian, pe sciortî de fœûa,

Pensando za a-e delizie dö scrollin,

Dö pampano e da lippa all'Accassœûa,

Cosî noi, quæxi imbriæghi, invexendæ

S'asbriemmo a futti cû, fœûa da çittæ.

 

9

E lì tûtti pe-o campo abbandonoû

Chi da ûn canto e dall'âltro a frûgattâ;

Chi gh'ëa e navi, se dîva, chi accampoû

Gh'ëa Diomede, chi quello mandilâ

D'Ulisse, chi Achille ö se retioû;

Chi gh'ëa ö stato maggiö, chi gh'ëa l'armâ,

Chi gh'ëa a primma caxon dö noströ gûao

Quello becco fottûo de Menelao.

 

10

Ma tûtti da-o cavallo s'ëan fermæ,

E ciascûn tiava a mezo a so opinion,

Chi vueiva tiâlo dentro da çittæ,

Chi dâghe fœûgo sensa remiscion,

Chi scì, chi nö, s'ëan tanto inveninæ,

Da dâse dö brütô, dö belinon

E ö cæto ö s'ëa za fæto coscì grosso,

Che se stavan pe mette e man addosso.

 

11

Tutt'assemme Laoconte, ûn de comando,

Che ö l'aveiva ciù musse che dinæ,

Ö s'asbria in sce a ciassa giastemmando

Co-a faccia rössa e i œûggi stralûnæ;

E comme a l'é st'affare, ö cria, da quando

Séi vegnûi coscì nesci, abbelinæ?

E piggiæ pe beduin quelle pellisse

De greci e quello mandilâ d'Ulisse?

 

12

Cose gh'é? cose fæ? ma in mæ davvei

Me pâ che raxonæ dall'ombrisallo

Ma comme se pœû dâ che nö veddei

Per côse han lascioû chi questo cavallo?

Ma nö fæ da figgiœû, fæme ö piaxei,

Mandæ a fâ fûtte i greci e ö so regallö,

Per mi, tant'è l'affare a no l'é liscia

E in Troia stö cavallo ö nö ghe piscia.

 

13

E coscì, senza azzunze ûnn'a parolla

Ö te piggia l'amîa con a so lansa,

E con tûtta a so forza ö te ghe-a molla

Che a se ghe va a ciantâ drita in ta pansa;

Ö cavallo dä botta, ö scroscie, ö scrolla,

E ö rimbomba con tanta risonanza,

Che ghe vœiva ûnn-a manega de matti,

Pê nö vedde che ö l'ëa pin de sordatti.

 

14

Tutt'assemme ûnn-a strœûppa de paisen

Portan davanti a-o re, che ö l'ëa arrivoû,

Ûn zûenotto co-a faccia da putten,

Streito comme ûn salamme e ammanettoû;

Ö l'ëa ascoso, dixeivan, in tö fen,

E appenn-a che l'han visto, ö se mostroû,

E lö da asperti, pe savei chi ö fösse,

Te l'han ligoû senza fâ tante mösse.

 

15

Stö zûenotto, ö l'ëa ûn greco, che d'inteisa

Con quella remenâ de mandilæ,

Morto pe morto, ö s'ëa piggioû l'impreisa

De fâli cö cavallo, intrâ in çittæ.

Aôa attenta, scignöa, che chi ghe a speisa

Sciâ sente che regîö, che abilitæ!

E da stö greco sciâ i conosce tûtti,

Cose son sti ruffien, sti farabûtti.

 

16

Quande l'han visto, mi ghe lascio dî!

Ghe vosciûo i savi e i matti pe salvalö!

Lascian tûtti ö cavallo, pe corrî

A veddilo dappresso, a circondalo;

Vœûan vedde tûtti, tûtti sta a sentî,

Dîghe tûtti ûnn-a cosa e cuggionalo

E lé o strenzeiva ö cû dâ scagabûggia

Da nö pöeighe ciû infiâ mancö ûn'agûggia.

 

17

Poi, ö se misso a criâ: Poviö Schenön!

Te ghe l'han proprio missö e rebattûo,

I troien, me vœan morto, e con raxön,

I mæ conçittadin, m'han zà fottûo,

Vöî dæghe ö restö senza compasciön,

Ammazzæme figgiœû, che ve sprezûo,

Me ciû cao de finîla in t'ûnn-a votta,

Che provâ questo spaximo de potta!

 

18

Ö l'aveiva ö singûlto, ö crescentin,

Ö tegniva ö respïo comme i figgiœû

Tanto che ö Re con tûtti i çittadin,

Ch'ëan za prönti a crövilo de rissœû,

N'han avûo compasciön; divan: meschin,

Andæ là, n'aggiæ püia, fæve dö chœû,

E inscisteivan, pregandolo che ö disse

Cose ö fâva, chi ö l'ëa, donde ö vegnisse.

 

19

E lë che ö voeiva fâne ingoâ de vesce,

Rivolgendose a-o re, che ö l'ëa presente:

Sciâ no credde, scignor, che mi ghe tesce

Di romanzi, ö che immagine, che invente;

Mi son greco, anzi scì, no me rincresce

De dîghelo in sce-a faccia avertamente

Che mi son ûn bellinön a çento döggie

Ma nisciun m'ha mai dito: contacöggie.

 

20

Sciâ l'aviâ, za m'immagino, sentîo

Parlâ de Palamede, rinomoû

Comme ommo valoroso, onesto e ardîo,

Che i greci per invidia han ammazzoû.

Quando lë pe sta guæra ö le partîo,

Pe vôéntæ dö papà, l'ho accompagnoû;

Vivo lë mi ho sciûscioû sempre in coverta

E nisciûn se azzardoû de dâme a berta.

 

21

Ma lë morto, pe invidia e tradimento.

De quello brûtto mandilâ d'Ulisse,

Mi n'ho sentîo tanto rincrescimento.

Che no saveivo ciû cose me disse!

Ho sbraggioû comme un matto, e mæ zûamento,

Se no ghe l'ho picchæ, ghe l'ho promisse,

L'ho provöcoû, g'ho ditö cose ö l'ea

Pendin da forca, avanzo de galea.

 

22

E da quello momento ö s'é sprezûoû

Stö vile, stö brutû, de fame a pelle;

Nö ghe diô, cose ö l'agge immanegoû

De regii, perché desse in ciampanelle

E ö non ha dæto fondo, ö n'ha quietoû,

Scin che Calcante consûltando e stelle...

Ma cose staggo chi a sciûgaghe e balle?

Son chi son, zû unn-a botta, e che a nö falle!

 

23

Ma noî, za punti dâ cûrioxitæ

S'eimo missi a pregalö comme i santi,

Perché ö nö ne lasciesse lì â meitæ

Ö se fesse coraggio e ö tiasse avanti,

Saveivimo che i greci ëan mandilæ

E n'aveivimo avûo prœûve bastanti,

Ma quandö pe derê ö s'ha da piggiâ

Son tûtte cuggie, no se pœu sarvâ.

