Pars

   1   1|                  Unde non uniuersaliter in generibus substantiarum
   2   1|              est autem omni substantiae in subiecto non esse. Nulla
   3   1|               subiectae speciei tamquam in fundamento per accidens
   4   1|                 per accidens inest, sed in substantiam ipsius uenit
   5   1|          dicitur. Accidentia uero, quae in substantiam rei nihil efficiunt,
   6   1|              sed extrinsecus adhaerent, in definitione substantiae
   7   1|           contrarias recipiunt. Unde et in quantitate contraria quoque
   8   1|             ipsum sibi erit contrarium, in susceptione scilicet eorum
   9   1|                 Nulla itaque substantia in se contraria dicitur alteri,
  10   1|         competit. Quae quidem sententia in eo pendet quod quaelibet
  11   1|        sustentamentum: 'suscipere' enim in sustentatione tantum accepit,
  12   1|       sustentatione tantum accepit, non in <in>formatione; alioquin
  13   1|                 tantum accepit, non in <in>formatione; alioquin et
  14   1|               ideo factum arbitror quod in susceptione istorum omnium
  15   1|             essent nec omnia accidentia in subiecto essent; quod quidem
  16   1|                 susceptibiles, cum ipsa in <se> contraria secundum
  17   1|          mouebat, ut haec a substantiis in sustentatione non diuideret
  18   1|        sustentatione non diuideret nisi in modo suscipiendi, cum uidelicet
  19   1|                De eo enim quod Socrates in sessione moratur uel ab
  20   1|             orationis' uocabulum, sicut in tractatu quantitatis apparebit,
  21   1|               dixerit: 'Petrus currit', in eadem prolatione secundum
  22   1|          secundum uocis aequiuocationem in diuersis ueros et falsos
  23   1|             diuersas prolationes eamdem in essentia quoque uocant;
  24   1|               subiecta.~Potest et aliud in mutatione per se intelligi.
  25   1|        quantitates accidere possunt, ut in sequentibus liquebit. Ex
  26   1|              similior esse conuincitur, in eo scilicet quod nec contrarietatem
  27   1|           quantitas sequitur quod de ea in substantia saepe mentionem
  28   1|               LOCO~Punctum autem, sicut in se indiuisibile est nec
  29   1|               est nec pro paruitate sui in partes aliquas diuidi potest
  30   1|          originem ducunt. Puncta namque in <longum> disposita lineam
  31   1|               disposita lineam reddunt, in latum uero superficiem componunt,
  32   1|             uero superficiem componunt, in spissum uero corpus efficiunt.
  33   1|             ergo linea abundat a puncto in longitudine, ita superficies
  34   1|                 ita superficies a linea in latitudine et a superficie
  35   1|       latitudine et a superficie corpus in spissitudine. Ac sicut linea
  36   1|             linea minus quam duo puncta in sui constitutione habere
  37   1|                itaque definimus: puncta in longum sibi adhaerentia;
  38   1|                superficiem uero: lineas in latum sibi connexas; corpus
  39   1|                corpus uero: superficies in altum sibi cohaerentes.
  40   1|            auctoritates afferentes. Qui in Commentariis Categoriarum,
  41   1|           termini communes." Ipse etiam in eodem supra docuerat lineam
  42   1|         longitudo sine latitudine, duas in utraque diuisione lineas
  43   1|                lineis constitui dicant, in infinitum ratio procedit,
  44   1|               quod de punctis est, quod in Arithmetica Boethius ponit,
  45   1|                atque separatis partibus in capite uniuscuiusque puncta
  46   1|           aliquan dimensionem dix ersam in loco ipso reperiremus quae
  47   1|                ea distantia, quippe nec in eo quod non est spatio collocari
  48   1|               circumscribentem se usque in infinitum haberet. Ipse
  49   1|                si etiam locum simplicem in descriptionem loci curemus
  50   1|            curemus includere, apponamus in definitione: 'uel partis
  51   1|                 tamen, licet /62/ saepe in continuo subsistat fundamento,
  52   1|        adhaerent unitates, semper tamen in natura discretionem habet,
  53   1|           secundum successionem partium in eo subiecto continua. Cum
  54   1|                 tempus mensurantur, sua in se tempora habeant tamquam
  55   1|                 temporis continuationem in rebus diuersis, etsi in
  56   1|                 in rebus diuersis, etsi in eis partes simul existentes
  57   1|                fieri queat, sed momenta in eodem subiecto more fluentis
  58   1|         temporis transeuntes; unde bene in uerbis significatio temporis
  59   1|            singulae sua habeant tempora in se ipsis fundata, sua scilicet
  60   1|             uolutionem solis ab oriente in occidente<m> uel totius
  61   1|             sicut diuersa est ab aliis, in eo scilicet quod per partes
  62   1|          inferentiae naturam custodire. In aliis enim totis totum positum
  63   1|               si paries est, domus est. In tempore uero econuerso /
  64   1|              econuerso /63/ est, ueluti in die. Si enim prima est dies,
  65   1|            propter suprapositam causam. In his itaque totis quae per
  66   1|             admittunt.~Sed nec fortasse in his, si uerba proprie pensemus,
  67   1|               nec quantitates sint quae in subiecto non sunt, nec in
  68   1|               in subiecto non sunt, nec in subiecto sint quae nullo
  69   1|             humanum cadauer homo. Utque in eo quod est 'homo mortuus'
  70   1|             homo mortuus' oppositio est in adiecto, ita et in eo recte
  71   1|        oppositio est in adiecto, ita et in eo recte diceretur esse
  72   1|               unitatibus constituuntur, in quibuscumque subiectis ipsae
  73   1|                Hae namque duae unitates in hoc homine Romae habitante
  74   1|               homine Romae habitante et in illo qui est Antiochiae,
  75   1|              componunt. Quomodo una res in natura dicentur aut quomodo
  76   1|               alio magis bicubitum, nec in numero, ut ternarius quinario."
