Pars

  1   1|              quod non solum omnibus, uerum etiam solis substantiis
  2   1|            excluderet, quae secundum uerum et falsum contraria uidebantur
  3   1|       quantitatiua dicatur, opponunt uerum et falsum male ipsi attribui,
  4   1|          scilicet non solum spissum, uerum etiam longum et latum sit;
  5   1|       punctorum pluralitatem exigit, uerum etiam certam eorum dispositionem
  6   1|            horae existunt. Ac quidem uerum est; nisi figuratiue atque
  7   1|              naturaliter consistant, uerum circa ea ad se inuicem referuntur
  8   1|           solum non est in respectu, uerum non etiam in adiacentia.
  9   1|             secundum artem pugnandi, uerum etiam secundum membrorum
 10   1|           solum eas natura contulit, uerum etiam eas exigit, ut rationalitas,
 11   1|             solum in proprietatibus, uerum etiam in natura species
 12   2|        colorato'; nec solum ex arte, uerum etiam ex auctoritate grammaticae
 13   2|       Secundo: "nec si album musicum uerum est dicere, tamen erit album
 14   2|           solum uerba grammaticorum, uerum etiam participia comprehendunt,
 15   2|     significationem inhaerere dicat, uerum autem sit eam inhaerere,
 16   2|          adiuncta neque falsum neque uerum demonstrant, quemadmodum
 17   2|            semper," cum his scilicet uerum aut falsum significans enuntiationem
 18   2|            facere. Nam 'paenitet me' uerum esse poterit siue falsum,
 19   2|            de his quae sunt dicitur, uerum etiam de his quae non sunt.
 20   2|       quoniam opinabile est, non est uerum dicere esse aliquid: opinio
 21   2|          hominis ut 'poeta' sumamus, uerum est et simpliciter Homerum
 22   2|         officio solius copulationis, uerum simul, ut dictum est, in
 23   2|           remotione mentionem facit, uerum etiam de tempore praesenti,
 24   2|      infinita eadem possunt; ut, cum uerum sit Socratem non esse album
 25   2|             esse album hominem, erit uerum de eo dicere esse non-album-hominem;"
 26   3|            in toto, sicut dictiones, uerum etiam in partibus significationem
 27   3|              est homo~unum pronuntio uerum; si uero adimam praepositam
 28   3|            uel passionem significat, uerum etiam cohaerere dicit; ex
 29   3|        uidetur; ut cum ita dicimus: 'uerum est Socratem currere uel
 30   3|             est enim ac si dicamus: 'uerum est uel possibile quod Socrates
 31   3|             propositionis in eo quod uerum uel falsum monstrat, uidetur
 32   3|         currere, quod uel falsum uel uerum <significat>, sic et illa.
 33   3|            propositio dicitur, licet uerum significet. Si Socratem
 34   3|      significet. Si Socratem currere uerum est, ipsa autem Socratem
 35   3|            significat, ipsa profecto uerum demonstrat. Unde et ex definitione
 36   3|          dicimus: "'Socrates currit" uerum est' 'Socrates currit',
 37   3|              est, sed nomen eius cui uerum attribuitur. Si autem 'Socratem
 38   3|             autem 'Socratem currere' uerum per impositionem habeat
 39   3|           dicimus: 'Socratem currere uerum est', 'Socratem currere',
 40   3|             nomen sit, cui scilicet 'uerum' coniungitur, illud tamen
 41   3|        tractatui pertinet, quae sola uerum uel falsum continet, quorum
 42   3|       Topicis suis Boethius secundum uerum aut falsum ita proponit:~
 43   3| PROPOSITIONIS~"Propositio est oratio uerum falsumue significans;" quae
 44   3|       negationem, haec uero secundum uerum ac falsum /154/ propositionem
 45   3|             exponi potest. Cum enim 'uerum' uel 'falsum' triplicem
 46   3|        significationes. Sunt igitur 'uerum' ac 'falsum' nomina intellectuum,
 47   3|       loquitur, ueluti cum dicimus: 'uerum est Socratem currere uel
 48   3|             Neque enim cum dicimus: 'uerum est Socratem currere', uel
 49   3|            ipsa oratio. Sunt rursus 'uerum' ac 'falsum' nomina propositionum,
 50   3|             uera uel falsa', id est 'uerum uel falsum intellectum generans',
 51   3|         consequentia inter falsum et uerum ueluti ista:~  si Socrates
 52   3|              exponi sic: significans uerum uel falsum, id est dicens
 53   3|           hac quidem significatione 'uerum' et 'falsum' nomina sunt
 54   3|          modo exponimus: significans uerum uel falsum, hoc est generans
 55   3|              rebus de quibus agitur, uerum uel falsum intellectum,
 56   3|             habet atque ipsum quoque uerum uel falsum dici oportet
 57   3|          significari a propositione, uerum cum ipso inhaerentiam quoque
 58   3|            simpliciter eas copulant, uerum simul praedicatum. Unde
 59   3|             164/ solum intransitiue, uerum etiam transitiue coniungitur,
 60   3|       singula uere non praedicantur; uerum etiam in appositione consistit /
 61   3|            praedicatione monstrauit, uerum etiam ex infinitate aut
 62   3|  contradictoriae sunt atque inter se uerum falsumque semper diuidentes,
 63   3|             homini iustum conuenire, uerum etiam ab omni remoueri.~
 64   3|    necessario exigere 'iustum'; quod uerum est, illud autem falsum.
