Pars

  1   1|       reperta.~  DE COMMUNITATIBUS SUBSTANTIAE~Commune est autem omni substantiae
  2   1| SUBSTANTIAE~Commune est autem omni substantiae in subiecto non esse. Nulla
  3   1|     sustentatur. Non est autem hoc substantiae proprium, sed etiam conuenit
  4   1|         quod, quemadmodum secundae substantiae de primis uniuoce praedicantur,
  5   1|          est nomine et definitione substantiae, ita et differentiae. Sicut
  6   1|          adhaerent, in definitione substantiae praedicari nequeunt, quippe
  7   1|         Sed nec istud proprium est substantiae, sed etiam quantitatibus
  8   1|            etiam comparari possunt substantiae, quippe comparatio secundum
  9   1|       dicimus. Unde et multo magis substantiae, quae nullam habent adiacentiam,
 10   1|         minus album. Sed nec istud substantiae proprium esse potest, cum
 11   1|  exsequemur.~Maxime autem proprium substantiae uidetur esse quod cum sit
 12   1|         suscipere. Neque enim, cum substantiae non esse<n>t, accidentia
 13   1|         suscipiendi, cum uidelicet substantiae per se et per propriam mutationem
 14   1|         contraria per se, sicut et substantiae, recipere possunt, ut calor
 15   1|          et obscurum. Ipsae quoque substantiae quaedam fortasse contraria
 16   1|            hoc totum ex mobilitate substantiae subiectae contingit. Ut
 17   1|      suscipit, ex natura subiectae substantiae contingit, quae aeque omnibus
 18   1|           se intelligi. Ipsae enim substantiae ita per se circa contraria
 19   1|        autem <tractatus> tractatum substantiae continuauit; cuius quidem
 20   1|   considerauit. Ita enim quantitas substantiae inserta est, ut dum substantiam
 21   1|    liquebit. Ex eo quoque uicinior substantiae recte quantitas ponitur
 22   1|           superficiem medium illud substantiae iacet cui ipsae adhaerent
 23   1|            certum sit nihil omnino substantiae contrarium esse. Amplius:
 24   1|           praedicamentis adhibuit, Substantiae scilicet, Quantitati, Ad
 25   1| proprietate personae uel in natura substantiae (ut Anchises absque Aenea
 26   1|           Ad aliquid ipsae possint substantiae includi; largior est itaque
 27   1|          recipimus. Ubi enim ipsae substantiae ex ipsis relationibus se
 28   1|             tamquam si quis nomen 'substantiae' ignorans pro ipso 'corporis'
 29   2|    praesens scilicet, siue ea sint substantiae siue adiacentiae uocabula.
 30   3|    corporis simpliciter accipi uel substantiae. Amplius: cum necessaria
 31   3|           contingit amplius solius substantiae praedicationem fieri, sine
 32   3|          accidentibus et in natura substantiae, prout natura pateretur,
 33   3|   indefinitae atque indeterminatae substantiae nomen est, tamquam '<ali>
 34   3|            ex actu uel natura meae substantiae certi sumus de esse quam <
 35   3|           nec 'homo albus' pro uno substantiae uocabulo poni potest, cum
 36   3|         falsum est. In nomine enim substantiae nullo modo sententia inferiorum
 37   3|         superiorum tenetur; cumque substantiae nomen uniuocum sit, non
 38   4|            substantia rogaretur et substantiae nomen respondere conueniret,
 39   4|          tam quidem in aduersitate substantiae eorum quam in discretione
 40   4|         magis proprie relatio ipsa substantiae quam ipsa subiecta <res>
 41   4|            genus itaque ac species substantiae ipsae, non aliquae earum
 42   4|            et 'animal' species est substantiae et homo genus Socratis et
 43   4|      praedicatum, quod species est substantiae, locus est unus a specie,
 44   4|           nihil illius insit huius substantiae, quique aliquid hominem
 45   4|  substantialiter corpori inest, in substantiae ipsius nomine ipsa quoque
 46   4|          secundum id scilicet quod substantiae hominis ut existenti es
 47   4|       definitio, licet sit hominis substantiae, tamen eam omnino non exprimit,
 48   4|       consequuntur, ut est ea quam substantiae dedimus: res per se existens,
 49   4|         secundum id tantum hominis substantiae datum est, quod est animal
 50   4|         Manifestum est autem omnem substantiae definitionem ad definitum
 51   4|            ea colligere debet quae substantiae sunt corporeae, non etiam
 52   4|     consistere in sua simplicitate substantiae?~Sed dicitur quia omne uniuersalitatis
 53   4|        Socrate' enim, ut discretae substantiae impositum est, determinate,
 54   4|            Unde animal est species substantiae; quare si posito 'Socrates
 55   4|          non secundum proprietatem substantiae. Haec enim albedo cuilibet
 56   4|           et habitus numquam motum substantiae, sed alterationem faciunt.
