Pars

2501   4|                est aeger'; similiter et in complexione priuationem
2502   4|                   Socrates est caecus'. In his autem supraposita proprietas
2503   4|              contingat, sed non semper; in quo quidem a proprietate
2504   4|                et habitus saepe neutrum in eo contingit, contrariorum
2505   4|               alterum tollitur.~Si enim in quibusdam oppositorum contingat
2506   4|             poni et perempto perimi, ut in relatiuis, aut altero remoto
2507   4|                 remoto alterum poni, ut in affirmatione et negatione
2508   4|            autem ea hoc modo accipienda in inferentia quomodo sunt
2509   4|               complexa. Quae quidem res in essentia tantum fuerint
2510   4|                tantum fuerint opposita, in essentia sese expella<n>
2511   4|               non est equus~Quodsi sunt in adiacentia, et in adiacentia
2512   4|           Quodsi sunt in adiacentia, et in adiacentia sese auferunt
2513   4|              Haec uero est oppositionis in adiacentia:~ si aliquod
2514   4|                  si aliquod oppositorum in adiacentia adiacet alicui,
2515   4|                enim suscipiunt opposita in adiacentia, opposita sunt
2516   4|               adiacentia, opposita sunt in essentia, ut alba res et
2517   4|              non praedicantur.~Si autem in respectu fuerint opposita,
2518   4|             respectum expulsio fiat, ut in relationibus hoc modo:~
2519   4|                  si est magister illius in isto, non est discipulus
2520   4|               non est discipulus illius in eodem~Quo enim respectu
2521   4|               non conueniet sed quomodo in relatione simile ad simile
2522   4|              autem quae oppositae <sunt in> essentia, secundum existentiam
2523   4|            existente aliquo oppositorum in existentia alterum deficit~
2524   4|          huiusmodi inferentia non solum in rebus, uerum etiam in his
2525   4|             solum in rebus, uerum etiam in his quae a totis propositionibus
2526   4|              custodiri potest ubicumque in terminis potest seruari.
2527   4|               est equus~uis inferentiae in terminis tantum attendatur,
2528   4|            ipsam destruendam.~Cum autem in affirmatione et negatione
2529   4|                ita dicamus:~ si ita est in re quod Socrates sedet,
2530   4|             Socrates sedet, non est ita in re ut dicit negatio~/395/ --
2531   4|            corpus, est homo~uel~ si est in omni loco, est Romae~illi
2532   4|               potest.~Videtur quoque et in his consequentiis quae inter
2533   4|                est domus~Quibus quidem <in>conuenientibus se non possunt
2534   4|              contrarie cum suprapositis in eo se habent quod in illis
2535   4|       suprapositis in eo se habent quod in illis negatio ad affirmationem
2536   4|                  monstramus, idem etiam in immediatis ostendamus.~
2537   4|              autem immediatio huiusmodi in contrariis speciebus a finito
2538   4|                nullum hoc habent medium in substantia. Omne etiam finitum
2539   4|           remotione finiti omnibus quae in finito non clauduntur, imponitur,
2540   4|     consequentis. Ipse insuper Boethius in eodem Libro Hypotheticorum
2541   4|           hominis' accipiunt 'non-homo' in praemissa consequentia,
2542   4|             praemissa consequentia, sed in sensu infiniti 'animalis',
2543   4|               speciei et generis nomen, in quibus simul omnes caeterae
2544   4|         falsumque diuidunt. Sicut autem in incomplexis alia per omne
2545   4|          constantiae inspiciamus ac cui in consequentia adiungatur
2546   4|               quicquid nititur ut fiat, in cassum agit. Quis itaque
2547   4|             tota uera est consequentia, in qua etiam constantia concluditur
2548   4|               et ipsa quoque constantia in partes consequentiae, ut
2549   4|                nisi conditionem et quae in antecedenti et consequenti
2550   4|          coniunctione accipitur, ueluti in hac consequentia:~ cum est
2551   4|               homo, est animal~Boethius in Topicis suis docuit.~Dicunt
2552   4|            quidam quod conditionale sit in superiori consequentia categoricamque
2553   4|       consequens.~Dicetur fortasse quod in consequenti consequentia
2554   4|             Unde sequitur 'quia est' et in primum inconueniens reuertitur: '
2555   4|            simul utrumque esse; unde et in primum inconueniens rursus
2556   4|             sanum est aegrum~id est~ si in eodem tempore et est animal
2557   4|                Non enim uis inferentiae in 'sano' tantum, sed in 'animali'
2558   4|       inferentiae in 'sano' tantum, sed in 'animali' consistit, ac
2559   4|                  quia et adhuc forsitan in inconueniens incidemus.
