bold = Main text
     Textus                                        grey = Comment text

1001 Textus|         semper nutricum (et) cantibus oblectatur; unde et crinitum eum posuimus
1002 Textus|           quod didicit, quantum etiam obliuionem sui efficere debuit quia
1003 Textus|     grauitatis morem, Letheum uero ad obliuiscendam pueritiae leuitatem. Denique
1004 Textus|              nisi uanae laudis pompam obrueris, numquam. secreta sapientiae
1005 Textus|           considerat, tunc sapientiae obscura secretaque misteria penetrat.
1006 Textus|          epistolis hoc ipsud communis obseruare loquacitas, quo primum ‘
1007 Textus|     consultatione bonae uitae ueritas obtigit, tamen ceca quadam felicitate
1008 Textus|              audit, quemadmodum Cacum occiderit, quod nos Latine malum dicimus.
1009 Textus|           nouit. Denique et in somnis occiditur a Menelao; Grece enim Menelaus
1010 Textus|      DIANDICHA MERMERIKSEN. Deinde in octauo Euandri auxilium petit;
1011 Textus|           considerans tristes errores oculatus inspicit testis. Denique
1012 Textus|           puplicum dicitur, iopa uero oculi uel uisio; ergo nascentibus
1013 Textus|               amputatis et manibus et oculis et auribus pingitur, illa
1014 Textus|          Tricerberum mellitis resopit offulis; Tricerberi enim fabulam
1015       | olim
1016 Textus|      errabunda bouis uestigia’ – ergo omissis his rebus ad templum Apollinis,
1017       | omnium
1018 Textus|             ille: ‘Gaudeo, inquit, mi omuncule, his subrogatis sententiis,
1019 Textus|            cuius cordis uecturam meas onerosiores exposuissem sarcinulas,
1020 Textus|       dulciscas: nam non illa in tuis operibus quaerimus, in quibus aut
1021 Textus|             antilogii circuitu coepti operis adgrediamur exordium. Sed
1022 Textus|              sit edicamus. Et quamuis oportuerit secundum dialecticam disciplinam
1023 Textus|             quia sicut Deum creatorem oportuit et de secretis naturae mysteriis
1024 Textus|              Seponas quaeso caperatos optutus, Ausonum uatum clarissime,
1025 Textus|              est: ‘In omnibus nostris opusculis fisici ordinis argumenta
1026 Textus|             naturae uaeet commoditas, oraatur etiam ne donum doctrinae
1027 Textus|              in hoc iusta te fefellit oratio: diuina enim sapientia uestris
1028 Textus|               Ad haec ego: Si me tuae orationis adserta non fallunt, uates
1029 Textus|               humanae uitae instruens ordinem ait: ‘Omne bonum aut nascitur
1030 Textus|            materia traditur isti sunt ordines consequendi, quia omne honestum
1031 Textus|             futurae uitae consultatur ordinibus et ad inferos discensus
1032 Textus|              nostris opusculis fisici ordinis argumenta induximus, quo
1033 Textus|              tumoris inflatio quam in ore uentosa iactatio; nam illud
1034 Textus|         secunda doctrina quae naturam ornat cum proficit, ut est aurum;
1035 Textus|              quod terminas. Hinc ergo ornatum aureum studii uirtus rapit’.
1036 Textus|             misonepos quod nos Latine orrens sermonem dicimus; unde et
1037 Textus|         necesse est; misio enim Grece orreo dicitur, enos uero laus
1038 Textus|            septem nauibus euadit, quo ostendatur septenum arithmeticum numerum
1039 Textus|       interitus; unde et Homerus ait: OULOMENE META MURIA ACHAIOIS ALGE
1040 Textus|                NOUS ANTHROPINOS THEOS OUTOS EAN AGATHOS, THEOS EU ER(
1041 Textus|             Epicureum non desipissem, paganus non essem; nullo enim omnia
1042 Textus|         lubricae aetatis naufragio et Palinuro omisso – Palinurus enim
1043 Textus|        naufragio et Palinuro omisso – Palinurus enim quasi planonorus, id
1044 Textus|            dinameris aut Battiades in paredris aut Campester in catabolicis
1045 Textus|                in qua et maternum est pariendi dispendium uel infantum
1046 Textus|               enim mea (maxima cura,)~Parrasias niueo conpellite pectine
1047 Textus|          designantes infantiam quia a partu recentibus matrem uidere
1048 Textus|   arithmeticum numerum armonicum esse partui. Cuius formulam, si uidetur,
1049 Textus|            pectine cordas.~ ~Haec tam parua precatio credo quod Uirgilianis
1050 Textus|               citharae sono mulcetur; paruulorum quippe mos est nihil amplius
1051 Textus|              libro Telesiaco ita ait: PASA TUCHE AISTHESIN FRONIMOIS
1052 Textus|             animum pictura inani quod pascit, certum puerile studium
1053 Textus|            usu solae uisionis imagine pascitur. Sed his locis iudex Radamantus
1054 Textus|              habitans; unus Deus enim pater, rex omnium, solus habitans
1055 Textus|               quod puerilis acerbitas paternam respuat disciplinam. Feriatus
1056 Textus|       Adcrescens enim iuuenalis aetas paterni uigoris respuit pondera.
1057 Textus|                Feriatus ergo animus a paterno iudicio in quarto libro
1058 Textus|           diximus: ‘Tartarus ipse bis patet in praeceps tantum’, considera
1059 Textus|           DEINON OD’ EIPEIN EPOS~OUDE PATHOS OUDE SUMFORA THEELATOS~ES
1060 Textus|              quasi ano scenon, id est patrium habitans; unus Deus enim
1061 Textus|             malorum poenas effugit ac pauescit. Deinde ramum aureum postibus
