Pars

  1   1|     sustentare poterant, licet eadem propositio uel idem intellectus diuersis
  2   1|       possumus; sed ut significatiue propositio ipsa intelligatur, si proprietatem
  3   2|          quidem oppositio. Sed falsa propositio quae dicit cadauer esse
  4   2| propositionibus concedunt. Tota enim propositio nullam rem subiectam habet;
  5   2|           ipsa esse) et illata simul propositio quae ex uera infertur, quod
  6   3|               sic et illa. Nec tamen propositio dicitur, licet uerum significet.
  7   3|              in subiecto proferimus, propositio non est, sed nomen eius
  8   3|             DEFINITIO PROPOSITIONIS~"Propositio est oratio uerum falsumue
  9   3|              animo audientis prolata propositio generat; ut cum dicitur: '
 10   3|       non-existentiae de quibus ipsa propositio ait ac loquitur, ueluti
 11   3|       propositionum, ut cum dicimus 'propositio uera uel falsa', id est '
 12   3|         scilicet intellectum sequens propositio designat. Qui enim 'hominem'
 13   3|         putandae; ut istud quod haec propositio dicit: 'homo est animal'
 14   3|           aliquando una res est quod propositio dicit, cum scilicet de una
 15   3|            significat aut dicit ipsa propositio quam hoc nomen 'Socrates'.
 16   3|         diceret 'Socrates' quod illa propositio: 'Socrates est Socrates',
 17   3|            lapis', oportet esse quod propositio dicit, cum uidelicet illa
 18   3|    attribueretur, profecto multiplex propositio esset, quae et diuersa praedicata
 19   3|          Similiter /160/ et cum haec propositio: 'Socrates non est lapis'
 20   3|              in re, sicut dicit uera propositio, sed non est res aliqua
 21   3|     existentium praedicet, falsa est propositio quae proponit 'chimaera
 22   3|            quando scilicet praemissa propositio adiunctae sibi propositionis
 23   3|              diuiditur autem simplex propositio in duas partes, in subiectum
 24   3|            quorum ad se inhaerentiam propositio monstrat; quae tamen sine
 25   3|              diuiditur principaliter propositio.~Ac rursus:~ Est enim simplicis
 26   3|  praedicatiua nominata est huiusmodi propositio, siue etiam ab ipso uerbo,
 27   3|            atque copulat; sicut enim propositio hypothetica et a consequenti
 28   3|       nominata est, ita praedicatiua propositio et a uerbo quod praedicat
 29   3|            fit, rerum <etiam> illata propositio. Possumus quoque dicere '
 30   3|             custodiunt. Omnis itaque propositio propriam uidetur habere
 31   3|              est iustus' -- quae sit propositio dicenda. Nos uero nec particularem
 32   3|            et subiectum, sine quibus propositio nullo modo potest consistere,
 33   3|             substracta falsa remanet propositio.~Recipit autem auctoritas
 34   3|   particularis, sed magis indefinita propositio erit, ac si diceretur: '
 35   3|      ageremus in ea quae uniuersalis propositio diceretur, quod de omnibus
 36   3|              necesse quod dicit ista propositio: 'Socrates currit'. Sed,
 37   3|        possibile est quod dicit ista propositio: omnis homo est non homo'.
 38   3|        possibile est quod dicit haec propositio: nullus homo est albus',
 39   3|   simpliciter essentiae quam simplex propositio loquitur.~Sed nunc quidem
 40   3|        possibile est quod dicit haec propositio: omnis non-lapis est non-homo'.
 41   3|          necesse est quod dicit ista propositio: nullum corpus est homo,
 42   3|              possibile est quod haec propositio dicit: homo est mortuus'.