 

24

Lë, finzendo ûn momento d'inçertezza,

Ö se reiso, e coscì ö l'ha continûoû

Stæme dunque a sentî: l'ëa za ûnn-a pezza

Che fra i greci s'ëa dîto e combinoû

De çercâ, con l'andasene a sarvezza,

Vedendo che ö l'ëa ûn caxo disperoû,

Ma e battaglie, a burrasca, a pestilenza

N'han sempre fætö ritardâ a partenza;

 

25

Aôa poi, ch'ëan decisi de filâ,

Prontö ö cavallo e i ordini za dæti

Se mette torna ö vento de meistrâ

E besœûgna stâ lì, cöi baûli fæti;

Ma sciccome nö gh'ëa da zinzannâ

Pe poi no se trovâ torna in ti cæti,

Euripilo han spedìo, perché ö sentisse

L'oracolo de Delfo cose ö disse;

 

26

E a risposta ve a chì: se pe vegnî

Aveivan piggioû a pelle a ûnn-a zûenotta,

Aôa poi che l'ëa ö caxo de partî,

Besœûgnava fâ come l'atra votta,

Ma co-a diverscitæ... miæ che brûtûi,

Che ghe vueiva ûn belin, non ûnn-a potta,

Cioè pe parlâ comme se fa in famiggia

Ghe sæiva vosciûo ûn masccio e nö ûnn-a figgia.

 

27

Quande se propaloû questo verdetto

Ognidûn se sentîo strenze o panê

No savendose ancon chi sæ l'eletto

E temendo ognidûn d'esilo lë,

Ma mi poi, che saveivo da ûn pessetto

Che çercavan de mettiméo derê,

No me ghe vosciûo gûæi a mangiâ a lamma

E a vedde ûn tiö de quello pellegramma.

 

28

E de fæto, Calcante, interrogoû

(A l'ëa cosa za inteisa e combinâ)

Perché ö disse chi ö l'ëa sto disgrazioû

Che se sæiva dovûo sacrificâ,

Ö se reiso all'invito, ö se cegoû

Doppo d'esise fæto ûn pô pregâ,

E comme me l'aveivo zâ previsto

Chi ö le andæto a çercâ? mi poviou Cristo!

 

29

Ghe lascio dî, comme se son resciôæ

Quando a scelta a l’é chéita adosso a mi,

Tutti a reo se son parsci recoviæ

De vedde e cose andâ a finî coscì.

M'han sûbito ligoù pe l'anscietê

Che mi no ghe ne desse ûn cianto lì,

E in quinta e sprescia, han preparoû l'artâ

E legne, ö fœûgo, i sacri anghæsi, a sâ.

 

30

Me son visto fottûo! primma de mûi

Ho vosciûo, sacranon, veddighe drento,

Ho aspëtoû quande tûtti ëan a dormî,

E me son deslìgou in t'ûn momento,

E lì dalli, in te quante ö staggo a dî

Me son trovoû fœûa dell'accampamento,

E poi mettime a andâ comme ûnn-a leccia;

Pe sta votta Calcante ö no me beccia.

 

31

Pin d'anscietæ, de spaximo, de puia,

Senza pûeime sfamâ c'ûn pô de pan,

Scin che n'ho visto ch'ëan andæti via,

Mi son stæto ammûggioû in t'ûn pâtan

Quande poi... ma a mæ storia a le finia,

Mi son chi che me metto in tê so man,

Sciâ ne fassan de mi, cose se sæ

Ma sciâ m'aggian un'ombra da caitæ.

 

32

Cose serve! ö n'ha tanto inverdûgoû

Che cianzeivimo quæxi comme lê

Quindi ö re pe so bocca ö l'ha ordinou

Che ö se desmanettasse in sce döi pë

E ö ga dîto: va là, ti ë perdonoû;

D'aôa in poi, ti no sæ ciù prexonné,

Ti restiæ con noi atri e ti troviæ

Ûnn-a patria in te Troia, e in noi, di fræ.

 

33

Ma contine ûn pittin cose vœû dî

Questo enorme cavallo che han lascioû;

Han fæto ûn voto primma de partî,

O l’ë inganno o magía che han preparoû?

A quarcosa, perdie, ö l'ha da servì,

Che dunque nö l'avieivan fabbricoû!

E lë, che ö l'aspetava a balla a-o botto,

Ghe lascio dî, se ö ne g'ha dæto sotto.

 

34

Aôa, per tûtto zû, ö se misso a criâ:

Mi greco nö son ciû pe ûn aççidente,

Vœûggio vedde un pittin, chi m'obblighiâ

A fâme fâ ö rûffian a questa gente;

Conto tûtto, perdie, vœûggio mostrâ

Che almeno mi ve son riconoscente;

E d'in cangio a-o servixio che ve fasso

Voi atri ascì, nö me brûxiæ ö paggiasso.

 

35

I greci, han sempre avûo da divozion

Pe Santa Ratalegua e l'han portâ,

Primma de vegnî in guæra, in procescion;

E chi, gh'aveivan misso sciû ûn artâ.

Lë a g'ha sempre mostroû da protezion

Scinn-a a-o giorno che quello mandilâ

D'Ulisse, che ö l'aveiva un pô e sampette,

Ö se azzardoû de tiâghe sciû e fâdette.

 

36

E d'alöa in poi, nö ghe ciû stæto verso

Che ghe ne vûesse andâ unn-a pe drito,

E voti e tridui, tûtto tempo perso,

E zazuin e novenn-e all'infinito;

A l'aveiva piggiæ tanto a-o reverso

Che quande l'han vosciûa cangiâ de scîto

A se missa a giâ i œûggi, a cianse, a sûâ

E a l'ha fæto trei bötti in sce l'artâ.

 

37

Figgiœu cai, chi no ghe ciù remiscion,

Alöa Calcante o ne se misso a dî,

A santa a no vϞ intende de raxon,

A vœû andasene a casa, a vœû partî;

Quande lë a l'aviâ avûo soddisfazion,

Solo alôa se porriâ torna vegnî;

Se dûnque, persûadeive che ghe spûssa

Ö fiato a Troia e che ghe scrito: sûssa

 

38

E l'é pe so vûentæ, che han fabbricoû

Sto cavallo de legno che le chi,

O l'é ûn voto pe-a santa, e l'han lascioû

Invece de palladio o che so mi,

E l'han fæto tant'âto e spertegoû

Perché nö pûesci remesciâ de lî

E nö rende i so calcoli sbagliæ

Con portavelo drento da çittæ.

 

39

E l'é chi dove sta tûtto ö segreto;

Dæme a mente figgiêu che no v'inganno,

Se ö rompî, se ö guastæ, ve ö diggo sccetto,

Vöi, sei belli fottûi fin da quest'anno;

Ma se invece gh'aviei cûra e rispetto,

Nö solo i greci nö ve fan ciû danno,

Ma dovian fâ a figûa de præe Michë,

Che ö se ö metteiva in tö stoppin da lë.