 65   3|           negationes possunt aptari, uerum etiam fortasse his quae
 66   3|          circa inferiora intelligat, uerum proponit; quodsi ad speciem
 67   3|     intelligatur 'Aeneae respectu', <uerum est; atque <si> idem non
 68   3|         respectu> Priami, hoc quoque uerum est. Diuersus quoque modus
 69   3|          secundum potentiam sumatur, uerum est; si uero non esse episcopus
 70   3|          sententiam contradictionis, uerum etiam constitutionem demonstrare
 71   3|               sed semper inuicem ita uerum et falsum diuidit quod,
 72   3|              albus', quia est oratio uerum uel falsum significans;
 73   3|        Platonem,. Id enim totum unum uerum est et ad ueritatem quam
 74   3|           solum singula colliguntur, uerum etiam innuitur quod nullum
 75   3|          omnia continent, apponitur, uerum etiam omnibus appellatiuis
 76   3|               nulla res relinquitur, uerum subiectum nomen cui apponitur,
 77   3|              tamen tantum subiectis, uerum etiam praedicatis apponi
 78   3|           episcopus possibiliter' et uerum enuntiamus, quomodo per '
 79   3|              etsi numquam sit, tamen uerum est, cum natura ipsius episcopo
 80   3|              conuertitur. Neque enim uerum est quod si possibile est
 81   3|          corpus; mortuo enim Socrate uerum erit dicere quia non est
 82   3|         sicut et antequam crearetur, uerum erat. In his itaque solis
 83   3|           sempiternum esse et semper uerum. Sed antequam esset Socrates
 84   3|            Si enim necesse est esse, uerum est esse, et si uerum est
 85   3|          esse, uerum est esse, et si uerum est esse, possibile est
 86   3|            priuata, ita 'falsum' et 'uerum'. Unde et sicut illa sibi
 87   3|         non-existentiae rei sicut et uerum existentiae: sicut enim '
 88   3|                Socratem esse hominem uerum est', manifeste ostenditur
 89   3|             orationi uel intellectui uerum attribuimus -- iam, ut dictum,
 90   3|                 Socrates> est homo', uerum est de his quae in re sunt,
 91   3|        Oportet enim per 'est' alicui uerum dari, id est ut aliquid
 92   3|  categoricarum modalium accipiuntur, uerum etiam in sensu hypotheticarum
 93   3|              necesse quamdiu legit', uerum est, id est: 'est unum de
 94   3|              sed non 'necesse'. <Sed uerum est admodum in 'impossibile'.
 95   3|       uidelicet huic praesentialiter uerum insit, illi uero falsum.