2560   4|         superius digesta. Postquam enim in antecedenti habitudinis
2561   4|               medius terminus. Cum enim in prima consequentia una tantum
2562   4|             tantum sequatur propositio, in secunda duae antecedunt;
2563   4|                 si utraeque sequerentur in prima, sicut et antecedunt
2564   4|              prima, sicut et antecedunt in secunda, non posset extremorum
2565   4|         secundum terminorum habitudinem in inferentia ipsius ad ultimam
2566   4|            ualeat, et ita principaliter in ea uim inferentiae consistere
2567   4|               cum sit mortale, est homo~In prima enim consequentia
2568   4|               ex habitudine terminorum; in secunda uero nulla est antecedentium
2569   4|            aestimo <quam> quia cum alia in antecedenti consistit, cui
2570   4|              uel tale quid exigant quod in formam syllogismi possit
2571   4|                formam habet syllogismi. In alia uero propositio de
2572   4|             sint necessariae omnes quae in ea ponantur consequentiae.
2573   4|             inducitur consequentia, sed in ipsa aliquid comprobatur,
2574   4|                LOCIS MEDIIS~Quorum alii in relatiuis, alii in toto
2575   4|                 alii in relatiuis, alii in toto seu partibus, alii
2576   4|                 toto seu partibus, alii in excedentibus et excessis
2577   4|            potest de relationibus ipsis in essentia hoc modo:~ si paternitas
2578   4|                 per simplex esse fiunt, in quarum uidelicet partibus
2579   4|                istius~Quae quidem omnes in eo necessariae uidentur
2580   4|              non concedimus, nisi etiam in antecedenti consequens,
2581   4|              eiusdem;~quae tamen regula in his terminis cassa uidetur:~
2582   4|       particulare signum apponetur, ut <in> priori exemplo. At iam
2583   4|           patris. Sicut enim pater, cum in subiecto uniuer<saliter>
2584   4|                tur, quare non etiam cum in determinatione uniuer<saliter>
2585   4|           impositionem suam mutant, cum in determinatione signa ponuntur.
2586   4|             enim semel dictum 'quoddam' in diuersis accipi potest,
2587   4|                    Plato est quidam' -- in quibus 'quidam' in diuersis
2588   4|           quidam' -- in quibus 'quidam' in diuersis accipitur --, sicut
2589   4|            quidam', 'Plato est quidam', in quibus <'qui>dam, in diuersis
2590   4|           quidam', in quibus <'qui>dam, in diuersis accipitur, per '
2591   4|                res acciperetur. Si ergo in 'quidam' semel dicto unum
2592   4|             homo est omnis'. Sicut enim in remotione conuersio tenetur,
2593   4|            conuersio tenetur, sic etiam in praedicatione. Nam sicut
2594   4|         praedicari. Nec rerum conuersio in aliquo fallere potest, sed
2595   4|                 ad conuersionem, ueluti in particulari negatiua et
2596   4|               omnis homo est animal' et in omnibus hominibus aliqua
2597   4|               est Plato'. Sic quoque et in particularibus: 'quidam
2598   4|              ibi dicant, non tamen idem in re diuersis /410/ inhaeret
2599   4|              inhaeret uel diuersa eidem in re insint. Est itaque identitas
2600   4|                quidam est. Recte igitur in dubietatem ducitur ueritas
2601   4|               est quidam', si multiplex in sensu multarum propositionum
2602   4|                hominum referatur, sicut in propositionibus indiuiduorum
2603   4|             uera est; si autem 'quidam' in demonstratione unius tantum
2604   4|             patres erant. Quod fortasse in hac propositione intelligi
2605   4|               secundum id scilicet quod in 'omni' posito singuli colligantur,
2606   4|             colligantur, ad quos quidem in diuersis reducitur. /411/
2607   4|              reducitur. /411/ Cum autem in 'quidam' unus tantum accipitur,
2608   4|             album' et 'hominem', eoquod in parte se contingant; quorum
2609   4|                 per medium coniungantur in unam consequentiam, potest
2610   4|              unam consequentiam, potest in coniuncta locus assignari
2611   4|               illis, ex quibus singulis in prioribus consequentiis
2612   4|                  Socrates non est lapis~in quibus loci assignantur,
2613   4|                quibus loci assignantur, in prima quidem a genere, in