1062 Textus|            Parrasias niueo conpellite pectine cordas.~ ~Haec tam parua
1063 Textus|               domine, et mei tribulos pectoris cautius lege.~
1064 Textus|        memoriae semen hereditat. Ergo pedagogantis suspectione sepulta ad desideratam
1065 Textus|             qui ait: MENIN AEIDE THEA PELEIADEO ACHILEOS, ante iracundiam
1066 Textus|            sunt rationes, quo nullius pene artis in isdem libris interna
1067 Textus|           numquam. secreta sapientiae penetrabis; uanae enim laudis appetitus
1068 Textus|           obscura secretaque misteria penetrat. Sepeliat ante et Misenum
1069 Textus|            studio et altiori scientia penetrata caligine; tunc enim agnoscitur
1070 Textus|      contemptu emortua lacrimabiliter penitendo ad memoriam reuocatur. At
1071       | per
1072 Textus|               artem Entellus et Dares peragunt; entellin enim Grece imperare
1073 Textus|               uiri considerantur nisi percepto doctrinae studio et altiori
1074 Textus|       apolunta femen, quod nos Latine perdentem famam dicimus. Ergo iuuentutis
1075 Textus|         iuuentutis elationem et famae perditionem aetatis cecitas sequitur.
1076 Textus|           elisis proserpens dominatur perenniter mentibus. Huic ergo doctrinae
1077 Textus|               ita posuimus: ‘totumque pererrat luminibus tacitis’, nam
1078 Textus|             est periculum; cui quidem perfectionis puplica a dea partus promittitur
1079 Textus|          sexta artem musicam cum suis perfectissimis posuit numeris, in parte
1080 Textus|                Denique ut bonae uitae perfectissimus institutor profeta prouocans
1081 Textus|              sapientiam cecinit, quod perfectum hominis diuinitas adsumpsisse
1082 Textus|     conturbatione, coactus adulterium perficit. In quo diu commoratus Mercurio
1083 Textus|            Auxilium fortuna tibi, res perfida, Quinte,~et tulit in fronte
1084 Textus|         sapientiam esse culpabiles ut pericula sustentaret, illam nihilominus
1085 Textus|          tetigi uitans illa quae plus periculi possent praerogare quam
1086 Textus|         flagitatur et uelut procellis periculorum cottidie quatitur. Igne
1087 Textus|          Naufragium posuimus in modum periculosae natiuitatis, in qua et maternum
1088 Textus|          digessimus rationem, eritque perissologiae nota si, quae in uno libro
1089 Textus|           cupit, nostrum fisiologicum perlegat librum. Nunc uero a te quae
1090 Textus|       perniciei ponitur quod diuturne permaneat. Ergo furibundae mentis
1091 Textus|              nobis quino mense ridere permittitur, dum lacrimae in ipsa uitae
1092 Textus|        regebat; Iuturna enim in modum perniciei ponitur quod diuturne permaneat.
1093 Textus|         cerebro est sicut in postibus perpetue infigenda. Elisium ingreditur
1094 Textus|       ingreditur et secreta scientiae perscrutatur. Sed in uestibulo inferorum
1095 Textus|            dudum in bucolicis mystice persecutus dixeras:~ ~‘Iam redit et
1096 Textus|               pernicies uero diuturna perseuerat. Ideo et currum eius circumagit,
1097 Textus|               personam edicere sicque personae congruentia enarrare, quo
1098 Textus|           accedentia extrema quod non pertulerit natura humana. Arma uero
1099 Textus|          tempus multae scientiae quis peruenerit, in temporales gurgitum
1100 Textus|               id est: non est aliquid pessimum neque accedentia extrema
1101 Textus|              litigii positam; unde et Petronius in Euscion ait: ‘Cerberus
1102 Textus|      Uirgilianae continentiae secreta phisica tetigi uitans illa quae
1103 Textus|             egloga, secunda et tertia phisice trium uitarum reddidit continentiam;
1104 Textus|        postrema eufemeticus, secundus phisiognomicus et medicinalis, tertius
1105 Textus|            parte uero eiusdem eglogae phisiologiam secundum Stoicos exposuit;
1106 Textus|             profluant. At uero animum pictura inani quod pascit, certum
1107 Textus|           mihi sufficit una.~Currite, Pierides, uos enim mea (maxima cura,)~
1108 Textus|         ebrietatis germina, et famem, pigritiae et torporis uernaculam.
1109 Textus|          manibus et oculis et auribus pingitur, illa uidelicet ratione
1110 Textus|              quaerimus, in quibus aut Pitagoras modulos aut Eraclitus ignes
1111 Textus|           strepitu terretur, uir enim pius superbiae uoces et malorum
1112 Textus|           haec ille: ‘Ut certius tibi planiusque liquescat quod dictum est,
1113 Textus|         omisso – Palinurus enim quasi planonorus, id est errabunda uisio,
1114 Textus|               puerilis cedes; unde et Plautus in Cistolaria comedia ait: ‘
1115 Textus|            matrem uidet nec agnoscit, plenam designantes infantiam quia
1116 Textus|             duodena librorum uolumina pleniorem humanae uitae monstrassem
1117 Textus|             prima’;~ ~quartus uero ad plenissimam rationem est musicus cum
1118 Textus|        praelibabo, quae tibi crapulae plenitudine nausiam mouere non possit.
1119 Textus|            suis effectibus sapientiae plenitudo torpescit. Nam ut ab armis
1120 Textus|       uocitatio. Sed quo cognoscas me plenius laudis adsumpsisse materiam,
1121 Textus|            etiam et Deiphobi inspicit poenam; Deiphobus enim Grece aut
1122 Textus|          Polidegmonis filius dicitur; Polidegmon enim Grece multae scientiae
