Adalbero Laudunensis
Carmen ad Rotbertum Regem

Notes

«»

Liens au concordances:  Normales En évidence

Link to concordances are always highlighted on mouse hover


a V : Adalberonis episcopi Laudunensis carmen ad Rotbertum regem Francorum.

b Ne figure pas dans le ms. Rétabli par Valois.

c V : Praesulis.

d V : sugenti.

e V : laetatur.

f V : optat.

g V : speciosa.

h V : mole grauis.

i V : adtribuit.

j Les vers 21 à 23 sont attribués par Valois à Adalbéron. Le dialogue est alors coupé au vers 24, et Robert prononce les deux vers qui suivent. Ceci sans aucun fondement.

k V : moerens.

l V : lacrymas.

a V : temtabo.

b V : Crotoniatae.

c V : transformet.

d Le manuscrit portait dabord : aratrum sine fine sequantur, leçon transcrite par Valois.

e Leçon primitive : cantare (sic).

f V : vacet locus.

g V : inthronizentur.

h V : praesubtili.

i V : temtet.

j V : quem nec.

k V : constrinxerit (constrinserat = constrinxerat).

l V : alphabetum.

m Le ms. porte : jubet. Peut-être Adalbéron a-t-il écrit au singulier, pensant à un personnage déterminé. Nous nhésitons pas cependant à rétablir jubent, que nous rapportons à la construction : scripta patent (v. 33) … praecipiunt (v. 35), iuris custodes cogunt (v. 40). Valois rétablit : Et juvet.

n Valois a négligé de transposer les vers 52-59 avant les vers 60-68 : ordre indiqué autant par les renvois du manuscrit que par le sens même.

o Leçon obscure, mais il est téméraire de corriger avec Valois : ingressis.

p V : praecipiunt.

q Une première leçon : musitant consultibus unum, a été exponctuée.

r V : ecclesiae.

s Le ms. a porté dabord paruo, corrigé en pauco. V : parvo.

a V : publica.

b Une première leçon exponctuée : in pace sepulta quiescet, a été suivie par Valois.

c V : praeceptum.

d sic Valois. Le ms. donne la leçon, évidemment inacceptable : reges.

e V : cum sueta.

f V : pulcras.

g V : praelia.

h V : temtent.

i Valois a mal lu : legibus e patriis.

j Le vers est inachevé dans le manuscrit qui ne présente que lintitiale C, que Valois ne transcrit même pas. Le sens et la suite permettent de conjecturer Cluniacum.

k V : tum.

l V : Quoquo quo.

m Le ms. portait dabord le texte : curtata talaris, exponctué ensuite, mais conservé par Valois.

n Valois corrige ainsi avec raison le texte : striotissima.

a V : pharetra.

b Le ms. portait ferrrum (sic).

c ms. portait dabord la leçon exponctuée, mais transcrite par Valois : saltibus incedens terram calcaria pungunt.

d Cluniacum. Voyez v. 86.

e Le scribe du ms. 14192 avait transcrit sans comprendre : catatosio pomenon.

f Les deux vers 116-117 ont été attribués par Valois au roi Robert ; les vers 119 suiv. à Adalbéron. En réalité, il sagit dun dialogue entre Adalbéron et son messager ; lévêque prononçant le vers 116, et le reste faisant partie du récit du moine.

g V : Sara-…-cenorum.

h V : quidquid.

i V : caede.

j V : ecclesiae.

k Le ms. 14192 a dabord porté : Conciues auium iam sunt sociique leonum. Valois a adopté la leçon suscrite ci-dessus, mais en la déformant ainsi : Sunt avium, sunt jam consortia facta luporum.

l Le ms. 14192 portait dabord inferiora.

m V : apponas.

n Le ms. donne trilicemque loricamque. Valois édite : loricamque trilicem.

a Une première leçon, à laquelle celle-ci est simplement suscrite, a été conservée par Valois : « Corrigiis caput adstrictum mucrone corones. »

b Valois a lu à tort : tum dentibus.

c V : adscendant.

d Leçon primitive : tribus.

e Leçon primitive : mobilis.

f V : temtabitur.

g V : consaeptus.

h V : quot.

i V : litus.

j Les vers 164-168 sont atribués par Valois au roi Robert.

k V : tholis.

l Attribué à Adalbéron par Valois.

m Le ms. portait dabord : currus.

a V : paenitet.

