Liber,  Caput

 1      I,  I   |       statu definitivo, quid sit res, sive in statu qualitatis,
 2      I,  I   |     statu qualitatis, qualis sit res; semper aut rem ipsam esse
 3      I,  I   |    declarabimus.~Alio modo poeta res, quas imitatur, tractat,
 4      I,  I   |    imitatur et dicendo creat, ut res apprehensa a poematis lectore
 5      I,  I   |       poeticae molitionis, prout res ilia cognoscitur a legente
 6      I,  I   |       similis Deo poeta, qui cum res creat, ut d. Paulus docet:
 7      I,  I   |     poetices, ens ipsum, hoc est res omnes etiam entia rationis
 8      I,  I   |          quod cetera obiecta seu res referantur et per respectum
 9      I,  I   |   argumentum erit homo, reliquae res creatae accessorium dumtaxat
10      I,  I   |        allatis exemplis, ceteras res naturales ita imitatur poeta
11      I,  II  |    verbis: quae dicendo imitatur res iuxta ea, iuxta quae possunt
12      I,  II  |         prout possunt aut debent res esse, sed prout sunt vel
13      I,  II  |          iuxta statum possibilem res narrandi alicui alteri arti
14      I,  II  |          adaequatum quidem erunt res omnes, ut diximus, praecipuum
15      I,  II  |     obiectum, seu ratio, sub qua res tractat poeta, erit modus
16      I,  III |      corrigit. Non enim imitatur res, prout sunt, sed prout perfectissime
17      I,  III |          procedit eo modo, prout res tractat proprie, non prout
18      I,  III |      esse sine thesi vel saltern res non iuxta universalem modum
19      I,  III |         circumstantiis expedita. Res enim singulares iuxta universalem
20      I,  III |   accedere, quorum esset condere res:~Est deus in nobis, agitante
21      I,  III |  narrando peculiari quadam forma res ipsas imitari, de quibus
22      I,  III |        quaerendo non, qualis sit res in particulari, sed qualis
23      I,  IV  |      quaedam elocutionis, quibus res ideales vel inanimae vel
24      I,  IV  |       conditor, neque imitaretur res, prout essent, si exsisterent
25      I,  IV  |           quod historicus quidem res gestas, poeta, ut geri potuerunt,
26      I,  V   |         differunt inter se, quia res diversas imitantur, aliae,
27      I,  VI  |          itaque omnis poesis vel res, vel actiones humanas imitatur,
28     II,  III |    universalia debet, seu potius res particulares iuxta universalia
29     II,  III |       poeseos. Historia enim est res, prout gesta fuit, cum certis
30     II,  III |         epicae, est historia vel res, prout geri potuit vel prout
31     II,  IV  |        commendamus tironibus, ne res miras et fictiones adbibeant,
32     II,  VI  |         ethnici agnoscebant, cum res publice homonym pertineant
33     II,  VIII|          penitus pervestigat~... res alta terra et caligine mersas,~ 
34     II,  VIII|         Metaphysicus~ quippe qui res futuras in universali quodam
35     II,  VIII|     etiam perfectio contemplandi res futuras. Itaque introdudt
36    III,  XVII|     communiter civilis est et ad res publicas pertinet ideoque
37    III,  XVII| aeternitas, sed respectiva, quae res creatas respiciunt, ut sapientia
38    III,  XVII|      tamquam fontes agendi circa res creatas, ut eis providendi,
39    III,  XVII|        optime inter omnes animas res de futuro statu theologicas
40     IV,  I   |         Poesin versari non circa res, ut sunt, sed ut esse possunt
41     IV,  IV  |          traducat ad appellandas res, sicuti Ardea civitas dedit
42     IV,  IX  |         etiam numerus et ceteras res, non solam actionem:~...
43     IV,  X   |      sunt effectus, qui etiam ad res inanimas transferuntur,
44     IV,  XIV |  ostendunt. Versantur enim circa res, non ut sunt, sed ut esse
45     IV,  XIV |          seu conditor, non circa res particulares et quae iam
46      V,  III |       aut historicus quam poeta. Res enim penitus, ut gestae
47      V,  III |      differentiam, quod historia res gestas, poesis, ut geri
48      V,  V   |         aliqua ab ipsa fabula ad res ipsam exornantes apte et
49      V,  VI  |        obscurvata. Eiusmodi enim res maximam habent ex antiquitate
50      V,  VII |      modos episodiorum.~I. Si ad res futuras digrediamur, harum
51      V,  VII |    mediate per genios.~II. Si ad res praeteritas digredimur,
52      V,  VII |        negotiationem.~III. Si ad res praesentis temporis, ea
53      V,  VII |        navibus Aeneae.~IV. Si ad res praesentes tempore, sed
54      V,  VII |        ita disponant, ut per eas res absens videatur, hocque
55      V,  VII |          aliqui sanctorum patrum res absentes viderunt, ita iuxta
56     VI,  II  |        Marone. Eius vero usus ad res sacras commendatus lib.
57     VI,  IX  |      expresse in Ione pag. 171: "Res enim levis, sublimis, volatilis
58     VI,  X   |          ignorat penitus divinas res, ex quarum inscitia vitia
59    VII,  I   |     adhibeat, lector assentiatur res illas exstitisse vel exsistere,
60    VII,  II  |      modo amoenus; ludi aliaeque res laetae, ut venationes, pluvia
61    VII,  II  |         Portenta et prodigia vel res difficillimae eveniant,
62    VII,  II  |     Videndum porro est, ne eadem res quasi de industria et longiu,
63    VII,  VII |    singularum, propter quas ipsa res difficile credi posset.
64    VII,  VII |          diximus esse difficile. Res autem ordinariae et communes
65     IX,  III |      proindeque attentior sit ad res ipsas. Demum experientia
66     IX,  VI  |         debet, in quibus totidem res depingantur vel totidem
67     IX,  VII |    conclusio est fabulae, in qua res in melius mutantur seu,
68     IX,  VII |         explicata est, inopinate res ad exitum bonum deducitur.~
69     IX,  VII |          Hecuba in Troade. In II res in actum deducitur. In III
70     IX,  VII |       pergit esse maior. V actus res turbatas componit in comoedia,
71     IX,  VII |       comoedia,in tragoedia vero res turbatas profligat et perducit
72     IX,  IX  |          onere labetur. Non enim res gestae versibus comprehendendae