1123 Textus|                id est tempus, unde et Polidegmonis filius dicitur; Polidegmon
1124 Textus|           gloria cecatur. Ideo eum et Poliphemum diximus quasi apolunta femen,
1125 Textus|              scilicet decem eglogarum politam facundiam; nam et Hercules
1126 Textus|          iotam duobus digitis tertium pollicem comprimens ita uerbis exorsus
1127 Textus|      oportuerat te inter tanta dulcia poma mora etiam ponere tuaeque
1128 Textus|                Ergo nisi uanae laudis pompam obrueris, numquam. secreta
1129 Textus|           primum ‘domino merito’, sic ponatur nominis uocitatio. Sed quo
1130 Textus|               paterni uigoris respuit pondera. Denique Drepanos portus
1131 Textus|               lance, morum grauitate, ponderatur ac disponitur. Deinde Iuturna
1132 Textus|          tanta dulcia poma mora etiam ponere tuaeque luculentae sapientiae
1133 Textus|         honoris; si uiri primum nomen ponerem: multi uiri sunt, non tamen
1134 Textus|       congruentia enarrare, quo prima poneretur substantia, deinde accidens
1135 Textus|            artem adsumpsit; in quinta pontificalia designauit; in sexta artem
1136 Textus|          rotae enim in modum temporis ponuntur; unde et Fortuna rotam ferre
1137 Textus|          quasi menelau, id est uirtus populi; quae quidem uirtus omnem
1138 Textus|              duplum eliditur. Unde et Porfirius in epigrammate ait:~ ~‘Auxilium
1139 Textus|              uenitur, ubi dicimus:~ ~‘Porta aduersa ingens solidoque
1140 Textus|      rationalem uisum puerilis uagina portat et omnis aetas puerilis
1141 Textus|             pondera. Denique Drepanos portus sepelit – Drepanos enim
1142 Textus|             quia in modum disciplinae posita est, dum diximus: ‘Aeternam
1143 Textus|            iurgii forensisque litigii positam; unde et Petronius in Euscion
1144 Textus|            uno uersu nostro considera positos, id est: ‘arma’, ‘uirum’
1145       | posse
1146 Textus|               illa quae plus periculi possent praerogare quam laudis.
1147 Textus|            aurium, quo mea commigrare possint eloquia’. Itaque compositus
1148 Textus|        plenitudine nausiam mouere non possit. Ergo uaciuas fac sedes
1149 Textus|              picturis animum aduocat. Posthaec cena acceptus citharae sono
1150 Textus|          omnis astrologus et in parte postrema eufemeticus, secundus phisiognomicus
1151 Textus|        laudandi; ergo uirtutem primum posui, pro qua uirum laudandum
1152 Textus|             pro nihilo reputet uitam. Poteris enim ex his tacite multa
1153 Textus|         socios cognoscit, adloqui non potest; uide quam euidens crepundiorum
1154 Textus|            mos, dum adest inspiciendi potestas et deest loquendi facultas.
1155       | potius
1156 Textus|            Tartarus ipse bis patet in praeceps tantum’, considera plenum
1157 Textus|            nostra salutaris diuinaque praeceptio cor contritum et humiliatum
1158 Textus|       dominatui fulcitur et in amoris praecepto contemptus numquam admittitur,
1159 Textus|               Iuturna bello discedere praecipitur, quae currum etiam fratris
1160 Textus|         humiliatum Deum non dispicere praedicat. Quae uere certa manifestaque
1161 Textus|                de caelo tactas memini praedicere quercus’, [et] iterum: ‘
1162 Textus|              impetu breuiorem urnulam praelibabo, quae tibi crapulae plenitudine
1163 Textus|       Calliope, conferte gradum, date praemia menti.~Maius opus moueo;
1164 Textus|            bene uiuendi certamen ante praemium beatitudinis quam sudorem
1165 Textus|            quae plus periculi possent praerogare quam laudis. Uae inquam
1166 Textus|              enim omnia bona fieri et praestat et imperat, sed animus qui
1167 Textus|         maximum, si uel extremas tuas praestringere contingerit fimbrias. Ad
1168 Textus|        instigante libidinis suae male praesumptum amorem relinquit; Mercurius
1169 Textus|              libris interna Uirgilius praeterierit uiscera. Denique in prima
1170 Textus|               Cui ego: Si me scolarum praeteritarum non fallit memoria, primum
1171 Textus|              omnes aut conueniunt aut praeuidentur; bene enim agere futurae
1172 Textus|              cordas.~ ~Haec tam parua precatio credo quod Uirgilianis satisfecerit
1173 Textus|      sensualem, ‘primus’ uero, id est princeps, pertinet ad substantiam
1174 Textus|            uide quid filium docet:~ ~‘Principio caelum ac terram camposque
1175 Textus| supereminentior sensibus tale sumpsit principium dicens: ‘Beatus, inquit,
1176 Textus|           iterum: ‘lupi Moerim uidere priores’. Primus uero georgicorum
1177 Textus|          cursibus flagitatur et uelut procellis periculorum cottidie quatitur.
1178 Textus|            fuit; accedit felicitas ut prode sit quod proficit. Ergo
1179 Textus|            pernicies quod furorem diu producere nouit ne finiatur; nam primum
1180 Textus|               est enim natura in auro productionis et decoris, sed ad perfectionem
1181 Textus|             perfectissimus institutor profeta prouocans ad bene uiuendi
1182 Textus|        exercetur, dum studii doctrina proficerit, sicut in aduocatis nunc
1183 Textus|              quae ad instrumentum tui proficiant desiderii. Ego uero Chrisippi