 57   4|        recipiunt. Neque enim solae substantiae bonae siue malae dicuntur,
 58   4|           quidem ex qualitate boni substantiae dicuntur; uirtutes uero
 59   4|      auctoritate Aristotelis nihil substantiae uel quantitati uel relationi
 60   4|        esse. Cum enim proprietatem substantiae uel quantitatis inuestigaret,
 61   4|       quoque sententia tenet solas substantiae species differentiis confici
 62   4|        quae est in consimilitudine substantiae, non indeterminatae essentiae.
 63   4|            Consimilitudo autem uel substantiae uel formae contrarietatem
 64   4|           sensum, non ad potentiam substantiae referamus, ex eo sequi posse
 65   4|      habent habitum, ut sunt ipsae substantiae; ut uidelicet magis uocum
 66   4|        earum, non secundum naturam substantiae dictum puta, et ordinem
 67   4|            homo, si simplicem eius substantiae naturam respiciamus, integer
 68   4|            animalia, et quaecumque substantiae non sunt, neque corpora
 69   4|        enim eadem res est diuersae substantiae neque diuersae substantiae
 70   4|         substantiae neque diuersae substantiae eadem essentia. Si enim
 71   4|         componit, sed superueniens substantiae perfectionem effectus reddit,
 72   4|          tantum quae ad creationem substantiae necessariae sunt ac praeter
 73   4|            hominibus, quippe nihil substantiae efficitur, sed solae quae
 74   4|        solae quae iam creatae sunt substantiae coniunguntur, nec una proprie
 75   4|      possunt, quae scilicet natura substantiae non unit, sed forte per
 76   4|        enim eadem res est diuersae substantiae neque diuersae substantiae
 77   4|         substantiae neque diuersae substantiae eadem essentia. Si enim
 78   4|         componit, sed superueniens substantiae perfectionem effectus reddit,
 79   4|          tantum quae ad creationem substantiae necessariae sunt ac praeter
 80   4|            hominibus, quippe nihil substantiae efficitur, sed solae quae
 81   4|        solae quae iam creatae sunt substantiae coniunguntur, nec una proprie
 82   4|      possunt, quae scilicet natura substantiae non unit, sed forte per
 83   4|        locum contingunt.~  DE MOTU SUBSTANTIAE~Motus autem fit secundum
 84   4|        redditur. Sunt itaque motus substantiae duae species, generatio
 85   4|           quem scilicet in naturam substantiae quaelibet res transfertur,
 86   4|            formae, sed ipsae etiam substantiae creatae sunt a Deo, ueluti
 87   4|    diuersitas et quantum ad formam substantiae pertinet, uidetur mutari
 88   4|    pertinet, uidetur mutari natura substantiae; et hae quidem postremae
 89   4|           nulla nobis subiecta sit substantiae generatio, corruptio potest
 90   4|         ipsam resoluat.~Hic igitur substantiae motus quem generationem
 91   4|         speciales constitutae sunt substantiae. Neque enim formae mutatio
 92   4|   specierum aut generum facit, sed substantiae creatio. Quocumque enim
 93   4|  generalissima in suae discretione substantiae, aut fortasse quaedam species,
 94   4|             421/ Diuersitas itaque substantiae diuersitatem generum ac
 95   4|     mutatio. Nam etsi in speciebus substantiae specierum diuersitatis causa
 96   4|         tamen ex rerum diuersitate substantiae quam faciunt, contingit.