b Il y a eu de ce vers trois leçons successives. Le copiste écrit dabord
(1) Res mala : quod scio, contemnunt ; quod nescio, cedunt.
(2) Dans une leçon le mot contemnunt est remplacé par defendunt. Valois adoptent la leçon (2).
(3) La leçon est celle que nous transcrivons ci-dessus.


c Le ms. donne : prome tu. Valois lit : promet tum.

d V : sed.

e V : cupiens.

f V : praeferre.

g Leçon primitive suivie par Valois : non taedeat hoc reminisci.

h Le ms. portait en première leçon, conservé par Avlois : Partem namque sui ; quae pars sapientia vera.

i Le ms. portait : quam, conservé par Valois.

j V : obryzo.

a V : quaedam.

b Le ms. et Valois donnent : sperat.

c V : praesul

d Lancienne leçon donnait hic au lieu de sibi.

e V : peroptat.

f V : immemor.

g V : et si qui sunt.

h V : quaere.

i V : praelatio.

j V : mystica.

k Le ms. a porté dabord la leçon exponctuée : Terrenus fertur discretus cujus ad instar.

l Effacé dans le ms. Rétabli par Valois.

m V : synagoga. Le vers est assez défiguré dans le ms.

n V : sacrae.

o V : ecclesiae.

p Nous plaçon ici ce vers, comme Valois : sa place n’est pas bien certaine dans le ms. Première leçon : Et noua lex ibi perfruitur quae gratia fertur.

q Le ms. a porté dabord : Qualiter et quales, a quis ibi constituantur.

a Le ms. portait dabord : Diuinae quas humanae discretio format. (sic)

b Le ms. portait dabord : proles (conservé par Valois).

c Non cogit abire : sic leçon primitive.

d Leçon primitive : contendunt.

e A la place des deux vers 254-255 figurait le vers unique :
Sed mentes purgare suas debent aliorum.


f V : praecipit.

g Leçon primitive : seruili conditione.

h V : adsciuit.

i V : praecepto.

j V : computruerunt.

k En suscription sur le ms. : pignora.

l En suscription sur le ms. : moritis (sic).

m Leçon primitive : Pauca super clericos dixi, sed plura reliqui (sic Valois).

n V : aequales.

a Ce vers reste attribué à Adalbéron dans Valois sous la forme de la leçon primitive : Una domus domini lege si clauditur una…..

b V : Rex, fidei…..

c V : praecepto.

d V : ecclesiarum.

e Ce vers et les deux suivants sont attribués par Valois au roi Robert.

f Dolore : leçon primitive, labore.

g Le ms. portait dabord :
Quis abaci poterit numerando retexere uerbis…..

h Ici reprend dans Valois ce qui est attribué à Adalbéron.

i V : Thesaurus.

j V : sumtus.

k V : peroptant.

l Attribué au roi Robert dans lédition Valois.

m V : officio.

n V : sic mundus (leçon primitive).

o V : et pax jam defluit.

p Proclivos noxis. Le ms. portait dabord : Proclivos lubricis

a Leçon primitive : Talis te natura senis dixisse probatur.

b Leçon primitive et Valois : Credere non sanum

c Les noms des interlocuteurs ne figurent pas ici dans le manuscrit.

d Leçon primitive : Ex his.

e Leçon primitive : Valde recordaris.

f Le passage 311-316 est ainsi défiguré par Valois : P. Altera me stimulat ; senio non deficit illa. – R. Quot naturae dantur homini dico. – P. Puto binae. –R. Sed tamen his quam multiplices scis esse duabus ? Ex his quae loquitur, cujus sint verba repone. Grammaticus simplex, nedum dialecticus illex ; Valde recordaris studiorum pauca priorum.

g Le ms. porte : est alii ; nous conjecturons avec Valois : est aliis, évidemment exigé par le sens.

h V : quaedam.

a V : sociantur.

b V : quidquid.

c Ces deux vers remplacent un vers unique qui figure en leçon primitive : Passio quae circa uersatur cognitionem.

d Leçon primitive : corporis natura.

e Leçon primitive et Valois : et altera postulat harum.

f V : praesens.

g V : pronuntio.

h V : Naenia.

i Leçon primitive : meos…amores.

j Leçon primitive : sed cuncta geri potuerunt.

k V : themate.

l V : quaedam.

m V : officium.

a Vers 364-365. La leçon primitive était, après le v. 363 :
…..praecessit ; ueniat persuasio iuncta.
Iure salutifero sapienter et moderati….. (365)
Valois a confondu les deux leçons :
…..praecessit, veniat persuasio juncta.
Jure salutifero sapientes et moderati…..(365)


b V : quaerant.

c Leçon primitive : potentes.

d V : non dubitantes (conjecture assez justifiée)

e Valois conserve la première leçon :
Et mala defendunt, veniunt extrinsecus illa.

f V : demonstras.

