bold = Main text
Capov. grey = Comment text
1 13 | summitatibus enim montium abundant nives, ubi radii solares
2 7 | concavo ad solem posito accenditur: et hoc est propter disgregationem.
3 9 | pipere virtualiter et non actu, non potest movere, nisi
4 6 | est duplex virtus movens actualiter, scilicet naturalis et violenta.
5 6 | Probo minorem: Partes gravis aequalem distantiam semper habent
6 11 | reflectuntur secundum angulos aequales, ut patet ex ultimo principiorum
7 11 | declinatio ab aequinoctiali est aequalis declinationi capitis cancri
8 2 | facit opus. Ergo non est aequivoce dictum, sed univoce.~
9 13 | suprema tunica aeris, ubi est aer maxime subtilis, minime
10 13 | parva incorporatio lucis cum aere et propterea parva disgregatio
11 10 | resistentia medii non est caloris ageneratrix in moto. Si enim sic esset,
12 | Aliam
13 | alio
14 | alioquin
15 | aliquid
16 | aliquis
17 | aliquo
18 | aliquod
19 9 | impossibile, quia si esset alterabile, esset corruptibile. Igitur
20 9 | et propinquum ipsi soli alteranti secundum calidum in ipso
21 9 | movere, nisi moveatur, nec alterare, nisi alteretur. Et similiter
22 6 | infinitum protractae ex alterutra parte nunquam concurrent.
23 11 | cadant radii solis bis in anno super eos. In loco autem,
24 | bis
25 11 | enim est, quod in his locis cadant radii solis bis in anno
26 11 | quodammodo; sed radii solis cadentes deorsum super planum terrae
27 10 | philosophus in secundo de caelo et mundo.~
28 3 | illis est proxima causa calidi disgregatio. Unde cum calidum
29 12 | minus in partes oppositas cedunt radius cadens et radius
30 10 | falsitatem habet eo, quod sol et ceterae stellae in movendo non habent
31 10 | circularem. Ergo ex motu circulari non aliquod generatur calidum. -
32 11 | est hoc sub aequinoctiali circulo, cum sol transierit super
33 13 | nives, ubi radii solares clariores sunt, quam in convallibus,
34 12 | In climatibus autem, quorum declinatio
35 11 | sol generat calidum per collectionem radiorum. Quod sic patet:
36 3 | illud conveniat motui et collectioni radiorum, difficile est
37 7 | partes aeris, scilicet cum colliguntur radii in punctum unum, in
38 7 | Speculis», quod hoc speculo concavo ad solem posito accenditur:
39 6 | alterutra parte nunquam concurrent. Ergo partes gravis naturaliter
40 5 | omnino oppositas, maxime conseqtiitur disgregatio et maxime calidum,
41 7 | ita erit disgregatio et consequitur calor. Sic ergo patet, quod
42 5 | de gravi violenter moto. Contingit autem grave moveri violenter
43 13 | clariores sunt, quam in convallibus, et tamen est ibi reflexio
44 3 | materierum. Qualiter autem illud conveniat motui et collectioni radiorum,
45 11 | terrae vel concavum, vel convexum reflectuntur secundum angulos
46 11 | radiorum fractorum super corpus sphaericum, vel reflexorum
47 9 | esset alterabile, esset corruptibile. Igitur primum est impossibile,
48 | cuius
49 1 | nostra sit de calore solis, cuiusmodi habet principium generationis
50 11 | meridiem vel septentrionem, vel cuiusquam declinatio minor est declinatione
51 11 | huius regionis, et in loco declinante ab aequinoctiali versus
52 11 | aequinoctiali est aequalis declinationi capitis cancri vel capitis
53 7 | Radius enim in diaphano densiori habet maiorem incorporationem,
54 13 | subtilitatem aeris ibi est densitas aeris parva et parva incorporatio
55 7 | disgregationem. Radius enim in diaphano densiori habet maiorem incorporationem,
56 10 | generatur calidum. - Sed diceres forte, quod quamvis intrinsecus
57 9 | calidum generat calidum. - Diceret forte aliquis, quod calidum
58 7 | quam in subtiliori, et non dicimus incorporationem omnimodam
59 2 | Ergo non est aequivoce dictum, sed univoce.~
60 3 | et collectioni radiorum, difficile est videre.~
61 13 | eo, quod ita non possunt disgregare partes materiae. - Unde
62 5 | est, illud, quod movetur, disgregari secundum suas partes et
63 11 | his locis in summo fieri disgregationes et summum calorem. Et haec
64 12 | oppositas. Et quanto magis distans fuerit locus ab aequinoctiali,
65 6 | distantibus. Lineae autem aeque distantes in infinitum protractae
66 6 | Partes gravis aequalem distantiam semper habent in toto. Ergo
67 6 | totius, moventur lineis aeque distantibus. Lineae autem aeque distantes
68 7 | ipsum punctum erit maxima distractio aeris in partes diversas;
69 7 | autem incorporatione secum distrahet partes aeris, scilicet cum
70 10 | motae insint inclinationes diversae moventes eam in partes diversas.