 43   3|        possibile est quod illa dicit propositio, possibile simul mortuum
 44   3|              uidetur /197/ uera haec propositio: 'possibile hominem mortuum
 45   3|              Cum enim categorica sit propositio, oportet ut de inhaerentia
 46   3|              conuenire dicat ei quod propositio dicit. Nec iam etiam modalis
 47   3|            possibile quod dicat haec propositio: quidam homo est albus'
 48   3|               Sed sic uera erit haec propositio: 'necesse <est> Socratem
 49   3|             mihi omnino uidetur illa propositio, quamuis Magistro nostro
 50   3|        quidem consequentia, si prima propositio recte exponatur sic: 'omne
 51   3|        existentiae, ut cum dicimus: 'propositio est uera'. Inde enim uera
 52   3|              eo uidelicet quod dicat propositio id quod non est in re; uel
 53   3|   intellectus uerus; quippe cum ipsa propositio non sit, sed imperfecta
 54   3|             simples est, non modalis propositio.~Restat ergo tertiam significationem
 55   3|             quod hoc quod dicit haec propositio: '<Socrates> est homo',
 56   3|      essentiam quam simplex loquitur propositio; quamuis tamen illud, ut
 57   3|              quod id quod dicit haec propositio: 'Socrates est homo', est
 58   3|         praedicationem accepta <est> propositio, modalis non dicitur, sed
 59   3|             enim quod, cum falsa sit propositio '<possibile est> Socratem
 60   3|            uera uidebatur posse dici propositio nisi quae determinate esset
 61   3|             sunt. Unde et quaecumque propositio ueritatem iam habet, determinate
 62   3|           sunt. Si enim ita <est> ut propositio dicit, uera est; si autem
 63   3|             nos nesciamus, non minus propositio uera est quae illud dicit.
 64   3|               si enim futurum sit ut propositio dicit, etsi ignora[n]tum
 65   3|              tum nobis sit, uera est propositio; sin autem futurum non sit,
 66   3|           dicitur non esse uera illa propositio quae id dicit quod in re
 67   3|           ipsa res futura est de qua propositio agit, id tamen etiam in
 68   3|         etiam in re esse potest quod propositio dicit, ut ea quae de bello
 69   3|          enim nondum fit, ita est ut propositio dicit, quod scilicet fiet;
 70   3|            impossibile est quod haec propositio dicit: 'res aliter euenit
 71   3|            perquiramus. Prima quidem propositio huiusmodi erat: si omnium
 72   3|      similiter quaelibet uniuersalis propositio multiplex debeat iudicari,
 73   3|   intellectuum diuersitatem. Unde ea propositio quae dicit: 'omnis canis
 74   3|        singillatim, nec tamen multas propositio [ei] sententias in se continet.
 75   3|              utrumque. Si autem haec propositio: 'Socrates est utrumque'
 76   3|            coniunctionem hypothetica propositio, quae cum ex diuersis propositionibus
 77   3|             quae iam concessa fuerat propositio, tamquam dubiam concludunt.
 78   3|          perfectionem inferentiae ea propositio quae omne animatum corpus
 79   3|     praedicatus dicitur, a quo etiam propositio praedicatiua nominatur,
 80   3|             quae scilicet fuit prima propositio syllogismi, secundam figuram
 81   3|             hoc modo: ut si[t] prima propositio primi modi tertiae figurae
 82   3|        conclusisset. Sed iam secunda propositio simplex esset, in qua 'illud
 83   3|     impossibile esse'. Sed iam prima propositio simplex, non modalis, fuerit,
 84   3|            seruabit. Sed iam secunda propositio de praesenti uidebitur in
 85   4|             cum uidelicet una tantum propositio antecedit, etsi de eisdem
 86   4|     contineat, nulla tamen apponitur propositio quae animal in animato contineri
 87   4|             ponat, quod maxima dicit propositio, quae nihilominus locus
 88   4|        apparebit. Quae quidem maxima propositio post assignationem loci
 89   4|         quidem loci haec erit maxima propositio:~ de quocumque praedicatur
 90   4|          specie~et tunc quidem prima propositio pro assignatione loci <relinquitur,
 91   4|          monstrat. Et tunc est talis propositio maxima:~  quicquid remouetur
 92   4|              syllogismus hypothetica propositio dicitur, proponens consecutionem
 93   4|             est species. Maxima uero propositio dicitur: ea propositio quae
 94   4|          uero propositio dicitur: ea propositio quae multarum consequentiarum
 95   4|               talis inducitur maxima propositio:~ de quocumque praedicatur
 96   4|          conuenit eidem. Haec maxima propositio omnium huiusmodi consequentiarum
 97   4|           adducitur, sicut et maxima~propositio quae post assignationem
 98   4|             habuerit, non est maxima propositio uocanda, sed fortasse regula
 99   4|        sensus. Cum enim omnis maxima propositio regula dicatur, non omnis
100   4|              non omnis regula maxima propositio dicenda est, ut sunt illae
101   4|       ostendendo. Veluti haec maxima propositio:~ <de quocumque praedicatur
102   4|           modo etiam tota antecedens propositio toti consequenti.~Terminus
103   4|           uidelicet secundum id quod propositio aliqua antecedentis consequentiae
104   4|            homo~Tota enim praecedens propositio toti consequenti, secundum
105   4|       partibus quarum media intendit propositio, qua coniunguntur extrema,
106   4|            proprium sensum unaquaque propositio uera uel falsa dicenda est.
