Cap.

  1 1 |                    Caput I~Quae res in civitate duae plurimum possunt,
  2 1 |            contra nos ambae faciunt in hoc tempore, summa gratia
  3 1 |        Eloquentia Q. Hortensi ne me in dicendo impediat, non nihil
  4 1 |     querendum videretur, haec summa in illis esse, si in nobis
  5 1 |             summa in illis esse, si in nobis essent saltem mediocria;
  6 1 |   aliquotiens apud te egit, homo et in aliis causis exercitatus
  7 1 |         aliis causis exercitatus et in hac multum ac saepe versatus,
  8 1 |             Ita quod mihi consuevit in ceteris causis esse adiumento,
  9 1 |           esse adiumento, id quoque in hac causa deficit. Nam,
 10 1 |       Aquili, eo te et hos qui tibi in consilio sunt meliore mente
 11 1 |          iam sanctum atque sincerum in civitate, nihil est quod
 12 2 |             Aquili, quo mihi veniat in dubium tua fides et constantia,
 13 2 |             constantia, aut quo non in his quos tibi advocavisti
 14 2 |            non minus saepe ei venit in mentem potestatis quam aequitatis
 15 2 |         propterea quod omnes quorum in alterius manu vita posita
 16 2 |      cogitant, quid possit is cuius in dicione ac potestate sunt
 17 2 |        praesertim Q. Hortensius qui in hoc iudicio partis accusatoris
 18 2 |       adempta nobis erit et, si qua in re, id quod parati sunt
 19 2 |          cupiditati morem gerunt et in eius modi rebus opes suas
 20 2 |        rebus opes suas experiuntur, in quibus, quo plus propter
 21 2 |            adfectus atque adflictus in tuam, C. Aquili fidem, veritatem,
 22 2 |           te, C. Aquili, vosque qui in consilio adestis, orat atque
 23 2 |           atque agitatam aequitatem in hoc tandem loco consistere
 24 3 |            prudens et attentus, una in re paulo minus consideratus,
 25 3 |       libertatem reliquisset, vocem in quaestum contulit, libertate
 26 3 |        adiungere nihil erat nisi ut in tua pecunia condisceret
 27 3 |         societatem earum rerum quae in Gallia comparabantur. Erat
 28 3 |          atque a praeconum consessu in Galliam Naevius et trans
 29 3 |             nescio quid impendit et in commune contulit, mediocri
 30 3 |            quodcumque poterat ad se in privatam domum sevocabat;
 31 3 |       privatam domum sevocabat; qua in re ita diligens erat quasi
 32 4 |           ratione gesserat, moritur in Gallia Quinctius, cum adesset
 33 4 |         mortuo, nec ita multo post, in Galliam proficiscitur Quinctius,
 34 4 |         curari oporteret, auctionem in Gallia P. hic Quinctius
 35 4 |           Quincti consobrinam habet in matrimonio Naevius et ex
 36 4 |             rationem non satis erat in tabulis inspexisse quantum
 37 5 |           modo enim pollicitus erat in Gallia sed Romae cotidie,
 38 5 |           dico "optimus" - qui hunc in summas angustias adductum
 39 5 |           ut eum suis condicionibus in ipso articulo temporis adstringeret,
 40 5 |        Scapulis paucos dies aufert, in Galliam mittit ut ea quae
 41 5 |       Itaque ex eo tempore res esse in vadimonium coepit. Cum vadimonia
 42 5 |             cum aliquantum temporis in ea re esset consumptum neque
 43 6 |           Aquili vosque qui adestis in consilio, ut diligenter
 44 6 |             Ait se auctionatum esse in Gallia; quod sibi videretur
 45 6 |           cuperet revisere, hominem in praesentia non vadatur;
 46 6 |      vadimonia differt ut expeditus in Galliam proficisci posset;
 47 6 |            venit, narrat Naevio quo in loco viderit Quinctium.  ~
 48 7 |            quod per litteras istius in Gallia gestum est recte
 49 7 |          imperatorem, qui tunc erat in provincia, quem, ut ipsius
 50 8 |         necesse esse famam alterius in iudicium venire. ~Clamabat
 51 8 |      perperam facere coeperunt, ita in utroque excellunt ut nemo
 52 9 |            priore loco diceret. Cum in altera re causae nihil esset
 53 9 |           iudicium gravissimum est, in altera spes esset ad talem
 54 9 |            sumpsit, ex sponso egit. In hoc summa iudici causaque
 55 9 |    perniciem quae antea versabantur in salute atque auxilio ferendo.
