IntraText Index | Mots: Alphabétique - Fréquence - Inversions - Longueur - Statistiques | Aide | Bibliothèque IntraText |
Notes | «» |
Link to concordances are always highlighted on mouse hover
a
V : Adalberonis episcopi Laudunensis carmen ad Rotbertum regem Francorum.
b Ne figure pas dans
le ms. Rétabli par Valois.
c V : Praesulis.
d V : sugenti.
e V : laetatur.
f V : optat.
g V : speciosa.
h V : mole grauis.
i V : adtribuit.
j Les
vers 21 à 23 sont attribués par Valois à
Adalbéron. Le dialogue est alors coupé au vers 24, et Robert prononce les deux
vers qui suivent. Ceci sans aucun fondement.
k V : moerens.
l V : lacrymas.
a V : temtabo.
b V : Crotoniatae.
c V : transformet.
d Le manuscrit portait d’abord : aratrum sine
fine sequantur, leçon transcrite par Valois.
e Leçon primitive : cantare (sic).
f V : vacet locus.
g V : inthronizentur.
h V : praesubtili.
i V : temtet.
j V : quem nec.
k V : constrinxerit (constrinserat =
constrinxerat).
l V : alphabetum.
m Le ms. porte : jubet. Peut-être Adalbéron
a-t-il écrit au singulier, pensant à un personnage déterminé. Nous
n’hésitons pas cependant à rétablir jubent, que nous rapportons à la
construction : scripta patent (v. 33) … praecipiunt (v. 35), iuris custodes
cogunt (v. 40). Valois rétablit : Et juvet.
n Valois a
négligé de transposer les vers 52-59 avant les vers 60-68 : ordre indiqué
autant par les renvois du manuscrit que par le sens même.
o Leçon
obscure, mais il est téméraire de corriger avec Valois : ingressis.
p V : praecipiunt.
q Une première
leçon : musitant consultibus unum, a été exponctuée.
r V : ecclesiae.
s Le ms. a porté
d’abord paruo, corrigé en pauco. V : parvo.
a V : publica.
b Une première
leçon exponctuée : in pace sepulta quiescet, a été suivie par Valois.
c V : praeceptum.
d sic
Valois. Le ms. donne la leçon, évidemment inacceptable : reges.
e V : cum sueta.
f V : pulcras.
g V : praelia.
h V : temtent.
i Valois a mal lu :
legibus e patriis.
j Le vers est inachevé
dans le manuscrit qui ne présente que l’intitiale C, que Valois ne transcrit
même pas. Le sens et la suite permettent de conjecturer Cluniacum.
k V : tum.
l V : Quoquo quo.
m Le ms. portait
d’abord le texte : curtata talaris, exponctué ensuite, mais conservé par
Valois.
n Valois corrige
ainsi avec raison le texte : striotissima.
a V : pharetra.
b Le ms. portait
ferrrum (sic).
c Le ms. portait
d’abord la leçon exponctuée, mais transcrite par Valois : saltibus incedens
terram calcaria pungunt.
d Cluniacum. Voyez
v. 86.
e Le scribe du ms.
14192 avait transcrit sans comprendre : catatosio pomenon.
f Les deux vers 116-117 ont été attribués par Valois au roi Robert ; les vers 119 suiv. à Adalbéron. En
réalité, il s’agit d’un dialogue entre Adalbéron et son messager ; l’évêque
prononçant le vers 116, et le reste faisant partie du récit du moine.
g V :
Sara-…-cenorum.
h V : quidquid.
i V : caede.
j V : ecclesiae.
k Le ms. 14192 a d’abord porté : Conciues auium iam sunt sociique
leonum. Valois a adopté la leçon suscrite ci-dessus, mais en la déformant ainsi
: Sunt avium, sunt jam consortia facta luporum.
l Le ms. 14192
portait d’abord inferiora.
m V : apponas.
n Le ms. donne
trilicemque loricamque. Valois édite : loricamque trilicem.
a Une première
leçon, à laquelle celle-ci est simplement suscrite, a été conservée par Valois
: « Corrigiis caput adstrictum mucrone corones. »
b Valois a lu à tort : tum dentibus.
c V : adscendant.
d Leçon
primitive : tribus.
e Leçon primitive :
mobilis.
f V : temtabitur.
g V : consaeptus.
h V : quot.
i V : litus.
j Les vers 164-168 sont atribués par Valois au roi Robert.
k V : tholis.
l Attribué à Adalbéron par Valois.
m Le ms. portait d’abord : currus.
a V :
paenitet.
b Il y a eu de ce
vers trois leçons successives. Le copiste écrit d’abord
(1) Res mala : quod scio, contemnunt ; quod nescio, cedunt.
