bold = Main text
    Cap.                                          grey = Comment text

501 Decl  |            Sanctum Petrum, sub annulo Piscatoris, die septima Novembris MDLXXXII,
502 Textus|          quidem felicis recordationis Pius V, praedecessor noster,
503 Decl  |             de apostolicae potestatis plenitudine, hac nostra perpetuo valitura
504 Textus|              ac aliis arbitrii nostri poenis, ne sine nostra licentia
505 Textus|       restitutionem, iamdiu a Romanis Pontificibus praedecessoribus nostris
506 Textus|           Patrum ac veterum Romanorum Pontificum, praesertim Pii et Victoris
507 Textus|              a cunctis sibi subiectis populis religiose suscipiendum inviolateque
508 Textus|              diebus ediscendi, fideli populo vere proponantur, statuimus
509 Textus|      aequinoctii sedem; deinde rectam positionem XIV lunae primi mensis,
510       | posse
511 Textus|        litterarum notitiam habere non possint, liceat, eodem tamen octobri
512       | postea
513 Textus|              officii nostri curas, ea postrema non est, ut quae a sacro
514 Decl  |              nostra ac de apostolicae potestatis plenitudine, hac nostra
515 Textus|               ad hoc usque tempus non potuit, quod rationes emendandi
516 Textus|           scripserunt, iudicio, hunc, prae ceteris, elegerunt epactarum
517 Textus|         liceat hanc paginam nostrorum praeceptorum, mandatorum, statutorum,
518 Textus|                2. Duo autem breviario praecipue continentur, quorum unum
519 Textus|              contenderunt, ut hoc tam praeclarum opus perficeremus, eodem,
520 Textus|         felicis recordationis Pius V, praedecessor noster, absolvendum curavit
521 Textus|         iamdiu a Romanis Pontificibus praedecessoribus nostris et saepius tentatum
522 Decl  |     constituti, kalendarium emendatum praedictum hactenus nondum observare
523 Textus|               praestationes pertinet, praeiudicium fiat, partes iudicum erunt
524 Textus|              martyrologii insertis et praepositis, sive manu tabellionis publici
525 Textus|            incolunt regiones, ut ante praescriptum a nobis tempus harum litterarum
526 Textus|         veterum Romanorum Pontificum, praesertim Pii et Victoris primorum,
527 Textus|         abbates et ceteri ecclesiarum praesides novum kalendarium (ad quod
528 Textus|               ad annuas vel menstruas praestationes pertinet, praeiudicium fiat,
529 Textus|               dies in fine cuiuslibet praestationis. ~
530 Textus|        recipere ullo modo audeant vel praesumant, prohibemus. ~(Haec prohibitio
531 Textus|              quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis
532 Decl  |               mensis octobris proxime praeteriti observare non coeperunt,
533 Textus|               est) continuari debere, praeterquam in centesimis annis; qui,
534 Textus|              continentur, quorum unum preces laudesque divinas festis
535 Textus|            tam ipsi quam ceteri omnes presbyteri et clerici saeculares et
536 Decl  |              et missa de S. Valentino presbytero et martyre, cum commemoratione
537 Textus|               tertia nonarum usque ad pridie idus eximantur, et dies,
538 Textus|      peritissimos, quos longe ante ex primariis christiani orbis nationibus
539 Textus|      volumusque ut omnes patriarchae, primates, archiepiscopi, episcopi,
540 Textus|              ritus incolumes (quod in primis hac in re curandum erat)
541 Textus|            praesertim Pii et Victoris primorum, necnon magni illius oecumenici
542 Textus|           deferri, illas ad basilicae Principis Apostolorum et Cancellariae
543 Textus|            tabulae paschales secundum priscum Ecclesiae ritum, quo certius
544 Textus|          solum aequinoctium vernum in pristinam sedem, a qua iam a concilio
545       | prius
546 Textus|          absolutum hoc nostro decreto probamus, et Romae una cum martyrologio
547 Textus|               statutorum, voluntatis, probationis, prohibitionis, sublationis,
548 Textus|              laudesque divinas festis profestisque diebus persolvendas complectitur,
