|
9. Ita si in ea
regione agetur, ubi haec erit consuetudo, ad cautiones scilicet respiciendum
erit. Inter quos disputabitur acta utriusque mensura: si nihil ad cautionem
conveniat, id est neutrius possessio modum cautione comprehensum inpleat, magna
erit rei confusio, quaerendumque nequid in universa regione magis opinione quam
mensura modum complecti soliti sint. Item quidam vendentes ementesque agros
soliti sunt modum cautione complecti; quod ipsum videndum, nequid, ut supra
dixi, opinione, non mensura, modum taxent. De iure subsicivorum subinde
quaestiones moventur. subsiciva autem ea dicuntur quae adsignari non potuerunt,
id est, cum sit ager centuriatus, aliqua inculta loca quae intra centurias
erant, non sunt adsignata. haec ergo subsiciva aliquando auctor divisionis aut
sibi reservavit, aut [alicui, id est aut] aliquibus concessit aut rebus
publicis aut privatis personis; quae subsiciva quidam vendiderunt, quidam
vectigalibus certo tempore locant. Inspectis ergo perscrutatisque omnibus
condicionibus inveniri poterit, quid sequi debeamus. Sed et illud
meminerimus.
10. Cum divus Vespasianus subsiciva
omnia, quae non vendidissent aut aliquibus personis concessa essent, sibi
vindicasset, itemque divus Titus a patre coeptum hunc ritum teneret, Domitianus
[imp.] Per totam Italiam
subsiciva possidentibus donavit, edictoque hoc notum universis fecit. Cuius
edicti verba, itemque constitutiones quasdam aliorum principum itemque divi
Nervae, in uno libello contulimus. De iure territoriorum paene omnem
percunctationem tractavimus, cum de condicionibus generatim perscriberemus. de
quibus quid possimus aliud suadere, quam ut leges, ut supra dixeram,
perlegamus, <et> ut interpretentur secundum singula momenta? Utrum suis
condicionibus remaneant fines ab antiquis observati, an aliquid adiectum aut
ablatum sit; et quomodo observata sint territoria, aliquando summis montium
iugis et divergiis aquarum, aliquando limitibus perductis, aliquando ipsius
divisionis derectione. Ita, ut diximus, leges semper curiose perlegendae
interpretandaeque erunt per singula verba. Et [si] ita vim legum perscrutandam
suadeo, ac si, ut ita dixerim, per articulamenta membrorum pertemptari solent
corpora. De via et actu et itinere et ambitu et accessu et ruius et vallibus fossis
fontibus saepe moventur contentiones. quae omnes partes non nostram sed
forensis officii, id est iuris civilis, operam exigunt: nos vero tunc eis
intervenimus, cum aut derigendum aliquid est quaestionibus aut, si forma aliqua
aliquid notatum invenitur, repetendum est.
|