|
1.
redeo ad vos, o generosi adolescentes, moneoque ante omnia: in mentem revocate,
priusquam ad scientiam iuris accedatis, multarum vobis rerum cognitione opus
esse, quod illa disciplina nihil vos super opinionem docere potest.
2.
quod si philosophi et poetae, primi theologi (si antiquitati creditur), homines
vagos et palantes lenitis per eloquentiam crudis eorum animis a pecorum lustris
et specubus in urbes et socialia tecta convocavere, religionem deorumque metum
et cultum multis et variis argumentis docuere et dein legibus et institutis
rexere, quis vestrum dubitabit, o patres ornatissimi, ante iuris studium multum
verae philosophiae prius operam dare oportere et his maxime rebus, quibus
eloquentia percipitur, quam vos huic rei pernecessariam esse confitemini.
3.
quamobrem videbuntur illi iam vobis non mediocri errore laborare multorumque malorum
causas invehere, qui praeter omnem philosophiam, non fabalem illam dico, legum
et sacrorum se duces constituunt non considerantes, quales priscorum saeculorum
legislatores fuere, qui dum leges et arma in die occupatissimi tractarent,
omnes noctes philosophiae studio absumebant.
4.
quippe si illa tanquam seminarium quoddam humanarum divinarumque rerum
cognitionem et earum dioecesim locupletissime docet, quis sine eius haustu illa
se duo administrare existimet?
5.
nec ego iam vobis pro testimonio Graecos, Solonem, Platonem, Alcibiaden,
Themistoclen aut Philippum Alexandri Magni parentem adducam.
6.
quanta ille cura Aristoteli eius aetatis summo philosopho filium commendabat
quantoque gaudio gestiebat natum eo saeculo sibi filium, quo plurimum
philosophi pollerent!
7.
sciebat enim imperator armorum et moderandae reipublicae peritissimus, si suus
filius philosophiae praeceptis institutisque initiatus esset, dignum fore, a
quo universi orbis administraretur imperium.
8.
neque Anarcharsiden vobis commemorabo, qui ut Scythiae suae leges inferret,
prius philosophiam ab Atticis philosophis discere voluit.
9.
taceo Romanos reges, Numam, Catones, Scipiones, Caesares et recentiores,
Antonianos, Valerianos, Aurelianos, Theodosium, denique et Karolum, nobili
Francorum stirpe progenitos, quorum doctrina et liberalium artium cura et
studio partum et conservatum est clarissimum imperium, quod tam diu floruit,
dum sibi philosophiam comitem et adstitricem habuit.
10.
praetereo nunc Mosen, veteris religionis nostrae legislatorem, in omni
philosophia sapientissimum et qui ad vulgi impellendos, coercendos obruendosque
animos moderator prudentissimus; is sacras leges scripturus a mundi fabrica et
maiestatis naturae suique opificis commemoratione orsus est, ut plane
demonstraret, quemlibet legislatorem et eius disciplinae studiosum primo
philosophiae institutis tanquam sacris quibusdam initiari debere.
11.
sed nos tales tantique viri non movent, quandoquidem angusto nunc apud nos
limite fatorum forte serie et ultimi temporis faece consenescit imperium
posthabitaque omni philosophia tantum ad degenerem quaestum ingenia nostra
servilia prostituimus et pro mercenaria stipe locamus.
|