1184 Textus|           animi naturaliter data quae proficiat – neque enim eruditur nisi
1185 Textus|          lacrimae in ipsa uitae ianua profluant. At uero animum pictura
1186 Textus|             dictum sit, et quod ‘fato profugus’ et ‘ui superum’, quo intenderemus
1187 Textus|              Saturnia regna;~iam noua progenies caelo promittitur alto’,~ ~
1188 Textus|             in quarto libro et uenatu progreditur et amore torretur, et tempestate
1189 Textus|               est magistriani timoris proiecta grauidine – unde et Caieta
1190 Textus|             uide quid etiam ipso Eolo promittatur. Deiopea in coniugium; demos
1191 Textus|         uentosa delusio et senectutis propinquior ad mortem uicinia et bellum,
1192 Textus|             is si bonus est, deus est propitius; nam et Carneades in libro
1193 Textus|               adulanter ingesta uelut propria reputat. Denique etiam cum
1194 Textus|        certatur. Uides enim quam fixa proprietas; uanae enim laudis tumor
1195 Textus|             quam etiam in nona egloga prosecutus est, in octaua quidem ubi
1196 Textus|           memoria est, quae in elisis proserpens dominatur perenniter mentibus.
1197 Textus|           timorem. Sicut enim inferni Proserpina regina est, ita scientiae
1198 Textus|            ducit, dehinc pernicies ad protelandum accedat. Ideo et ipsa inmortalis
1199 Textus|             Ita et ingenium natum est prouectibile; proficit quia natum fuit;
1200 Textus|     perfectissimus institutor profeta prouocans ad bene uiuendi certamen
1201 Textus|         quidnam aliut est nisi ut iam prudentior aetas paternae memoriae
1202 Textus|             inani quod pascit, certum puerile studium refert; infantia
1203 Textus|           cogitandi nescit et uaginam puerilem exercit. Ob hanc rem etiam
1204 Textus|            emigrat; dum enim de corde puerili auctoritate ingenii (libido)
1205 Textus|      stipendiis grammatici distrahunt puerilibus auscultatibus. Tum ille
1206 Textus|          Grece circulus uocatur. Ergo pueritia, quoniam pes puer Grece
1207 Textus|         Letheum uero ad obliuiscendam pueritiae leuitatem. Denique ipsum
1208 Textus|              causis. Nam uide quia et pugillationem exercent, id est: uirtutis
1209 Textus|           armis adiutus contra Turnum pugnat; Turnus enim Grece quasi
1210 Textus|               cui quidem perfectionis puplica a dea partus promittitur
1211 Textus|           coniugium; demos enim Grece puplicum dicitur, iopa uero oculi
1212 Textus|            est aut terroris timor aut puplicus timor. Ergo qualislibet
1213 Textus|           linguam auream et dextraria pura, nihilominus ex gentili
1214 Textus|            multiplicibus supercilio: ‘Putabam, inquit, uel te homuncule
1215 Textus|       supercilium;~haut aliud credam, puteum puto te quoque, Quinte:~
1216 Textus|             haut aliud credam, puteum puto te quoque, Quinte:~quanto
1217 Textus|           ueritas obtigit, tamen ceca quadam felicitate etiam stultis
1218 Textus|          quippe mos est nihil amplius quaerere quam delectari sono et saturari
1219 Textus|         omisimus, ne, dum quis laudem quaerit nominis, fragumen repperiat
1220 Textus|         bractamento saturior aduenit, quales uatum imagines esse solent,
1221 Textus|              aut puplicus timor. Ergo qualislibet timor sit, iuste amputatis
1222 Textus|          sanctissime, nostri temporis qualitas grande silentium, ut non
1223 Textus|        ueniretur iam recognita meriti qualitate; solet quippe etiam in epistolis
1224       | Quando
1225       | quantum
1226 Textus|             reddidit continentiam; in quarta uaticinii artem adsumpsit;
1227 Textus|             sacris libamina prima’;~ ~quartus uero ad plenissimam rationem
1228       | quas
1229       | Quatenus
1230 Textus|        procellis periculorum cottidie quatitur. Igne ingenii superexcellente
1231 Textus|              horto Hesperidum tollit; quattuor enim Esperides dictae sunt,
1232       | quemadmodum
1233 Textus|              tactas memini praedicere quercus’, [et] iterum: ‘lupi Moerim
1234       | quiddam
1235 Textus|             iuuenalibus exercetur. Et quidnam aliut est nisi ut iam prudentior
1236 Textus|              glabro solidior adipatum quidpiam ruptuas. Cui ego: Serua
1237       | quidquid
1238 Textus|           infantia; denique uix nobis quino mense ridere permittitur,
1239 Textus|                At uero quod diximus: ‘Quinquaginta atris inmanis hiatibus ydra
1240 Textus|         uaticinii artem adsumpsit; in quinta pontificalia designauit;
1241 Textus|     obliuionis cinere fauillescit. In quinto uero paternae memoriae contemplatione
1242 Textus|         dormitanti ingenio Academicum quippiam stertens ais: ‘Sublimes
1243       | quolibet
1244       | quoniam
1245       | quos
1246 Textus|           Radamantus Gnosius ponitur; Radamantum enim Grece quasi tarematadamonta,
1247 Textus|         pascitur. Sed his locis iudex Radamantus Gnosius ponitur; Radamantum
1248 Textus|        somniat genuisse et Apollo cum ramo depingitur; nam ideo et
1249 Textus|            Huic ergo doctrinae aureum ramulum dedicatur; de qua memoria
1250 Textus|               depingitur; nam ideo et ramus dictus est apo tes rapsodias,
1251 Textus|             Ausonum uatum clarissime, rancidamque altioris salsuram ingenii
