Cap. II. De legitimis numeris.

Primus est et legitimus maxime numerus hexameter heroicus. Huius pedes aut dactyli sunt aut spondei; raro et in versu extremo reperietur trochaeus. Huius exemplum
            Avia Pieridum peragro loca nullius ante.
Totus iste dactylicus fuit, et habuit summumtrochaeum. Sed mixtus ex spondeis his erit,
          Italium fato profugus Laviniaque venit.
Totus ex spondeis,
          Cives Romani tunc facti sunt Campani.
[2] Hoc genus numeri paucissimarum XII syllabarum, plurimarum octodecim, tempora recipit viginti quattuor, interdum viginti tria: pedibus tribus tantum conficitur, formas excipit triginta duas, quas enumerare festinantibus longum est. [3] Pentameter elegiacus habet exemplum,
          Dum meus assiduo luceat igne focus.
Recipit dactylum, spondeum, anapaestos duos in fine versus, aliquando brachysyllabos, fit syllabarum paucissimarum duodecim, plurimam quattuordecim, tertium pedem spondeum semper habet, quartum et quintum aliquando brachysyllabum. [4] Trimetros iambicus Latine senarius dicitur: cuius exemplum,
          Phaselus iste quem videtis hospites,
duodecim syllabarum est. Recipit aliquando praeter ceteros iambos, extremo pyrrichion. Trimetros tragicus,
          Pro veste pinnis membra textis contigit,
et,
          Aquilonis stridor gelidas molitur nives.
Recipit in parte prima gressionis spondeum, et alio loco dactylon et anapaeston, et pro iambo chorium et tribrachyn. [5] Fit syllabarum paucissimarum duodecim, plurimarum septendecim. Recipit tempora plurima undeviginti, paucissima tredecim. Comicus trimetros solet magis in breves minui. Trimetros Hipponactius pedem novissimum assumens spondeum vel chorium talis est,
          Calentibusque lympha fontibus semper.
Eosdem pedes, quos reliqui trimetri, praeter novissimum, recipit, et tetrametros, qui Latine quadratus vocatur. [6] Choriacus talis est,
          Tela famuli tela propere sequitur me Thoas.
Recipit eosdem pedes, pervenit ad septem et semipedem, summum pedem patitur aut creticum aut dactylum. Octonarius iambus,
          Proinde et abs te regimen Argos dum est potestas consulendi.
Septenarius,
          Haec bellicosus cui pater, mater cluet Minerva.
Constat ex pedibus iisdem ionicus septenarius,
          Ibant mala viere Venerem coronam.
[7] Ionicus maior est,
          Ille ictus retro cecidit in natem supinus.
Habet vitium in tertia syllaba; minor,
          Metuentis patruae verbera linguae.
Percipiunt pedes maxime pyrrhichium et spondeos: et solent divisi syllabis longis plurium syllabarum pedes admittere. Aristophanius anapaestus,
          Axena ponti per freta Colchos denique delatus adhaesi.
Recipit pedes quaternorum temporum, omnis implet pedes septem et semipedem. [8] Anapaestus octonarius,
          Ore beato lumine volitans qui per caelum candidus equitas.
Recipit eosdem pedes praeter semipedem. Aristobolius,
          Quaedam terribilis tua pectora turbat terridico sonitu intulit.
Hic circuitus magis quam versus est. Dactylum crebrum habet, rarum spondeum. Paeon duodenarius,
          Quis meum nominans nomen exciet, quis tumultum invocans incolarum fidem?
Et hic circuitus magis quam versus est. Huic suberit denarius,
          Qui repens semipulsus onere gravi fores strepitu terrent?
[9] Recipiunt pedes, creticos, chorios, spondeos, iambos, brachysyllabos, anapaestos, undecim syllabarum. Phalaecius,
          Passer deliciae meae puellae.
Recipit pedes spondeum, dactylum, creticum, palimbacchium. [10] Angelicus numeros et syllabam coarctat hexametro: ut,
          Hectoris Andromache Pyrrhin’ connubia servas.
Anacreontius,
          Miseri invidi vivimus scientes.
Recipit pyrrhichios, chorium, spondeum, brachysyllabum, anapaestum, primus semper est pyrrhichius. [11] Numerus Saturnius,
          Magnum numerum triumphat hostibus devictis.
Sunt qui hunc Archebolion vocant. Recipit pedem spondeum, iambum, pyrrhichium, chorium, dactylum, brachysyllabum, anapaestum. Priapeus,
          Hunc lucum tibi dedico consecroque Priape.
Tertium pedem pro dactylo creticum habet, alioqui hexametros esset.