 

40

E noi da belinoïn s'emmo credûo

E sô cûgge e sô scene, e sô sciortîe,

Noi ch'eimo sempre stæti ûn osso dûo

Pe Diomede e pe Achille e che perdîe

Dexe anni de patî, no n'han fottûo,

Se semmo rovinæ pe due böxie;

Ma pe futtine ben, pe dâne adosso,

N'è successo ûn anghæso ancon ciû grosso.

 

41

Laoconte che ö l'ëa stæto nominoû

Cappellan de Nettûno, in sce l'artà

Ö l'aveiva za ûn toro preparôu

E ö l'ëa za lì pe daghe ûnn-a massûa,

Quande dall'Isöa, che g'ho za çittôu,

(Se ghe penso me ven ancon da sûâ)

Se vedde vegnî a nêuo, döi sacramenti

Che ä sagoma, a-o regìo, paivan serpenti.

 

42

Vegnivan zû cö stêumago addrizzôu,

Co-a bocca spalancâ pinn-a de bava

Tûtto ö resto dö corpo arriguelôu,

Ö regïava in te l'ægûa e ö se regïava,

Se servivan da côa comme battûou

Che paiva læte ö mâ tanto ö scciûmmava;

E vegnûi zû corrindo in fin ä spiaggia

Se son missi a scigôà neigri dä raggia.

 

43

Semmo tûtti restæ senza respîo,

Senza gambe e ciû gianchi che un lenzêu,

Nö ghe stæto che ûn ûrlo, ûn sbraggio, un crio,

«Andævene, son chi, sarva chi pêu»,

I serpenti in t'ûn botto, in t'ûn asbrîo,

S'arrissan a Laoconte e a-i sô figgiêu

E primma a questi, senza tante cûgge

Te i strenzan, te i ingöan che pän fregugge.

 

44

E a Laoconte che ö i voeiva soccorî

Se ghe asbrîan, se ghe inghêuggian in sce l'atto,

Se ghe doggian in gîo, te ö fan scroscî,

Lë ö sbraggia, ö l'ûrla, ö cria pëzo che ûn matto,

E ghe scappa e correzze a ciû no dî,

In t'ûn momento te ghe dan recatto,

E te ö ridûan coscì che ö te diventa

Ûn mûggetto de strasse e dâ rûmenta.

 

45

Poi se desghêuggian, quande l'han finîo,

E scigoando ädreitûa comme ûn vapore,

Se ne van, senza ascâdi e senza asbrîo,

Senza manco ciû giâse in çimma a töre;

E là, sotto l'artâ, comme in t'un nîo

S'accomodan, se giân, senza che i scöre

Nisciûn de noî, che ahimé, senza pensaghe,

S'aveivimo cagôu tûtti in te braghe.

 

46

Quande se semmo repiggiæ ûn momento

E a quanto l'é successo emmo pensôu,

S'é dito in generale, che ö portento

Se l'aveiva Laoconte meritôu,

Per avei avûo a tolla e l'ardimento

De tiâ a lansa in tö legno consacrôu

E che, pe appaxentâ a divinitæ,

Ö cavallo ö doveiva intrâ in çittæ.

 

47

E lì sûbito a-o laôu se semmo missi

Con päfæri, badî, masse, piccoin,

A daghe drento pe fâ andâ in menissi

A porta, e pe fâ ûn sguaro in ti bastioin.

E con corde, con lëve, atri bordissi,

Adattemmo a-o cavallo î scalandroin,

E lì, tia, forza, arranca, ö mescia, ö passa

Sciû coraggio figgiêu, che ö le in sciâ ciassa.

 

48

A brûttûi, bulicugge, orbi inaiæ,

Besêugna proprio che ne ö lasciæ dî,

Træ votte ö se fermôu pe intrâ in çittæ,

E pe trae votte ö se sentîo scroscî!

E paiva che ö dixesse: Cose fæ

Ö reciocco dö færo, nö sentî?

Ma noî, ninte, ëimo sordi, emmo vosciûo,

Mettisegheo da noî, ben rebattûo.

 

49

Alôa Cassandra, che a n'ëa gûæi credûa

Perché paiva che a fosse ascemelâ,

A l'arve a bocca e a spiffera ädreitûa

Tutto quanto doveiva capità;

Ma nisciûn ghe dà mente e se ne cûa,

Gh'è chi invece a cugionn-a e a piggia a fâ,

Ghe dixan che a l'ha a testa fêua de cascia

E ghe dan dö ciappetto e da bagascia.

 

50

E frattanto zà a nêutte ciancianin

A l'aveiva inghêuggeito tæra e mâ

E a sorpreisa che quelli mascarsoin

Ne vûeivan d'arescöso preparâ;

A poco a poco, tutti i çittadin

Ëan andæti in sce ö letto ûn pò a quetâ

E doppo avei provôu tante emozioin

Dormivan ädreitûa comme succoin.

 

51

Alôa dall'isoa donde a fâva ö scemmo

Sciorte a flotta di greci in ordinanza;

Pe fâ intende a Schenon, (miæ che ghe semmo)

A brûxia ûn fûrgaô mentre che a s'avanza;

A-o segno convegnûo con sto malemmo,

Lë ö s'accosta a-o cavallo e ö gh'arve a pansa

Ciancianinetto, tûtta quella scciûmma

Pe ûnn-a corda, zû in tæra a se calûmma.

 

52

Vegnûi tûtti de fêua senza parlâ

(Ëan d'accordo, zà primma de sciortî)

Ognid'ûn sa zà dove ö deve andâ,

Cose ghe tocca e comme ö deve agî,

Chi a-o palazzo dö re, chi all'arsenâ

Chi a-e porte pe piggiale e fâle arvî,

E chi va cö petrolio e coi brichetti

Pe fâne brûstolì comme oxeletti.

 

53

L'ëa l'ôa dö primmo sêunno, e mi ronfava

Comme ûn sûcco dappresso ä mæ scignöa,

Quando, mentre che meno ghe pensava,

Veddo Ettore stecchìo comme un'anciöa,

Pin de sangue, strassôu che ö me fissava.

Ö no l'ëa ciû quell'Ettore d'alöa

Che ö tornava trionfante e pin de botta,

Percose Achille ö gh'ëa restôu de sotta.

 

54

Ö l'aveiva ûnn-a barba speronsîa

Tutta pinn-a de bratta e insanguinâ,

Ûn muro allampanôu da mette puîa,

A roba tûtta sguari astrofoggiâ,

No gh'ëa posto da faghe ûnn-a ferîa,

Tanto a pelle ö l'aveiva pertûsà,

E me paiva che fosse ö primmo mì

A parlaghe, dixendoghe coscì:

 

55

E brao, cameadda, comme a l'é, ti ë chi?

Dove diao ti t'é andæto a bûzzarâ?