2614   4|               in prima quidem a genere, in secunda uero ab oppositis,
2615   4|               aeger~illo<s> simul locos in ista assignabit quos in
2616   4|                 in ista assignabit quos in illis diuisim proferebat,
2617   4|          Regulae autem huiusmodi erunt: in priori quidem haec:~ si
2618   4|                  remouetur a 'Socrate'. In secunda uero consequentia
2619   4|                permixtis locis doctrina in hac fallere consequentia:~
2620   4|              est animal, est sensibilis~in quibus loci a specie et
2621   4|             assignantur, qui non dantur in ea quae nascitur, immo a
2622   4|                 Nunc autem locorum quos in usum dialectici trifariam
2623   4|                Extrinseci uero dicuntur in quorum inferentia non cohaerentia,
2624   4|            cohaerentia et extrinsecitas in eorum inferentia consideretur;
2625   4|                 quidem secundum id quod in quantitate et constitutione
2626   4|               iungmtur et a se recedunt in aliis quibus alterum tantum
2627   4|             alterum tantum conuenit, ut in lilio, cui album solum conuenit,
2628   4|                album solum conuenit, et in nigro homine, cui tantum
2629   4|      inhaerentia et extrinsecitate quam in partibus habent, medios
2630   4|             sunt quorum inferentias uel in necessitate firmatas uel
2631   4|                dialecticorum disputatio in usum deduxit. Sunt autem
2632   4|             differentias, sicut et nos, in tres species partitus, alios
2633   4|               quemadmodum nos superius, in duo diuisit, cum uidelicet
2634   4|                 substantiam hi quos uel in causis posuit uel a generatione
2635   4|               medios supposuit.~At nunc in causis immoremur, quarum
2636   4|               aptando motum praestat ut in cultellum transeat, de qua
2637   4|                transeat, de qua uberius in sequentibus tractabimus,
2638   4|               MATERIALI~Materialem uero in eam ex <qua fit et eam in>
2639   4|               in eam ex <qua fit et eam in> qua fit separauit; ex qua
2640   4|                 qua fit, id est ferrum, in qua fit, id est incus. Sed
2641   4|              est incus. Sed haec quidem in qua fit absurde et incongrue
2642   4|               ex qua fit, quae scilicet in substantiam effectus transit,
2643   4|             effectus transit, ut animal in hominem, ligna et /415/
2644   4|                  ligna et /415/ lapides in domum. Non autem causam
2645   4|                aliquam negamus esse eam in qua fit, sicut est et illa
2646   4|                secutus materialem <eam> in Topicis suis appellauerit,
2647   4|                materiam appellant, quam in constitutione panis esse
2648   4|             sumpserit, nisi etiam ipsam in sui constitutione retineat,
2649   4|           materiatum reperiretur, sicut in pane concedunt. Sed procul
2650   4|              panis materia putanda, cum in eius constitutione numquam
2651   4|             coeperunt, ut elementa quae in materiam caeterorum corporum
2652   4|           materialis essentia, postquam in eius constitutione est posita.
2653   4|                  Neque enim animal quod in homine est, id est quod
2654   4|       rationalitate et mortalitate est <in>formatum, res est alia ab
2655   4|              nec ligna aut lapides quae in constitutione domus, aliud
2656   4|                tota[m] rei essentia[m]; in quid materiam de materiato
2657   4|                   DE FORMALI~Forma uero in essentia non componit, sed
2658   4|                 enim substantia hominis in materia generis quodammodo
2659   4|                  Non autem omnem formam in causam recipimus, nisi eas
2660   4|               sunt suis subiectis atque in eis semper sunt ac per ea
2661   4|               quidem fundamenta causae, in quibus accidentia fiunt;
2662   4|             praetermisit, nisi forte et in efficienti tam eam quae
2663   4|         confitentur, matrem uero causam in qua fit. Dicunt /417/ enim
2664   4|             Ipsam etiam, dum cohabitat, in motu [esse] necesse est
2665   4|                  necesse est esse atque in eodem pariter operari. At
2666   4|                tamen efficientem causam in diuisione Tullii Boethius
2667   4|            patre defuncto infusum semen in corpus humanum coaptat.
