Pars

  1   1|       existit. Hanc autem albedinem possibile est [esse] subiecto suo
  2   3|            est Socratem currere uel possibile'; tale est enim ac si dicamus: '
  3   3|             dicamus: 'uerum est uel possibile quod Socrates currit', id
  4   3|          uere praedici poterat quia possibile est eum esse. Patet insuper
  5   3|      necessario'; casuales uero ut 'possibile', 'necesse'. Modi itaque
  6   3|             est Socratem legere uel possibile est uel necesse'. Resoluuntur
  7   3|              est> dicere: 'Socratem possibile est esse episcopum' et '
  8   3|      possibiliter <episcopus>' uel 'possibile est Socratem esse episcopum'.
  9   3|           termini, ut cum dicimus: 'possibile <est> Socratem episcopum
 10   3|              et modus ipse, id est 'possibile', praedicatur. Neque enim
 11   3|           ponitur, ut cum dicitur: 'possibile est non esse episcopum'.
 12   3|           ubique praedicantur, ut: 'possibile', 'contingens', 'impossibile', '
 13   3|              192/ habent, ut sunt: 'possibile', 'contingens', 'impossibile', '
 14   3|     affirmatio et negatio; ut ita: 'possibile esse' et 'possibile non
 15   3|           ita: 'possibile esse' et 'possibile non esse' et aliae; cum
 16   3|           reperiantur utraeque, ut 'possibile <est> Socratem sedere' uel '
 17   3|          est> Socratem sedere' uel 'possibile est non sedere'; uel utraeque
 18   3|    uidelicet ita dicatur: 'Socratem possibile est esse', 'Socratem non
 19   3|            esse', 'Socratem non est possibile esse', non ita: 'Socratem
 20   3|               Socratem non esse est possibile'. Est similiter et in aliis
 21   3|            ut in exemplis apparet: 'possibile est non esse', 'non possibile
 22   3|       possibile est non esse', 'non possibile est non esse', 'contingit
 23   3|          Sunt autem uniuersales ut 'possibile est omnem hominem esse album'
 24   3|          album' uel 'nullum hominem possibile est esse album'; <particulares
 25   3|         quidem ut> 'quemdam hominem possibile est' uel 'quemdam hominem
 26   3|             quemdam hominem non est possibile'; <indefinitae autem ut> '
 27   3|      indefinitae autem ut> 'hominem possibile est' uel 'hominem non est
 28   3|           est' uel 'hominem non est possibile'; <singulares ut> 'Socratem
 29   3|        singulares ut> 'Socratem est possibile' uel 'Socratem non /193/
 30   3|              Socratem non /193/ est possibile'; de qua quidem uariatione
 31   3|           praedicatum, et in ista: 'possibile est omnem hominem esse album',
 32   3|    singulorum modorum inspiciamus.~'Possibile' quidem et 'contingens'
 33   3|              cum dicimus: 'Socratem possibile est esse episcopum', etsi
 34   3|   accidentibus. 'Impossibile' uero 'possibile' est abnegatiuum et solam
 35   3|          solam in sensu negationem 'possibile' facit, etsi priuatorio
 36   3|             non per se, sed gratia 'possibile'.~Inuenimus autem saepissime
 37   3|             agant, ut cum dicimus: 'possibile est Socratem currere uel
 38   3|           necesse', id dicimus quod possibile est uel necesse quod dicit
 39   3|             pro uera teneant hanc: 'possibile est omnem hominem esse non
 40   3|         esse non hominem', id est, 'possibile est quod dicit ista propositio:
 41   3|            apparet: 'nullum hominem possibile est esse album'. Si enim
 42   3|             Si enim ita exponamus: 'possibile est quod dicit haec propositio:
 43   3|     simplicis praedicati. Ibi enim 'possibile' attribuitur simpliciter
 44   3|           licet inspicere. Cum enim possibile sit esse quod dicit una
 45   3|          dicit una aequipollentium, possibile est esse et quod alia proponit;
 46   3|        non-lapidem esse non-hominem possibile est' ueram esse, et eam
 47   3|        hominem et omnem non-hominem possibile est esse non-hominem. De
 48   3|              Quod enim futurum est, possibile <est>; aliter enim futurum
 49   3|            non esset, nisi scilicet possibile esse<t>; neque enim futurum
 50   3|           istam: 'omnem non-lapidem possibile est esse non-hominem', falsam
 51   3|     dubitant, id est 'omnem hominem possibile est esse lapidem'. Sed,
 52   3|           dicerent, hanc scilicet: 'possibile est omnem non-lapidem esse