107   4|              scilicet quod quaelibet propositio innumerabilia consequentia
108   4|             eo quod dicit antecedens propositio, existit illud quoque quod
109   4|            existente quod consequens propositio dicit, non remanet quod
110   4|            quidem prima consequentia propositio, secunda uero assumptio,
111   4|            habeant, tota tamen habet propositio, quae una tantum est. Unde
112   4|             quidem oporteret ut uera propositio fieret, non iam ex falsa
113   4|              in re fuerit quod prima propositio dicit 'Socrates est brunellus',
114   4|            mutetur, eadem cum priori propositio remanere non potest ac sicut
115   4|          constituitur. Una autem est propositio quae duo simul ab eodem
116   4|    quamcumque opposita<m> consequens propositio auferatur, siue scilicet
117   4|           homo est animal~antecedens propositio illam rerum habitudinem
118   4|      alterius, quod praecedens dicit propositio. Unde cum ex eo solum quod
119   4|      consequentiae. Ubi autem maxima propositio data est locique habitudinis
120   4|          syllogismi scilicet, maxima propositio, perfectam teneat propositae
121   4|              autem quod eadem maxima propositio et inclusa in argumento
122   4|             genus, et species~maxima propositio huius consequentiae:~ si
123   4|          itaque sufficit quod maxima propositio aliquam inferat aut probet
124   4|            multiplicem. <Haec maxima propositio:>~ si aliqua species praedicatur
125   4|          Alioquin falsa esset maxima propositio nec ad propositam consequentiam
126   4|      propositae consequentiae maxima propositio concenire et applicari monstretur.~
127   4|        consequentiarum quibus maxima propositio inducitur uelut earum continens
128   4|            propositione particularis propositio ad uniuersalem antecedit.