549 Textus|               audeant vel praesumant, prohibemus. ~(Haec prohibitio fuit
550 Textus|        praesumant, prohibemus. ~(Haec prohibitio fuit postea revocata.) ~
551 Textus|              voluntatis, probationis, prohibitionis, sublationis, abolitionis,
552 Textus|         ediscendi, fideli populo vere proponantur, statuimus ut, amoto aureo
553 Textus|             coelestium motuum peritis proponebantur, propter magnas et fere
554 Textus|              separatim, imprimere vel proponere, aut recipere ullo modo
555 Textus|            aequinoctium et XIV luna a propriis sedibus nunquam dimoveantur. ~
556 Textus|               12. Nos igitur, ut quod proprium Pontificis Maximi esse solet
557 Decl  |         volentes, vigilantiae nostrae providentia, opportuna remedia hisce
558 Decl  |       quicumque, in quibusvis regnis, provinciis, civitatibus et locis constituti,
559 Decl  |            feria tertia, de Cathedra; proxima autem feria quarta erit
560 Textus|               et in acie Campi Florae publicari et affigi; et earumdem litterarum
561 Textus|    incorruptum ac mendis et erroribus purgatum servetur, omnibus in nostro
562 Textus|         applicandorum; aliis vero, in quacumque orbis parte consistentibus,
563 Textus|            ternos etiam dies quolibet quadringentorum annorum spatio minime intercalandos,
564 Textus|     bissextiles antea semper fuerint, qualem etiam esse volumus annum
565 Decl  |              observare non coeperunt, quamprimum in usum recipi, et, prout
566       | quamvis
567 Decl  |         Cathedra; proxima autem feria quarta erit dies Cinerum; atque
568 Textus|          recedat, statuimus bissextum quarto quoque anno (uti mos est)
569 Textus|           sine bissexto transigantur, quartus vero quisque centesimus
570       | quas
571 Textus|          paschalem suo in loco, a quo quatuor et eo amplius dies hoc tempore
572       | quem
573 Textus|       conscripserat, in quo per novum quemdam epactarum cyclum ab eo excogitatum,
574 Textus|             succedit; postremo primum quemque diem dominicum, qui eamdem
575 Decl  |             mandamus ut quicumque, in quibusvis regnis, provinciis, civitatibus
576       | quicumque
577 Decl  |              februarii anni millesimi quingentesimi octuagesimi tertii, in quam
578 Textus|            littera dominicali G in C; quintodecimo denique kalendas novembris
579 Textus|   quadringentis quibusque annis primi quique tres centesimi sine bissexto
580       | quis
581       | quolibet
582       | quondam
583       | quoniam
584       | quorum
585       | quos
586 Textus|             quod etiam accomodata est ratio martyrologii), pro divinis
587 Textus|              collapsa sunt, constanti ratione et saeculis omnibus duratura,
588 Textus|               tempus non potuit, quod rationes emendandi kalendarii, quae
589 Textus|         kalendas aprilis aequinoctium recedat, statuimus bissextum quarto
590 Textus|               cyclos tam veterum quam recentiorum undique conquisitos ac diligentissime
591 Textus|         Nicaeno decem circiter diebus recessit, restituendum, et XIV paschalem
592 Textus|          imprimere vel proponere, aut recipere ullo modo audeant vel praesumant,
593 Decl  |         coeperunt, quamprimum in usum recipi, et, prout maxime expediens
594 Textus|            Atque illud quidem felicis recordationis Pius V, praedecessor noster,
595 Textus|          festorumque ex eo pendentium recursus, solis et lunae motu metiendos. ~
596 Textus|           nostrum Rodulphum Romanorum regem illustrem, in imperatorem
597 Textus|       imperatorem electum, ceterosque reges, principes ac respublicas,
598 Textus|              adeo longinquas incolunt regiones, ut ante praescriptum a
599 Decl  |               quicumque, in quibusvis regnis, provinciis, civitatibus
600 Textus|              et clerici saeculares et regulares utriusque sexus, necnon
601 Textus|        cunctis sibi subiectis populis religiose suscipiendum inviolateque