 97   4|          uenientes et discretionem substantiae faciunt et unionem communis
 98   4|    concludimus nisi ea quae natura substantiae diuina uniuit operatio.~
 99   4|       secundum augmentum, cum ipsa substantiae quantitas per additamentum
100   4|       Diminuitur autem cum aliquid substantiae demitur et subtrahitur,
101   4|           essentiae massaeque ipsi substantiae subtrahitur, totum ipsum
102   4|        quantitatem massamque ipsam substantiae crescere. Ut quadrangulum
103   4|            plures in hoc loco sunt substantiae quam prius, cum nondum unus
104   4|       fieri diximus, quia secundum substantiae comprehensionem fiunt; et
105   4|           quidem utriusque, id est substantiae et quantitatis, hi motus.
106   4|         necesse est et quantitatem substantiae crescere. Et est assignatus
107   4|            est necesse quantitatem substantiae mutari, sed substantiam
108   4|           ad inanimatum mouebitur, substantiae quantitas non mutabitur,
109   4|             id est comprehensionem substantiae, mutari.~  DE COMPARATIONE~
110   4|            multus, ac deinde etiam substantiae. Sicut enim non dicitur
111   4|         hae quidem quae in naturam substantiae ueniunt, sub comparatione
112   4|          per totum corpus singulae substantiae partes singulas suas habent
113   4|            ipsae comparari possent substantiae uel quantitates, secundum
114   4|         comparatione notantes, sed substantiae detrimentum in se ipsa monstrantes.~
115   4|      consensisse, qui motum, etiam substantiae, alterationi uidetur supponere.
116   4|    alteratum facere. Unde et motum substantiae qui secundum differentias
117   4|            potest; quantum uero ad substantiae nouitatem pertinet quae
118   4|         differentia creatur, motus substantiae est, qui generatio dicitur.
119   4|      informationem, non quantum ad substantiae creationem, ut nullum etiam
120   4|        teneri potest, quippe sicut substantiae, ita nihil quantitati potest
121   4|        enim Deus de particula illa substantiae patris operatur, sicut faber
122   5|     nominibus cassa est quae unius substantiae atque eiusdem essentiae
123   5|           quippe <eiusdem> Diuinae Substantiae illa tria nomina sunt designatiua.
124   5|          homines sunt, cum eiusdem substantiae uocabula sint designatiua,
125   5|            significatione, diuersa substantiae. Et si ita supraposita determinatio
126   5|           designat, quippe non est substantiae, sed accidentis comparatio.
127   7|          relationes, ut sunt omnes substantiae species aut quantitatis
128   7|           et insensibile diuisiuas substantiae differentias uocauit. Quaecumque
129   7|          teneri non potest; sed ad Substantiae praedicamentum illud referendum
130   7|         necesse est eidem generali substantiae supponi. Haec namque albedo
131   7|          conueniunt; alterum tamen substantiae et alterum qualitati supponitur.