E cose ti æ fottûo? l'é pe coscì

Che nöiatri te stavimo a aspettâ;

Per cose mai, ti æ quella faccia lì,

Brûtto de sangue comme ûn maxellâ?

Contime, parla, cose t'é successo?

A-oa ti l'æ piggiæ, tanto, l'é ö stesso.

 

56

E lë, senza risponde a-e mæ parolle,

Ö l'ha tiôu sciû ûn sospîo da strenze ö chêu:

Scappa, ö m'ha dito, Enea, primma che a scrolle

E ti resti de dentro a-o rattaiêu,

Nö l'e tempo de fa de braghe molle,

Se ne deve sciortî comme se pêu,

E mi sön vegnûo apposta pe avvertîte,

Troia a l'ha in tö stoppin, sön messe dîte.

 

57

Sarva almeno i gexû co-i reliquai

Fûtti tûtto in t'ûn baûlo e fanni fîto,

Mettíte in t'ûn vagon, piggia ö tramvai

E portili a straquâ in te ûn atro scito:

Doppo ûn mondo de lastime e de guai

Ti ghe ö torniæ a piggiâ torna pe drîto

E ti fondiæ a çittæ dell'Arpexella,

Ciû grande ancon de Troia e ancon ciû bella.

 

58

E ö sparisce: frattanto pe-a çittæ

Se commensa a sentî cianze e sbraggiâ,

Ûn remescio, ûn tambûscio, ûn nö saviæ

Comme quando se sente sbatte ö mâ,

Poi ö piggia ciû forza e intenscitæ,

Ö cresce, ö monta che ö me fâ adesciâ;

Sâto da-o letto e tastonando a-o scûo,

Camminn-o in sce a terrazza bello nûo.

 

59

Comme quando a campann-a a martelletto,

A n'adescia de nêutte in t'ûn scrollon,

Co-i êûggi ancon serræ, se sâta ö letto,

E se cöre tremândo da-o barcon,

E se vedde a gragnêua che a lascia netto

E ûn incendio che ö porta a distrûzion,

E sovven solo allöa che s'é scordôu

Da quarche compagnia d'ëse assegûoû;

 

60

Coscì mi stavo a amiâ co-e balle in man

A rovinn-a de Troia e mæ rovinn-a;

Za l'incendio che primma ö l'ëa lontan

Ö l'aumenta de forza, ö s'avvixinn-a,

Ö l'attacca zà Tursci, ö piggia man,

Da-e artûe, tûtto zû, scinn-a ä marinn-a

Che l'ëa tûtto ûnn-a fiamma, ûnn-a förnaxe,

L'aia pinn-a de zimme, ö mâ de braxe.

 

61

Me và sûbito a testa in tö ballon,

Nö sô ciû cose fûtte e cose fâ,

M'infio e braghe, metto ö çenturon,

Me ven coæ de sciortî pe andame a dâ,

Sciorto e lì abbretiö ammûggio ûn pelotton

De militi acchêuggeiti in tö scappâ,

E ghe diggo: battemosene a mössa

Zà che se gh'é: merda o berretta rössa.

 

62

E lì in marcia: quand'ecco che incontremmo

Ö sciö Oberti, che ö l'ëa seatê in Campetto,

Capitanio da quinta, mëzo scemmo

Da-o sciato, da-o remescio, da-o spaghetto,

Ö scappava vestîo comme ûn malemmo

Co-i argenti de casa in t'ûn sacchetto;

Ö sciö Oberti, ghe crîo, sciâ vegne chì

Comm'a l'é, sciâ ghe molla vosciâ ascì ?

 

63

Lë ö se ferma, e tremando a ciû nö pûei,

Ö me dixe: A l'é a votta che a nö falla,

Nö sön miga demöe, fan pe davvei

Sti ruffien n'êuan de cugge e tian con balla,

E sciâ vêu che nö scappe? ma me pai

Ö çervello in ta testa ö ghe traballa,

Semmo bell'e fottûi nö gh'é ciû verso,

Sciâ nö ghe vedde, che l'é tempo perso.

 

64

Stö brûttö de cavallo ö bêutta zû

Strêuppe e strêuppe de greci a tutt'andâ

Sciortan da tutti i canti e vegnan sciû

Ädreitûa comme funzi. Ei bello fâ

Ma scì cuggie, ne ven sempre de ciû

E se mettan lì, sûbito a piccâ;

E quello brûtto siôto de Schenon

Che ö ne bûzara, ö ne mincionn-a ancon.

 

65

Tûtti scappan, nö gh'é che i granatë

Che fan ûn pô de rexistenza a-o scûo

Ma piggian i compagni per foestë

E i ammassan pe mettise a-o segûo;

Sciâ se credde, sciö Enea, l'emmo derë

Ben ciantôu, senza spago e rebattûo;

Vosciâ sciâ vedde, nö sô cose dighe,

Ma mì vêuggio sarvâ a pansa a-e fighe.

 

66

Mì me sâta ûnn-a vêuggia mascarsonn-a

De mettime a corrî dove fa cado,

Primma amîo chi ho con mì: gh'é ö Câsabonn-a

E gh'é ö Döi södi, cö chirurgo Ansâdo,

Ö sciû Gherscí, Nattin Carabalonn-a,

Cesare ö giardinë, cö sunnôu Bado,

Capitan Questa, Piransola e Rigo

Con Ciöngin ö procûoû e Campantigo.

 

67

Tûtti bûlli da reo, tûtti çernûi

Che nö pûeivo ëse mëgio accompagnôu,

Ma pe fali ciû cädi e ciû segûi

Me ghe son misso in mëzo e g'ho parlôu:

Zovenotti, v'ho sempre conosciûi

Pe ûn ciû cado che l'âtro e desgaggiôu

Sô che sei tanti eroi, se nö savesse,

Me n'accorzieivo solo che v'ammiesse!

 

68

Ma, perdîe tûtto zû, nö ghêu de cöggie

Chi se tratta de fáse massacrâ

In tö zielo ghe l'emmo a çento döggie,

Nö se pêu ciû ne vinse ne appattâ,

Se nö sei unn-a niâ de bullicöggie,

Solo böin a men.... e a cagâ,

Perdiesann-a, l'é tempo de provâlo

Con piggiâlo in tö cû, senza mezualo!

 

69

Ste parolle, per lö, sön fêugo e fiamme

Che s'ëan cädi, buggï son diventæ;

Comme ûn branco de lôi, morti da fämme,

Comme matti furiosi deslighæ,

Senza piano d'attacco e senza esamme,

Nöi s'asbriemmo ädreitûa dentro a çittæ

E zû botte ruffiann-e a ciû nö dî,

Che me fâvan mâveggia scinn-a a mî.

 

70

Ma in che moddo porriô rende e tradûe

A rovinn-a l'orrö de quella nêutte!