+ Les vers 373-379 sont inédits : ils sont rejetés à la fin du manuscrit, et il semble que Valois, qui ne les transcrit pas, ait considéré la correction comme une seconde leçon négligeable.

g V : specialis.

h Leçon primitive : scis.

+ Ce qui suit reste attribué à Adalbéron jusquau vers 399 inclus, dans Valois.

++ Les vers 400-404 sont restitués au roi Robert par Valois.

a V : perenni.

b V : supplex.

c Lex est una uetans. Les vers suivants, 405-411, sont rejetés à la fin du manuscrit.

d V : quaecunque.

e Vers attribué par Valois à Robert.

f Ici reprend dans Valois le monologue attribué arbitrairement à Adalbéron.

g V : ecclesiae.

h V : res publica.

i V : possideat, rapporté au vers précédent.

j V : quidquid.

k V : aptet.

l V : et spectet.

m V : Hostia cum votis. – Rex. – Haec si promissio patris.

n V : temtabit.

a V : Hispanica coeperit arva.

b V : Aetna.

c Leçon primitive :
Ehtna rosas cum plantabunt et lilia stagnum.

d V : praesul.

e Valois ajoute le protocole final : Explicit Adalberonis episcopi carmen ad Rotbertum regem.

i C. Carozzi ne met rien.

ii C :
Regi Rotberto sic praesul Adalbero scribo.

iii C : Praesulis.

iv C :
In tabulis describe tui per singula cordis.

v C :
Dicendi spatium petimus modo, nilque reponas.

vi E et C : diuina Lege peritus.

vii C : iubet.

viii C : precidantur.

ix E et C : paruo.

x E et C : reges.

xi E et C : G.

xii E et C : tenus est talaris.

xiii C : inpressa.

xiv E : cum tortis.

xv E et C : G.

xvi C : Tu ne cata to siopomenon causam meditaris.

xvii E et C : manibus.

xviii C : conpatitur.

xix C : Clamant atque monent : « Subito, dispone, magister,… ».

xx C : – « Lunaris pendre prius debet tua pelta… ».

xxi E et C : Insuper adponas tibi loricamque triclicem.

xxii E et C : praecepit et E donne : Et senium au lieu de Atque senum.

xxiii E et C : Res agitur ferro ternis prolata diebus.

xxiv E : non septus au lieu de conseptus.

xxv E et C : Africa nigra maris bibulas quot littus arenas.

xxvi E et C : Credere uerba dehinc super his non falsa notaui.

xxvii E : dans la note b : contendunt au lieu de contemnunt.

xxviii C : PRESUL.

xxix E et C : Persius indignans pro me .

xxx C : Qui legit sapit officium Musae sine Musis.

xxxi C : Munera concessit Pius omnibus his meliora.

xxxii C : Rex regum regit hanc, Dominus dominatur et illi.

xxxiii E et C : PRESUL.

xxxivE et C : sint.

xxxv E et C : Ariopagita.

xxxvi E et C : recepit.

xxxvii C :
Mistica.
Distinctus disponitur ordo supernus
Cuius ad exemplar terrenus fertur haberi.

xxxviii C : Aecclesiae ueteris populi, sub Lege, ministros

xxxix C : Et noua Lex inibi colitur sub principe Christo.

xl C :
Aecclesiae regnum caelorum dicitur ordo
Et noua Lex inibi colitur sub principe Christo.
In qua disposuit mundos Deus ipse ministros.

xli E : Qualiter, a quis et quales.

xlii E et C : Ipsum legibus est aptare necesse duabus.

xliii E et C : Format.

xliv Pour C : 38 .

xlv E et C : non.

xlvi E et C : …uix hortis hi famulantur.

xlvii E : Iudicat expertos seruili condiione ou E et C : Iudicat expertes seruilis conditionis.

xlviii C : Corporis ille sui pignora sanguinis atque.

xlix E : quo.