  77   1|                 ut ternarius quinario." In sumptis enim non ea quae
  78   1|             plurale unitatis atque idem in significatione quod unitates. '
  79   1|            substantiua numerorum nomina in unitatibus ipsis pluraliter
  80   1|            nomina accipiamus, non minus in quaestione ducitur quod
  81   1|                 quaestione ducitur quod in ipsis quantitatem non comparari
  82   1|                  Hi uero quibus uidetur in specialibus aut generalibus
  83   1|                 uidelicet magis logicam in impositione uocum sequuntur
  84   1|                 sequuntur quam physicam in natura[m] rerum inuestiganda.~
  85   1|                 hoc loco, cum uidelicet in quantitate accipitur, magna
  86   1|              magna dissensio. Alii enim in ipso cuiuslibet prolationis
  87   1|           ipsius tenorem, secundum quem in prolatione mensuratur, orationis
  88   1|               Sicut autem 'uocis' nomen in substantia tantum tenent,
  89   1|                 omnium uocum nomina tam in substantiis quam in quantitatibus
  90   1|                 tam in substantiis quam in quantitatibus accipiant
  91   1|   significationes quae habentur, quarum in commento Boethius meminit.
  92   1|               huiusmodi aequiuocationem in nomine 'orationis' tantum
  93   1|            tantum accipiamus siue etiam in caeteris uocum nominibus,
  94   1|          mensurantur, praeter has omnes in prolatione quamdam dimensionem
  95   1|       Priscianus spiritum uocat, ex quo in prolatione tantum ac sono
  96   1|                qui, dum aer percutitur, in ipso procreatur, atque per
  97   1|                proferimus, plures aeres in mitissimas partes lingua
  98   1|             indiuisibilem appellari qui in indiuisibili parte aeris
  99   1|                 quidem continuam. sicut in nostris locutionibus potest
 100   1|         secundum definitionem orationis in his quoque orationem consistere.
 101   1|               Sed frustra. Nam licet et in istis parte<s> significatiuae
 102   1|               eius significatio nonnisi in ultimo puncto prolationis
 103   1|  significationem esse confiteamur simul in eo quod est ac non est.
 104   1|               enim eam tantum poneremus in ea orationis parte quae
 105   1|              concederemus. Nostra autem in eo sententia pendet ut post
 106   1|                 colligimus cum prolatas in proximo dictiones ad memoriam
 107   1|           animus suspensus est, dum uox in prolatione est, cui credit
 108   1|              aliquid posse adiungi quod in intelligentiam mutare ualeat,
 109   1|                 si proprietatem aliquam in ea attribuere alicui uolumus,
 110   1|             prolatione ipsius conceptus in anima alicuius existit.
 111   1|            opinantis chimaeram. Si uero in eo nomine quod est 'significans',
 112   1|         scilicet causa quod intellectum in animo alicuius generat.~
 113   1|         nonnulli qui non eamdem naturam in uisu et auditu uel caeteris
 114   1|          caeteris sensibus confitentur, in eo scilicet quod uisum remota
 115   1|                 praesens existeres, uel in ipso ictu uel statim post
 116   1|             ipsa quantitas uel ipse aer in diuersis locis simul esse
 117   1|               Quae enim indiuidua sunt, in diuersis locis esse auctoritas
 118   1|             esse auctoritas negat atque in hoc ab uniuersalibus separat,
 119   1|       uniuersalibus separat, quae simul in pluribus reperiuntur. Ipsum
 120   1|                  Ipsum etiam Augustinum in Catagoriis suis asserunt
 121   1|          asserunt dixisse nullum corpus in diuersis locis eodem tempore
 122   1|            animabus; quippe eadem anima in singulis corporis partibus
 123   1|               aliter uidetur posse dici in singulis partibus existere,
 124   1|                ipsius, quae quidem, dum in una tantum parte corporis
 125   1|             magis corpulenta substantia in diuersis esse simul <non>
 126   1|            Quodsi corporea natura simul in dixersis non possit existere,
 127   1|              orationis est fundamentum, in diuersis locis simul reperietur
 128   1|            nolunt nisi praesentia, hanc in uoce physicam considerant~/
 129   1|              Unde etiam Boethium dicunt in Libro Musicae Artis ad huiusmodi
 130   1|          similitudinem de lapillo misso in aquam adhibuisse; qui quidem <
 131   1|          percutit, ipsa statim unda dum in orbem diffunditur, orbicularem
 132   1|             formam attribuit, dum ipsae in orbem diffunduntur. Sic
 133   1|           quantitatibus tractandum quas in suprapositis diuisionibus
 134   1|            etiam quantitates compositas in ipsis includemus. Ac nunc
 135   1|               accipimus, cum ipse tamen in sequentibus dicat: "proprie
 136   1|                 aequiuocatum fuerat, ut in sequentibus apparebit. Non
 137   1|              eas quoque compositas quae in suprapositis definitionibus
 138   1|           lineam, ut tripunctalis, quae in bipunctalem lineam et punctum
 139   1|              lineae uel caeterarum quae in aequales partes diuiduntur,
 140   1|             uidelicet ipsius diuisionem in lineam et punctum accipiamus.