 96   3|             cognoscerentur. Non ergo uerum recipimus quod si determinatum
 97   3|            Sed non est ita; non enim uerum est quod omne quod semper
 98   3|            nunc, inquit Aristoteles, uerum erat dicere prius quoniam
 99   3|            dicit quod in re non est; uerum propositiones de futuro
100   3|        nostrae cognitionis actionem, uerum etiam quantum ad naturam,
101   3|             in eo est quod eueniant, uerum etiam quod non euenire queant;
102   3|             antecedens quoque ipsius uerum est, alio uero modo, falsam,
103   3|          falsum accipitur. Est autem uerum hoc modo intellectum, cum
104   3|             quod uni et eidem semper uerum inhaereat, falsum est, cum
105   3|              si dicas 'alterutra<m>, uerum est. Semper enim alterutra
106   3|      huiusmodi diuisio comprehendit, uerum etiam imperfectas, ut definitiones
107   3|     sequentibus ait: "de homine enim uerum est dicere et extra animal
108   3|          quae referuntur multa sunt, uerum etiam ea ad quae referuntur,
109   3|    multiplicitas non solum in sensu, uerum etiam in rebus significatis
110   3|           solum <in> intellectu est, uerum etiam in rebus; unde multa
111   3|         secundum mutuam inferentiam, uerum etiam secundum identitatem
112   3|      identitatem sententiae sumamus, uerum est et quaecumque eadem
113   3|           categoricae enuntiationes, uerum etiam hypotheticae. Sunt
114   3|        impossibile resolui poterant, uerum etiam omnes alii qui per
115   3|          Similiter et necessarium et uerum per modos singulos. Sic
116   4|        Socrates est homo, est animal~uerum est; si autem 'hominem'
117   4|           probari composita. Si enim uerum est:~ si omnis homo est
118   4|       antecedenti ponitur consequens~uerum illae duae propositiones
119   4|             conceditur. Id uero modo uerum modo falsum esse pro existimatione
120   4|           rei existentiam. Tunc enim uerum est cum ita ut dicitur in
121   4|            uero quod necessarium est uerum esse quis dubitet? Quod
122   4|              omne quod probabile est uerum est, saltem secundum eum
123   4|               sed hi nimirum non iam uerum secundum rei essentiam,
124   4|           Quid enim aliud in eo quod uerum aliquid secundum illum dicitur,
125   4|          potest intelligi, nisi quia uerum ei uidetur? Ut iam idem
126   4|             uidetur? Ut iam idem sit uerum quod probabile, cum tamen
127   4|        consequentias concedemus quae uerum habent antecedens et falsum
128   4|        utraque aperte falsa est, cum uerum habeat antecedens et falsum
129   4|            est, est aeger~cum potius uerum sit:~  si non est, non est
130   4|     contraria. Homine enim destructo uerum est quia nullus homo est
131   4|         falsum sit, hoc tamen semper uerum esse contingit, id est in
132   4|           ostendi: animali destructo uerum est de quolibet quod non
133   4|          consequenti non potest esse uerum, <sed etiam> ex se ipsum
134   4|               dictum est quia nullum uerum infert falsum. Si enim ad
135   4|              enuntiationes pensemus, uerum potius a uero hic inferri
136   4|           consequentis enuntiatione, uerum etiam in terminis eorum
137   4|              rationale, non est Deus~uerum etiam quotiens talis praemittitur
138   4|              attenditur, id quod nec uerum est nec concessum, consecutionem
139   4|             modo impedit. Neque enim uerum uero potest esse impedimento.
140   4|        contingere dicunt. Veluti cum uerum recipiunt quod~ si Socrates
141   4|            Plato est Socrates~quippe uerum habet antecedens et falsum
142   4|       quicquid enim ex uero sequitur uerum esse non dubitatur~Sic itaque
143   4|              ex relatione contingit, uerum <etiam> in categoricis.
144   4|            animal, nullus <est> homo~uerum ita:~ si aliquis non est
145   4|               pertineret.~Neque enim uerum est quod, si aliquid sit
146   4|           solum autem in coniunctis, uerum etiam in disiunctis hypotheticis
147   4|          determinatione hic pensent, uerum etiam inter praedicata,
148   4|             habitudinis inferentiae, uerum /328/ etiam illa est facienda
149   4|       hominem esse speciem animalis, uerum <etiam> uideri contineri
150   4|             sit Socrates. Neque enim uerum est ut si aliquid tantum
151   4|           esse.~Sed dico quia quidem uerum est quod si aliquid inest
152   4|         informationem effectae sunt, uerum erat in principio dicere
153   4|          quoque colligit species; et uerum est quidem, sed in eo tantum
154   4|              esse hominem minus esse uerum concedat? Alioquin primo
155   4|         primo homine defuncto semper uerum esset 'quidam homo non est
156   4|          adiacentia ponere<s>. Neque uerum uidetur uel~ si est rationale
157   4|              mutuo ponunt. Quis enim uerum non admittat:~ Si paternitas <
158   4|              earum proprietate circa uerum uel falsum de his quoque
159   4|         quidem consequentiarum circa uerum aut falsum proprietas ex
160   4|        Socrate remouetur, quippe cum uerum sit illud et istud falsum,
161   4|        dictum est, diuersi non sunt, uerum in compositis consequentiis
162   4|         animal tunc est animal~cuius uerum potest esse antecedens,
163   4|         animal non est asinus~quippe uerum est antecedens et falsum
164   4|           quare est similis brunello~uerum eius antecedens esse et
165   4|              praedicatur de se~cuius uerum est antecedens et falsum
166   4|             praedicato uel subiecto, uerum esse non potest, cum id
167   4|             continet sensus, uidetur uerum quod si ipsa dicit illud
168   4|             Sic enim quodlibet etiam uerum improbare /376/ posset.