602 Textus|               concilii patres, cum ad reliquas cogitationes breviarii quoque
603 Textus|             Lucae evangelistae, a quo reliqui deinceps agantur festi dies,
604 Textus|                tempore tamen exclusi, rem totam ex ipsius concilii
605 Decl  |        nostrae providentia, opportuna remedia hisce difficultatibus celeriter
606 Textus|            proprio canone explicatur, reperiri possit in perpetuum. ~
607 Textus|              dies hoc tempore distat, reponendam, sed viam quoque tradendam
608 Textus|         adhibuimus in alma Urbe harum rerum peritissimos, quos longe
609 Textus|         paucos ante annos misimus, ut res quae omnium communis est,
610 Textus|             concilio Sedi Apostolicae reservata sunt, illa ad finem optatum,
611 Textus|           maxime optabamus, concordes respondissent, eorum nos omnium consensione
612 Textus|        ceterosque reges, principes ac respublicas, iisdemque mandamus ut quo
613 Textus|          constitutum, ad eamdem sedem restituatur, praecipimus et mandamus
614 Textus|             esse videatur. Novam hanc restituendi kalendarii rationem, exiguo
615 Textus|             circiter diebus recessit, restituendum, et XIV paschalem suo in
616 Textus|        saeculis omnibus duratura, sic restitui posse ostendit ut kalendarium
617 Textus|                      Kalendarii nuper restituti, pro festivitatibus S. R.
618 Textus|           exigit legitimam kalendarii restitutionem, iamdiu a Romanis Pontificibus
619 Textus|            paschalis vera loca semper retineant. Idque manifeste apparet
620 Textus|            iudicium Romani Pontificis retulerunt. ~
621 Textus|           Haec prohibitio fuit postea revocata.) ~
622 Textus|            secundum priscum Ecclesiae ritum, quo certius et facilius
623 Textus|               antiquos ecclesiasticos ritus incolumes (quod in primis
624 Textus|             in Christo filium nostrum Rodulphum Romanorum regem illustrem,
625 Textus|               auctoritate hortamur et rogamus carissimum in Christo filium
626 Textus|           abolitionis, hortationis et rogationis infringere, vel ei auso
627 Textus|             diem usitatus in Ecclesia Romana, volumus in eius locum substitui
628 Textus|              auctoritatem et iudicium Romani Pontificis retulerunt. ~
629 Textus|               restitutionem, iamdiu a Romanis Pontificibus praedecessoribus
630 Textus|       celebretur festum Ss. Dionysii, Rustici et Eleutherii martyrum,
631 Textus|           postrema non est, ut quae a sacro Tridentino concilio Sedi
632 Textus|               quo certius et facilius sacrosanctum Pascha inveniri possit. ~
633 Textus|           omnes presbyteri et clerici saeculares et regulares utriusque sexus,
634 Textus|            sunt, constanti ratione et saeculis omnibus duratura, sic restitui
635 Textus|           praedecessoribus nostris et saepius tentatum est; verum absolvi
636 Decl  |       Faustini et Iovitae martyrum et Sancti Simeonis episcopi et martyris;
637 Decl  |              nostra perpetuo valitura sanctione statuimus, praecipimus et
638 Textus|           concilii Nicaeni et aliorum sanctiones, tria necessaria coniungenda
639 Textus|             festi celebrationem iuxta sanctorum Patrum ac veterum Romanorum
640 Decl  |           ostensae. ~Datum Romae apud Sanctum Petrum, sub annulo Piscatoris,
641       | Sane
642 Decl  |              Motu proprio et ex certa scientia maturaque deliberatione
643       | scilicet
644 Textus|        doctorum hominum, qui de ea re scripserunt, iudicio, hunc, prae ceteris,
645       | secunda
646 Textus|             sacro Tridentino concilio Sedi Apostolicae reservata sunt,
647 Textus|   aequinoctium et XIV luna a propriis sedibus nunquam dimoveantur. ~
648 Decl  |              et formula infrascripta, semotis cunctis excusationibus et
649 Textus|               excommunicationis latae sententiae ac aliis arbitrii nostri
650 Textus|              martyrologium, simul vel separatim, imprimere vel proponere,
651 Decl  |            sub annulo Piscatoris, die septima Novembris MDLXXXII, pontificatus