 141   1|         partibus quam duabus compositas in suprapositis diuisionibus
 142   1|                 triangulariter accepta, in suprapositis quantitatibus
 143   1|             mensurando accipiuntur, nec in tractando sumendae erant
 144   1|          habebat quorum significationem in ipsis aperiret. Magis enim
 145   1|                 termino caret; alioquin in infinitum quantitas cresceret.
 146   1|              tantum partes consideremus in tota compositi diuisione,
 147   1|                 cum tripunctalem lineam in bipunctalem lineam et punctum
 148   1|           diuidimus. Si autem non omnes in definitione partes, sed
 149   1|              ostensione continuationis, in his quidem continuis quae
 150   1|              quoque et quamlibet lineam in 'continuo' comprehendamus, '
 151   1|             ostendit. Positionem quidem in partibus habent quarum partes
 152   1|              sitae sunt alicubi, id est in continuo subiecto, et copulationem
 153   1|                  locus. Positionem uero in partibus non habent quaecumque
 154   1|                habent nec permanentiam. In his itaque tribus positionem
 155   1|           quemdam possumus considerare: in partibus quidem temporis
 156   1|                  secundum successionem; in numero autem secundum computationem,
 157   1|               uel huiusmodi dimensionum in nomine quantitatis per accidens
 158   1|           paucum. Magnum uero et paruum in /75/ continuis, multum uero
 159   1|                uero et paucum accipimus in discretis. Non solum autem
 160   1|                 habent, contraria simul in eodem existere atque eadem
 161   1|               sibi ipsi contraria esse, in susceptione quidem contrariorum.
 162   1|                 alium magnus inuenitur, in eodem simul 'magnum' et '
 163   1|                 uidelicet uel contraria in eodem sint uel idem sibi
 164   1|                 conuicit, quia scilicet in eodem simul existunt.~Videbatur
 165   1|                  Superiorem autem locum in summo caeli fastigio accipiebant;
 166   1|            accipiebant; inferiorem uero in medio terrae, quo inferius
 167   1|        responderet. Eadem enim causa et in substantiis ipsis quibus
 168   1|               quoque Boethius confirmat in expeditione suprapositae
 169   1|              dici duos superiores locos in ipso ambitu firmamenti sibi
 170   1|              sic etiam comparatione, ut in numero patet et caeteris.
 171   1|             locum et tempus consistere, in eo scilicet quod dicitur '
 172   1|         pertinere uidebuntur. Quae enim in loco non sunt, nec Ubi nec
 173   1|             suscipiunt; locus uero ipse in loco non est. Sed siue haec
 174   1|             loco non est. Sed siue haec in Ubi, siue in Relationibus,
 175   1|              Sed siue haec in Ubi, siue in Relationibus, siue in Positionibus
 176   1|              siue in Relationibus, siue in Positionibus locentur, certum
 177   1|                QUANDO~Est autem quando: in tempore esse, quaedam scilicet
 178   1|               substantia diuersa. 'Esse in tempore' diuersis modis
 179   1|               ut uidelicet esse dicatur in tempore quod existit aliquo
 180   1|               et Diuinas Personas, quae in tempore esse denegantur,
 181   1|                licet attendere, ut esse in anno uel mense etc., et
 182   1|                 ita et [secundum] quae <in> ea fuera<n>t <secundum>
 183   1|               Sed fortasse hi qui magis in speciebus rerum naturam
 184   1|                 designari <uolunt> quae in ipsa re est, ex eo quod
 185   1|                 ipsa re est, ex eo quod in hesterna die fuerit; ut
 186   1|          secundum id /78/ scilicet quod in eis fuit. Saepe autem causis
 187   1|             praesentialiter sit. Veluti in 'hodie' ostendi potest:
 188   1|               fieri simul consideramus; in crastino uero heri secundum
 189   1|               secundum ipsum dicebamus, in tertio uero nudiustertius.