169   4|              determinatione, cum hoc uerum sit, illud falsum, sicut
170   4|            non solum sese expellunt, uerum ordinem certum circa idem
171   4|          proprium est semper alterum uerum esse et alterum falsum,
172   4|      negationum utrumque neque simul uerum esse neque simul falsum
173   4|           potest, sed semper alterum uerum et alterum falsum, ita ea
174   4|              est semper alterum esse uerum et alterum falsum, siue
175   4|           Nullum autem supradictorum uerum est uel falsum, neque scilicet
176   4|            alterum falsum et alterum uerum contingat, sed non semper;
177   4|       inferentia non solum in rebus, uerum etiam in his quae a totis
178   4|              ueluti cum dicimus:~ si uerum est Socratem sedere, falsum
179   4|             solum priuat contrarium, uerum etiam quamdam ponit formam,
180   4|              propositiones oppositae uerum falsumque diuidunt. Sicut
181   4|          aegrum, cum sit animal~unum uerum dicunt, necesse est propositionem
182   4|            tota consequentia, quippe uerum est antecedens et falsum
183   4|            non idem. Unde nullo modo uerum est 'quoddam est utrumque'.
184   4|             solum priuat contrarium, uerum etiam quamdam ponit formam,
185   4|              propositiones oppositae uerum falsumque diuidunt. Sicut
186   4|          aegrum, cum sit animal~unum uerum dicunt, necesse est propositionem
187   4|            tota consequentia, quippe uerum est antecedens et falsum
188   4|            non idem. Unde nullo modo uerum est 'quoddam est utrumque'.
189   4|           alius uero non. Non itaque uerum est quod, si iste propter
190   4|              deprehenduntur ut saepe uerum sit quod proponitur, falsum
191   4|            quod originem habet, quod uerum est; unde tali argumentatione
192   4|           falsum est. Non est itaque uerum quod tempus originem habeat.
193   4|             habeat. Restat itaque ut uerum sit quod originem non habeat,
194   4|             et differentiam in fine, uerum etiam <secundum> significationem: '
195   4|         definitio conuenit definito, uerum etiam secundum qualemcumque
196   4|            esse enuntiatio. Unde nec uerum aut falsum continere; secundum
197   4|           sic: propositio est oratio uerum falsumue significans. In
198   5|          fidem non instruere dicunt, uerum Fidem ipsam suarum implicamentis
199   5|      contrarium potest reperiri, ita uerum uero uel bonum bono potest
200   5|         homine' monstratur. Cum enim uerum sit enuntiare:~ non si est
201   5|           medii termini dici potest, uerum eam mediam Boethius uocauit
202   5|            secundum terminos tantum, uerum secundum totas propositiones,
203   5|            lapis non est animal~quod uerum est, et concludamus:~ ergo
204   5|          fuit infans', utrumque modo uerum est de eo. Si uero ad inhaerentiam
205   5|              aut sum asinus~Est enim uerum, id scilicet quod sum animal,
206   5|           quae propositiones dicunt, uerum etiam altero non existente
207   5|           est aegrum~quippe cum haec uerum habeat antecedens et falsum
208   5|        conuersionem non solum ratio, uerum etiam auctoritas; et est
209   6|         etiam non solum in litteris, uerum etiam in terminis assignari
210   7|      doctrinae necessitas commendat, uerum diligenter multorum auctoritas
211   7|              accidentium, accipimus, uerum quamlibet essentiam quamcumque
212   7|           specierum nomina ponuntur, uerum etiam definitiones ipsarum
213   7|              solum in his quae sunt, uerum etiam in his quae non sunt,
214   7|             mortalitatem determinat, uerum etiam caeteras 'hominis'
215   7|   oppositione<m> a contrariis ponit, uerum etiam ad uocabula extendit
216   7|           solum formae significatio, uerum etiam materiae teneatur
217   7|             unde neque parietem esse uerum est, neque aliquid aliorum,
218   7|              contingit aequiuocatio, uerum etiam in uocabulis accidentium,
219   7|            non solum in substantiis, uerum etiam in modo, temporibus,
220   7|              c. Sicut itaque non est uerum dicere latrabile animal
221   7|             aequiuocationem nominis, uerum etiam secundum multiplicitatem
222   7|         orationis, ut, cum dicimus: 'uerum est Troianos superasse Graios',
223   7|            ipsam substantiam tradit, uerum etiam ipsam quibusdam suis
224   7|            aliquo, et rursus 'oratio uerum uel falsum significans'.
225   7| affirmationem et negationem quam per uerum et falsum. Per negationem
226   7|          esse quae illud designet et uerum est quidem totam definitionem
227   7|      assignant, quae non solum uoce, uerum etiam sensu discrepare uidentur.
228   7|            rem subiectam contineant, uerum etiam sententiam nominis
229   7|             respiciamus, non uidetur uerum, cum ipse fortasse omnes
230   7|              id quod /597/ ipsa est, uerum secundum quamdam formam