71 10 | cum toto et non est ibi diversitas. Uniuscuiusque partis est
72 11 | patet ex ultimo principiorum doctrinae «de Speculis». Si ergo cadunt
73 10 | resistentia medii. Sed hoc duplicem habet falsitatem: unam quia
74 13 | potest ad hoc responderi dupliciter: uno modo, quia non intersecant
75 | eam
76 | eius
77 11 | eorum et semel ad haec loca emittere radios perpendiculariter,
78 | eodem
79 | eos
80 12 | et reflectuntur secundum eosdem et propterea non omnino
81 | esse
82 9 | et primum alteratum non essent immediata. Cum ergo inter
83 9 | essentia vel pars quintae essentiae, oportet, quintam essentiam
84 9 | essentiae, oportet, quintam essentiam prius alterari secundum
85 13 | reflectendo; alio modo: etiamsi intersecarent se reflectendo
86 13 | maior disgregatio et calor. ~Explicit.~
87 10 | causa caloris, tamen est extrinsecus sicut est in inferioribus
88 2 | eandem habet virtutem, idem facit opus. Ergo non est aequivoce
89 10 | naturaliter. Sed hoc est falsum, ut patet experimento: ergo
90 10 | motibus propriis, sed cum sint fixae in suis sphaeris, moventur
91 10 | sphaerarum suarum sicut navis in flumine, quae movetur motu fluminis,
92 10 | flumine, quae movetur motu fluminis, sicut probat philosophus
93 11 | ex collectione radiorum fractorum super corpus sphaericum,
94 6 | Et propterea inter omnes generantes calorem motus naturalis
95 2 | enim ex quocunque istorum generatum eandem habet virtutem, idem
96 7 | patet, quod in his tribus generibus calidum inest causa univoca.~
97 5 | violenter moto. Contingit autem grave moveri violenter tribus
98 5 | de motu violento vel de gravi violenter moto. Contingit
99 | hac
100 | Hic
101 | huius
102 | id
103 | illa
104 | illis
105 6 | deorsum est duplex virtus inclinans ad diversas partes. Sed
106 10 | Uniuscuiusque partis est inclinatio secundum motum circularem.
107 5 | violenter est maior oppositio in inclinatione virtutis moventium, quia
108 10 | partem rei motae insint inclinationes diversae moventes eam in
109 9 | calidum in pipere. Sed hoc est inconveniens. Eo enim, quod calidum est
110 7 | incorporationem: ex hac autem incorporatione secum distrahet partes aeris,
111 7 | tribus generibus calidum inest causa univoca.~
112 6 | autem aeque distantes in infinitum protractae ex alterutra
113 10 | unamquamque partem rei motae insint inclinationes diversae moventes
114 11 | reflectens super eandem viam intendit per partes omnino oppositas
115 1 | Cum principalis intentio nostra sit de calore solis,
116 13 | dupliciter: uno modo, quia non intersecant se ibi reflectendo; alio
117 13 | reflectendo; alio modo: etiamsi intersecarent se reflectendo omnino in
118 10 | diceres forte, quod quamvis intrinsecus in eo quod movetur circulariter
119 | ipsi
120 | ipsum
121 6 | ad diversas partes. Sed istarum inclinationum oppositio
122 | istis
123 | istorum
124 7 | sicut calor, sed quandam levem incorporationem: ex hac
125 6 | lineis aeque distantibus. Lineae autem aeque distantes in
126 11 | zenith eorum et semel ad haec loca emittere radios perpendiculariter,
127 4 | Motus autem localis, ex quo generatur calidum,
128 12 | quanto magis distans fuerit locus ab aequinoctiali, tanto
129 5 | Primo loquamur de motu violento vel de
130 13 | parva et parva incorporatio lucis cum aere et propterea parva
131 7 | diaphano densiori habet maiorem incorporationem, quam in
132 13 | possunt disgregare partes materiae. - Unde etiam in suprema
133 3 | hoc est per disgregationem materierum. Qualiter autem illud conveniat
134 9 | solem et aerem sint plura media et propinquum ipsi soli
135 5 | disgregatio et maxime calidum, in medio autem et in tertio mediocriter.