 190   1|           propriam significationem esse in tempore accipimus. Secundum
 191   1|              meminimus.~DE UBI~Ubi uero in loco esse definimus; unde
 192   1|           Aristoteles: "ubi, inquit, ut in loco." Quoniam autem et
 193   1|                 Quoniam autem et quando in tempore esse et ubi in loco
 194   1|           quando in tempore esse et ubi in loco determinamus, non incommode
 195   1|            demonstramus quot modis esse in aliquo accipimus. Boethius
 196   1|               accipimus. Boethius autem in Editione Prima super Categorias
 197   1|                 computat: esse scilicet in loco, uel uase, siue in
 198   1|                 in loco, uel uase, siue in materia ut in subiecto forma
 199   1|                uase, siue in materia ut in subiecto forma esse dicitur,
 200   1|             esse dicitur, siue ut totum in partibus, uel partes in
 201   1|                 in partibus, uel partes in toto, seu species in genere,
 202   1|             partes in toto, seu species in genere, uel genus in speciebus,
 203   1|            species in genere, uel genus in speciebus, aut ut in imperatore
 204   1|              genus in speciebus, aut ut in imperatore uel quolibet
 205   1|               ipse dicitur esse, aut ut in fine, ut in beatitudine
 206   1|                esse, aut ut in fine, ut in beatitudine iustitia. A
 207   1|                 uidetur reliquisse esse in tempore, de quo ipse in
 208   1|                 in tempore, de quo ipse in sequentibus obiectionem
 209   1|               mouet, ac male post 'esse in loco' adiunxisse 'esse in
 210   1|               in loco' adiunxisse 'esse in uase', nisi forte 'in loco
 211   1|              esse in uase', nisi forte 'in loco esse' secundum quantitatiuum
 212   1|         quantitatiuum locum acceperit, 'in uase' autem secundum substantialem.
 213   1|           persona diuersum.~'Esse autem in loco' secundum 'loci' aequiuocationem
 214   1|       circumscriptionem dicimus; de quo in quantitate actum est superius.
 215   1|          perhibetur. Similiter et 'esse in loco' dupliciter potest
 216   1|              potest sumi, siue scilicet in loco quantitatiuo siue substantiali.
 217   1|                 mei mensura tenet, siue in hac siue in illa maneam
 218   1|                 tenet, siue in hac siue in illa maneam ciuitate. Quae
 219   1|             quaelibet domus, esse tamen in hac ciuitate uel in hac
 220   1|               tamen in hac ciuitate uel in hac domo multis esse commune
 221   1|          poterit: multi enim simul esse in hac ciuitate et in hac domo
 222   1|                 esse in hac ciuitate et in hac domo poterunt. In quibus
 223   1|                et in hac domo poterunt. In quibus etiam manifestum
 224   1|             ciuitates componimus, atque in his fortasse aliud cassari
 225   1|                aliorum principium dici, in quo omnia alia fiunt, ac
 226   1|        dubitantur.~Solet autem a multis in admiratione ac quaestione
 227   1|            earum definitiones recte uel in loco esse uel in tempore
 228   1|              recte uel in loco esse uel in tempore dicimus, quae, si
 229   1|             tempore diuersum ostendunt, in quibus tantum loci uel tempora
 230   1|             obtinere: cum enim dicimus 'in domo', non aliud per 'in'
 231   1|                in domo', non aliud per 'in' quam per 'domo' designatur.
 232   1|         nominibus accipienda esse 'esse in loco' uel 'esse in tempore'
 233   1|                 esse in loco' uel 'esse in tempore' quam pro definitionibus.
 234   1|                  Ipse enim Aristoteles, in tota praedicamentorum serie
 235   1|               quidem Boethio teste ipse in aliis operibus suis plene
 236   1|             innascantur, uel ex eo quod in aliis operibus suis de his
 237   1|               quoque attestante Boethio in Physicis, de omnibus qui<
 238   1|                dem> altius subtiliusque in his libris quos Metaphysica
 239   1|                 natura horum nobis est [in]cognita.~DE SITU~Situs quoque,
 240   1|              secundum modum subsistendi in loco, ut iacere, stare,
 241   1|           simpliciter secundum hoc quod in loco est, Situm autem accipimus
 242   1|               secundum modum se habendi in loco. Unde etsi ex loco
 243   1|           denominatiua esse Aristoteles in tractatu Ad aliquid docet,
 244   1|      denominatiue non dicuntur. Unde et in expositione Situs ipse quoque
 245   1|              diriuatum est, non ponitur in eodem genere in quo 'statio'
 246   1|                 ponitur in eodem genere in quo 'statio' fuit."~Ex his
 247   1|               fuit."~Ex his itaque quae in enspositione Situs Boethius
 248   1|             dictum est autem et de Situ in his quae Ad aliquid sunt,
 249   1|              denominari dicatur. Sic et in aliis. Ipse autem insuper
 250   1|             quae denominantur ab aliis, in eodem genere non posse contineri
 251   1|              opponitur quod Aristoteles in Situ repetit ea quae de
 252   1|                 repetit ea quae de Situ in Ad aliquid dixerat, cum
 253   1|             dictum est autem et de Situ in his quae Ad aliquid sunt,
 254   1|          breuiloquus tacuit hoc loco et in Ad aliquid posuit, subintelligamus,
 255   1|       substantiarum nomina. Quod itaque in Ad aliquid de Situ dixerat,
 256   1|             iacere, stare etc., idem et in Situ repetiit.~DE RELATIVIS~'
 257   1|               accipimus: modo enim ipso in rebus, modo in uocibus utimur.