 53   3|          esse non-hominem', id est 'possibile est quod dicit haec propositio:
 54   3|      fallere putant: 'nullum caecum possibile est uidentem esse', 'nullum
 55   3|             esse', 'nullum uidentem possibile est caecum esse' uel per
 56   3|            quemdam ridentem non est possibile caecum esse'; rursus: 'nullum
 57   3|             rursus: 'nullum mortuum possibile est hominem esse', 'nullum
 58   3|      hominem esse', 'nullum hominom possibile est mortuum esse, uel 'omnen
 59   3|            esse, uel 'omnen hominem possibile est mortuum esse' et 'quemdam
 60   3|           esse' et 'quemdam mortuum possibile est hominem esse'; amplius: '
 61   3|         ueras aestimant, ut istam: 'possibile est hominem mortuum esse',
 62   3|            sic scilicet expositam: 'possibile est quod haec propositio
 63   3|          homo est mortuus'. Si enim possibile est quod illa dicit propositio,
 64   3|         quod illa dicit propositio, possibile simul mortuum et hominem
 65   3|              uera haec propositio: 'possibile hominem mortuum esse', ut
 66   3|             uera uidetur hoc modo: 'possibile est hominem esse mortuum',
 67   3|           nisi uiuens. Videtur ergo possibile hominem mori, unde mortalis
 68   3|         probare contenderit istam; 'possibile est hominem esse mortuum',
 69   3|      mortuum, sic et recipimus quia possibile est hoc corpus esse mortuum,
 70   3|           ut istam: 'nullum hominem possibile est esse album'. Haec enim
 71   3|           ita scilicet quod dicit: 'possibile est esse illud quod ipsa
 72   3|             etiam est, cum scilicet possibile conuenire dicat ei quod
 73   3|           simplex, quia simpliciter possibile attribuit subiectae propositionis
 74   3|         quoniam in ui modi non est 'possibile', modalem non facit propositionem.
 75   3|            autem hae de singulari: 'possibile est Socratem esse album', '
 76   3|      Socratem esse album', 'non est possibile Socratem esse album', 'impossibile
 77   3|             esse' subiciatur, sic: 'possibile est Socratem non esse album'
 78   3|             apparet: 'omnem hominem possibile est esse album', 'nullum
 79   3|             album', 'nullum hominem possibile est esse album', 'quemdam
 80   3|           est esse album', 'quemdam possibile <est', 'non omnem possibile
 81   3|         possibile <est', 'non omnem possibile est' uel 'quemdam possibile>
 82   3|         possibile est' uel 'quemdam possibile> non est'. Totidem etiam
 83   3|            modo sic: 'omnem hominem possibile est non esse album', 'nullum
 84   3|             album', 'nullum hominem possibile non esse album', 'quemdam
 85   3|           non esse album', 'quemdam possibile est non esse', <'non omnem
 86   3|          est non esse', <'non omnem possibile est non esse,>, uel 'quemdam
 87   3|                uel 'quemdam non est possibile non esse'. Sicut autem duplicantur
 88   3|        aequipollentiae depromamus:~ possibile est Socratem esse album
 89   3|        Socratem non esse album  non possibile est Socratem esse album
 90   3|         necesse est non esse album  possibile est Socratem non esse album
 91   3|             incipit ab affirmatione possibile de esse, secundus a negatione
 92   3|        conuertitur. Si enim non est possibile Socratem non esse album,
 93   3|            Socratem non esse album, possibile est esse album, sed non
 94   3|        Neque enim uerum est quod si possibile est esse album, non est
 95   3|             est esse album, non est possibile non esse album. utrumque
 96   3|           esse album. utrumque enim possibile est, id est et esse et non
 97   3|           album. Rursus: si non est possibile Socratem esse album, possibile
 98   3|      possibile Socratem esse album, possibile non esse album, sed non
 99   3|   consequentia dubitet:~ si non est possibile non esse album, possibile
100   3|           possibile non esse album, possibile esse album~mutet antecedentem
101   3|            est Socratem esse album, possibile Socratem esse album~Sunt
102   3|            est apponere hoc modo:~  possibile omnem hominem esse album
103   3|         esse album   nullum hominem possibile esse album   omnem hominem
104   3|             album   quemdam hominem possibile esse album   quemdam hominem
105   3|            quemdam hominem non esse possibile esse album   quemdam hominem