Pâ che Troia a precipite, a derûe

Sotto a forza d'ûn argano che a bêutte,

Vëgi, donne brûxæ, figgie fottûe,

Sacchezzi, malazioin de tûtte e chêutte

Sangue e morti, ammûggiæ pe tutti i canti

Giastemme e sacranoin da tiâ zû i santi,

 

71

Ö primmo di nemixi che incontremmo

Ö l'é Zorzin, perla di negozianti,

E ö ne piggia pe greci... Eh cose femmo,

Ö se mette a sbraggiâ, vegnimmo avanti,

Noi âtri l'é dö bello che se demmo,

E voi ve ne stæ lì a pisciâ pei canti?

Ah brûtûi... ma ö s'afferma spaventôu,

Accorzendose alôa che ö s'êa sbagliôu.

 

72

Comme quande succede quarche votta

Che ûnn-a figgia, acchêuggendo da viovetta

A te posa ûnn-a man sorva ûnn-a sotta

Che a l'êa ascosa in ti fiori e in te l'erbetta,

A fâ ûn schitto, a te piggia ûnn-a giavotta

Comme se l'æse visto a sciâ Cichetta,

E a se mette a scappâ senza ciû giâse,

Tegnindo larga a man pe nö brûttase,

 

73

Coscì Zorzin, quande ö n'ha conosciûo

Fæto ûn bottö ö se misso pe scappâ,

Ma piggiôu de sorpreisa e mëzo a-o scûo,

Indeciso in sce a stradda da piggiâ,

Ö s'ingamba, ö va zû longo boccûo

Criando: agiutto, nö me fæ dö mâ!

Noi se femmo coraggio, e lì in sce l'atto

Visto e nö visto, se ghe dà recatto.

 

74

E superbo Ciöngin de sta bravûa

Ö ne dixe: miæ cose me sovven,

Doviescimo pe fâla ciû segua

Piggiâ e armi e ö vestî de sti rûffien;

Ö sâ forse ûn inganno, ûn'impostûa,

Ma mì, cai, me ne fûtto bell'e ben,

A guæra in sce sta mascima a se basa:

Chi ë bulicugge se ne stagghe a casa

 

75

E ö se mette a divisa de Zorzin

A fêlûa cö ciûmasso, ö çenturon

E coscì fa ö sciö Bado, ö sciô Nattin

E coscì tûtti senza distinzion,

In manea che nö visti da vixin

E protetti da-o scûo, da confûxion

Ne riûscîo per ûn po' de fâla franca,

Ammazzandone ûn muggio all'arma gianca.

 

76

Ma scì, contro ö destin gh'é scrîto: Menn-a

E s'ha bello prefutte e remescià

Perché quando ö s'ha in fondo a-o fî da schenn-a

Barba d'ommo nö riesce a destaccâ,

Tutt'assemme ligâ, c'ûnn-a cadenn-a,

Co-i cavelli pë spalle e despuggiâ,

Nöi vedemmo Cassandra in ta marmaggia

Tiâ pe forza, insûltâ da stî canaggia.

 

77

A sta vista, Ciöngin che ö l'ëa ö sô amante

Ö se caccia in tö mûggio inveninôu

Pe salvâla o pe mûi co-a sô galante;

E nöi l'emmo in sce l'atto seguitôu;

Chi l'é dove piccôu n'emmo ciû tante,

Chi l'é dove de ciû n'emmo piggiôu,

Ma se devo fâ ö giusto parallello,

Quelle ch'emmo piggiôu sön ciû dö bello.

 

78

Perché i nostri, vedendone a-o vestî,

Ne piggiavan pe greci, e lì sciabbræ,

Sasci, travi, de tûttô adosso a nöî,

Che nö pueivimo dîghe: ve sbagliæ.

I nemixi, riuscindo a descrovî

Ch'ëimo troien da greci mascheræ.

Mi ghe lascio pensâ, bella reginn-a

Se n'han fæto de nöi tanta toninn-a.

 

79

E chì cazze Ciongin, co-a pansa averta,

Lamentando ö sô scagno e a sô famiggia,

Campantigo co-a croxe descoverta,

Ö s'arigûela zù, comme ûnn-a sbiggia,

E tì ascì, prinçipà da gente asperta

Ti te andæto a fâ fûtte, ö sciö Caviggia

Ne l'ha protettô ö prinçipato e ö cenzo

Ne-a santa Compagnia de S. Vincenzo.

 

80

Mi nö fasso pe dî né pe lôdame,

Ma ho tentôu e brêgôu quante ho posciûo

Senza daghe de ciatto e risparmiâme

Pe restâ lì mi ascì, bell'e fottûo.

Ma ö destin, perché ö voeiva conservame

Pe ûn giammin ciû angoscioso e ancön ciû dûo,

Ö m'ha fæto sciortî san comme ûn pescio

Da sta poca zizoeta de remescio.

 

81

De tanti ch'ëimo, solo mì, Nattin,

(Za buscetto e inciagôu comme S. Rocco)

Ö sûnnôu Bado, ö noto Chitarrin

Mëzo morto e arissôu comme ûn malocco

A forza de strepelli e de buttoin

Se riûscimmo a sarvâ tûtti in t'un tocco

E sospinti da-i sbraggi e da-o fracasso

Andemmo in strambælon, finn-a a-o palasso.

 

82

Lì paiva che ghe fosse ö finimondo

Tanto ö l'ëa ö ramandan, e botte, ö fô;

I greci, c'ûn asâto furibondo,

S'ëan missi a fûtte zû a porta maggiô

I Troien, tiâvan zû d'insimma in fondo,

Tûtta a roba de casa adosso a lô,

Guardarobi, comô, carreghe indôê,

Sofâ, potronne, casserolle, oinæ.

 

83

Chì me ven torna coæ d'andame a dâ

In soccorso da Corte e di assediæ;

Ö busillis ö l'ëa de pûei passâ

Perché e porte e i rastelli eân barrichæ;

Me sovven d'ûnn-a porta riservâ

Fæta in tempi ciû belli e fortunæ

Da Andromaca prescelta ciû che a grande

Pe portâ ö sô pivetto a-o pappâ grande.

 

84

Me gh'infio co-i compagni, e andemmo scinn-a

In sce ö teito de dâto a-i luxernæ:

Lì gh'aveivan costrûto ûnn-a latrinn-a

Da döve d'in sce ö setto accomodæ

Se gôdiva da vista da marinn-a

Da campagna di monti e da cittæ

In moddo che re Priamo cagando

Ö veddeiva i confin dö sô comando.

 

85

Se mettemmo co-i færi a travaggiâ

Pe puèi futtila zù da quell'artûa

A scäsemmo d'in fondo e a sön de fâ

Levemmo e ciavi donde a l'ëa tegnûa,

Picca, batti a commensa ûn pô a löcciâ.

Femmo leva, a precipita, a derûa

E a n'accheûgge ûn miggiâ, tûtti in t'ûn masso

Sotto ûn monte de merda e cäsinasso.

 

86

In sce a porta maggiö, tûtto luxente

Pin de croxi, de sciarpe e de galloin,

Pirro ô se dava comme ûn aççidente

Alternando co-e botte, i sacranoin.

