Postquam ingens clamorque
virum, strepitusque tubarum,
Atque omnis belli cecidit
fragor; aspice, Caesar,
Quae
tibi solliciti, turba importuna, poetae
Munera deducunt: generosae a
pectore flammae,
Diraeque armorum effigies,
simulacraque belli
Tristia diffugiant: O tandem
absiste triumphis
Expletus, penitusque animo
totum excute Martem.
Non
ultra ante oculos numeroso milite campi
Miscentur,
solito nec fervent arva tumultu;
Stat circum alta quies,
curvoque innixus aratro
Desertas fossas, et castra
minantia castris
Rusticus invertit, tacita
formidine lustrans
Horroremque loci, et funestos
stragibus agros.
Jamque super vallum et munima
longa virescit
Expectata seges, jam
propugnacula rident
Vere
novo; insuetos mirabitur incola culmos,
Luxuriemque soli, et turgentem
a sangine messem.
Aspicis ut toto excitus venit
advena mundo
Bellorum invisens sedem, et
confusa ruinis
Oppida, et eversos flammarum
turbine muros!
Ut trepidos rerum annales,
tristemque laborum
Inquirit seriem, attonitis ut
spectat ocellis
Semirutas turres, ad adhuc
polluta cruore
Flumina,
famososque Ormondi volnere campos!
Hic ubi saxa jacent disperso
infecta cerebro
Atque interruptis hiscunt
divortia muris,
Vexillum intrepidus fixit, cui
tempora dudum
Budenses palmae, peregrinaque
laurus obumbrat.
Ille ruens aciem in mediam,
qua ferrea grando
Sparsa furit circum, et plumbi
densissimus imber,
Sulphuream noctem, tetrasque
bitumine nubes
Ingreditur, crebroque rubentem
fulgure fumum.
Ut vario anfractu, et
disjectis undique saxis
Maenia discedunt, scopulisque
immane minantur
Desuper horrificis, et
formidabile pendent!
Hic pestem occultam, et
faecundas sulphure moles
Cernere erat, magno quas inter
mota tumultu
Praelia fervebant; subito cum
claustra fragore
Horrendum disrupta tonant,
semiustaque membra,
Fumantesque artus, laniataque
corpora lethum
Corripit informe, et rotat
ater in aethere turbo.
Sic postquam Enceladi dejecit
fulmine fratres
Coelicolum pater, et vetuit
contemnere divos:
Divulsam terrae faciem,
ingentesque ruinas
Mortales stupuere; altum hic
mirantur abesse
Pelion, invertique imis
radicibus Ossam;
Hic fluvium moles inter
confusaque saxa
Reptare, atque aliis discentem
currere ripis.
Stant dubii, et notos montes
umbrasque requirunt,
Errore
ambiguo elusi, et novitate locorum.
Nempe hic Auriaci nuper
vexilla secutae
Confluxere acies; hic, aspera
corda, Britanni,
Germanusque ferox, et juncto
foedere Belga;
Quique truci Boreae, et coelo
damnatus iniquo
Vitam agit in tenebris, et qui
dudum ore perusto
Decolor admoti prodit vestigia
Phoebi,
Undique conveniunt, totum
conscripta per orbem
Agmina, Nassovique latus socialibus
armis
Circumfusa tegunt, fremitusque
et murmura miscent,
Tam vario disjuncta situ, tot
dissona linguis.
Te tamen e mediis, ductor
fortissime turmis
Exere, tu vitam (si quid mea
carmina possunt)
Accipies, populique encomia
sera futuri,
Quem varias edoctum artes,
studiisque Minervae
Omnibus ornatum Marti
Rhedycina furenti
Credidit invita, et tanto se
jactat alumno.
Hunc nempe ardorem, atque
immensos pectoris aestus
Non jubar Arctoum, aut nostri
penuria coeli,
Sed plaga torridior, qua sol
intentius omnes
Effundit radios, totique
obnoxia Phoebo
India progenuit, tenerisque
incoxit ab annis
Virtutem immodicam, et
generosae incendia mentis.
Jam quoque torpentem qui
infelix suspicit Arcton,
Brumamque aeternam frigusque
perambulat, ursae
Horridus exuviis, Gulielmi
ingenti facta
Describit sociis, pugnataque
in ordine bella
Attentus numerat, neque brumam
aut frigora curat.
En! vastos nivium tractus et
pallida regna
Deserit, imperio extremum qui
subjicit orbem,
Indigenasque hyemes,
Britonumque heroa pererrat
Luminibus tacitis; subeunt
nunc fusa Namurcae
Maenia,
nunc tardo quae sanguine plurima fluxit
Boinia,
nunc dubii palma indiscreta Seneffi.
Quae
facies, et quanti viri! quo vertice in auras
Assurgit!
quali firmat vestigia gressu,
Majestate
rudi, et torvo spectabilis ore!
Sic
olim Alcides, immania membra Leonis
Instratus spoliis, vasta se
mole ferebat,
Evandri amplexus dextramque
adjungere dextrae
Cum peteret, tectisque ingens
succederet hospes
Dum pugnas, Gulielme, tuas,
camposque cruentos
Accipit, in venis ebullit
vividus humor,
Corda micant crebro, et mentem
ferit aemulus ardor.
