10. Post haec profectus
in Gallias omnes civitates variis liberalitatibus sublevavit. Inde in Germaniam
transiit pacisque magis quam belli cupidus militem, quasi bellum inmineret,
exercuit tolerantiae documentis eum imbuens, ipse quoque inter manipula vitam
militarem magistrans, cibis etiam castrensibus in propatulo libenter utens, hoc
est larido, caseo et posca, exemplo Scipionis Aemiliani et Metelli et auctoris
sui Traiani, multos praemiis, nonnullos honoribus donans, ut ferre possent ea,
quae asperius iubebat; si quidem ipse post Caesarem Octavianum labantem
disciplinam incuria superiorum principum retinuit ordinatis et officiis et
inpendiis, numquam passus aliquem a castris iniuste abesse, cum tribunos non
favor militum, sed iustitia commendaret, exemplo etiam virtutis suae ceteros
adhortatus, cum etiam vicena milia pedibus armatus ambularet, triclinia de
castris et porticus et cryptas et topia dirueret, vestem humillimam frequenter
acciperet, sine auro balteum sumeret, sine gemmis fibula sagum stringeretur,
capulo vix eburneo spatham clauderet, aegros milites in hospitiis suis videret,
locum castris caperet, nulli vitem nisi robusto et bonae famae daret, nec
tribunum nisiplena barba faceret aut eius aetatis, quae prudentia et annis
tribunatus robor inpleret, nec pateretur quicquam tribunum a milite accipere,
delicata omnia undique summoveret, arma postremo eorum supellectilemque
corrigeret. De militum etiam aetatibus iudicabat, ne quis aut minor quam virtus
posceret, aut maior quam pateretur humanitas, in castris contra morem veterem
versaretur, agebatque, ut sibi semper noti essent, et eorum numerus sciretur.
11. Laborabat
praeterea, ut condita militaria diligenter agnosceret, reditus quoque
provinciales solerter explorans, ut si alicubi quippiam deesset, expleret. Ante
omnes tamen enitebatur, ne quid otiosum vel emeret aliquando vel pasceret. Ergo
conversis regio more militibus Brittaniam petit, in qua multa correxit murumque
per octoginta milia passuum primus duxit, qui barbaros Romanosque divideret.
Septicio Claro praefecto praetorii et Svetonio Tranquillo epistularum magistro
multisque aliis, quod apud Sabinam uxorem iniussu eius familiarius se tunc
egerant, quam reverentia domus aulicae postulabat, successores dedit, uxorem
etiam ut morosam et asperam dimissurus, ut ipse dicebat, si privatus fuisset.
Et erat curiosus non solum domus suae sed etiam amicorum, ita ut per
frumentarios occulta omnia exploraret, nec adverterent amici sciri ab
imperatore suam vitam, priusquam ipse hoc imperator ostenderet. Unde non
iniocundum est rem inserere, ex quo constet eum de amicis multa didicisse. Nam
cum ad quendam scripsisset uxor sua, quod voluptatibus detentus et lavacris ad
se redire nollet, atque hoc hadrianus per frumentarios cognovisset, petente
illo commeatum Hadrianus ei lavacra et voluptates exprobravit. cui ille :
"Num et tibi uxor mea, quod et mihi, scripsit ?" Et hoc quidem
vitiosissimum putant atque huic adiungunt, quae de adultorum amore ac nuptarum
adulteriis, quibus Hadrianus laborasse dicitur, adserunt, iungentes quod ne
amicis quidem servaverit fidem.
12. Conpositis in
Brittania rebus transgressus in Galliam Alexandrina seditione turbatus, quae
nata est ob Apidem, qui, cum repertus esset post multos annos, turbas
interpopulos creavit, apud quem deberet locari, omnibus studiose certantibus. Per idem tempus in honorem Plotinae basilicam apud
Nemausum opere mirabili extruxit. Post haec Hispania petit et Tarracone
hiemavit, ubi sumptu suo aedem Augusti restituit. Omnibus Hispanis Tarraconem in
conventum vocatis dilectumque ioculariter, ut verba ipsa ponit Marius Maximus,
retractantibus Italicis, vehementissime ceteris prudenter et caute consuluit.
Quo quidem tempore non sine gloria gravissimum periculum adiit apud Tarraconem
spatians per virdaria servo in se hospitis cum gladio furiosius inruente, quem
retentum ille ministris adcurrentibus tradidit et, ubi furiosum esse constitit,
medicis curandum dedit in nullo omnino commotus. Per ea tempora et alias
frequenter in plurimis locis, in quibus barbari non fluminibus sed limitibus
dividuntur, stipitibus magnis in modum muralis saepis funditus iactis atque
conexis barbaros separavit. Germanis regem constituit, motus Maurorum
compressit et a senatu supplicationes emeruit. Bellum Parthorum per idem tempus
in motu tantum fuit, idque Hadriani conloquio repressum est.
|