Comme quando ûn batoso prepotente

Ö se pâ in drîto de mezûâ mascoin

Solo percöse ö le vestîo da festa

E ö l'ha ö vinetto che ö gh'ascâda a testa.

 

87

C'ûn picosso in te man, sto bulicugge

Ö piccava in ta porta a ciû nö posso,

Marmo, fæeri, cantæ, paivan fregugge,

Cazzeiva tûtto zû, dosso e bordosso,

Finalmente ö portâ : pâ che ö se doggie

Sotto a forza da leva e dö picosso,

Ö fa vedde ö cortile e i colonnati,

E stanze dö Re attuale e di antenati.

 

88

Lì gh'ëa ûn mûggio de donne e de figgiœû

Mezi morti dao sciâto e dao spavento,

Chi in camixa o inghϞggeito in ti lensϞ,

Chi n'aveiva ädreitûa de vestimento.

Ö l'ëa ûn lûo continûoû de strenze ö chœû

Per chi avesse ûn pittin de sentimento,

Ûnn-a mostra de chœûsce e de tettin

Da fâ perde ö çervello a ûn capûssin.

 

89

Pirro ö passa a traverso all'avertûa

E ö se caccia in te donne despûggiæ,

Tanto a porta a va in scandole, a derûa

E te gh'intra ûnn'ondâ de mandilæ;

Scia se pœû immaginâ, con quell'arsûa

S'ëan ommi da troväse imbarassæ,

Figgie, vidûe, maiæ, ghe passan tûtte,

Seggian zovene o vëgie, o belle o brûtte.

 

90

Ma scicomme nö gh'ëa dö pan pe tûtti,

Cöre ö resto a frûga in ti appartamenti;

Ö l'ëa ûn fiûmme che ö libera i so flûtti,

E ö l'inghœûggie campagne e casamenti,

L'ëa tûtto bön, pe questi farabûtti,

Öu, mobiglia, fucciare ed ornamenti,

In te meno de quanto ö staggo a dî,

Le tûtto andæto a fäse benedî.

 

91

Chi l'é tempo che conte in che manëa

Priamo ö le andæto a fâse bûzarâ,

Quando proprio ö l'ha visto che nö gh'ëa

Moddo de vinse o pöesise appattà,

Ö s'é sûbito fissôu in te l'idea

De mettise ö braghë pe andase a dâ,

Ö se infioû l'uniforme, a sciabbra, a lûmma

Con çinquanta centimetri de ciûmma.

 

92

In to mëzo ai reali appartamenti,

Gh'ëa a cappella da Corte e da famiggia.

Chi, co-e figgie, co-e nϞe, coi pochi argenti

Che a l'aveiva salvoû da-o parapiggia,

Stava Ecuba annicciâ, battendo i denti,

Aspëttando ogni pô, de piggià a striggia

E con cênti, preghee, comme fa e donne,

A tiâva zû da-o çe, santi e madonne.

 

93

Quande Priamo, armoû comme ûn zûenotto,

Ö l'é comparso in faccia a sô moggië

Sorpreisa, mäveggiâ e l'ha fæto ûn botto

Nö credendo mai ciû che ö fosse lë;

Ma figgio ca-o, ti n'æ bevûo ciù ûn gotto,

A ghe dixe, ti ö sæ che ti æ ö braghë?

E te ven ancon cûæ de fa ö gradasso,

Se ti perdi e cörezze ad ogni passo?

 

94

Famme questo piaxei, nö stâ a sciörti,

Che se dunque te piggian a patatte,

Eh figgio caö, se tì ti æ cûæ de mûî,

Nö gh'é necessitæ d'andâse a batte,

Stanni chì, che mûiemo tûtti duî

Senza fâse piggiâ pe teste matte...

E a ö persûade coscì, che a te l'assetta,

Mäestoso sovrano, in sce a banchetta.

 

95

Ecco intanto Polite, ö caga in nîö,

Ûn bello zovenetto pin d'arzillö,

Ö se vedde arrivâ, fûto, scoriö,

Da Pirro, che ö ghe vûeiva fâ ö bacillö.

Questo chì che ö l'aveiva za ferîö

Co-a fûtta in corpo d'avei fæto pillo,

Ö continûa a piccâ, scinché ö meschin

Davanti ai sô parenti, ö tîa ö gambin.

 

96

Priamo a sta vista ö nö se ciû tegnûö,

Benchè vegio, impotente e podagroso:

A brûttö mandilâ, beccö fottûö,

Siôtö, vile, rûffian d'ûn pigöggiösö,

Ö ghe sbraggia, n'aviæ mai ciû credûo

Che ti pöesci ëse tanto assimentoso!

Ti æ tanta prepotenza e tanto chœû

D'ammazzame in sce a faccia i mæ figgiœû?

 

97

Achille tô pappâ, scibben che ö fosse

Ûn nemigo e ûn batösö comme tì,

Quande g'ho domandoû d'Ettore e osse

Ö l'ha reise e ö l'ha avûo pietæ de mì;

E ti invece, brûtö, ti fæ de mosse

E de ciû ti me bûrli? acciappa chì,

Ö tia fœûa a sciabbra e ö te g'asbria unn-a botta,

Destegando corezze pe desotta.

 

98

Ma a sciabbra che a pesava ciû che lë

A tocca solo Pirro e a cazze in tæra;

Stö chì, poi, mâ edûcôu comme ûn muatë,

Ö commensa a risponde c'ùnn-a gnæra,

E ö ghe dixe: finiscila braghæ,

Vanni a tiâ de corezze sotto tæra,

E digghe a mæ pappà che ö te i agotte.

Ma frattanto, ti vannite a fâ fotte.

 

99

Ö l'abæra pe ö collo e c'ûn streppon

Ö leva da assettoû d'in sce a banchetta,

Ö strascinn-a tremante e in strambælon,

C'ûnn-a man ö gh'acciappa a perûcchetta

E con l'âtra piccândo cö squadrön,

Ö te ö taggia, ö te sgûara, ö te l'affetta;

E coscì l'é finîo stö gran sovrano,

Proprio comme ûn strasson, comme ûn babano.

 

100

Mi vedendo coscì n'ho ciû posciûo,

Arvî a bocca e parlâ dall'anscietæ;

Ma tûtt'assemme poi, me sovvegnûo

Da mæ povia famiggia e de mæ poæ:

Ö l'ëa ascì, comme ö re, mezo fottûo.

E ö l'aveiva all'incirca a stessa etæ;

Ho pensôu ä mæ casa, aô mæ gardetto,

A mæ moggë che aveivo lasciâ in letto.

 

101

Vêuggio andâli a sarvâ, ma primma amîo

Chi di amixi m'aveiva accompagnôu;

Pesta! no gh'ëa nisciûn, chi l'ëa ferîo,

Chi l'ëa stanco, chi morto e chi stroppiôu

Tûtti per ûn se, pe ûn mæ m'han dæto ô gïo,

Insomma, e-o bello solo abbandonôu;

Mi pe levâme d'in ti pê a-i cavalli

Vortime indietro, piggiâ ö liscio e dalli.