136 5 | medio autem et in tertio mediocriter. Et illud maxime patet ratione
137 11 | ab aequinoctiali versus meridiem vel septentrionem, vel cuiusquam
138 6 | moventur violenter. - Probo minorem: Partes gravis aequalem
139 12 | radii secundum angulos, minores rectis et reflectuntur secundum
140 5 | movent unamquamque partem mobilis. Ad istam autem inclinationem
141 5 | moveri violenter tribus modis: aut sursum, aut deorsum,
142 13 | experimento. In summitatibus enim montium abundant nives, ubi radii
143 10 | secundum unamquamque partem rei motae insint inclinationes diversae
144 10 | resistentiam, quia non moventur motibus propriis, sed cum sint fixae
145 3 | Qualiter autem illud conveniat motui et collectioni radiorum,
146 9 | non potest movere, nisi moveatur, nec alterare, nisi alteretur.
147 5 | calidum. Et quia in modo primo movendi violenter est maior oppositio
148 10 | sol et ceterae stellae in movendo non habent resistentiam,
149 6 | partem est duplex virtus movens actualiter, scilicet naturalis
150 10 | insint inclinationes diversae moventes eam in partes diversas.
151 5 | in inclinatione virtutis moventium, quia movent in partes omnino
152 9 | et non actu, non potest movere, nisi moveatur, nec alterare,
153 5 | moto. Contingit autem grave moveri violenter tribus modis:
154 10 | philosophus in secundo de caelo et mundo.~
155 13 | in ipso perspicuo non est natura densi, non incorporantur
156 11 | solis in perspicuo aeris per naturam densi in eo incorporantur
157 10 | sphaerarum suarum sicut navis in flumine, quae movetur
158 | nec
159 13 | summitatibus enim montium abundant nives, ubi radii solares clariores
160 1 | Cum principalis intentio nostra sit de calore solis, cuiusmodi
161 6 | protractae ex alterutra parte nunquam concurrent. Ergo partes
162 12 | solares secundum angulos obtusiores et tanto minus in partes
163 7 | dicimus incorporationem omnimodam sicut calor, sed quandam
164 | omnis
165 6 | oppositio est minor valde oppositione inclinationum in partibus
166 2 | habet virtutem, idem facit opus. Ergo non est aequivoce
167 6 | protractae ex alterutra parte nunquam concurrent. Ergo
168 6 | oppositione inclinationum in partibus moti violenti. Et propterea
169 10 | diversitas. Uniuscuiusque partis est inclinatio secundum
170 13 | propterea parva disgregatio partium aeris in collectione radiorum.
171 1 | causa univoca: omnis enim passionis univocae est causa univoca.~
172 11 | haec loca emittere radios perpendiculariter, et tunc in his locis in
173 10 | motu fluminis, sicut probat philosophus in secundo de caelo et mundo.~
174 9 | sic: Probatur enim in VII Phys. quod alterans et alteratum
175 11 | solis cadentes deorsum super planum terrae vel concavum, vel
176 9 | inter solem et aerem sint plura media et propinquum ipsi
177 6 | violenta probo: Omne quod est ponderosum et movetur deorsum non directe
178 7 | speculo concavo ad solem posito accenditur: et hoc est propter
179 13 | solares in eo, quod ita non possunt disgregare partes materiae. -
180 1 | Cum principalis intentio nostra sit de calore
181 1 | universaliter: quot sunt principia generationis? - Et cum tria
182 11 | aequales, ut patet ex ultimo principiorum doctrinae «de Speculis».
183 1 | calore solis, cuiusmodi habet principium generationis quaeramus universaliter:
184 6 | concurrentibus. Sic ergo patet prinicipium, quod secundum unamquamque
185 10 | movetur motu fluminis, sicut probat philosophus in secundo de
186 9 | generat calidum patet sic: Probatur enim in VII Phys. quod alterans
187 7 | viam rectam, et propterea prope ipsum punctum erit maxima
188 9 | aerem sint plura media et propinquum ipsi soli alteranti secundum
189 10 | quia non moventur motibus propriis, sed cum sint fixae in suis
190 6 | aeque distantes in infinitum protractae ex alterutra parte nunquam
191 3 | omnibus autem illis est proxima causa calidi disgregatio.
