Caput

  1 1 |       disserendi voco. Quod autem in aliis libris feci, qui sunt
  2 1 |         de natura deorum, itemque in iis, quos de divinatione
  3 1 |          de divinatione edidi, ut in utramque partem perpetua
  4 1 |           probabile videretur, id in hac disputatione de fato
  5 2 |                  2] Nam cum essem in Puteolano Hirtiusque noster,
  6 2 |          consul designatus, isdem in locis, vir nobis amicissimus
  7 2 |       amicissimus et his studiis, in quibus nos a pueritia viximus,
  8 2 |      putaremus, omnis fere nostra in his deliberationibus consumebatur
  9 4 |       mihi vestra sunt nota teque in eis et audivimus saepe et
 10 5 |                   5] . . . quorum in aliis, ut in Antipatro poeta,
 11 5 |               quorum in aliis, ut in Antipatro poeta, ut in brumali
 12 5 |         ut in Antipatro poeta, ut in brumali die natis, ut in
 13 5 |          in brumali die natis, ut in simul aegrotantibus fratribus,
 14 5 |       aegrotantibus fratribus, ut in urina, ut in unguibus, ut
 15 5 |        fratribus, ut in urina, ut in unguibus, ut in reliquis
 16 5 |         urina, ut in unguibus, ut in reliquis eius modi, naturae
 17 5 |            vis est nulla fatalis; in aliis autem fortuita quaedam
 18 5 |          quaedam esse possunt, ut in illo naufrago, ut in Icadio,
 19 5 |           ut in illo naufrago, ut in Icadio, ut in Daphita. Quaedam
 20 5 |        naufrago, ut in Icadio, ut in Daphita. Quaedam etiam Posidonius (
 21 5 |      alienum? aut Philippus hasne in capulo quadrigulas vitare
 22 5 |       naufragum illum sine nomine in rivo esse lapsum -- quamquam
 23 5 |     quidem hic scribit praedictum in aqua esse pereundum); ne
 24 6 |          igitur ex spelunca saxum in crura eius incidisse? puto
 25 6 |         enim, etiamsi Icadius tum in spelunca non fuisset, saxum
 26 7 |      salubris, alios pestilentis, in aliis esse pituitosos et
 27 7 |  pituitosos et quasi redundantis, in aliis exsiccatos atque aridos;
 28 8 |         natura adferre potest, ut in porticu Pompeii potius quam
 29 8 |       porticu Pompeii potius quam in campo ambulemus? tecum quam
 30 8 |         valebit. At enim, quoniam in naturis hominum dissimilitudines
 31 9 |   disserens, qua de re agatur, et in quo causa consistat, non
 32 9 |     antecedentes. Nam nihil esset in nostra potestate, si ita
 33 9 |    inbecilline simus, non esse id in nobis. Qui autem ex eo cogi
 34 10|     umquam vinulentum illum, nemo in eo libidinis vestigium viderit.
 35 10|         addidit etiam mulierosum; in quo Alcibiades cachinnum
 36 11|      avocetur, non est id positum in naturalibus causis, sed
 37 11|           naturalibus causis, sed in voluntate, studio, disciplina.
 38 11|         ceteros artifices versari in suo munere, aut eos, qui
 39 12|    oriente Canicula natus est, is in mari non morietur.' Vigila,
 40 12|        Chrysippe, ne tuam causam, in qua tibi cum Diodoro, valente
 41 12|       oriente Canicula natus est, in mari non morietur', illud
 42 12|        Canicula natus est, Fabius in mari non morietur.' Pugnant
 43 12|    Canicula natum esse, et Fabium in mari moriturum; et quoniam
 44 12|      moriturum; et quoniam certum in Fabio ponitur, natum esse
 45 12|       pugnant, et esse Fabium, et in mari esse moriturum. Ergo
 46 12| repugnantibus: 'Et est Fabius, et in mari Fabius morietur', quod,
 47 12|     potest. Ergo illud: 'Morietur in mari Fabius' ex eo genere
 48 12|         ergo, quod falsum dicitur in futuro, id fieri non potest. ~
 49 13|          praedicta, et quae falsa in futuris dicentur, in eis
 50 13|        falsa in futuris dicentur, in eis habebis ut ea fieri
 51 14|        oriente Canicula natus es, in mari non moriere', primumque
 52 14|      moriere', primumque quod est in conexo, 'Natus es oriente
 53 14|  necessarium est (omnia enim vera in praeteritis necessaria sunt,
 54 14|         quia sunt inmutabilia nec in falsum e vero praeterita
 55 14|            si igitur, quod primum in conexo est, necessarium
 56 14|      Chrysippo non videtur valere in omnibus; sed tamen, si naturalis
 57 14|          naturalis est causa, cur in mari Fabius non moriatur,
 58 14|         mari Fabius non moriatur, in mari Fabius mori non potest. ~
 59 15|          est oriente Canicula, is in mari non morietur', sed
 60 15|           oriente Canicula, et is in mari morietur.' O licentiam
 61 15|        iocularem! ne ipse incidat in Diodorum, docet Chaldaeos,
 62 15|       facere non possint. Medicus in primis, quod erit ei perspectum
 63 15|           quod erit ei perspectum in arte, non ita proponet: '
 64 15|         geometres non ita dicet: 'In sphaera maximi orbes medii
 65 15|           illo modo: 'Non et sunt in sphaera maximi orbes, et
 66 16|     efferre possumus. Modo dixi: 'In sphaera maximi orbes medii
 67 16|   dividuntur'; possum dicere: 'Si in sphaera maximi orbes erunt',
 68 16|      erunt', possum dicere: 'Quia in sphaera maximi orbes erunt'.