 56 9 |        hesterno die fecerunt, ut te in ius educerent, ut nobis
 57 10|            instat Hortensius ut eas in consilium, a me postulat
 58 10|        causae meae dictionem certas in partis dividam. ~Tu id semper
 59 10|              quia semper potes, ego in hac causa faciam, propterea
 60 10|        causa faciam, propterea quod in hac videor posse facere;
 61 10|     possedisse ex edicto praetoris. In eo sponsio facta est. Ostendam
 62 10|             Aquili vosque qui estis in consilio, ut quid pollicitus
 63 11|          qui acerrimus adversarius; in hanc rem te, te inquam,
 64 11|         post mortem C. Quincti fuit in Gallia tecum simul Quinctius.
 65 11|             Heres eius P. Quinctius in Galliam ad te ipsum venit
 66 11|           Galliam ad te ipsum venit in agrum communem, eo denique
 67 11|       litterae. Quis tam dissolutus in re familiari fuisset, quis
 68 11|          rationem adferret, si quid in controversiam veniret, aut
 69 12|             tecum plus annum vixit. In Gallia agi non potuit? At
 70 12|        Gallia agi non potuit? At et in provincia ius dicebatur
 71 13|          est? quod est hoc iudicium in quo iam biennium versamur?
 72 13|       versamur? quid negoti geritur in quo ille tot et talis viros
 73 13|            id ago, C. Aquili, neque in eo nunc laboro. Pecunia
 74 13|       pugnas? an, quod saepe multis in locis dixisti ne in civitate
 75 13|          multis in locis dixisti ne in civitate sit, ne locum suum
 76 14|            statuit, quod aequum sit in Quinctium, id iniquum esse
 77 14|          Quinctium, id iniquum esse in Naevium? "Quincti bona,"
 78 14|        tempore primum agere coepit, in vadimoniis differendis tempus
 79 15|            decurrebas ut tibi nihil in posterum quod gravius atque
 80 15|            non exspectat, hoc tamen in miseriis adiumento et solacio
 81 15|          possidetur; de quo libelli in celeberrimis locis proponuntur,
 82 16|           potuerit perdidisse. Haec in homines alienissimos, denique
 83 16|       homines alienissimos, denique in inimicissimos viri boni
 84 16|           praesto semper fuit. Ergo in eum qui semel hoc commisit,
 85 16|         coniecisti quae parata sunt in eos qui permulta male agendi
 86 16|            ageretur, Sex. Naevi, si in parvola re captionis aliquid
 87 16|              tu te conlegisses, non in eam turpitudinem venisses
 88 17|          hos consulo post tempus et in aliena re, quoniam tu in
 89 17|            in aliena re, quoniam tu in tua re, cum tempus erat,
 90 17|      scilicet nostram amentiam, qui in vita sua rationem summi
 91 18|             vadimonium esset, tamen in ista postulatione et proscriptione
 92 18|       statim: Nonis Febr. Discedens in memoriam redit Quinctius
 93 18|        redit Quinctius quo die Roma in Galliam profectus sit; ad
 94 18| astipulatore tuo comparabuntur. ~Et in hac eius modi causa P. Quinctius
 95 18|     Quinctius laborabit et, diutius in tanto metu miser periculoque
 96 18|          fuit; non ad solarium, non in campo, non in conviviis
 97 18|         solarium, non in campo, non in conviviis versatus est;
 98 18|            moribus obsolevit. At si in causa pari discedere inferior
 99 18|      mediocriter conquerendum; nunc in causa superiore ne ut par
100 19|      Hominem P. Quincti deprehendis in publico, conaris abducere;
101 19|              vadari vis, promittit; in ius vocas, sequitur; iudicium
102 19|           is quem, quotiens Naevius in Galliam profectus est, procuratorem
103 20|             iudicium quin acciperet in ea ipsa verba quae Naevius
104 20|          talis vir, iuratus hoc ius in civitate constituat: cuius
105 20|      iudicia acceperit quae quisque in verba postularit, cuius
106 21|             petere ne quid atrocius in P. Quinctium absentem sine
107 21|            viri boni complures. Res in dubium venire non potest.