 

102

Appenn-a me sön giôu pe scappâ via,

Che me torno a fermâ! perdingolinn-a

In sce i schên d'ûn artâ, tûtta abbrensûia

Giâna, fûta, co-a pelle de gallinn-a,

Veddo quella putten che co-a luçia

A n'aveiva cacciôu, tûtti in rovinn-a,

Elena, intendo, e sciâ capisce ben,

De chi parlo, se parlo d'unn-a putten.

 

103

Me sön sentîo ûn scciûppon de raggia

Pensando che pe lë, Troia a l'ëa in fiamme;

E comme, ho dîto, mî, questa canaggia

A torniâ sann-a e salva a-o sô reamme,

Mentre nöi ne tocchiâ dormî in sce-a paggia

Limoxinando pe nö muî dä famme?

Lë a sä torna reginn-a e a fä de mösse

Con sô mariö, comme se ninte fösse?

 

104

Nö perdiessann-a che n'andiâ cöscì,

Zà che ö caxo ö me a fâ vegnî in ti pë,

Me ven coæ de levaghe ö presumî

E daghe quattro patte in sce ö panë,

E scibben che a dî ö veo, ghe perde mî

A mettime c'ûn siôto comme lë,

N'importa ninte, aviô a soddisfaziön

De vendicame ûn pô de stö saccön.

 

105

Tutt'assemme me sento imbarlûgâ

E veddo tûtto cæo comme de giorno,

E in tö mëzo da lûxe che a me pâ

Che a ghe fasse ûn'aureola d'intorno,

Cose veddo? l'immagine adorâ

Da mæ povia mammâ che ö sô soggiorno

A l'aveiva lasciôu d'in mëzo a-i santi

E tûtta bella a m'ëa vegnua davanti.

 

106

A me piggia pe man e dolcemente

A me parla e a me dixe: ma figgiêu,

Dimme ûn pittin, cose te sâta in mente,

Perché ti sbotti e ti te a piggi a-o chêu,

Pe ûnn-a fucciara tanto inconcludente.

Mentre poi ti nö pensi a casa têu?

E tô poæ, tô moggië, cö tô bardascia

Ti te læ zà scordæ, pe sta bagascia?

 

107

E a nö sæ stæta manco bonn-a lë

Né quello scemelan che ö l'ha rapîa,

A fâ tanto, de mettilo in t'ûn pê

A Troia, a Frisia, a Misia e compagnia,

Perché ti ö sacci, l'e vœntæ dö çe

Che da ûn pessetto ö v'ha piggôu de mîa,

E per quanto çerchæ de dî e de fâ,

Ö  ve vêu dâve adosso e desmatâ.

 

108

Se poi te pâ che mi conte ünn-a vescia

Piggia chì che te presto i mæ speggetti,

Cön sti chì, ti veddiæ cose se mescia

Lasciû in çë pe cacciave in menissetti,

Dunque lascia cörrî, vâ a casa in sprescia,

Nö stä chì a perde ö tempo e a fâ frexetti,

E dovunque ti andiæ mi te dò aggiutto

E mi te vegniô apprêuvo dappertûtto.

 

109

E a sparisce: me metto ö pincenez

E, perdiesann-a, cose veddo mai!

Paiva proprio che i santi che l’é in çë

Avessan cangiôu forma in tanti diai,

Pe futtine ädreitûa, co-e man, cöi pë,

Brûxia, römpi, sconquassa, arranca e dai;

Quando ho visto coscì, mi son scappôu

Verso casa, avvilìo, mortificôu.

 

110

A malapenn-a introû, natûralmente,

Son andæto a çercâ de mæ pappâ

Che ö l’ëa in letto a dormî tranquillamente

Senza manco pensâ a sto calabâ;

Ö ciammo, ö scrollo, un pô, ma inutilmente;

Lë tranquillo ö se torna a giâ de là,

Ghe conto a cosa, ö nö se vœû sciatâ,

Vœûggio vestilo, ö nö se vœû mesciâ.

 

111

Ma figgio cao, te pâ che in ti mæ panni

Aggîe ancon vœûggia de sciûgame e cuggie

Mentre me l'ho sciûghæ za pe tant'anni

Che me son arrivæ söttö e zenuggie?

Son carego de crûzî e de malanni

Che l'é tempo che lasce e che me doggie,

L'é dö bello che mi l'ho in tö bacillö

Lascime dunque muî, queto e tranquillö.

 

112

E lì dûo comme ûn mû, fermo, intestoû

Ö nö vûeiva cegase a nisciûn patto,

Mi ö pregavo che m'eo mezo sfiatoû,

E lë sempre ciû dûo sempre ciû ciatto;

Strillava ö mæ figgiœû che ö s'ëa adescioû,

Cianzeiva mæ moggië, coe serve e ö gatto;

Visto poi che l'ëa tûtto inutilmente,

Ho finîo pe tiâ zù qualche aççidente.

 

113

Ah sci? ti nö vœû intende de raxon,

Me son misso a sbraggiâ, ti vœû mûi chì?

E che a seggie coscì, ma sacranon,

Vœûggio alôa fâ de mösse ûn pô mi ascì!

Se dovemmo andâ tûtti in perdizion

Andemmo pure e commensiô da mì,

Zù Recco e Rûa e Canâ de Rapallo,

Muimmo tûtti, perdie! che mi me sciallo.

 

114

E dixendo coscì, sfroddro ö squaddron,

Piggio ûn sciœuppö e me ö metto a caregâ,

Me forniscio de balle e munizion,

E fasso pe sciortî, pe andame a dâ,

Ma poi quande son lì, pe infiâ ö pörtön,

Eccote mæ moggië bell'aquegâ

Che a m'abbranca a me strenze pe zenuggie

E a me cria: maio caö nö fâ de cuggie.

 

115

E a dixe che se sciorto, a ven le ascì

E a me mostra ö figgiœû che a l'ha in te brasse.

A cianze, a l'ûrla, a cria, tanto che mì,

No so ciû cose digghe e cose fasse.

In to mentre che nöi atri stemmo lì,

Mi pe andamene e lë perché nö passe,

Me succede ûnn-a specie de portento

Che ö ne fa perde a voxe e ö sentimento.

 

116

Ecco lì che in sce a testa a-o mæ Giulin,

Pâ de veddighe ûn fœugo che ö parpelle

Comme quello dö spiritö de vin,

Senza toccâlö né brûxiaghe a pelle

Ö portemmo ädreitûa sotto ö brönzin,

Ghe cacciemmo de l'ægua in te çervelle,

Ö crovimmo de strasse, ghe buffemmo,

Ma scì balle, ciû femmo, meno femmo.