(2) Dans une leçon le mot contemnunt est remplacé par defendunt. Valois
adoptent la leçon (2).
(3) La leçon est celle que nous transcrivons ci-dessus.
c Le ms. donne :
prome tu. Valois lit : promet tum.
d V : sed.
e V : cupiens.
f V : praeferre.
g Leçon primitive
suivie par Valois : non taedeat hoc reminisci.
h Le ms. portait en
première leçon, conservé par Avlois : Partem namque sui ; quae pars sapientia
vera.
i Le ms. portait :
quam, conservé par Valois.
j V : obryzo.
a V : quaedam.
b Le ms. et Valois
donnent : sperat.
c V : praesul
d L’ancienne leçon donnait
hic au lieu de sibi.
e V : peroptat.
f V : immemor.
g V : et si qui
sunt.
h V : quaere.
i V : praelatio.
j V : mystica.
k Le ms. a porté
d’abord la leçon exponctuée : Terrenus fertur discretus cujus ad instar.
l Effacé dans le
ms. Rétabli par Valois.
m V : synagoga. Le
vers est assez défiguré dans le ms.
n V : sacrae.
o V : ecclesiae.
p Nous plaçon ici
ce vers, comme Valois : sa place n’est pas bien certaine dans le ms. Première
leçon : Et noua lex ibi perfruitur quae gratia fertur.
q Le ms. a porté
d’abord : Qualiter et quales, a quis ibi constituantur.
a Le ms. portait
d’abord : Diuinae quas humanae discretio format. (sic)
b Le ms. portait
d’abord : proles (conservé par Valois).
c Non cogit abire :
sic leçon primitive.
d Leçon primitive :
contendunt.
e A la place des deux vers 254-255 figurait le
vers unique :
Sed mentes purgare suas debent aliorum.
f V :
praecipit.
g Leçon primitive :
seruili conditione.
h V : adsciuit.
i V : praecepto.
j V : computruerunt.
k En suscription sur le ms. : pignora.
l En suscription sur le ms. : moritis (sic).
m Leçon primitive : Pauca super clericos dixi,
sed plura reliqui (sic Valois).
n V :
aequales.
a Ce vers reste
attribué à Adalbéron dans Valois sous la forme de la leçon primitive : Una
domus domini lege si clauditur una…..
b V : Rex, fidei…..
c V : praecepto.
d V : ecclesiarum.
e Ce vers et les deux suivants sont attribués
par Valois au roi Robert.
f Dolore :
leçon primitive, labore.
g Le ms. portait
d’abord :
Quis abaci poterit numerando retexere uerbis…..
h Ici reprend dans
Valois ce qui est attribué à Adalbéron.
i V : Thesaurus.
j V : sumtus.
k V : peroptant.
l Attribué au roi
Robert dans l’édition Valois.
m V : officio.
n V : sic mundus
(leçon primitive).
o V : et pax jam
defluit.
p Proclivos noxis.
Le ms. portait d’abord : Proclivos lubricis…
a Leçon primitive
: Talis te natura senis dixisse probatur.
b Leçon primitive
et Valois : Credere non sanum…
c Les noms des interlocuteurs ne figurent pas
ici dans le manuscrit.
d Leçon
primitive : Ex his.
e Leçon primitive
: Valde recordaris.
f Le passage
311-316 est ainsi défiguré par Valois : P. Altera me stimulat ; senio non
deficit illa. – R. Quot naturae dantur homini dico. – P. Puto binae. –R. Sed
tamen his quam multiplices scis esse duabus ? Ex his quae loquitur, cujus sint
verba repone. Grammaticus simplex, nedum dialecticus illex ; Valde recordaris
studiorum pauca priorum.
g Le ms. porte :
est alii ; nous conjecturons avec Valois : est aliis, évidemment exigé par le
sens.
h V : quaedam.
a V : sociantur.
b V : quidquid.
c Ces deux vers
remplacent un vers unique qui figure en leçon primitive : Passio quae circa
uersatur cognitionem.
d Leçon primitive
: corporis natura.
e Leçon primitive
et Valois : et altera postulat harum.
f V : praesens.
g V : pronuntio.
h V : Naenia.
i Leçon primitive
: meos…amores.
j Leçon primitive
: sed cuncta geri potuerunt.
k V : themate.
l V : quaedam.
m V : officium.
a Vers 364-365. La leçon primitive était,
après le v. 363 :
…..praecessit ; ueniat persuasio iuncta.