132   7|          abscisum hominem perimit. Substantiae uero destructionem ideo
133   7|          Socraticae tamen essentia substantiae non uidetur mutata; adhuc
134   7|             cum sit animal species substantiae'; quam tamen nec ipsi nec
135   7|          substantiam, cuius quidem substantiae unguis ipse pars fuerat.~
136   7|         partis destructione totius substantiae sequitur interitus, cum
137   7|          Neque enim in quantitatem substantiae qualitas uenit nec, quod
138   7|  immortalitas, seu quaslibet alias substantiae formas diuisionibus per
139   7|          et mortalitas aduenientes substantiae animalis eam in speciem
140   7| contingeret. Nihil enim compositae substantiae praedicationem recipit nisi
141   7|            operatione hominum, nec substantiae nomen, sed accidentis, cum
142   7|            Cuiuscumque enim fuerit substantiae simulacrum, siue scilicet
143   7|       compositionem, non quidem in substantiae suae natura, sed in proprietate
144   7|      commune est solum, ratio uero substantiae diuersa." Deinde quoque
145   7|            commune est, ratio uero substantiae eadem." Quarum quidem definitionum
146   7|            iunguntur, et non eadem substantiae definitione, ut uerus et
147   7|          cum submisit: "ratio uero substantiae secundum nomen ipsum diuersa
148   7|         definitionem' accepit nisi substantiae, id est rei constituentis
149   7|        definitione apposuit 'ratio substantiae'. Accidentia autem fundamentum
150   7|       Accidentia autem fundamentum substantiae non constituunt -- quippe
151   7|       fundamentis suis cum ratione substantiae eorum enuntiari, quippe
152   7|      secundum designationem primae substantiae uniuocis, si ad primam et
153   7|        nomen eis quod definitionem substantiae non habet eamdem, imponitur.
154   7|            unius tantum singularis substantiae designatiuas separauit,
155   7|            secundum nomen rationem substantiae, ad cuius namque remotionem '
156   7|            secundum nomen rationem substantiae monstrauit, id est non esse
157   7|         Nam quod ait diuersam esse substantiae rationem, si positionem
158   7|            diuersarum definitionum substantiae, non remotionem eiusdem
159   7|   adiectiuum acceptum definitionen substantiae tenet in subiectis substantiis,
160   7|    appellare, nisi eamdem remoueat substantiae definitionem, non diuersas,
161   7|            amplector' definitionem substantiae ullam habet, cum accidentis
162   7|      determinet. Est itaque 'ratio substantiae diuersa' remotiue, non positiue,
163   7|            Si enim omnino communem substantiae rationem remouisset, profecto
164   7|           quae semper definitionem substantiae eamdem a suo tenet generalissimo.
165   7|         omnino eamdem definitionem substantiae separauit, sed tantum secundum
166   7|          eius exprimunt, siue sint substantiae, ut illae quae generum sunt
167   7|      differentiarum, siue non sint substantiae, ut illae quae sunt accidentium
168   7|          indiuidualis et discretae substantiae nomen est nec in impositione
169   7|            Sed cum non sit eiusdem substantiae /570/ communis deÞnitio;
170   7|           eamdem rationem communis substantiae separauit et aequiuocis
171   7|             siue sit illa eiusdem <substantiae>, ut 'animalis', seu eiusdem
172   7|      infinitus dicitur et secundum substantiae quantitatem, quae nullo
173   7|          sint absolutae, non minus substantiae totius diuisionem facerent,
174   7|             sed in natura propriae substantiae, ut hic paries id quod erat
175   7|   uidelicet> eiusdem sunt cum ipso substantiae, ut si uirgam aeream accipias
176   7|            hoc est nihil in natura substantiae eius pereat, quippe ipsum
177   7|    diuidentium alterum species est substantiae, alterum uero differentia.
178   7|            confuse; generalis enim substantiae uel specialis nomen, sicut
179   7|        multi cum significatione<m> substantiae huius nominis quod est '
180   7|            nomen aperiunt, ut sola substantiae demonstratio sufficere queat.
181   7|            dubitatur nec cui etiam substantiae impositum sit tenetur; tunc
182   7|  substantialia dicerentur, si quid substantiae eorum aduentus efficeret
183   7|            secundum quas generatio substantiae corruptioque consistit.
184   7|           homini conuenire uideo, 'substantiae' diuisae copulo ad differentiam
185   7|         non enim in 'colorato' uel substantiae uel corporis significatio
186   7|         colore', uel ista quae est substantiae: 'res per se existens',
187   7|       substantiam fiunt. Haec uero substantiae subiectae albedini non secundum