 258   1|                enim ipso in rebus, modo in uocibus utimur. Est autem
 259   1|                filiatio' ac caeterorum; in rebus autem multipliciter
 260   1|               quoque 'ad aliquid' nomen in designatione rerum quae
 261   1|            Proprie autem et substantiue in designatione ipsarum relationum
 262   1|               sese habent, ut non solum in subiectis suis simul naturaliter
 263   1|                 Quae quidem Aristoteles in tractatu Ad aliquid ad correptionem
 264   1|               se inuicem secundum eorum in quibus sunt, relationem
 265   1|                 patris subsistere queat in suae proprietate personae
 266   1|                proprietate personae uel in natura substantiae (ut Anchises
 267   1|               Aenea uel econuerso), sed in proprietate relationis,
 268   1|              nulla uidelicet substantia in proprietate patris esse
 269   1|             esse queat, nisi aliqua sit in proprietate filii, et si
 270   1|           praepositione. Casu quidem ut in supraposito exemplo; praepositione
 271   1|         disciplinam qualitatem esse, ut in praedicamento qualitatis
 272   1|           qualitates ostendit esse quod in Ad aliquid Plato recipiebat:
 273   1|             quam ipse etiam Aristoteles in Ad aliquid praeposuit. "
 274   1|           quaecumque per propria nomina in constructione assignantur
 275   1|            aliud uero secundum hoc quod in eo est. Nam 'sensibile'
 276   1|             uidelicet ea non simul esse in natura ostenderat, sed ipsum
 277   1|             nondum tamen eorum scientia in aliquo esset, quippe nullus
 278   1|                 poterant, nondum posita in constitutione animalis.~
 279   1|              ipse Aristoteles docuisset in eodem Praedicamentorum Libro
 280   1|               supponi nequeunt, sed ita in discretione propriae naturae
 281   1|                est. Quae quidem ab alia in eo maxime diuersa creditur
 282   1|          comitatur, "relatiua;" sed non in eis confert esse ad aliquid,
 283   1|              quae relatiua non sunt, ut in suprapositis continetur,
 284   1|                  Sicut enim Aristoteles in praedicamento relatiuorum
 285   1|              Platoni autem imponunt eum in definitione illa non solum
 286   1|                 sed quamlibet, ut etiam in Ad aliquid ipsae possint
 287   1|                referri, neque uidelicet in suo praedicamento neque
 288   1|                 suo praedicamento neque in alio. In alio quidem non
 289   1|            praedicamento neque in alio. In alio quidem non potest habere,
 290   1|             potest habere, cum non sint in aliis praedicamentis relatiua;
 291   1|                praedicamentis relatiua; in suo quidem non habet, cum
 292   1|             relatiuum multorum esse, ut in homine habente plures filios,
 293   1|              respectu omnium habet, uel in filio habente patrem et
 294   1|               inde> indiuidua non posse in definitione aristotelica
 295   1|               assignationem. Neque enim in his constructionem ualere
 296   1|                uidentur nec ipsa quoque in definitionem aristotelicam
 297   1|               praesumamus, quem amplius in hac arte recipiemus? Dicamus
 298   1|            essentia indiuiduorum, sicut in Libro Partium ostendimus,
 299   1|             namque diuersae uocabulorum in se essentiae specialium
 300   1|              quod est 'homo'. Unde quod in re speciali contingit, et
 301   1|               re speciali contingit, et in ipsius indiuiduis necesse
 302   1|                indiuidua subsistere nec in ea quae informant et ad
 303   1|                  cum saepe relatione<m> in speciebus deficere uidemus
 304   1|         speciebus deficere uidemus quam in indiuiduis tenemus, ut in
 305   1|               in indiuiduis tenemus, ut in aequali et simili et inaequali
 306   1|                Si enim contraria essent in eodem et in diuersis respectibus,
 307   1|            contraria essent in eodem et in diuersis respectibus, ut
 308   1|            aequalitas recipit. Ubi enim in altero augmentum uel detrimentum
 309   1|           aequalitatem conferatur, quot in aliis erunt aequalitates,
 310   1|                 erunt aequalitates, tot in ipsa eadem quae ad eas respicit,
 311   1|             pater diuersorum, quot sunt in diuersis filiationes, tot
 312   1|         diuersis filiationes, tot erunt in ipso paternitates. Quod
 313   1|             itaque secundo filio quidam in patre respectus factus est
 314   1|               etiam illo filio defuncto in patre ipso peribit. Ac si
 315   1|             oppositio non solum non est in respectu, uerum non etiam
 316   1|               respectu, uerum non etiam in adiacentia. Non enim haec
 317   1|               ad quam refertur filiatio in eodem poterunt esse. Quod
 318   1|            natura hic minus dicta sunt, in Libro Partium requirantur.~
 319   1|                requirantur.~Solet autem in quaestione illud duci, utrum
 320   1|                nominum relatio quae eas in essentia designant. Illud
 321   1|            designant. Illud quoque quod in tractatu Oppositorum Aristoteles
 322   1|          relatiua esse, cum illa potius in istis uidentur recipienda
 323   1|             relatione<m>, quod scilicet in sua substantia relationes
 324   1|             sicut nec illud quod albedo in sua essentia forma est corporis,
 325   1|                 est corporis, exigit ut in sua essentia de ipso praedicetur.
