Cap.

 1 2 |     ambulat» aut» homo festinans in montem ambulat» et siquid
 2 2 |   coniuncta sint «homo festinans in montem», tamen adhuc pendet
 3 2 |        Ergo nec tales sententiae in quaestionem veniunt, ut
 4 4 |      vero quae de coniunctis est in tres partes dividitur: separata
 5 5 |       verbum sonat. Cum enim est in scripto, non verbum sed
 6 5 |       verbum non est neque verbi in mente conceptio, sive habeat
 7 5 |         tamen «verbum», sed quod in verbo intellegitur et animo
 8 5 |         ipsum verbum et quod fit in animo per verbum significat.
 9 5 |      Tractandum est igitur nobis in hac parte dialecticae de «
10 5 |        dictionibus», de «rebus». In quibus omnibus cum partim
11 6 |          quaedam necessariovocat in quaestionem: originem suam,
12 6 |      quis enim egeat auctoritate in re tam perspicua? Quod si
13 6 |     Stoici autumant, quos Cicero in hac re ut Cicero inridet,
14 6 |        sunt res quae non sonant, in his similitudinem tactus
15 6 |    nomine tangit auditum. «acre» in utroque asperum est. «lana»
16 6 |         Sed haec abusio vocabuli in protestate loquentis est;
17 6 |      quod, cum «piscina» dicitur in balneis, in qua piscium
18 6 |     piscina» dicitur in balneis, in qua piscium nihil sit nihilque
19 6 |  invenire. Nemo abnuit syllabas, in quibus v littera locum obtinet
20 6 |     obtinet consonantis, ut sunt in his verbis primae «vafer» «
21 6 |           abiit» non «abivit» et in hunc modum innumerabilia.
22 7 |        sint nomina, non tamen et in illo asperitatem maximam
23 7 |      illo asperitatem maximam et in hoc iudicet esse lenitatem?
24 7 |     orationis, vel si quid aliud in his disciplinis quae de
25 7 |         vocabulum est, nisi quod in illo turpitudo rei quae
26 7 |          significantis operitur, in hoc autem sensum animumque
27 7 |     stare adsolet, aliter eo quo in luxuriosi cubiculo iaceret.
28 7 |          esse mendacem, tamen et in illa saepe atque adeo pene
29 7 |     discendi cupido contemnit et in hac inperitior multitudo
30 7 |     roborandum, quae ipsa natura in corporibus nostris nec firmitati
31 8 |  auditorem ad veritatem videndam in verbis aut obscuritas aut
32 8 |      obscurum hoc interest, quod in ambiguo plura se ostendunt,
33 8 |       accipiendum sit ignoratur, in obscuro autem nihil aut
34 8 |           sicuti est homo pictus in tenebris. Nam ubi oculis
35 8 |    dubitabit. Tertium genus est, in quo etiam sensi absconditur,
36 8 |       illud punicum pictum etiam in tenebris cogeretur agnoscere.
37 8 |         punicum ignorantibus sed in luce pictum. Qui noverant
38 8 |    similis est hominis imago sed in non perspicuo aut omnino
39 8 |         obscurum ambiguo simile, in his perspici potest, quibus
40 8 |     notissimis utetur. Vide nunc in eodem grammatici exemplo,
41 8 |        neglegentiam discipulorum in haec deinde verba prorumpet «
42 9 |         explicabunt? Nam hoc est in tenebras extinctum lumen
43 9 |        quae prima duo sunt, unum in his etiam quae dicuntur,
44 9 |      quae dicuntur, alterum quod in his solis quae scribuntur
45 9 |          pronuntiatum verbum non in diversas notiones trahit
46 9 |     distent, primum genus rursus in duo dividitur. Nam quidquid
47 9 |       maerentem vel neutrum. Sed in his omnibus dictionibus
48 10|       Nunc «aequivoca» videamus, in quibus ambiguitatu perplexio
49 10|     silvescit. Conabor tamen eas in genera certa distinguere.
50 10|        dico propter nomina, quae in verborum disciplinis verbis
51 10|       continentur et si quid est in sepulchro eius cadaveris
52 10| liberavit» et «Tullius inauratus in Capitolio stat» et «Tullius
53 10|          genus aequivocorum est, in quo iam nulla de disciplina
54 10|    adnumerabitur? Cuius exemplum in sententia quidem apertius
55 10|          loquendi accipitur. Sed in simplicibus etiam verbis
56 10|   differant, rursam primum genus in duo dividitur. Quidquid
57 10| significet, non potest hoc ipsum in exemplum dicere. Etenim
58 10|        ex eadem origine appello, in quae iterum dividatur. Nam
59 10|         dividatur. Nam dividitur in duo, quorum unum translatione
60 10|       rebus ut «Tullius» et ille in quo magna eloquentia fuit
61 10|  primitus dicantur hi, qui adhuc in scholis sunt, in omnes tamen
62 10|       qui adhuc in scholis sunt, in omnes tamen qui in litteris
63 10|         sunt, in omnes tamen qui in litteris vivunt nomen hoc
64 10| continetur. Ut «domus» etiam qui in domo sunt dicuntur --aut
65 10|         ut arbitror, quam faciat in verbis ambiguitatem. Quae
66 10|         et ipsa dividuntur adhuc in duas primas formas, quarum
67 10|           Altera forma est, quae in una quidem lingua facit
68 10|        tamen eorum origine, quae in uno vocabulo significantur,
69 10|      supra posuimus. Quod rursus in duo scinditur. Aut enim
70 10|         et ex usu verborum, quod in aequivocis tertium genus
71 10|     formae possunt existere quot in duobus superioribus enumeravimus.
72 10|       illud genus ambiguum, quod in scriptis solis repperitur,