 69 17|     Dynaton appellant revertamur, in qua quid valeat id quod
 70 17|          magis commutari ex veris in falsa posse ea, quae futura,
 71 17|          ea, quae facta sunt; sed in factis inmutabilitatem apparere,
 72 17|         inmutabilitatem apparere, in futuris quibusdam, quia
 73 17|          inesse quidem videri, ut in eo, qui mortifero morbo
 74 17|          hoc idem si vere dicatur in eo, in quo vis morbi tanta
 75 17|       idem si vere dicatur in eo, in quo vis morbi tanta non
 76 17|        fit, ut commutatio ex vero in falsum ne in futuro quidem
 77 17|   commutatio ex vero in falsum ne in futuro quidem ulla fieri
 78 17|          id non possit convertere in falsum; de homine enim dicitur,
 79 18|        diceretur, 'Morietur noctu in cubiculo suo vi oppressus
 80 18|          magis inmutabile ex vero in falsum 'Necatus est Scipio'
 81 19|        ita enuntiatur: 'Descendit in Academiam Carneades', nec
 82 19|           inter causas cohibentis in se efficientiam naturalem.
 83 20|          verum futurum convertere in falsum, fati necessitatem
 84 25|           voluntarius eam naturam in se ipse continet, ut sit
 85 25|          se ipse continet, ut sit in nostra potestate nobisque
 86 28|        quae ita dicentur: 'Veniet in senatum Cato', non inclusae
 87 28|       senatum Cato', non inclusae in rerum natura atque mundo;
 88 28|           hoc enuntiatum, "Veniet in Tusculanum Hortensius,"
 89 28|     pareamus, nihil omnino agamus in vita. Sic enim interrogant: '
 90 30|        Quaedam enim sunt, inquit, in rebus simplicia, quaedam
 91 31|           si verum est, nihil est in nostra potestate; est autem
 92 31|      potestate; est autem aliquid in nostra potestate; at, si
 93 33|         eum, qui ter consul fuit, in mari esse periturum? Erat
 94 33|       Apollinem praedicere nullis in rerum natura causis praepositis,
 95 34|  efficienter antecedat, nec, quod in campum descenderim, id fuisse
 96 35|       illud est Ennii, ~utinam ne in nemore Pelio securibus~caesae
 97 35|     Licuit vel altius: 'Utinam ne in Pelio nata ulla umquam esset
 98 36|       morsu Philocteta quae causa in rerum natura continebatur,
 99 36|          continebatur, fore ut is in insula Lemno linqueretur?
100 37|          enuntiatio: 'Relinquetur in insula Philoctetes', nec
101 37|     Philoctetes', nec hoc ex vero in falsum poterat convertere.
102 37|      convertere. Necesse est enim in rebus contrariis duabus --
103 37|           diiunctiones, sed, quae in his enuntiata sint, eorum
104 38|       disserendi! Si enim aliquid in eloquendo nec verum nec
105 39|        vim necessitatis adferret, in qua sententia Democritus,
106 39|     verbis utitur suis, delabitur in eas difficultates, ut necessitatem
107 40|        placet, quale sit videamus in adsensionibus, quas prima
108 40|      causa adpetitus non est sita in nobis, ne ipse quidem adpetitus
109 40|         ipse quidem adpetitus est in nostra potestate; quod si
110 40|   adpetitu efficiuntur, sunt sita in nobis; non sunt igitur neque
111 40|        adsensiones neque actiones in nostra potestate. Ex quo
112 41|            Quae si ipsae non sunt in nostra potestate, non sequitur,
113 41|           ne adpetitus quidem sit in nostra potestate. At hoc
114 41|         cum eae causae non essent in nostra potestate, ne ille
115 41|   potestate, ne ille quidem esset in nostra potestate. ~
116 42|           necessitatem adiungant, in eos valebit illa conclusio;
117 42|      perfectas neque principalis, in eos nihil valebit. Quod
118 43|          quidem et quasi signabit in animo suam speciem, sed
119 43|          sed adsensio nostra erit in potestate, eaque, quem ad
120 43|   potestate, eaque, quem ad modum in cylindro dictum est, extrinsecus
121 44|           continentem causam esse in viso positam, eam causam
122 45|          distinctio, ut quibusdam in rebus vere dici possit,
123 45|        antegressae sint, non esse in nostra potestate, quin illa
124 45|          fuerint, quibusdam autem in rebus causis antegressis
125 45|          rebus causis antegressis in nostra tamen esse potestate,
126 45|        sed alteri censent, quibus in rebus, cum causae antecesserint,
127 45|     causae antecesserint, non sit in nostra potestate, ut aliter
128 45|        eas fato fieri; quae autem in nostra potestate sint, ab
129 46|    ponderis. Quae ergo nova causa in natura est, quae declinet
130 47|         et declinare dicis, neque in illo inani, per quod feratur
131 47|           e regione ferretur, nec in ipsa atomo mutationis aliquid
132 Fr|      omnia fieri, et esse aliquid in nobis, intricatur hoc modo. ~
133 Fr|        sed est piscis, ut ferunt, in primis nobilis. Cum autem
134 Fr|      etiam invitaturus videretur, in aurem Pontius: 'Scipio',