 326   1|     praedicationem albedinis de corpore in adiacentia possumus ostendere,
 327   1|           antecessores nostri de graeca in hac lingua transtulerint.
 328   1|          scripta magistri eius Platonis in hac arte nouissemus, utique
 329   1|              etiam ipsum Aristotelem et in aliis locis aduersus eumdem
 330   1|                 inhiantem dimicasse, ut in eo quod de motu animae Macrobius
 331   1|                quoniam Platonis scripta in hac arte nondum cognouit
 332   1|         latinitas nostra, eum defendere in his quae ignoramus, non
 333   1|               discrepare sententia. Nam in eo quod dixit: 'quae hoc
 334   1|           secundum relationem neque bos in eo quod bos est, hominis
 335   1|               est, hominis dicitur, sed in eo quod ab ipso possidetur.
 336   1|               Unde huiusmodi assignatio in relationem non uenit, cum
 337   1|       relationem non uenit, cum non sit in substantia respectus, <sed>
 338   1|             substantia respectus, <sed> in natura comitatio, nec unius
 339   1|             relationem genitiuorum esse in substantiuis quoque nominibus,
 340   1|               si non per genitiuum, qui in 'aliorum' intelligitur,
 341   1|                intelligitur, referuntur in essentia, quocumque modo
 342   1|             ipsamque patris substantiam in eo secundum quod pater est,
 343   1|         relationem notantes, maxima uis in nomine 'patris' est attendenda,
 344   1|              patris' est attendenda, ut in eo quod pater est filii
 345   1|         significationes, sed quas magis in consuetudinem ducimus, duae
 346   1|           uoluit, uel earum tantum quae in praedicamento continentur.
 347   1|               DE HABITU ET DISPOSITIONE~In prima autem maneria, quam
 348   1|               per temporis longitudinem in habitum uertantur. Saepe
 349   1|               ubi autem diuturnitas eas in consuetudinem uertit, insanabiles
 350   1|               omnino retinent habitum." In quibus quidem uerbis nihil
 351   1|               quoque maneriam qua prius in parte ipsius usus fuerat,
 352   1|                  non accipiant, sed cum in prima quoque significatione
 353   1|              sententiam mutant atque id in uerbis suprapositis intelligi
 354   1|               autem omnes dispositiones in habitum uerti contingit.
 355   1|              enim nec ex diu<tu>rnitate in habitum transit, ita nec
 356   1|            transit, ita nec ex nouitate in dispositionem. Sed ex hoc
 357   1|               nominatur, quod difficile in natura sua mobilis est nec
 358   1|          habitus> dicendus fuerat, quod in natura immobilis erat. Dispositio
 359   1|          numquam recedit dici debet, si in natura facile possit separari.
 360   1|            facile possit separari. Unde in istis potius ad naturam
 361   1|            quantitatem aspiciendum est. In passione uero et passibili
 362   1|        qualitate, econtrario; de quibus in praesenti tractemus.~DE
 363   1|               autem huiusmodi sunt quod in his in quibus sunt subiectis
 364   1|              huiusmodi sunt quod in his in quibus sunt subiectis uel
 365   1|                  ut infirmitas pallorem in eodem subiecto, uel dulcedo
 366   1|                 mellis dulcedinem aliam in palato gustantis. Saepe
 367   1|                 passionis' nomen, sicut in supra<posita maneria> 'dispositionis'
 368   1|              maneriae nomen accipit, ut in eo quod ait: "quaecumque
 369   1|                est dulcedo mellis, quae in ipso passibilis qualitas
 370   1|              aliquis illatus post ipsam in perpetuo remaneat. Cui tamen
 371   1|           Aristoteles repugnare uidetur in eo quod ait: "quaecumque
 372   1|               dulcedo mellis dulcedinem in gustante gignit. Passibilis
 373   1|               non facile praetereunt et in uita permanent, passibiles
 374   1|        Naturales autem eas uocauit quae in ipsa natiuitate subiecti
 375   1|                  ut ex infirmitate quam in ipsa natiuitate infans contraxit,
 376   1|                relinquamus. Sicut autem in corpore, ita et in anima
 377   1|                autem in corpore, ita et in anima huiusmodi qualitates
 378   1|                sunt, ut sunt illae quae in subiectis ipsis secundum
 379   1|         propriae sunt, non aptitudinis, in eo scilicet quod non solum
 380   1|                 utilitate uel dignitate in potentia attendis, poteris
 381   1|              enim nomina sumpta sunt et in '-bile' uel in '-tiuum'
 382   1|           sumpta sunt et in '-bile' uel in '-tiuum' terminationem habent,
 383   1|                adiunctionem impotentiae in aegrotatiuo potest innui.