 

117

Quande Anchise ö l'ha visto stö portento

(Tra parentesi, Anchise ö l'ëa mæ poæ)

Ö se misso a sbraggiâ tûtto contento:

Scialla scialla figgiœû nö ve sciatæ,

Ö l'é ûn miaco co-e cugge, in mæ zuamento,

Ö l'é ûn prodigio da divinitæ;

Se l'é veo quanto diggö, Ente Supremö,

Danne ancon ûnn-a prœûva e ghe veddiemo.

 

118

Ö nö n'aveiva ancon finîo de dî

Queste parolle, che se sente ûn tron

E ûnn-a stella, che a l'ëa de dâto a noî,

Piggiâ ö volo diretta a settentrion,

C'ûnna striscia de lûxe da nö dî

E ûnn-a spûssa de povie da cannon,

Che mæ poæ, dao miracolo convinto,

Ö s'é misso a sbraggià: me daggo vinto.

 

119

Nö gh'ëa tempo da perdise in te balle,

Se vueivimo ëse pronti a fûtte ö can;

Piggio mæ poæ, me ö carego in sce spalle,

Diggo a-o Giulietto che ö me dagghe man,

E Creûsa inghœûggeitâ in to so scialle,

A ne ven de derë poco lontan,

Poi diggo ai servitoi ch'ëan lì a aspetâ

Stæ ben attenti a quello ch'ei da fâ.

 

120

Piggiæ ö poco de bon che pûei portâ

Sciortî e porte a ûn per ûn pe no dâ all'œggio,

E pe stradde diverse, andæ a aspetâ

Che vegnimmo noi ascì in sce quello schœûggio

Dove gh'é unn-a capella rovinnâ

E ûn bell'erböeto che ö me pâ d'ofeûggio,

Aôa in marcia, che chi nö se cûggionn-a

E preghæ i santi, che ve a mandan bonn-a.

 

121

Se mettemmo in cammin, ciancianinetto.

Pë e stradde ciû sarvæghe e abbandonæ,

Mi che ignoravo cose ö l'ëa ô spaghetto,

Aôa eo pin de spavento e d'anscietæ;

Finalmente arrivemmo a ûn carogetto;

Che ö metteiva da-e porte da Çittæ,

Quando sento di passi pe derë

E ö poæ ö sbraggia figgiœû l'emmo a-o panë.

 

122

Perdo a bûscioa ädreitûa, cöro, m'infio

Dove n'aveivo mai misso de pë,

Me poso ûn pô, torno a piggià l'asbrîo

Senza mai dame mente pe derë,

E frattanto che cöro e no me gîo

Ecco li, che mi perdo mæ moggië,

Né me n'accorso mai, scinn-a a-o momento,

Che arrivo ao scîto dell'appuntamento.

 

123

Sciâ se pœû immaginâ, che crï, che centi

Quande ho visto che lë a n'ëa ciû con noî,

Se n'ho tioû zû dì tacchi e di aççidenti,

Se n'ho dîto e sbraggioû de tûtti i coî;

Lascio Giulio e mæ poæ, co-i pochi argenti,

In custodia di nostri servitôi,

E m'asbrio testa e cû, torna inderë

Deciso a tûtto, pe trovâla lë,

 

124

Rifassö ö mæ cammin, torno in çittæ

Amiando dapertûtto e inûtilmente,

Piggio a stradda da dove êimo passæ,

A ciammo a perdifiato e a no me sente,

Poi ritorno corrindo a casa mæ

Pe vedde, chi sa mai, se pe aççidente

A se ghe fosse torna andæta a asconde

Pe aveime perso senza savei donde.

 

125

Ma scì balle, a mæ casa a l'ëa za pinn'a

De Greci che ne favan ö bordello,

Sciamme, zimme, tissoin, fûmme, rovinn-a

L'aveivan za cangiâ in t'un Mongibello;

Torno indietro de corsa e vaddo scinn-a

A-o Palazzo dö Re, poi da-o Castello.

Ai Portici, in te gexe ch'ëan stivæ,

De mobili, de roba e de dinæ.

 

126

E metteivan lì tûtto, in sci artæ,

In tæra, a futticû, pë sacrestie,

Vasi, gioielli, mobili indoræ,

Argenti, prie preziose e drapperie,

Ommi, donne, gardetti incâdenæ

Che mandavan di lûi da scciappâ e prie,

Ma scì cuggie, nö a veddö pe ûnn-a potta

E me metto a giâ indietro ûn'âtra votta.

 

127

Senza savei, che pesci ciû piggiâ,

A ciammo pe sô nomme in tûtti i canti,

Tûtt'assemme, me a veddo capitâ

Ben ciû grande dö solito davanti

Me se særa ö respîo, me ven da suâ,

Ciammo aggiuttö ä madonna e a tûtti i santi,

Ma lë ciancianinetto a s'avvixinn-a

E a se mette a dî, co-a sô voxinn-a:

 

128

Compagno di mæ giorni fortunæ

Percose ti te sciâti inutilmente?

Pe nö fâme divedde a tô anscietæ

E a noia de viaggiâ fra tanta gente!

Iddio, che ö nö fâ e cose pe meitæ,

Ö m'ha fæto creppâ d'ûn aççidente:

A-oa a l'é comme a l'é, se devo dî

Nö me pâ vëo de n'avei ciû da mûî.

 

129

Ö sô ben, che pe ûn pô te rincresciâ

Pe nö savei döve appussâ ö pennello,

Ma ûn pô de diëta a nö te fâ dö mâ,

Tanto ciû che ti në manco ciû noëllo

Ma quando ti sæ lesto de viaggiâ,

N'aggite pûia che ti appendiæ ö cappello

E in t'ûnn-a botta ti troviæ a luçia,

A gloria, l'abbondansa e a scignoria.

 

130

Atro nö t'ho da dî bello marîo,

Che ti pensi a-o figgiêu che t'ho lasciôu,

Tîtelo sciû, pin de timö de Dio,

Bravo comme sô poæ, ben edûcôu.

Vœûggime ben, mîa de sta allegro, e addio.

A sparisce e mì resto abbellinou,

Çerco de dâghe ancön l'ûrtimo abbrasso,

Ma sbatto l'aia, senza strenze ûn casso.

 

131

Fûto, fûto pensando a-i caxi mæ,

Sön törnôu dâ capella rovinâ

Döve gh'ëa con mæ figgiö e con mæ poæ

Ûnn-a folla de gente radûnâ

Pronta a dividde e nostre avverscitæ

Seguitandone in tæra comme in mâ:

Troia a l'ëa ûn fôu... nö gh'ëa da fâ ûn bellin,

Dunque, ho dîto, mettemöse in cammin.





Precedente - Successivo

Indice | Parole: Alfabetica - Frequenza - Rovesciate - Lunghezza - Statistiche | Aiuto | Biblioteca IntraText

Best viewed with any browser at 800x600 or 768x1024 on Tablet PC
IntraText® (V89) - Some rights reserved by EuloTech SRL - 1996-2008. Content in this page is licensed under a Creative Commons License