1252 Textus|               uero Chrisippi ellebori rancidulo acrore postposito cum Musis
1253 Textus|          scandali dulcoratus resipiet rancor. Deinde in secretis considerationibus
1254 Textus|          ornatum aureum studii uirtus rapit’. Cui ego: Uerum, inquam,
1255 Textus|              ramus dictus est apo tes rapsodias, id est a scriptura, sicut
1256 Textus|          dicitur, quia nec plenum nec rationalem uisum puerilis uagina portat
1257 Textus|              pingitur, illa uidelicet ratione quod omnis timor nec quod
1258 Textus|           misticae interstinctae sunt rationes, quo nullius pene artis
1259 Textus|          uestigia’ – ergo omissis his rebus ad templum Apollinis, id
1260 Textus|    designantes infantiam quia a partu recentibus matrem uidere datur, non
1261 Textus|             ad personam ueniretur iam recognita meriti qualitate; solet
1262 Textus|          tertia phisice trium uitarum reddidit continentiam; in quarta
1263 Textus|              diuina lex nostrum mundi redemptorem Christum uirtutem et sapientiam
1264 Textus|                   Iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna;~iam noua
1265 Textus|            persecutus dixeras:~ ~‘Iam redit et uirgo, redeunt Saturnia
1266 Textus|            naturae mysteriis docet et reduces iterum animas iterum de
1267 Textus|                certum puerile studium refert; infantia enim uidere nouit,
1268 Textus|            quamuis sapientia uirtutem regat, tamen in uirtute animae
1269 Textus|             quae currum etiam fratris regebat; Iuturna enim in modum perniciei
1270 Textus|              tertium uero ornare quod regis. Ergo tres gradus istos
1271 Textus|               uirgo, redeunt Saturnia regna;~iam noua progenies caelo
1272 Textus|               male praesumptum amorem relinquit; Mercurius enim deus ponitur
1273 Textus|           temporis formido periculosa reluctat, de nostro torrentis ingenii
1274 Textus|         sapientiae atque ingenii arma reluptant; unde et Homerus ait: MACHES
1275 Textus|          contemnendo bona non complet reluptatque bonis inlesione sua. Cuius
1276 Textus|             quaerit nominis, fragumen repperiat capitis. Esto ergo contentus,
1277 Textus|           agit bona sibi fiducialiter repromittit. Ergo sapientia et bona
1278 Textus|       adulanter ingesta uelut propria reputat. Denique etiam cum Tritone
1279 Textus|               Alcides suam pro nihilo reputet uitam. Poteris enim ex his
1280 Textus|                Auxilium fortuna tibi, res perfida, Quinte,~et tulit
1281 Textus|           haec tibi, si uisum fuerit, reserabimus’. Cui ego: Si me scolarum
1282 Textus|        sapientiae scandali dulcoratus resipiet rancor. Deinde in secretis
1283 Textus|            campum – elisis enim Grece resolutio dicitur – id est feriatam
1284 Textus|           Deinde Tricerberum mellitis resopit offulis; Tricerberi enim
1285 Textus|           puerilis acerbitas paternam respuat disciplinam. Feriatus ergo
1286 Textus|       iuuenalis aetas paterni uigoris respuit pondera. Denique Drepanos
1287 Textus|             poenas malorum et bonorum retributiones et amantum considerans tristes
1288 Textus|             animas iterumque ad tarda reuerti corpora’. Numquidnam oportuerat
1289 Textus|               humana uirtus nec famae reuocat uerecundia; ‘ferrea’ uero ‘
1290 Textus|  lacrimabiliter penitendo ad memoriam reuocatur. At uero dum ad locum illum
1291 Textus|       habitans; unus Deus enim pater, rex omnium, solus habitans in
1292 Textus|         denique uix nobis quino mense ridere permittitur, dum lacrimae
1293 Textus|                Serua ista quaeso tuis Romanis, quibus haec nosse laudabile
1294 Textus|                Ideo illic etiam omnes Romanorum depictae uirtutes sunt,
1295 Textus|               longum tempus protelat; rotae enim in modum temporis ponuntur;
1296 Textus|             ponuntur; unde et Fortuna rotam ferre dicitur, id est temporis
1297 Textus|     auscultatibus. Tum ille contracto rugis multiplicibus supercilio: ‘
1298 Textus|            solidior adipatum quidpiam ruptuas. Cui ego: Serua ista quaeso
1299 Textus|            hac enim aetate unusqui(ui)s suis utilitatum emolumentis
1300 Textus|          cornua setas~ignibus inponit sacris libamina prima’;~ ~quartus
1301 Textus|               nuncupamus. Gratia ergo saecularis uanae gloriae necesse est
1302 Textus|           Grece quasi eonolus, id est saeculi interitus; unde et Homerus
1303 Textus|           substantiam regit, sicut et Sallustius ait: ‘nam nostra omnis uis
1304 Textus|          Gigantas uidet et Ixionem et Salmoneum, omnes superbiae poena damnatos,
1305 Textus|      clarissime, rancidamque altioris salsuram ingenii iocundioris quolibet
1306 Textus|             sententiam; nam et nostra salutaris diuinaque praeceptio cor
1307 Textus|           Expetebat quidem, Leuitarum sanctissime, nostri temporis qualitas
1308 Textus|          quasi Lausum filium eius uir sapiens interimit; dehinc ipsum
1309 Textus|      sapientiae; omnis enim contritio sapientem facit’. Cui ego: Certior
1310 Textus|              fortuna in sensu habitat sapientis. Nam identidem ideo uirtutem
1311 Textus|               uideat et sentiat. Quem sapientissimus Ulixes extinguit, id est:
1312 Textus|              boni crementa, quo omnis sapientum uoluntas auida alacritate
