|
1.
Quaestorii dicuntur agri, quos ex hoste captos p. R. Per quaestores vendidit. Hi
autem limitibus institutis laterculis quinquagenum iugerum effectis venierunt. Quem
modum decem actus in quadratum per limites demensi efficiunt; unde etiam
limites decumani sunt dicti.
2.
Horum vero agrorum paene iam oblitterata sunt signa: nam aliquibus locis etiam
lapides, qui in limitibus denis actibus emensis positi erant, interciderunt, et
limites ipsi, id est rigores, non parentibus lapidibus difficile inveniuntur. Paene iam itaque fit, ut <ad>
occupatoriam condicionem recidant. In quibus alia similia in finibus
observabuntur.
3.
Limites autem ab liminibus vocabula acceperunt, quoniam limina introitus
exitusque locis praestant, limites agris similiter introitus exitusque. Qui in
agris divisis et assignatis semper pervii esse debebunt tam itineribus quam et
mensuris agendis. Cum ergo omnes limites a mensura denum actuum decimani dicti
sint, hi qui orientem occidentemque intuentur, quique meridianum et
septentrionem tenent, unum vocabulum illis erat: decumani nuncupabantur
matutini et vespertini et meridiani et septentrionales [cardinem]. Alii vero ob
regionum positionem et naturam appellaverunt maritimos et montanos. Postea vero
cum agri dividerentur et assignarentur, decimani quidem vocabulum permansit, ut
hi qui orientem occidentemque intuentur decimani dicerentur: hi vero qui
meridianum et septentrionem, quoniam cardinem mundi tenerent, cardines sunt
appellati.
4.
Et omnes limites dirimunt agros centuriasque designant. qui, ut supra diximus,
in agris divisis et assignatis semper pervii esse debebunt et itineribus et
mensuris agendis. Centuriis, quarum mentionem nunc facimus, vocabulum datum est
ex eo, <quod> cum antiqui [Romanorum] agrum ex hoste captum victori
populo per bina iugera partiti sunt, centenis hominibus ducentena iugera
dederunt: et ex hoc facto centuria iuste appellata est.
5.
Ergo in quaestoriis agris adhuc in regionibus quibusdam manentibus lapidibus,
quibus limites inveniri possunt, aliqua vestigia reservantur. Sed, ut supra
diximus, emendo vendendoque aliquas particulas ita confuderunt possessores, ut
ad occupatoriorum condicionem reciderint. tamen, ut supra diximus, in aliquibus
et lapides et rigores aliqui inveniuntur et fines praestant.
|