129   4|          Unde non est eadem in sensu propositio quae in utraque consequentia
130   4|          quod illa antecedens maxima propositio omnes continet consequentias
131   4|        quaelibet~Unde id quod maxima propositio dicit ad ea quae per consequentem
132   4|             singula sunt quae maxima propositio proponit, et illa sunt quae
133   4|         assignari. Talis enim maxima propositio <potest> proferri:~ aut
134   4|        specie locus, talisque maxima propositio inducatur:~ si aliquis uidet
135   4|            animal. Haec autem maxima propositio dici potest propositio,
136   4|        maxima propositio dici potest propositio, quae omnium specialium
137   4|          loco talis inducitur maxima propositio:~ de quocumque praedicatur
138   4|    significationem extenditur maxima propositio, sed secundum comprehensionem
139   4|        animal~talis inducitur maxima propositio:~ quicquid uidet speciem,
140   4|          animali~talis potest maxima propositio induci:~  quicquid fit speciei,
141   4|        quidem praedicato et subiecto propositio coniungitur. Sed non de
142   4|         habet determinationes maxima propositio, simpliciter quoque prolata,
143   4|             Ac tunc quidem falsa est propositio, quia etiam Plato illud
144   4|      praedicari de Socrate, uera est propositio quae ait: 'Socrates est
145   4|       definitum. Aliter enim maxima <propositio> illius consequentiae non
146   4|              existere, uera est haec propositio: 'omnis homo est', falsa
147   4|          Idem enim semper antecedens propositio dicit quibuscumque hominibus
148   4|        econuerso, non uidetur maxima propositio quae ait:~ de quocumque
149   4|           est. Sed nec maxima quoque propositio de praedicatione enuntiationis,
150   4|         uidetur esse talisque maxima propositio danda:~ quicquid praedicatur
151   4|            cum nulla apponatur in ea propositio quae 'animal' hominis [est]
152   4|          nulla scilicet apposita sit propositio quae uel animal genus hominis
153   4|          composita, in qua uidelicet propositio antecederet ex qua /356/
154   4|           innuentes. Ubi enim aliqua propositio praemissa illud praediceret,
155   4|              est animatus~Prima enim propositio syllogismi ad consequentiam
156   4|        uidelicet sit multiplex prima propositio per pronomen relationis.
157   4|             enim est quod haec dicit propositio: 'quoddam sedens stat'.~
158   4|          inueniatur. Aeque enim haec propositio: 'omnis homo est <non> Socrates,
159   4|          Cumque apposita antecedenti propositio certa sit, nihil plus de
160   4|              ut nec locus nec maxima propositio sit ulterius requirenda.~
161   4|            assignatio haecque maxima propositio, quae omnibus generaliter
162   4|          regulae nec ipsa est maxima propositio dicenda nec quamcumque ex
163   4|             quia enim in re est quod propositio dicit uel non est, uera
164   4|              est, uera uel falsa est propositio --, et ad se mutuo consequi
165   4|            si ita est in re ut dicit propositio, uera est ipsa et econuerso.
166   4|      constantiam, quod scilicet ipsa propositio fiat. Saepe enim contingit
167   4|          quidem facientes in eo quod propositio illud dicere dicitur, ueluti
168   4|            si ita est in re ut dicit propositio, tunc uera est ipsa propositio~
169   4|       propositio, tunc uera est ipsa propositio~Dicunt enim in eo quod propositio
170   4|    propositio~Dicunt enim in eo quod propositio dicit, existentiam propositionis
171   4|            fieret. Sed si in eo quod propositio dicit, uim faciant, profecto
172   4|           dicitur 'quiddam quod haec propositio dicit est in re', eoquod '
173   4| consequentiam:~ si quiddam quod haec propositio dicit 'Socrates est homo'
174   4|              negatio~/395/ -- Maxima propositio:~ si uera est affirmatio,
175   4|          illud totum hypothetica est propositio, et ipsa quoque constantia
176   4|               maxima non potest esse propositio.~ <DE LOCIS A CONSTANTIIS>~
177   4|     consequentia una tantum sequatur propositio, in secunda duae antecedunt;
178   4|              constantia dicta sit ea propositio cui praeponitur 'cum', et
179   4|         prima enim consequentia illa propositio cui 'cum' praeponitur, inferentiam
180   4|             syllogismi. In alia uero propositio de habitudine terminorum
181   4|            deseruiat. Falsa est enim propositio quae ait: 'aliquis est,
182   4|           reducitur et multiplex est propositio, multiplex est etiam reciprocatio