Non jam Riphaeos hostis
populabitur agros
Impune, aut agitabit inultas
Sarmata praedas.
Quis tamen ille procul
fremitus, quae murmura vulgi
Nassovium ingeminant! video
cava littora circum
Fervere remigibus, subitisque
albescere velis.
Anglia solve metus, et inanes
mitte querelas,
Nassovi
secura tui, desiste tumentes
Prospicere in fluctus animo
suspensa, trucesque
Objurgare notos, tardamque
requirere puppim:
Optatus tibi Caesar adest, nec
ut ante videbis
Sollicitum belli studiis,
fatalia Gallo
Consilia, et tacitas versantem
in pectore pugnas.
Olli grata quies et pax
tranquilla verendum
Composuit vultum, laetosque
afflavit honores.
Ut denso circum se plurimus
agmine miles
Agglomerat lateri, ut patriam
veteresque penates
Respicit exultans! juvat
ostentare recentes
Ore cicatrices, et vulnera
cruda, notasque
Mucronum insignes, afflataque
sulphure membra.
Chara stupet conjux,
reducisque incerta mariti
Vestigat faciem; trepida
formidine proles
Stat procul, et patrios
horrescit nescia vultus.
Ille graves casus, duri et
discrimina belli
Enumerat, tumidisque instaurat
praelia verbis.
Sic postquam in patriam
foecunda heroibus Argo
Phryxeam attulerat pellem,
lanamque rigentem
Exposuit Graiis, et tortile
velleris aurum,
Navita terrificis infamia
littora monstris
Describit, mixto spirantem
incendia fumo
Serpentem, vigilesque feras,
plaustroque gementes
Insolito tauros, et anhelos
igne juvencos.
Te tamen, o quantis Gulielme
erepte periclis,
Accipimus reducem: tibi diva
Britannia fundit
Plebemque et proceres: medias
quacunque per urbes
Ingrederis, crebrae consurgunt
undique pompae,
Gaudiaque et plausus: mixto
orgine vulgus euntem
Circumstat fremitu denso: tibi
Jupiter annum
Serius invertit, luces mirata
serenas
Ridet hyems, festoque vacat
coelum omne triumpho.
Jamque nepos tibi parvus
adest, laetoque juventae
Incessu, et blando testatur
gaudia risu.
Ut patrius vigor atque elati
gratia vultus
Caesareum spirant,
majestatemque verendam
Infundunt puero! ut mater
formosa serenat
Augustam frontem, et sublimia
temperat ora!
Agnosco faciem ambiguam,
mixtosque parentes.
Ille tuas, Gulielme, acies, et
tristia bella,
Pugnasque innocua dudum sub
imagine lusit.
Nunc indignanti similis
fugitiva pusillae
Terga premit turmae, et falsis
terroribus implet,
Sternitque exiguum ficto
cognomine Gallum.
Nunc simulat turres, et
propugnacula parva
Nominibus signat variis;
subitoque tumultu
Sedulus infirmas arces,
humilemque Namuream
Diruit; interea generosae in
pectore flammae
Assurgunt sensim juveni, notat
ignis honestas
Purpureo fervore geneas, et
amabilis horror.
Quis tamen Augustae immensas
in carmine pompas
Instruet, in luteos ubi vulgo
effusa canales
Vina rubent, variatque
infectas purpura sordes?
Quis lapsus referet stellarum,
et fictile coelum,
Qua
laceram ostendunt redolentia compita chartam,
Sulphuris exuvias, tubulosque
bitumine cassos?
En procul attonitam video
clarescere noctem
Fulgore insolito! ruit undique
lucidus imber,
Flagrantesque hyemes;
crepitantia sidera passim
Scintillant, totoque pluunt
incendia coelo.
Nec minus in terris Vulcanus
mille figuras
Induit, ignivomasque feras, et
fulgida monstra,
Terribiles visu formas! hic
membra leonis
Hispida mentitur, tortisque
comantia flammis
Colla quatit, rutilasque
jubas; hic lubricus anguem
Ludit, subsiliens, et multo
sibilat igne.
Laetitiam ingentem atque
effusa haec gaudia civis
Jam tandem securus agit,
positoque timore
Exercet ventos, classemque per
ultima mundi
Impune educit, pelagoque
licentius errat:
Seu constricta gelu, mediisque
horrentia Cancri
Mensibus arva videt; seu
turgida malit olenti
Tendere
vela noto, qua thurea flamina miscet
aeolus, et placidis perfundit
odoribus auras.
Vos animae illustres heroum,
umbraeque recentes,
Quarum trunca jacent et adhuc
stillantia crudis
Corpora vulneribus, quibus
haec optabilis orbi
Parta
quies, nondum Nassovo abducite vestro
Fida satellitia, at solitis
stipate catervis
Ductorem, et tenues circum
diffundite turmas.
Tuque,
Maria, tuos non unquam oblita Britannos,
O diva, o patiens magnum
expectare maritum,
Ne terris dominum invideas,
quanquam amplius illum
Detineat, longamque agitent
sub vindice pacem.
|