.II.

INCIPIT SUMMA DE VIRTUTIBUS.

I

[1] Adaperiat Dominus corda nostra qui aperuit oculos ceci nati, et reseret labia obmutescentis, qui os Zacharie aperuit prophetantis, et virtus spiritus Paracliti que venit in discipulos Domini descendere de celorum habitaculo nunc dignetur, que rore superne gratie nos illustret ut recto gelo et pura conscientia decorati ei laudes reddamus omni tempore quas tenemur et repleti suavitate virtutum iugiter possimus in suis mirabilibus delectari. [2] Cum itaque lingua carnis consonare debeat lingue mentis et mens nisi vite spiraculo polleat in lege Domini nequeat cogitare, tali premisso initio quod principium est bonorum et finis ad nostrum secure propositum accedamus.

[3] In precedenti quidem parte divina opitulante clementia de vitiis breviter est notatum, quare de virtutibus supponamus quibus mediantibus incentiuum delinquendi compescitur et creatura Creatori debite famulatur. [4] Attende igitur o lector, lege continue, disce serie et lecta memorie recommenda que tibi de mensa Domini apponuntur, quoniam in hiis utilitas evidens apparebit, non momentanea set eterna, non vilium divitiarum set celestium epularum, non tantum ad corporis incrementum verum etiam ad anime salutiferum nutrimentum.

[5] Nota ergo studiose et teneas diligenter quod in scripturis quatuor virtutum genera designantur. [6] Prime sunt pollitice, secunde purgatorie, tertie iam purgate, quarte vero exemplares merito sunt vocande, de quibus omnibus et primo de polliticis videamus.

[7] Pollitice virtutes dicuntur civiles que conveniunt illis qui rem publicam cum ratione gubernant. [8] Purgatorie conveniunt illis qui proposuerunt se a secularibus negotiis sequestrare, et vitam ducere innocentem. [9] Tertie conveniunt illis qui omnia postponentes in celestium contemplatione versantur. [10] Quarte in solo Deo consistunt, et ideo exemplares dicuntur, quia cetere virtutes illas imitari tenentur.

[11] Prime igitur virtutes molliunt peccatum, secunde auferunt, tertie obliviscuntur, in quartis nephas est nominari peccatum. [12] Species autem virtutum sunt septem, quatuor active et tres contemplative. Active sunt iste; iusticia, fortitudo, temperantia et prudentia. Contemplative sunt iste: fides, spes et caritas. [13] Quelibet autem virtus cardinalis habet duos oculos principales. Nam iusticia habet discretionem et rectitudinem, prudentia vero vigilantiam et cautelam, fortitudo autem constantiam et magnanimitatem, temperantia quoque continentiam et abstinentiam.

[14] Iste sunt ille quattuor virtutes que fulgent in capite iusti quasi corona de lapide precioso, que taliter debent in humani corporis dispositione locari ut in anteriori parte iusticia preponatur, quia non est nisi de certis iuditium proferendum; in posteriori parte prudentia, quoniam in dubiis consilium est habendum; in dextera temperantia est ponenda, quia cavendum est ne dissolutionem in prosperis paciamur; fortitudo vero in sinistra locetur, quia in adversis cavendum est diligentissime ne frangamur.

[15] Respiciat itaque nos Dominus oculo sue maiestatis cum sua pietate benigne et illos opportuno tempore non deserat quos redemit, ut dono sue misericordie illustrati per supervenientes virtutes vitia expientur, eiciantur noxia et salutaria conserventur.