|
5. Sunt et illae arbores aliquando
loco finitionis, quae ante missae dicuntur. Et omnia genera quae insunt finitionum (ut puta in uno agro
esse omnia) persequenda erunt. Nam si fossa erit finalis, videndum utrum unius aut utrius partis, et si
in extremo fine facta; itemque <via> utrum publica aut vicinalis aut duum
communis aut privata alterius; item rivis si observabitur finis, utrum
naturalis sit rivus aut ex fossis arcessita aqua rivum fecerit, et utrum
privatus observari aut communis debeat; [si] iugis autem montium, quae ex eo
nomine accipiuntur, quod continuatione ipsa iugantur; nam et his quae summis
montibus excelsissima sunt divergia aquarum, ex quo summo loco aqua in
inferiorem partem divergit; si vepribus, at qualibus, privatis aut communibus;
superciliis, quae loca sunt ex plano in brevi clivo devexa intra pedes
altitudinis XXX: alioquin iam collis est.
6. Quae observationem
hanc habent, ut ex eis superior possessor in planum usque descendat et sibi
defendat omnem locum devexum; si rigoribus, cuiusque rigores observantur, et an
normales. quod saepe in agris adsignatis invenitur: et aliquando unus quisque
rigor inter multos vicinos finem facit; si marginibus, quae res oculorum est,
nequid malignitate exaretur, similiter nequid a vicinis accersiri possit, ut
marginibus coepti finitique loci inveniri possint; si limitibus, quod fuerit ex
communibus, a medio, ex privatis, ab extremis rigor observandus
constituendusque. <Sed consuetudines usque regionum nobis intuendae, nequid
novi a nobis fieri videatur: ita enim fides professioni constabit, si maxime
secundum morem regionis et nosmet quaestiones tractaverimus. De loco si agitur
- quae res hanc habet quaestionem, ut nec ad formam nec ad ullum scripturae
revertatur exemplum, sed tantum 'hunc locum [nam] hinc dico esse', et alter ex
contrario similiter. Quae res ex similitudine fere culturae comparationem
accipit: si incultus erit, id est si silva, cuius sit aetatis; et si par
caesurae aetas, nequid arbores, ut solent, relictae, quas ante missas vocant,
et silvarum quoque aetates an sint pares. Et
si vineae, similiter in comparatione: an ordines aequidistantes, an pari
condicione, et an simili sint genere vitium. Constabit tamen rem magis esse
iuris quam nostri operis, quoniam saepe usu capiuntur loca quae in biennio
possessa fuerint. Respiciendum erit tamen, quem admodum solemus videre
quibusdam regionibus particulas quasdam in mediis aliorum agris, nequis similis
huic interveniat. Quod in agro diviso accidere non potest, quoniam continuae
possessiones et adsignantur et redduntur; et si forte incidit tale aliquid,
commutatur locus pro loco, ut continua sit possessio. Ita, ut dixi, in
adsignatis fieri non potest. Argumentum itaque prudentiae est quam professionis.
Praeterea solent quidam complurium fundorum continuorum domini, ut fere fit,
duos aut tres agros uni villae contribuere et terminos qui finiebant singulos
agros relinquere: desertisque villis ceteris praeter eam, cui contributi sunt,
vicini non contenti suis finibus tollunt terminos, quibus possessio ipsorum
finitur, et eos, quibus inter fundos unius domini fines observantur, sibi
defendunt.
|