106   3|         modales: 'non omnem hominem possibile est esse album' et 'quemdam
107   3|             quemdam hominem non est possibile esse album'. Haec enim: '
108   3|             quemdam hominem non est possibile esse album' secundum Magistri
109   3|       simplicis agit, sic: 'non est possibile quod dicat haec propositio:
110   3|            albus' et 'omnem hominem possibile est esse album'; sic itaque
111   3|             quemdam hominem non est possibile esse album', sicut et 'quidam
112   3|          agamus sic: 'omnem hominem possibile esse album', id est: 'natura
113   3|          albedini'; 'nullum hominem possibile est esse album': 'nullius
114   3|      repugnat albo; quemdam hominem possibile est esse album': 'cuiusdam
115   3|           de possibili incipiunt.~  possibile est omnem hominem non esse
116   3|         esse album   nullum hominem possibile non esse album   omnem hominem
117   3|            albumÕ   quemdam hominem possibile est non esse album   quemdam
118   3|         album   quemdam hominem non possibile est non esse album   quemdam
119   3|           exponamus. 'Omnem hominem possibile est <non> esse albumÕ, id
120   3|              id est: 'omnem hominem possibile non habere albedinem seu
121   3|          idonea. Cum enim chimaeram possibile sit non esse hominem, quippe
122   3|             non sit homo, non tamen possibile est esse sine homine, quia
123   3|             homine, quia nullo modo possibile est eam esse. 'Chimaera'
124   3|      proponunt. Dicunt enim quod si possibile est uel necesse est Socratem
125   3|            Socratem non esse equum, possibile est uel necesse esse non-equum;
126   3|            necesse est esse, uel si possibile /202/ est non esse, possibile
127   3|       possibile /202/ est non esse, possibile est esse. Si quid enim infert
128   3|            consequentis. Est autem 'possibile non esse' antecedens ad '
129   3|            non esse' antecedens ad 'possibile est non esse equum'; et '
130   3|            est non esse equum'; et 'possibile est esse non equum' ad '
131   3|             est esse non equum' ad 'possibile est esse', sicut 'non esse'
132   3|             his perpenditur: quodsi possibile est esse antecedens, et
133   3|             Socratem neque Platonem possibile est esse~et similiter~ quemlibet
134   3|             qui existit nec hominem possibile est esse~uel~ si Socratem
135   3|       persequamur. Aiunt enim per <'possibile'> possibilitatem praedicari,
136   3|     necessitatem, ut, cum dicimus: 'possibile est Socratem esse uel necesse',
137   3|    huiusmodi uerae: 'filium futurum possibile est esse', 'chimaeram possibile
138   3|     possibile est esse', 'chimaeram possibile est non esse', uel 'necesse
139   3|           superius dictum est, per 'possibile' id demonstratur quod natura
140   3|       Quodsic ostenditur: 'si erit, possibile est esse; unde et possibilitatem
141   3|            ostenditur: 'si non est, possibile est non esse; unde et possibilitatem
142   3|        quitur; antecedit quidem ad 'possibile', sequitur uero ad 'necessarium'; '
143   3|         esse, et si uerum est esse, possibile est esse; si uero impossibile
144   3|             ostenditur. Sicut enim 'possibile' et 'impossibile' diuidentia
145   3|       Similiter et quando dicimus: 'possibile est Socratem esse hominem',
146   3|           ut huius: 'nullum hominem possibile esse album'; quae quidem
147   3|     negatiua, ut scilicet remoueat 'possibile' ab existentiis singularum /
148   3|            diceret: 'nullum hominem possibile est esse album'. Et tamen
149   3|          determinatione, ut istam: 'possibile est uel necesse est Socratem
150   3|  determinatione repetitur, ut hic: 'possibile est Socratem esse hominem,
151   3|      hominem, dum est <homo>', uel 'possibile est non esse hominem, dum
152   3|          dum non est homo, uel 'non possibile est esse hominem, dum est
153   3|              dum est homo' uel 'non possibile est non esse hominem, dum
154   3|    apponitur praedicatio hoc modo: 'possibile Socratem esse hominem, dum
155   3|           currere, dum currit' uel 'possibile est Socratem currere, dum
156   3|           sedet, ita est in re quod possibile est cum [sedere] currere',
157   3|           uel 'Socratem currere est possibile, dum sedet'. Sic enim expositis
