VII. [1] Igitur in isto
gradum conseramus, an qui venturus Christus adnuntiabatur
iam venerit an venturus adhuc speretur. Quod ipsum ut probari possit, etiam
tempora sunt nobis requirenda quando venturum Christum prophetae nuntiaverint,
ut, si intra ista tempora recognoverimus venisse eum, sine dubio ipsum esse
credamus quem prophetae venturum canebant, in quem nos, gentes scilicet,
credituri
adnuntiabamur, et cum constiterit venisse indubitate etiam legem novam ab
ipso datam esse credamus et testamentum novum in ipso et per ipsum nobis
dispositum
non diffiteamur. [2] Venturum enim Christum et Iudaeos non refutare
scimus,
utpote qui in adventum eius spem suam porrigant. Nec de isto pluribus
quaerendum, cum retro omnes prophetae de eo praedicaverunt, ut Esaias: Sic
dicit
dominus deus Christo meo domino: cuius tenui dexteram, ut exaudiant illum
gentes; fortitudines
regum disrumpam, aperiam ante illum portas, et civitates non cludentur illi.
Quod
ipsum adimpletum iam videmus. [3] Cui etenim tenet dexteram
pater deus nisi Christo
filio suo, quem et exaudierunt omnes gentes, id est cui omnes gentes
crediderunt,
cuius et praedicatores apostoli in psalmis David ostenduntur: In universam, inquit,
terram exivit sonus eorum et ad terminos terrae verba eorum ? [4] In quem enim alium
universae
gentes crediderunt nisi in Christum qui iam venit ? Cui etenim crediderunt
gentes, Parthi et Medi et Elamitae et qui habitant Mesopotamiam Armeniam
Phrygiam
Cappadociam, incolentes Pontum et Asiam Pamphyliam, immorantes Aegypto et
regiones
Africae quae est trans Cyrenen inhabitantes, Romani et incolae, tunc et in
Hierusalem
Iudaei et ceterae gentes, ut iam Gaetulorum varietates et Maurorum multi fines,
Hispaniarum omnes termini et Galliarum diversae nationes et Britannorum
inaccessa
Romanis loca Christo vero subdita et Sarmatarum et Dacorum et Germanorum
et Scytharum et abditarum multarum gentium et provinciarum et insularum
multarum nobis ignotarum et quae enumerare minus possumus ? [5] In quibus
omnibus
locis Christi nomen qui iam venit regnat, utpote ante quem omnium civitatium
portae sunt apertae et cui nullae sunt clausae, abante quem ferreae serae sunt
comminutae et valvae aereae sunt apertae. [6] Quamquam ista et
spiritaliter sint intellegenda,
quod praecordia singulorum variis modis a diabolo obsessa fide Christi
sint reserata, attamen etiam perspicue sunt adimpleta, utpote in quibus omnibus
locis populus nominis Christi inhabitet. Quis enim omnibus gentibus regnare
potuisset, nisi Christus dei filius qui omnibus regnaturus in aeternum
nuntiabatur?
[7] Nam si Solomon
regnavit, sed in finibus Iudaeae tantum: a Bersabee usque
Dan termini regni eius signantur; si vero Babyloniis et Parthis regnavit
Darius,
ulterius ultra fines regni sui non habuit potestatem in omnibus gentibus; si
Aegyptiis
Pharao vel quisque ei in hereditario regno successit, illic tantum potitus est
regni sui dominium; si Nabuchodonosor cum suis regulis, ab India usque
Aethiopiam
habuit regni sui terminos; si Alexander Macedo, non amplius quam Asiam
universam et ceteras regiones quas postea devicerat tenuit; [8] si Germani, adhuc
usque limites suos transgredi non sinuntur. Britanni intra oceani sui ambitum
clausi
sunt, Maurorum gentes et Gaetulorum barbariae a Romanis obsidentur, ne
regionum
suarum fines excedant. Quid de ipsis Romanis dicam, qui legionum suarum
praesidiis imperium suum muniunt nec trans istas gentes porrigere vires regni
sui
possunt? [9] Christi autem nomen ubique porrigitur, ubique
creditur, ab omnibus
gentibus supra enumeratis colitur, ubique regnat, ubique adoratur; omnibus
ubique tribuitur aequaliter; non regis apud illum maior gratia, non barbari
alicuius
inferior laetitia; non dignitatum vel natalium cuiusquam discreta merita;
omnibus aequalis, omnibus rex, omnibus iudex, omnibus deus et dominus est.
Nec dubites credere quod adseveramus, cum videas fieri.
|