1313 Textus|           iocundioris quolibet mellis sapore dulciscas: nam non illa
1314 Textus|               onerosiores exposuissem sarcinulas, at tu telluris glabro solidior
1315 Textus|             saturantius aliquid adhuc satisfaciamus ingeniis, trifarius in uita
1316 Textus|       precatio credo quod Uirgilianis satisfecerit Musis. Cede mihi nunc personam
1317 Textus|         breuiter explanabo’. Cui ego: Saturanter haec [inquam] in libro fisiologo
1318 Textus|        corpore sita est’. Nam ut tuis saturantius aliquid adhuc satisfaciamus
1319 Textus|       quaerere quam delectari sono et saturari cibo. Nam denique nomen
1320 Textus|             Ascrei fontis bractamento saturior aduenit, quales uatum imagines
1321 Textus|               redit et uirgo, redeunt Saturnia regna;~iam noua progenies
1322 Textus|               inmodestiae soboles, et scandala, ebrietatis germina, et
1323 Textus|     conspicitur. Sed melle sapientiae scandali dulcoratus resipiet rancor.
1324 Textus|         Anchises enim Grece quasi ano scenon, id est patrium habitans;
1325 Textus|          adgrediamur exordium. Sed ut sciam me non arcaicis expromtare
1326 Textus|           etiam stultis mentibus suas scintillas sparsit. Ergo ut dicere
1327 Textus|              ut ab armis inciperem, – sciui enim quod uiri uocabulum
1328 Textus|          reserabimus’. Cui ego: Si me scolarum praeteritarum non fallit
1329 Textus|               tes rapsodias, id est a scriptura, sicut Dionisius in Grecis
1330 Textus|               tunc sapientiae obscura secretaque misteria penetrat. Sepeliat
1331 Textus|               antea discitur cognitio secretorum, nisi quis ramum decerpserit
1332 Textus|             ergo nascentibus in mundo seculare est periculum; cui quidem
1333 Textus|             gratiam dicimus, eon uero seculum nuncupamus. Gratia ergo
1334 Textus|           parte postrema eufemeticus, secundus phisiognomicus et medicinalis,
1335 Textus|             paternae memoriae exempla secuta liberalibus corpus exerceat
1336 Textus|            adsumpsi Homerum uidelicet secutus qui ait: MENIN AEIDE THEA
1337 Textus|              possit. Ergo uaciuas fac sedes tuarum aurium, quo mea commigrare
1338 Textus|               aeternum tamen memoriae semen hereditat. Ergo pedagogantis
1339 Textus|                Ergo sapientia et bona seminat et bona sperat. In nono
1340 Textus|            morbos, bella, discordiam, senectutem atque egestatem uidet. Quando
1341 Textus|             somnii uentosa delusio et senectutis propinquior ad mortem uicinia
1342 Textus|      disputarem et non ea potius quae senseram lucidarem. Audi ergo quae
1343 Textus|             continentiam. Quid de his senseris, audire desidero. Tum ille: ‘
1344 Textus|       picturis est uisibilitas, deest sensibilitas. Dehinc ad epulas accipitur
1345 Textus|               uestris supereminentior sensibus tale sumpsit principium
1346 Textus|              id est: omnis fortuna in sensu habitat sapientis. Nam identidem
1347 Textus|               pertinet ad substantiam sensualem, ‘primus’ uero, id est princeps,
1348 Textus|              omuncule, his subrogatis sententiis, quia etsi non nobis de
1349 Textus|            nisi superbum et uideat et sentiat. Quem sapientissimus Ulixes
1350 Textus|           omnis timor nec quod uideat sentit nec quod audiat scit nec
1351 Textus|       tractatu submurmurant. Cui ego: Seponas quaeso caperatos optutus,
1352 Textus|            medicinalibus causis et de septenario et de nouenario numero omnem
1353 Textus|        nauibus euadit, quo ostendatur septenum arithmeticum numerum armonicum
1354 Textus|            secundum Stoicos exposuit; septima botanicen dinamin tetigit;
1355 Textus|            Audi ergo quae restant. In septimo uero Caieta nutrice sepulta,
1356 Textus|    adsumpsisse materiam, uide quid in sequentibus dictum sit, et quod ‘fato
1357 Textus|           perditionem aetatis cecitas sequitur. Nam ut ordo se euidenti
1358 Textus|      misonepos quod nos Latine orrens sermonem dicimus; unde et Euripides
1359 Textus|            quidpiam ruptuas. Cui ego: Serua ista quaeso tuis Romanis,
1360 Textus|           dicitur. Sed elationem quis seruat nisi Tisifone, hoc est furibunda
1361 Textus|            carpens media inter cornua setas~ignibus inponit sacris libamina
1362 Textus|           atris inmanis hiatibus ydra seuior’, illut nihilominus designauimus,
1363 Textus|           pontificalia designauit; in sexta artem musicam cum suis perfectissimis
1364 Textus|           uiri uocabulum significatio sexus sit, non honoris; si uiri
1365       | sibi
1366 Textus|               primum personam edicere sicque personae congruentia enarrare,
1367 Textus|      iracundiam uiri quam ipsum uirum significans. Nam et ipse sub figura
1368 Textus|              enim quod uiri uocabulum significatio sexus sit, non honoris;
1369 Textus|              temporis qualitas grande silentium, ut non solum mens expromptare
1370 Textus|             posuimus uertici muliebri simillimum. Tunc etiam Cupidinem uidet;
1371       | sint
1372 Textus|                Iopas enim Grece quasi siopas dictus est, id est taciturnitas
1373 Textus|               uis in animo et corpore sita est’. Nam ut tuis saturantius