108 21|     vadimonium Quinctius. Iacet res in controversiis isto calumniante
109 21|           consuetudine recederet et in hoc singulare iudicium causa
110 23|          Naevi derogetur laborant. ~In huius modi sponsionem testis
111 24|              tuum testimonium, quod in aliena re leve esset, id
112 24|            aliena re leve esset, id in tua, quoniam contra te est,
113 24|     dictatore vendente; socium tibi in his bonis edidisti Quinctium.
114 24|            societatem coibas qui te in hereditaria societate fraudarat,
115 24|        certo et confirmato me posse in hac causa consistere. Sic
116 24|       Philippus, fore uti permultis in rebus timore prolaberer.
117 25|            videatur dignus esse qui in scaena spectetur, tum vir
118 25|           rem?" "Nimirum," inquit, "in eo causa consistit." Quo
119 25|              et a vobis qui adestis in consilio, quaeso ut diligenter
120 25|            ais. Quam longe est hinc in saltum vestrum Gallicanum?
121 25|              Naevi Roma trans Alpis in Sebagninos biduo veniunt.
122 26|           modum putatis, omnia sunt in eloquentia; est quaedam
123 26|          ageres? revocares eum quem in Galliam miseras? At hic
124 26|            spem malefici praesentis in incerto reliqui temporis
125 26|             ex edicto possidere, si in possessionem misisses, debueris
126 27|         quivis ut perspicere possit in hac causa improbitatem et
127 27|             ex edicto. Sponsio quae in verba facta est? SI EX EDICTO
128 27|          edictum. QUI EX EDICTO MEO IN POSSESSIONEM VENERINT. De
129 27|      praecepta dat. EOS ITA VIDETUR IN POSSESSIONE ESSE OPORTERE.
130 27|           vetat.~Proficiscenti tibi in possessionem praetor ipse,
131 27|          inquit, possidere? Nimirum in possessione esse earum rerum
132 27|         erat, inquit, Romae, servi, in ipsa Gallia privata P. Quincti
133 28|         profecta esse concedit. Quo in loco condicionem tuli, si
134 29|             pugnent, praesertim cum in tali iudicio testimonia
135 29|          quo modo nunc intendit, ne in vivorum quidem numero tum
136 29|             diebus compluribus ante in possessionem misisse quam
137 29|            praedio detrudi vetaret; in quo constitit Naevium ex
138 29|             possessio spectetur non in aliqua parte, sed in universis
139 29|            non in aliqua parte, sed in universis quae teneri et
140 29|          sit; prohibitum quievisse.~In ipsa Gallia cognostis in
141 29|            In ipsa Gallia cognostis in praedia privata Quincti
142 30|            ut te atque eos qui tibi in consilio sunt obsecret obtesteturque
143 30|             sumus. Ea res nunc enim in discrimine versatur, utrum
144 30|          est? Non usque eo tamen ut in capite fortunisque hominum
145 30|         maluerunt atque etiam, quod in illo non fuit, cum audacia
146 30|            est homini honesto locus in civitate invito Naevio,
147 30|          qui maeror dignus inveniri in calamitate tanta potest?~
148 31|           funestius ab eo cuius vox in praeconio quaestu prostitit;
149 31|           lacrimans manum prehendit in propinquorum bonis proscribendis
150 31|        omnibus appetitus, cum illum in paternis bonis dominari
151 31|     existimationem, quam honestatem in iudicium tuum prope acta