192 7 | in punctum unum, in ipso puncto unusquisque secundum suam
193 10 | circulariter et non violenter, quaelibet pars eius habet tantum inclinationem
194 13 | Si vero quaeratur, quare in quinta essentia
195 | Qualiter
196 | quamvis
197 7 | omnimodam sicut calor, sed quandam levem incorporationem: ex
198 12 | in partes oppositas. Et quanto magis distans fuerit locus
199 | quare
200 | quibus
201 9 | quinta essentia vel pars quintae essentiae, oportet, quintam
202 9 | quintae essentiae, oportet, quintam essentiam prius alterari
203 2 | patet: Calidum enim ex quocunque istorum generatum eandem
204 11 | densi in eo incorporantur quodammodo; sed radii solis cadentes
205 | quorum
206 | quot
207 13 | quare in quinta essentia ex radiis solis non generatur calidum,
208 11 | semel ad haec loca emittere radios perpendiculariter, et tunc
209 5 | mediocriter. Et illud maxime patet ratione et experimento. ~
210 7 | unusquisque secundum suam viam rectam, et propterea prope ipsum
211 12 | secundum angulos, minores rectis et reflectuntur secundum
212 6 | patet, quod ex motu naturali recto et motu violento generatur
213 4 | naturalis dividitur in motum rectum et circularem. ~
214 11 | et ita radius cadens et reflectens super eandem viam intendit
215 13 | convallibus, et tamen est ibi reflexio radiorum sicut in valle;
216 11 | super corpus sphaericum, vel reflexorum ad speculum concavum, eo
217 12 | radius cadens et radius reflexus et minor fit disgregatio
218 11 | transierit super zenith huius regionis, et in loco declinante ab
219 10 | secundum unamquamque partem rei motae insint inclinationes
220 11 | Relinquitur ergo, quod sol generat calidum
221 10 | sic esset, cum aequaliter resistat medium ei, quod movetur
222 10 | stellae in movendo non habent resistentiam, quia non moventur motibus
223 13 | generatur calidum, potest ad hoc responderi dupliciter: uno modo, quia
224 1 | motus et collectio radiorum, sciendum quod calidum in his sit
225 | secum
226 10 | sicut probat philosophus in secundo de caelo et mundo.~
227 | semper
228 12 | vadit super zenith eorum in septentrione, cadunt radii secundum angulos,
229 11 | aequinoctiali versus meridiem vel septentrionem, vel cuiusquam declinatio
230 5 | inclinationem in partes diversas sequitur disgregatio. Et ita ex motu
231 11 | disgregatio violenta, quae solet fieri ex collectione radiorum
232 9 | media et propinquum ipsi soli alteranti secundum calidum
233 7 | de Speculis», quod hoc speculo concavo ad solem posito
234 11 | sphaericum, vel reflexorum ad speculum concavum, eo quod illa in
235 10 | moventur tantum per motum sphaerarum suarum sicut navis in flumine,
236 11 | radiorum fractorum super corpus sphaericum, vel reflexorum ad speculum
237 10 | sed cum sint fixae in suis sphaeris, moventur tantum per motum
238 10 | eo, quod sol et ceterae stellae in movendo non habent resistentiam,
239 | suam
240 | suarum
241 | suas
242 | sub
243 7 | incorporationem, quam in subtiliori, et non dicimus incorporationem
244 13 | aeris, ubi est aer maxime subtilis, minime generatur in eo
245 13 | sicut in valle; sed propter subtilitatem aeris ibi est densitas aeris
246 | suis
247 13 | quod patet experimento. In summitatibus enim montium abundant nives,
248 11 | et tunc in his locis in summo fieri disgregationes et
249 11 | fieri disgregationes et summum calorem. Et haec est disgregatio
250 13 | materiae. - Unde etiam in suprema tunica aeris, ubi est aer
251 5 | violenter tribus modis: aut sursum, aut deorsum, aut deorsum
252 11 | cadentes deorsum super planum terrae vel concavum, vel convexum
253 [Title]| Textus~ ~
254 | totius
255 11 | aequinoctiali circulo, cum sol transierit super zenith huius regionis,
256 11 | necesse est, solem semel transire super zenith eorum et semel
257 1 | principia generationis? - Et cum tria sint, ex quibus generatur
258 | tunc
259 13 | Unde etiam in suprema tunica aeris, ubi est aer maxime
260 | ultimo
261 | unam
262 10 | non est ibi diversitas. Uniuscuiusque partis est inclinatio secundum
263 1 | principium generationis quaeramus universaliter: quot sunt principia generationis? -
264 1 | univoca: omnis enim passionis univocae est causa univoca.~
265 2 | est aequivoce dictum, sed univoce.~
266 1 | in his sit univocum; quo univoco fit in his passio univoca.
267 13 | hoc responderi dupliciter: uno modo, quia non intersecant
268 | unum
269 7 | punctum unum, in ipso puncto unusquisque secundum suam viam rectam,
270 12 | capitis cancri, quia sol non vadit super zenith eorum in septentrione,
271 6 | inclinationum oppositio est minor valde oppositione inclinationum
272 13 | reflexio radiorum sicut in valle; sed propter subtilitatem
273 11 | declinante ab aequinoctiali versus meridiem vel septentrionem,
274 3 | radiorum, difficile est videre.~
275 9 | patet sic: Probatur enim in VII Phys. quod alterans et alteratum
276 6 | inclinationum in partibus moti violenti. Et propterea inter omnes
277 4 | motum naturalem et motum violentum. Motus naturalis dividitur
278 2 | istorum generatum eandem habet virtutem, idem facit opus. Ergo non
279 5 | oppositio in inclinatione virtutis moventium, quia movent in
|