1374 Textus|          indigestionis et inmodestiae soboles, et scandala, ebrietatis
1375 Textus|             uirilis humanae bonitatis societatem inquirit, a qua bonitatis
1376 Textus|   contribuitur. Dehinc nube conseptus socios cognoscit, adloqui non potest;
1377 Textus|          Tiberianus in libro de (deo) Socratis memorat. Nam et nos in bucolicis
1378 Textus|          contingit nisi uobis, quibus sol ueritatis inluxit. Neque
1379 Textus|          Eliconiades, neque enim mihi sola uocanda est~Calliope, conferte
1380 Textus|           auaritia ieiuna fruendi usu solae uisionis imagine pascitur.
1381 Textus|            quales uatum imagines esse solent, dum adsumptis ad opus conficiendum
1382 Textus|           recognita meriti qualitate; solet quippe etiam in epistolis
1383 Textus|     sarcinulas, at tu telluris glabro solidior adipatum quidpiam ruptuas.
1384 Textus|                  Porta aduersa ingens solidoque adamante colomnae,~uis ut
1385 Textus|             qua memoria Cicero dicere solitus erat tesaurum scientiae.
1386 Textus|              grande silentium, ut non solum mens expromptare desisset
1387 Textus|               enim pater, rex omnium, solus habitans in excelsis, qui
1388 Textus|            quia et mater mea ramum se somniat genuisse et Apollo cum ramo
1389 Textus|            enim agnoscitur et inertis somnii uentosa delusio et senectutis
1390 Textus|          manibus nouit. Denique et in somnis occiditur a Menelao; Grece
1391 Textus|           uirtus omnem timorem semper somno deditum interficit. Illic
1392 Textus|           secundo libro post citharae sonum posuimus: ‘temperet a lacrimis’.~
1393 Textus|    coalescente in fauillam obliuionis sopita commigrant. Sed hoc incendium
1394 Textus|           furibundae mentis pernicies soror est; currum uero eius quod
1395 Textus|              mentibus suas scintillas sparsit. Ergo ut dicere coeperamus,
1396 Textus|               et bona seminat et bona sperat. In nono uero ipsis armis
1397 Textus|              tremulis altaria flammis~sponte sua, dum ferre moror, cinis
1398 Textus|               elatus contemnit, tanto sprebilitatis deiectione torquetur; ergo
1399 Textus|             ferro~caelicolae ualeant, stat ferrea turris ad auras’,~ ~
1400 Textus|               uidere datur, non tamen statim cognoscere meritum contribuitur.
1401 Textus|           ingenio Academicum quippiam stertens ais: ‘Sublimes animas iterumque
1402 Textus|    cogitationem; unde et Homerus ait: STETHESSIN LASIOISI DIANDICHA MERMERIKSEN.
1403 Textus|               leuia, quae mensualibus stipendiis grammatici distrahunt puerilibus
1404 Textus|              Si, inquit, inter tantas Stoicas ueritates aliquid etiam
1405 Textus|         eglogae phisiologiam secundum Stoicos exposuit; septima botanicen
1406 Textus|     doctissime; nuper enim me diuinae storiae memoria tetigit, quae ait
1407 Textus|        contemptor. Denique Aeneas hoc strepitu terretur, uir enim pius
1408 Textus|          disciplina doctrinae quamuis studendo desciscat, aeternum tamen
1409 Textus|              dicimus, quod primum sit studere, secundum intellegere, tertium
1410 Textus|               nisi percepto doctrinae studio et altiori scientia penetrata
1411 Textus|              clarissimum ingenium tam stultae defensionis fuscare debuisti
1412 Textus|               quadam felicitate etiam stultis mentibus suas scintillas
1413 Textus|             opus conficiendum tabulis stupida fronte arcanum quiddam latranti
1414       | suae
1415       | suam
1416       | suas
1417 Textus|               edicere, uirtus enim in subiecto est corpore: sed quia laudis
1418 Textus|               quippiam stertens ais: ‘Sublimes animas iterumque ad tarda
1419 Textus|         latranti intrinsecus tractatu submurmurant. Cui ego: Seponas quaeso
1420 Textus|                quae ait ex anathemate subreptam esse linguam auream et dextraria
1421 Textus|        funalia caligare? Ad haec ille subridens: ‘Si, inquit, inter tantas
1422 Textus|              agendum inuenerit, si ad subrogandum posse uirtus deficiat, curtata
1423 Textus|              inquit, mi omuncule, his subrogatis sententiis, quia etsi non
1424 Textus|           substantia, deinde accidens substantiae, ut primum uirum, sic etiam
1425 Textus|          laudabile competit et inpune succedit; nobis uero erit maximum,
1426 Textus|            praemium beatitudinis quam sudorem certaminis posuit. Tum ille: ‘
1427 Textus|             opus moueo; nec enim mihi sufficit una.~Currite, Pierides,
1428 Textus|          emolumentis laborum asciscit suffragia; unde et filia Latini dicta
1429       | sui
1430 Textus|          EIPEIN EPOS~OUDE PATHOS OUDE SUMFORA THEELATOS~ES OUCH AN ARAIT
1431 Textus|             tetigit, dum dicit:~ ~‘Et summas carpens media inter cornua
1432 Textus|           ideo talem dicendi exordium sumpsimus: ‘arma uirumque cano’, in
1433 Textus|         supereminentior sensibus tale sumpsit principium dicens: ‘Beatus,
1434 Textus|               DEINON OD EIPEIN EPOS). Superans ergo Messapum uictor tunc
1435 Textus|              etiam in Greco absolues; superbiam enim nec diuinus timor nec
1436 Textus|        designauimus, quia deterior in superborum corde est tumoris inflatio
1437 Textus|               oculum, quod nihil nisi superbum et uideat et sentiat. Quem