158   3|      consequuntur ex illis. Si enim possibile est Socratem uiuere dum
159   3|           eum uiuere dum legit, uel possibile. Iam enim sequeretur quod,
160   3|             si enim legit Socrates, possibile est eum uiuere dum legit,
161   3|          enim concedit istas duas: 'possibile Socratem legere dum legit'
162   3|         Sunt igitur aequipollentes 'possibile est Socratem legere dum
163   3|   determinationibus, ueluti istae: 'possibile est Socratem sedere, dum
164   3|           aequipollent. Neque enim 'possibile' 'necessarium' infert, sed
165   3|      inferentiam /208/ ad 'Socratem possibile selere dum sedet' et ista
166   3|         sedet, simul et sedet, tunc possibile est simul sedere et sedere,
167   3|     simpliciter. Non enim sicut in 'possibile', ita est <in> 'necessario';
168   3|     necessario'; determinatum enim 'possibile' ponit absolutum, sed non '
169   3|          cum falsa sit propositio '<possibile est> Socratem esse lapidem
170   3|           lapis', uera est 'non est possibile Socratem esse lapidem dum
171   3|         esse lapidem dum est lapis, possibile est eum non esse lapidem
172   3|            lapis, tunc uera est non possibile est Socratem esse lapidem
173   3|            sedere dum est homo, non possibile est sedere dum est homo.
174   3|      determinatis, ut cum dicimus: 'possibile est Socratem legere omni
175   3|        quasi uniuersales. Si itaque possibile <est> Socratem legere quamdiu
176   3|            tempore uitae suae, tunc possibile est eum legere et quando
177   3|        parte illius temporis; quare possibile est eum legere quando non
178   3|        quando non legit. Rursus: si possibile est eum legere quando non
179   3|    consequentiam omnino falsam:~ si possibile est eum legere omni tempore
180   3|          Socrate etiam legente:~ si possibile est Socratem legere omni[
181   3|           tempore uitae suae, tunc  possibile est legere dum legit~ac
182   3|         Alioquin sequeretur quod si possibile eum legere omni tempore
183   3|           dicetur quod et ista:~ si possibile est eum legere omni tempore
184   3|            legit sit pars. Sed <si> possibile est eum legere omni tempore
185   3|            tempore uitae suae, tunc possibile est eum <non> legere dum
186   3|         uestem, quae incidenda est, possibile incidi et non incidi. Plura
187   3|              Item Stoici definiunt 'possibile' quod potest fieri et non,
188   3|     scilicet quod hoc quod possumus possibile dicunt, quod uero non possumus,
189   3|       possent quam Ipse prouiderit, possibile esset Ipsum falli. Cuiuscumque
190   3|              Cuiuscumque antecedens possibile est, et consequens; et cuius
191   3|             ueram esse oportet:~ si possibile est futura aliter euenire
192   3|         euenire quam Deus prouidit, possibile est Deum falli~At uero pessimum
193   3|        omnia contingunt! Non igitur possibile est res aliter euenire quam
194   3|        aliter euenire quam eueniunt possibile est atque aliter euenire
195   3|    consequentiam illam dicemus:~ si possibile est rem aliter euenire quam
196   3|         euenire quam Deus prouidit, possibile est Deum falli~quam praemissa
197   3|            est praedicati quod est 'possibile', hoc modo: 'rem euenire
198   3|          hoc modo: 'rem euenire est possibile aliter quam Deus prouidit',
199   3|          prouidit (istud totum) est possibile', falsum est nec probari
200   3|      scilicet totum subiectum est, 'possibile' uero simpliciter praedicatum,
201   3|            monstrauimus. Cum autem 'possibile' simpliciter enuntiatur
202   3|              cuiuscumque antecedens possibile est, et consequens~quippe
203   3|          huic toti, sicut et illi, 'possibile' attribuendum erat. Aliter
204   3|           prouidit Deus euenire non possibile, nec aliter quam eueniunt
205   3|             est, haec scilicet:~ si possibile est aliter euenire quam
206   3|         aliter euenire quam euenit, possibile aliter euenire quam Deus
207   3|             hoc modo:~  omne iustum possibile est esse bonum   omnis uirtus
208   3|               omnem igitur Virtutem possibile est bonam esse~Similiter
209   3|             concedat:~ nullum malum possibile est esse bonum  omne iustum
210   3|             esse bonum  omne iustum possibile est bonum esse~huic quoque