652 Textus|          Marcelli et Apulei martyrum; septimodecimo vero kalendas novembris,
653 Textus|          Papae et confessoris, et Ss. Sergii, Bacchi, Marcelli et Apulei
654 Textus|              hac in re curandum erat) servabant. ~
655 Decl  |               octobris MDLXXXII illud servare non coeperunt.~Gregorius
656 Decl  |             est, diligenter et exacte servari. Idcirco, ne subsequens
657 Decl  |               et impedimentis, omnino servent, videlicet: cum perventum
658 Textus|          mendis et erroribus purgatum servetur, omnibus in nostro et S.
659 Textus|            Gregorius episcopus servus servorum Dei, ad perpetuam rei memoriam. ~
660 Textus|         abolitio.~Gregorius episcopus servus servorum Dei, ad perpetuam
661 Textus|      Incarnationis dominicae MDLXXXI, sexto Kalendas Martii, pontificatus
662 Textus|     saeculares et regulares utriusque sexus, necnon milites et omnes
663       | sibi
664       | sic
665 Decl  |            Iovitae martyrum et Sancti Simeonis episcopi et martyris; et
666       | simul
667 Textus|       Ecclesiae morem ex Martyrologio singulis diebus ediscendi, fideli
668       | sit
669       | sive
670 Textus|       proprium Pontificis Maximi esse solet exequamur, kalendarium immensa
671 Textus|               eo pendentium recursus, solis et lunae motu metiendos. ~
672 Textus|          Francisci IV nonas celebrari solitum sequitur, dicatur idus octobris,
673 Decl  |              nobis divinitus iniuncti sollicitudine, kalendarium, nuper cura
674 Textus|          dioeceses introducant, et eo solo utantur, tam ipsi quam ceteri
675 Textus|               sequitur; curavimus non solum aequinoctium vernum in pristinam
676 Textus|               quadringentorum annorum spatio minime intercalandos, interrumpatur
677 Decl  |       antiquum kalendarium, transitus statim fiat ad diem XXI eiusdem
678 Textus|             necessaria coniungenda et statuenda esse; primum, certam verni
679 Decl  |          propter diversa impedimenta, statuto die mensis octobris proxime
680 Textus|             praeceptorum, mandatorum, statutorum, voluntatis, probationis,
681 Textus|             iisdemque mandamus ut quo studio illi a nobis contenderunt,
682       | suam
683       | suas
684 Textus|         suscipiant, et a cunctis sibi subiectis populis religiose suscipiendum
685 Textus|         dominio mediate vel immediate subiecto commorantibus impressoribus,
686 Textus|           probationis, prohibitionis, sublationis, abolitionis, hortationis
687 Decl  |           exacte servari. Idcirco, ne subsequens mensis octobris, quod quidem
688 Textus|             kalendario, in eius locum substituatur cyclus epactarum; qui ad
689 Textus|         Romana, volumus in eius locum substitui eumdem cyclum XXVIII annorum,
690 Textus|               hac nostra decem dierum subtractione, alicui, quod ad annuas
691 Textus|               exortae fuerint, dictae subtractionis rationem habere, addendo
692 Textus|               incidit, vel ei proxime succedit; postremo primum quemque
693 Textus|               hoc kalendarium et ipsi suscipiant, et a cunctis sibi subiectis
694 Textus|           subiectis populis religiose suscipiendum inviolateque observandum
695 Textus|             et praepositis, sive manu tabellionis publici subscriptis, necnon
696 Textus|             quo descriptae sunt etiam tabulae paschales secundum priscum
697 Textus|               infringere, vel ei auso temerario contraire. Si quis autem
698 Textus|            delegeramus. Ii cum multum temporis et diligentiae ad eam lucubrationem
699 Textus|   praedecessoribus nostris et saepius tentatum est; verum absolvi et ad
700 Textus|            debet) exemptos, partim ob ternos etiam dies quolibet quadringentorum
701 Textus|               Ut vero utrumque ubique terrarum incorruptum ac mendis et
702 Decl  |             quingentesimi octuagesimi tertii, in quam cadit dominica
703 Textus|                                   14. Tollimus autem et abolemus omnino