183   4|     consequentia haec poterit maxima propositio dari:~ si aliquod immediatorum
184   4|          illud totum hypothetica est propositio, et ipsa quoque constantia
185   4|               maxima non potest esse propositio.~ <DE LOCIS A CONSTANTIIS>~
186   4|     consequentia una tantum sequatur propositio, in secunda duae antecedunt;
187   4|              constantia dicta sit ea propositio cui praeponitur 'cum', et
188   4|         prima enim consequentia illa propositio cui 'cum' praeponitur, inferentiam
189   4|             syllogismi. In alia uero propositio de habitudine terminorum
190   4|            deseruiat. Falsa est enim propositio quae ait: 'aliquis est,
191   4|           reducitur et multiplex est propositio, multiplex est etiam reciprocatio
192   4|     consequentia haec poterit maxima propositio dari:~ si aliquod immediatorum
193   4|     necessitate sit destituta maxima propositio:~ cuius effector bonus est,
194   4|           omnino ferro careas~Maxima propositio:~ cui materia deest, et
195   4|          rationalitas desit'. Maxima propositio:/436/~ cui formalis causa
196   4|          beatitudo iustitiae. Maxima propositio:~ cuius finis bonus est,
197   4|              causa domus est. Maxima propositio:~ eius quod bonum <est>,
198   4|              esse perhibetur. Maxima propositio:~ eius quod bonum est, destructio
199   4|       equitare~uel econuerso. Maxima propositio:~ eius quod bonum est, bonus
200   4|     consequentibus maxima." <Maxima> propositio:~ posito uel ablato uno <
201   4|            physicae laborat'. Maxima propositio:~ quod sapientium confirmat
202   4|          potest quare et ille~Maxima propositio:~ de simili<bus> idem iudicium~
203   4|            accommodandus est. Maxima propositio:~ quod in quibusdam proportionalibus
204   4|         coniugatis uocabitur. Maxima propositio:~ quorum casus uel coniugata
205   4|              non est tyrannus~Maxima propositio:~ a quo differentia abest,
206   4|          stertit, non uigilat~Maxima propositio:~ cui alterum repugnantium
207   4|            amasse qui rapuit?~Maxima propositio:~ ubi effectus est, eausam
208   4|        consules persequantur?~Maxima propositio:~ quod ualet in maiori,
209   4|         propositionem deÞnierat sic: propositio est oratio uerum falsumue
210   4|               conclusio; idem igitur propositio est et quaestio et conclusio."
211   4|        centum'.~Quaesita uero ea est propositio quae ipsam quaerentem quaestionem
212   4|        ueluti in quolibet syllogismo propositio simul et assumptio argumentum
213   4|              Cum enim sit uox maxima propositio, rei partem esse impossibile
214   4|        intellectus sit, siue id quod propositio dicit, argumentum dicamus,
215   4|          effugiat, non alia ille cui propositio proponitur, argumenta debet
216   4|          assignari posset uel maxima propositio proferri. Sed nec in his
217   5|              concessionem hypothesis propositio illa dicitur quae non in
218   5|           affirmatiuis conditionalis propositio constat, id quaeritur an
219   5|              est homo'. Omnis itaque propositio negatiuam destructoriam
220   5|           est rotundum'; sed id haec propositio designat quia quo tempore
221   5|      temporales. Cum enim praecedens propositio uim maximam inferentiae
222   5|            consistat, tota tamen est propositio destruenda. Alioquin ex
223   5|           tota sequens et antecedens propositio est destruenda, cum inter
224   5|         eodem. Unde bene hypothetica propositio non ex simplicibus terminis
225   5|        scilicet quod id quod sequens propositio monstrat sequi ex eo quod
226   5|            est ita est in re ut haec propositio dicit: 'possibile est stare',
227   5|         quando ita est in re ut haec propositio dicit: 'Socrates fuit iuuenis',
228   5|     Quaecumque enim prius proferetur propositio, antecedens dicitur, quae
229   6|            modus hic est quem tertia propositio creat:~ si non est a, est
230   6|            est b esse -- sicut prima propositio dicebat --, cum non sit
231   6|           non esse b, -- sicut prima propositio dicebat --, oportet ut cum
232   6|           accipimus. Non autem eadem propositio ad duas uel in secunda figura
233   6|           quae proponitur, prima est propositio, secundum id scilicet quod
234   6|       hypotheticam concludunt, media propositio quae ponitur, in propositione
235   6|            in ipsa media continetur, propositio sit syllogismi, secunda
236   7|             autem enuntiatio, id est propositio, sufficienter tam per affirmationem