211   3|            adiunguntur:~ omne bonum possibile est iustum esse omne bonum
212   3|             quamdam igitur uirtutem possibile est iustam esse~Sic et in
213   3|         quis enim dicat:~ omne quod possibile est mori possibile est omnem
214   3|             quod possibile est mori possibile est omnem autem hominem
215   3|             est omnem autem hominem possibile est mori omnem igitur hominem
216   3|           mori omnem igitur hominem possibile est uiuere~recte primum
217   3|           quod necessarium est esse possibile est esse;" adiecit autem
218   3|           postea: "at uero quod est possibile esse non impossibile est
219   3|            enim dicitur: 'omne quod possibile est mori, possibile est
220   3|            quod possibile est mori, possibile est uiuere', 'illud quod
221   3|            est uiuere', 'illud quod possibile est mori' subiectum est
222   3|             dicitur: 'omnem hominem possibile est uiuere'. Tale est enim: '
223   3|          est enim: 'omne illud quod possibile est mori, id est omnem illam
224   3|            rem quam mori contingit, possibile est uiuere'. Si ergo in
225   3|           omnis homo est illud quod possibile est mori', 'ergo omnem hominem
226   3|          mori', 'ergo omnem hominem possibile est uiuere' recte in syllogismo
227   3|           esset, in qua 'illud quod possibile est mori' simpliciter de
228   3|             247/~  omne corpus quod possibile est mori, possibile est
229   3|            quod possibile est mori, possibile est uiuere   sed omnis homo
230   3|          omnis homo est corpus quod possibile est mori   quare omnem hominem
231   3|          mori   quare omnem hominem possibile est uiuere~Cuius quoque
232   3|        illud quod subiungitur 'quod possibile est mori'.~Sic quoque in
233   3|               quod necesse est esse possibile est esse', et 'quod possibile
234   3|       possibile est esse', et 'quod possibile est esse non impossibile
235   3|             est esse est illud quod possibile est esse' et 'quod possibile
236   3|        possibile est esse' et 'quod possibile est esse non est impossibile
237   3|          fuerit, in qua illud 'quod possibile est esse' simpliciter enuntiatur
238   4|           esse, cum eius antecedens possibile sit ac consequens impossibile:
239   4|             et /362/~ si antecedens possibile est esse, et consequens.~
240   4|          qui facile et difficile et possibile et impossibile tamquam contraria
241   4|    respicientes. Cum tamen curtatum possibile sit simpliciter duos pedes
242   4|            et ipsum qui caecus est, possibile est uidere, sed non possibile
243   4|       possibile est uidere, sed non possibile est uidere postquam caecus
244   4|         aliud enuntiare simpliciter possibile, aliud cum determinatione,
245   4| propositiones> de Socrate sedente: 'possibile est Socratem stare', 'possibile
246   4|     possibile est Socratem stare', 'possibile est stare dum sedet'; prima
247   4|         Videtur autem cum dicimus: 'possibile est caecum uidere', si '
248   4|             est caecum uidere', si 'possibile' ad totum propositionis
249   4|       uidelicet naturalia non sunt, possibile est in alterum fieri mutationem
250   4|     suscipere; "neque enim, inquit, possibile est ignem frigidum esse
251   4|        accidens insunt, et non esse possibile est, ut uisionem ipsam quae
252   4|            enim natura non impedit, possibile est /392/ fieri, et quicquid
253   4|           quicquid ipsa non exigit, possibile non esse. Ipsa neutrum exigit,
254   4|          Socratem esse hominem, cum possibile sit non esse. Est itaque
255   5| propositionem: 'cum Socrates sedet, possibile est eum stare' ueram accipimus,
256   5|            uolumus, ac si dicamus: 'possibile est stare dum sedet', id
257   5|             haec propositio dicit: 'possibile est stare', dum ita est
258   5|      ponentibus: illi enim quae est possibile esse illa quae est contingit
259   5|        illud quod est contingens et possibile et non contingens et non
260   5|            et non contingens et non possibile sequuntur quidem contradictorie,
261   7|              sed toto ablato partem possibile est consistere, non quidem
262   7|           uel ita ut alterum tantum possibile sit, ut si dicam: 'uideo