Iure salutifero sapienter et moderati….. (365)
Valois a confondu les deux leçons :
…..praecessit, veniat persuasio juncta.
Jure salutifero sapientes et moderati…..(365)
b V : quaerant.
c Leçon primitive
: potentes.
d V : non
dubitantes (conjecture assez justifiée)
e Valois conserve
la première leçon :
Et mala defendunt, veniunt extrinsecus illa.
f V : demonstras.
+ Les vers 373-379 sont
inédits : ils sont rejetés à la fin du manuscrit, et il semble que
Valois, qui ne les transcrit pas, ait considéré la correction comme une seconde
leçon négligeable.
g V : specialis.
h Leçon primitive : scis.
+ Ce qui suit reste attribué à
Adalbéron jusqu’au vers 399 inclus, dans Valois.
++ Les vers 400-404 sont restitués au
roi Robert par Valois.
a V : perenni.
b V : supplex.
c Lex est una uetans. Les vers suivants,
405-411, sont rejetés à la fin du manuscrit.
d V :
quaecunque.
e Vers attribué
par Valois à Robert.
f Ici reprend dans
Valois le monologue attribué arbitrairement à Adalbéron.
g V : ecclesiae.
h V : res publica.
i V : possideat,
rapporté au vers précédent.
j V : quidquid.
k V : aptet.
l V : et spectet.
m V :
Hostia cum votis. – Rex. – Haec si promissio patris.
n V : temtabit.
a V : Hispanica
coeperit arva.
b V : Aetna.
c Leçon primitive
:
Ehtna rosas cum plantabunt et lilia stagnum.
d V : praesul.
e Valois ajoute le
protocole final : Explicit Adalberonis episcopi carmen ad Rotbertum regem.
i C. Carozzi ne met
rien.
ii C :
Regi Rotberto sic praesul Adalbero scribo.
iii C : Praesulis.
iv C :
In tabulis describe tui per singula cordis.
v C :
Dicendi spatium petimus modo, nilque reponas.
vi E et C : diuina
Lege peritus.
vii C : iubet.
viii C :
precidantur.
ix E et C : paruo.
x E et C : reges.
xi E et C : G.
xii E et C : tenus est
talaris.
xiii C : inpressa.
xiv E : cum
tortis.
xv E et C : G.
xvi C : Tu ne cata
to siopomenon causam meditaris.
xvii E et C :
manibus.
xviii C :
conpatitur.
xix C : Clamant
atque monent : « Subito, dispone, magister,… ».
xx C : – « Lunaris
pendre prius debet tua pelta… ».
xxi E et C :
Insuper adponas tibi loricamque triclicem.
xxii E et C :
praecepit et E donne : Et senium au lieu de Atque senum.
xxiii E et C : Res
agitur ferro ternis prolata diebus.
xxiv E : non septus
au lieu de conseptus.
xxv E et C : Africa
nigra maris bibulas quot littus arenas.
xxvi E et C :
Credere uerba dehinc super his non falsa notaui.
xxvii E : dans la
note b : contendunt au lieu de contemnunt.
xxviii C : PRESUL.
xxix E et C :
Persius indignans pro me .
xxx C : Qui legit
sapit officium Musae sine Musis.
xxxi C : Munera concessit
Pius omnibus his meliora.
xxxii C : Rex regum
regit hanc, Dominus dominatur et illi.
xxxiii E et C :
PRESUL.
xxxivE et C : sint.
xxxv E et C :
Ariopagita.
xxxvi E et C :
recepit.
xxxvii C :
Mistica.
Distinctus disponitur ordo supernus
Cuius ad exemplar terrenus fertur haberi.
xxxviii C :
Aecclesiae ueteris populi, sub Lege, ministros
xxxix C : Et noua
Lex inibi colitur sub principe Christo.
xl C :
Aecclesiae regnum caelorum dicitur ordo
Et noua Lex inibi colitur sub principe Christo.