704 Textus|            tempore tamen exclusi, rem totam ex ipsius concilii decreto
705 Textus|           reponendam, sed viam quoque tradendam et rationem, qua cavetur,
706 Textus|               modo a nobis paulo ante tradito, eiusmodi mutationem facere,
707 Textus|               centesimi sine bissexto transigantur, quartus vero quisque centesimus
708 Decl  |        secundum antiquum kalendarium, transitus statim fiat ad diem XXI
709 Decl  |         deferri, volumus quod illarum transumptis, etiam impressis, manu notarii
710 Textus|          quibusque annis primi quique tres centesimi sine bissexto
711 Textus|        Nicaeni et aliorum sanctiones, tria necessaria coniungenda et
712 Textus|              non est, ut quae a sacro Tridentino concilio Sedi Apostolicae
713 Textus|            noverit incursurum. ~Datum Tusculi, anno Incarnationis dominicae
714 Decl  |              prorsus indubitata fides ubivis gentium et locorum habeatur,
715 Textus|               proponere, aut recipere ullo modo audeant vel praesumant,
716 Textus|               kalendarium ipsum nulli umquam mutationi in posterum expositum
717       | una
718 Textus|              veterum quam recentiorum undique conquisitos ac diligentissime
719 Textus|              principes celebrioresque universitates paucos ante annos misimus,
720       | unum
721 Textus|       emendationem adhibuimus in alma Urbe harum rerum peritissimos,
722 Textus|            annorum ad hanc usque diem usitatus in Ecclesia Romana, volumus
723 Decl  |              coeperunt, quamprimum in usum recipi, et, prout maxime
724 Textus|           omnes christifideles, cuius usus incipiet post decem illos
725 Textus|               introducant, et eo solo utantur, tam ipsi quam ceteri omnes
726 Textus|               saeculares et regulares utriusque sexus, necnon milites et
727       | utrumque
728 Textus|            felicis recordationis Pius V, praedecessor noster, absolvendum
729 Decl  |               officium et missa de S. Valentino presbytero et martyre, cum
730 Decl  |      plenitudine, hac nostra perpetuo valitura sanctione statuimus, praecipimus
731 Textus|              Cancellariae Apostolicae valvas, et in acie Campi Florae
732 Textus|           novilunium et XIV paschalis vera loca semper retineant. Idque
733 Textus|              ediscendi, fideli populo vere proponantur, statuimus ut,
734 Textus|        statuenda esse; primum, certam verni aequinoctii sedem; deinde
735 Textus|               hac cogitatione curaque versaremur, allatus est nobis liber
736 Textus|             recitandis approbatio, et veteris kalendarii abolitio.~Gregorius
737 Textus|              autem et abolemus omnino vetus kalendarium, volumusque
738 Textus|               distat, reponendam, sed viam quoque tradendam et rationem,
739 Textus|         Pontificum, praesertim Pii et Victoris primorum, necnon magni illius
740 Textus|               posterum expositum esse videatur. Novam hanc restituendi
741       | videlicet
742 Decl  |          esset, expectetur, volentes, vigilantiae nostrae providentia, opportuna
743 Textus|           omnium consensione adducti, viros ad kalendarii emendationem
744 Textus|              accurata circumspectione visa sunt ad kalendarii perfectionem
745 Decl  |             longum esset, expectetur, volentes, vigilantiae nostrae providentia,
746 Textus|           kalendarii rationem, exiguo volumine comprehensam, ad christianos
747 Textus|         exemplis, etiam impressis, et voluminibus kalendarii et martyrologii
748 Textus|             omnino vetus kalendarium, volumusque ut omnes patriarchae, primates,
749 Textus|               mandatorum, statutorum, voluntatis, probationis, prohibitionis,
750 Decl  |              pontificatus nostri anno XI. ~ ~
751 Decl  |             coeperunt.~Gregorius Papa XIII, ad perpetuam rei memoriam. ~
752 Textus|             Papae et martyris; deinde XVI kalendas novembris fiat
753 Textus|         officium et missa de dominica XVIII post Pentecostem, mutata
754 Textus|          intercaletur, februario dies XXIX continente, idemque ordo