1438 Textus|         contracto rugis multiplicibus supercilio: ‘Putabam, inquit, uel te
1439 Textus|             et tulit in fronte grande supercilium;~haut aliud credam, puteum
1440 Textus|         diuina enim sapientia uestris supereminentior sensibus tale sumpsit principium
1441 Textus|       cottidie quatitur. Igne ingenii superexcellente haec omnia consumuntur et
1442 Textus|           Tricerberi enim fabulam iam superius exposuimus in modum iurgii
1443 Textus|              dicta est Luna quod nunc superna celet, nunc inferiora, nunc
1444 Textus|           quod ‘fato profugus’ et ‘ui superum’, quo intenderemus fortunae
1445       | supra
1446 Textus|          hereditat. Ergo pedagogantis suspectione sepulta ad desideratam olim
1447 Textus|           esse culpabiles ut pericula sustentaret, illam nihilominus Platonis
1448 Textus|        adsumptis ad opus conficiendum tabulis stupida fronte arcanum quiddam
1449 Textus|            uitam. Poteris enim ex his tacite multa colligere quae ad
1450 Textus|           totumque pererrat luminibus tacitis’, nam et in bucolica: ‘errabunda
1451 Textus|             siopas dictus est, id est taciturnitas puerilis. Infantia enim
1452 Textus|           egloga ubi dicit: ‘de caelo tactas memini praedicere quercus’, [
1453       | tale
1454 Textus|               coeperam, mox ut terram tangit, matrem uidet nec agnoscit,
1455       | tanta
1456 Textus|            poena damnatos, nec non et Tantalum; Tantalus enim Grece quasi
1457 Textus|        damnatos, nec non et Tantalum; Tantalus enim Grece quasi teantelon,
1458 Textus|         subridens: ‘Si, inquit, inter tantas Stoicas ueritates aliquid
1459 Textus|         quanto enim elatus contemnit, tanto sprebilitatis deiectione
1460 Textus|          Sublimes animas iterumque ad tarda reuerti corpora’. Numquidnam
1461 Textus|           Radamantum enim Grece quasi tarematadamonta, id est uerbum domantem,
1462 Textus|              nam illud quod diximus: ‘Tartarus ipse bis patet in praeceps
1463 Textus|             Tantalus enim Grece quasi teantelon, id est uisionem uolens;
1464 Textus|             nam et Carneades in libro Telesiaco ita ait: PASA TUCHE AISTHESIN
1465 Textus|         exposuissem sarcinulas, at tu telluris glabro solidior adipatum
1466 Textus|             citharae sonum posuimus: ‘temperet a lacrimis’.~
1467 Textus|     progreditur et amore torretur, et tempestate ac nubilo, uelut in mentis
1468 Textus|              periculosa, quibus aetas tempestiuis iactationum cursibus flagitatur
1469 Textus|         scientiae quis peruenerit, in temporales gurgitum cenositates morumque
1470 Textus|               aduersus omnem malitiae temptamentum induitur; Uulcanus enim
1471 Textus|           fluuium, patrem scilicet ad tenendum grauitatis morem, Letheum
1472 Textus|              inde ornare dicendo quod terminas. Hinc ergo ornatum aureum
1473 Textus|           Denique Aeneas hoc strepitu terretur, uir enim pius superbiae
1474 Textus|           uelut demofobus, id est aut terroris timor aut puplicus timor.
1475 Textus|               garrulitas. Nam in fine tertii libri Ciclopas uidet Achemenide
1476 Textus|              In secundo uero libro et tertio auocatur fabulis quibus
1477 Textus|        phisiognomicus et medicinalis, tertius omnis aruspicinam continet,
1478 Textus|               et ramus dictus est apo tes rapsodias, id est a scriptura,
1479 Textus|            Cicero dicere solitus erat tesaurum scientiae. Sed in Elisiis
1480 Textus|             errores oculatus inspicit testis. Denique nauta Carone deportante
1481 Textus|          continentiae secreta phisica tetigi uitans illa quae plus periculi
1482 Textus|         quidem Triton interimit quasi tetrimmenon quod nos Latine contritum
1483 Textus|                                       Textus~
1484 Textus|          secutus qui ait: MENIN AEIDE THEA PELEIADEO ACHILEOS, ante
1485 Textus|              OUDE PATHOS OUDE SUMFORA THEELATOS~ES OUCH AN ARAIT ACHTHOS
1486 Textus|         Homerus ait: MACHES EKS(EGAGE THOURON AREA). Exhinc etiam Mezentium
1487 Textus|            auream linguam inuenit, ut Tiberianus in libro de (deo) Socratis
1488 Textus|          comedia ait: ‘Quid tu amicam times ne te manuleo caiiet?’;
1489 Textus|               puer Grece dicitur, iam timore nutritorum feriata tristitiam
1490 Textus|           sepulta, id est magistriani timoris proiecta grauidine – unde
1491 Textus|            elationem quis seruat nisi Tisifone, hoc est furibunda uox.
1492 Textus|              lucentemque globum lunae Titaniaque astra’.~ ~Uides ergo quia
1493 Textus|              mala de horto Hesperidum tollit; quattuor enim Esperides
1494 Textus|       effectibus sapientiae plenitudo torpescit. Nam ut ab armis inciperem, –
1495 Textus|                et famem, pigritiae et torporis uernaculam. Ergo discendit
1496 Textus|              sprebilitatis deiectione torquetur; ergo exaltatus quis in
1497 Textus|        periculosa reluctat, de nostro torrentis ingenii impetu breuiorem
1498 Textus|           uenatu progreditur et amore torretur, et tempestate ac nubilo,
1499 Textus|              libidinis ita posuimus: ‘totumque pererrat luminibus tacitis’,
1500 Textus|          quiddam latranti intrinsecus tractatu submurmurant. Cui ego: Seponas