l C : Credimus et scimus ni quos crimina pellunt.

li E et C : In caelis primas meritis conscendere sedes.

lii C :
Una domus Domini

liii C :
Res fidei simplex, status est sed in ordine triplex.

liv E : Sunt alii quos constringit non ulla potestas. / C : Sunt alii quos constringit nulla potestas.

lv C : Cunctos et sese parili sic more tuentur.

lvi E et C : Tesaurus, vestis cunctis sunt pascua serui.

lvii C : peroptant.

lviii C : seruus.

lix E : Tripertita.

lx C : prebent.

lxi E et C : Dum lex.

lxii C : prevaluit.

lxiii C :
Iam caput ecce tuum candens imitatur olorem.

lxiv E : talia.

lxv C :
Altera me stimulat senio non deficit illa.

lxvi C : R.

lxvii C :
Quot homini dantur naturae dic ?

lxviii C : P.

lxix C :
Harum quae loquitur cuius sint uerba repone ? E : sint.

lxx C :
Gramaticus simplex, nedum dialecticus illex.

lxxi C :
Nunc scio quod recolas studiorum pauca priorum ! E : scio.

lxxii C :
Qui paruum meminit, non obliuiscitur omnis !

lxxiii C :
Eius quae stimulat senio nescis reminisci ?

lxxiv C :
Dicere quae nollem, rex, infestando perurges.

lxxv C : his.

lxxvi C : Est alii natura Dei preclara uoluntas.

lxxvii E et C : Nam natura Dei Deus est hominum quoque non sic.

lxxviii C : Si uere Deus est, est immutabilis idem.

lxxix C : hominis

lxxx E et C : plus quun seul vers : Passio quae circa versatur cognitionem.

lxxxi E : Corporis et natura aliam non percipit umquam. / C : Corporis quae natura aliam non percipit unquam.

lxxxii E : Dico necessarium quod et altera postulat horum.

lxxxiii C :
Cuncta necessariis argumentantur ab istis ?

lxxxiv C :
Malleus alter adest qui causa probabilis, hic est :

lxxxv C :
Quod non est uerum, non est fas dicere uerum :

lxxxvi C : Finis et offitium sapit. Est non fabula sed res.

lxxxvii E : note a : vers 363 et 364 au lieu de 364 et 365.
(Ratio ?) praecessit ; ueniat persuasio iuncta.
Iure salutifero sapientes et moderati….

lxxxviii E : Nunc demonstratum ; tum deliberat ordo potentem. / C : Nunc, demonstratum deliberat ordo potentum.

lxxxix E : Iuditium quaerisiustorum ; iura sequemur : / C : Iuditium quaeris iustorum : iura sequemur !

xc E :
Sit quod preteritum sub temate iudicialis ;
Demonstratiuo presens deliberet ipso,
Quae uentura putat : hoc iuris causa requirit.
Est aequum. Digne sit finis iuditialis
Utilitatis, honestatis delibero, finis ;
Finis honestatis his sit quae distribuantur.

C :
Sit quod preteritum sub temate iuditiali ;
Demonstratiuo presens deliberet ipso ;
Quae uentura putat : hoc iuris causa requirit.
Est aequum, digne sit finis iuditialis
Utilitatis, honestatis delibero finis ;
Finis honestatis his sit quae distribuantur.


xci C Iuditium duplex sequitur correptio triplex.

xcii C : Et causam partemque puto desuper esse.

xciii Pas de folio chez C.

xciv Pas de folio chez C.

xcv C : 43 .

xcvi C : Ad res pertineat plures. Quae semper honeste.

xcvii C : Fortior et quecumque grauissima sit teneamus.

xcviii C : Iudicet Omnipotens mecum diuina sit illa !

xcix C : 42 .

c C : Si sua iura tenent : sinon, ruralia curent !

ci C : necnon.

cii E et C : Excipiar solus. Vestra cum pace fideles.

ciii C : Hostia cum uotis : sit haec promissio Patris.

civ C : Cum Ligeris Calabros temptabit lingere campos.

cv C : Et torrens Tigris Hispania coeperit arua.

cvi E et C : veniunt.

cvii C : Gratia confirmet te, praesul Adalbero, Christi.


«»

Best viewed with any browser at 800x600 or 768x1024 on Tablet PC
IntraText® (VA1) - Some rights reserved by EuloTech SRL - 1996-2009. Content in this page is licensed under a Creative Commons License