 384   1|              actus huius potentiae quae in 'sanatiuo' intelligitur;
 385   1|                album', ut nullam formam in nomine 'potentis' intelligamus,
 386   1|              quod naturae non repugnet; in qua quidem significatione
 387   1|      significatione nomine 'possibilis' in modalibus propositionibus
 388   1|                 esse dicant naturaliter in sanitate permanere. Sed
 389   1|           adhaerentes quamdam potentiam in 'sanatiuo' de non patiendo
 390   1|            infirmitatem accipimus atque in 'aegrotatiuo' quamdam eiusdem
 391   1|               eiusdem impotentiam, quae in solis animalibus, sicut '
 392   1|              tamen rationabiliter, nisi in eo quod contrariorum nomina
 393   1|             propter nomina tractat, ibi in rebus recte cessat, ubi
 394   1|                 substantiales sunt, cum in hac maneria non contineantur,
 395   1|                contineantur, quaesierit in qua Aristoteles eas comprehendat,
 396   1|            spisso, leni et aspero, quas in suprapositis membris non
 397   1|           dicuntur hi sunt," id est qui in maiori usu habentur. Nemo
 398   1|                quia non comprehenduntur in annumeratione qualitatum
 399   1|                inquit, his est simile," in eo scilicet quod formae
 400   1|           repraesentant. Figuras itaque in his accipimus subiectis
 401   1|              rursus uidetur obesse quod in supraposita qualitatis diuisione
 402   1|                 tamen, ut dictum <est>, in quarto genere, sicut rectitudo
 403   1|                 diuidere uidebatur quod in omnibus earum positiones
 404   1|       qualitates intelligi uidebantur: "in eo enim, inquit, 'spissum'
 405   1|           inuicem et 'lene' quidem quod in rectum partes sibi iaceant, '
 406   1|           secundum positionem punctorum in longum, superficiem in latum,
 407   1|        punctorum in longum, superficiem in latum, corpus in spissum.
 408   1|            superficiem in latum, corpus in spissum. Illud quoque asperum
 409   1|             modo audiendus est Boethius in Prima Editione super hunc
 410   1|               uidentur ergo haec quoque in qualitatibus posse numerari,
 411   1|              atque animo diiudicantibus in qualitatibus haec poni non /
 412   1|              quos uidelicet Aristoteles in Qualitate numerauit.~DE
 413   1|           memini, solet esse dissensio, in eo scilicet quod alii illam
 414   1|               uelint diuisionem generis in species, alii non. Qui autem
 415   1|               generis appellant, dicunt in singulis speciebus, quas
 416   1|        potentiam et impotentiam; ac sic in caeteris pro genere specierum
 417   1|               ostendit non esse generis in species diuisionem quod
 418   1|               continetur et sub secunda in eo quod ab alia infertur
 419   1|                Sed nec diuersae species in nomine 'habitus' et 'dispositionis'
 420   1|                et excercitium uersa est in habitum ac difficile mobilis
 421   1|               labi possunt, quae postea in habitum per diuturnitat<
 422   1|            alteratur. Cum enim Boethius in Commentario Primae Editionis
 423   1|               dispositionis ostenderet, in eo quod habitus et dispositio
 424   1|           manens natura de dispositione in habitum transeat, aut quomodo
 425   1|            infirmitas eadem, quae prius in natura facile mobilis erat,
 426   1|      differentiam temporis dictum, quod in secunda maneria multum ualebat,
 427   1|                 quod non sit permansura in toto corpore subiecti.~Unde
 428   1|           specierum.~Sed opponitur quod in commentario Boethius ea
 429   1|            huiusmodi manerias non solum in proprietatibus, uerum etiam
 430   1|             proprietatibus, uerum etiam in natura species eiusdem generis
 431   1|              deprehendemus, quippe ipse in Diuisionibus docet omne
 432   1|               sensum aperire. Quod uero in priori editione minus dixit-sed
 433   1|                PROPRIETATE~Primam autem in eo monstrauit, quod ea quae
 434   1|               ita nec omnibus conuenit. In eo namque denominatio deficere
 435   1|                 inuenta, sicut fortasse in scientiis nomina habemus:
 436   1|                differentia ad potentiam in eo clara est, quod haec
 437   1|             nominum sumptorum deficere, in eo scilicet quod formis
 438   1|      Aristoteles non tangit. At uero et in eo denominationem deficere
 439   1|              nominis denominatio, sicut in 'studioso' quod a 'uirtute'
 440   1|                est contrarium, sicut et in aliis.~ DE TERTIA~Suscipit
 441   1|                qualitas magis et minus, in eo scilicet quod circa ea