In qua disposuit mundos Deus ipse ministros.
xli E : Qualiter, a
quis et quales.
xlii E et C : Ipsum
legibus est aptare necesse duabus.
xliii E et C :
Format.
xliv Pour C : F° 38
v°.
xlv E et C : non.
xlvi E et C : …uix
hortis hi famulantur.
xlvii E : Iudicat
expertos seruili condiione ou E et C : Iudicat expertes seruilis conditionis.
xlviii C : Corporis
ille sui pignora sanguinis atque.
xlix E : quo.
l C : Credimus et
scimus ni quos crimina pellunt.
li E et C : In
caelis primas meritis conscendere sedes.
lii C :
Una domus Domini…
liii C :
Res fidei simplex, status est sed in ordine triplex.
liv E : Sunt alii
quos constringit non ulla potestas. / C : Sunt alii quos constringit nulla
potestas.
lv C : Cunctos et sese
parili sic more tuentur.
lvi E et C : Tesaurus,
vestis cunctis sunt pascua serui.
lvii C :
peroptant.
lviii C : seruus.
lix E : Tripertita.
lx C : prebent.
lxi E et C : Dum
lex.
lxii C : prevaluit.
lxiii C :
Iam caput ecce tuum candens imitatur olorem.
lxiv E : talia.
lxv C :
Altera me stimulat senio non deficit illa.
lxvi C : R.
lxvii C :
Quot homini dantur naturae dic ?
lxviii C : P.
lxix C :
Harum quae loquitur cuius sint uerba repone ? E : sint.
lxx C :
Gramaticus simplex, nedum dialecticus illex.
lxxi C :
Nunc scio quod recolas studiorum pauca priorum ! E : scio.
lxxii C :
Qui paruum meminit, non obliuiscitur omnis !
lxxiii C :
Eius quae stimulat senio nescis reminisci ?
lxxiv C :
Dicere quae nollem, rex, infestando perurges.
lxxv C : his.
lxxvi C : Est alii
natura Dei preclara uoluntas.
lxxvii E et C : Nam
natura Dei Deus est hominum quoque non sic.
lxxviii C : Si uere
Deus est, est immutabilis idem.
lxxix C : hominis
lxxx E et C : plus qu’un
seul vers : Passio quae circa versatur cognitionem.
lxxxi E : Corporis
et natura aliam non percipit umquam. / C : Corporis quae natura aliam non
percipit unquam.
lxxxii E : Dico
necessarium quod et altera postulat horum.
lxxxiii C :
Cuncta necessariis argumentantur ab istis ?
lxxxiv C :
Malleus alter adest qui causa probabilis, hic est :
lxxxv C :
Quod non est uerum, non est fas dicere uerum :
lxxxvi C : Finis et offitium
sapit. Est non fabula sed res.
lxxxvii E : note a
: vers 363 et 364 au lieu de 364 et 365.
(Ratio ?) praecessit ; ueniat persuasio iuncta.
Iure salutifero sapientes et moderati….
lxxxviii E : Nunc
demonstratum ; tum deliberat ordo potentem. / C : Nunc, demonstratum deliberat
ordo potentum.
lxxxix E : Iuditium
quaerisiustorum ; iura sequemur : / C : Iuditium quaeris iustorum : iura
sequemur !
xc E :
Sit quod preteritum sub temate iudicialis ;
Demonstratiuo presens deliberet ipso,
Quae uentura putat : hoc iuris causa requirit.
Est aequum. Digne
sit finis iuditialis
Utilitatis, honestatis delibero, finis ;
Finis honestatis his sit quae distribuantur.
C :
Sit quod preteritum sub temate iuditiali ;
Demonstratiuo presens deliberet ipso ;
Quae uentura putat : hoc iuris causa requirit.
Est aequum, digne sit finis iuditialis
Utilitatis, honestatis delibero finis ;
Finis honestatis his sit quae distribuantur.
xci C Iuditium duplex
sequitur correptio triplex.
xcii C : Et causam
partemque puto desuper esse.
xciii Pas de folio chez C.
xciv Pas de folio chez C.
xcv C : F° 43 r°.
xcvi C : Ad res pertineat
plures. Quae semper honeste.
xcvii C : Fortior
et quecumque grauissima sit teneamus.
xcviii C : Iudicet
Omnipotens mecum diuina sit illa !
xcix C : F° 42 r°.
c C : Si sua iura
tenent : sinon, ruralia curent !
ci C : necnon.
cii E et C :
Excipiar solus. Vestra cum pace fideles.
ciii C : Hostia
cum uotis : sit haec promissio Patris.
civ C : Cum
Ligeris Calabros temptabit lingere campos.
cv C : Et torrens
Tigris Hispania coeperit arua.
cvi E et C : veniunt.
cvii C : Gratia
confirmet te, praesul Adalbero, Christi.
«» |