 442   1|         quilibet ambigere. Similiter et in aliis affectibus: quidam
 443   1|               non dicuntur. Unde nec id in proprium qualitatis ducitur
 444   1|                 simile dici, nisi forte in eo quod per solas qualitates
 445   1|              similitudine mediante alia in infinitum innascatur, nisi
 446   1|                  proprietatis' utantur, in eo scilicet ut ita omnes
 447   1|          monstrari potest res quaslibet in eo quod dissimiles sunt,
 448   1|          dissimiles sunt, esse similes. In eo enim quod dissimiles
 449   1|                 fortasse non impedit si in eo quod dissimilitudinem
 450   1|           simile dici potest; sed magis in eo quod albedinem speciem
 451   1|        participat, ipsi simile dicitur; in eo uero quod hanc habet,
 452   1|           significationem tenet, de qua in praesenti disputandum est,
 453   1|                  ex amoris actione quam in se habet, passionem quamdam
 454   1|                habet, passionem quamdam in eo qui amatur generat. Eas
 455   1|             ostendentes quidem me agere in eo quod tolero crucem, pati
 456   1|                tolero crucem, pati uero in eo quod toleratur. Cum autem '
 457   1|               autem fit, non est, sicut in Primo Periermenias Aristoteles
 458   1|             modo fiant domus, dum adhuc in operatione[m] ipsa sunt,
 459   1|      praeteritam actionem, ut destructa in domo ligna ipsa ac lapides
 460   1|                 cum aliquis diu positus in agonia mortis adhuc anhelat,
 461   1|                 et partes temporis quae in significatione uerborum
 462   1|              specialem naturam temporis in indiuisibilibus particulis
 463   1|                 actionum siue passionum in indiuisibilibus <et> momentaneis
 464   1|                ac frigidum facere, quae in actionibus computamus, ita
 465   1|       qualitatem uel id quoque quod est in corpore, ut manum, pedem;
 466   1|                uoluit quod cohabitauit; in quo quidem modo plane aequiuocationem '
 467   1|                 aliud dicitur quam quae in principio dicta sunt," ubi
 468   1|         intelligendae passiones aliquae in 'calciato' uel 'armato',
 469   1|              Aristoteles posuit, de quo in praesenti nobis est disserendum,
 470   1|          Boethio consentientes, qui eam in commentariis Praedicamentorum
 471   1|                de Habere dici quam quae in principio dicta sunt, ita
 472   1|         alienissimum Aristoteles dixit, in aequiuocationem cum superioribus
 473   1|                 dicitur; alioquin pauca in nomine generis comprehenderentur,
 474   1|            Aristoteles absolui poterit, in eo scilicet quod de habere
 475   1|               infinitatis obiectio quam in sequentibus de habitu formae
 476   1|            proprietatem, ex ipsa quoque in infinitum aliam recipiemus,
 477   2|         elementa repraesentant. Unde et in Periermenias dicitur: "et
 478   2|              scribuntur eorum quae sunt in uoce," sunt scilicet notae,
 479   2|              Saepe tamen ex aliis rebus in alias incidamus, non secundum
 480   2|                 determinant; /112/ unde in Praedicamentis Aristoteles: "
 481   2|               constituitur ac per ipsam in mente ipsius generatur;
 482   2|               ipsius generatur; unde et in Periermenias dicitur: "constituit
 483   2|                dicitur; unde etiam idem in Eodem dixisse creditur: "
 484   2|          perimendo. Quod enim uocabulum in eo rem subiectam nominat,
 485   2|                   UTRUM OMNIS IMPOSITIO IN SIGNIFICATIONE DUCATUR~Nunc
 486   2|                 modum reuertentes, quem in impositione posuimus, quasdam
 487   2|                  alii uero ea sola quae in uoce denotantur atque in
 488   2|                in uoce denotantur atque in sententia ipsius tenentur.
 489   2|             rationabiliter ea sola quae in sententia uocis tenentur <
 490   2|                facere non potest de quo in sententia eius non agitur.
 491   2|                   neque enim /113/ homo in nomine 'animalis' exprimitur
 492   2|                subiecti corporis natura in 'colorato' denotatur, sed
 493   2|                  albedinem, quae semper in ipsis denotantur. Quorum
 494   2|                Boethius uidetur cum ait in diuisione uocis: "uocis
 495   2|           diuisione uocis: "uocis autem in proprias significationes
 496   2|                  cum de diuisione uocis in modos ageret, 'infinitum'
 497   2|          significare, sed multis modis, in quo tamen nomine ipse et
 498   2|                omnem uocum impositionem in significationem deducunt,
 499   2|             recte significari dicentur, in eo quod in sententia eius
 500   2|        significari dicentur, in eo quod in sententia eius ipsa quoque