2668   4|                quod hominibus competit. In his ergo homines efficientes
2669   4|                Deo creatarum pertinent; in his uero Deus quae ad creationem
2670   4|          subiecta; nec sunt efficientes in creando, sed in aptando.
2671   4|             efficientes in creando, sed in aptando. Ipse enim Deus
2672   4|                 aptando. Ipse enim Deus in eorum operatione simul creat
2673   4|           remotione finiti omnibus quae in finito non clauduntur, imponitur,
2674   4|     consequentis. Ipse insuper Boethius in eodem Libro Hypotheticorum
2675   4|           hominis' accipiunt 'non-homo' in praemissa consequentia,
2676   4|             praemissa consequentia, sed in sensu infiniti 'animalis',
2677   4|               speciei et generis nomen, in quibus simul omnes caeterae
2678   4|         falsumque diuidunt. Sicut autem in incomplexis alia per omne
2679   4|          constantiae inspiciamus ac cui in consequentia adiungatur
2680   4|               quicquid nititur ut fiat, in cassum agit. Quis itaque
2681   4|             tota uera est consequentia, in qua etiam constantia concluditur
2682   4|               et ipsa quoque constantia in partes consequentiae, ut
2683   4|                nisi conditionem et quae in antecedenti et consequenti
2684   4|          coniunctione accipitur, ueluti in hac consequentia:~ cum est
2685   4|               homo, est animal~Boethius in Topicis suis docuit.~Dicunt
2686   4|            quidam quod conditionale sit in superiori consequentia categoricamque
2687   4|       consequens.~Dicetur fortasse quod in consequenti consequentia
2688   4|             Unde sequitur 'quia est' et in primum inconueniens reuertitur: '
2689   4|            simul utrumque esse; unde et in primum inconueniens rursus
2690   4|             sanum est aegrum~id est~ si in eodem tempore et est animal
2691   4|                Non enim uis inferentiae in 'sano' tantum, sed in 'animali'
2692   4|       inferentiae in 'sano' tantum, sed in 'animali' consistit, ac
2693   4|                  quia et adhuc forsitan in inconueniens incidemus.
2694   4|         superius digesta. Postquam enim in antecedenti habitudinis
2695   4|               medius terminus. Cum enim in prima consequentia una tantum
2696   4|             tantum sequatur propositio, in secunda duae antecedunt;
2697   4|                 si utraeque sequerentur in prima, sicut et antecedunt
2698   4|              prima, sicut et antecedunt in secunda, non posset extremorum
2699   4|         secundum terminorum habitudinem in inferentia ipsius ad ultimam
2700   4|            ualeat, et ita principaliter in ea uim inferentiae consistere
2701   4|               cum sit mortale, est homo~In prima enim consequentia
2702   4|               ex habitudine terminorum; in secunda uero nulla est antecedentium
2703   4|            aestimo <quam> quia cum alia in antecedenti consistit, cui
2704   4|              uel tale quid exigant quod in formam syllogismi possit
2705   4|                formam habet syllogismi. In alia uero propositio de
2706   4|             sint necessariae omnes quae in ea ponantur consequentiae.
2707   4|             inducitur consequentia, sed in ipsa aliquid comprobatur,
2708   4|                LOCIS MEDIIS~Quorum alii in relatiuis, alii in toto
2709   4|                 alii in relatiuis, alii in toto seu partibus, alii
2710   4|                 toto seu partibus, alii in excedentibus et excessis
2711   4|            potest de relationibus ipsis in essentia hoc modo:~ si paternitas
2712   4|                 per simplex esse fiunt, in quarum uidelicet partibus
2713   4|                istius~Quae quidem omnes in eo necessariae uidentur
2714   4|              non concedimus, nisi etiam in antecedenti consequens,
2715   4|              eiusdem;~quae tamen regula in his terminis cassa uidetur:~
2716   4|       particulare signum apponetur, ut <in> priori exemplo. At iam
2717   4|           patris. Sicut enim pater, cum in subiecto uniuer<saliter>
2718   4|                tur, quare non etiam cum in determinatione uniuer<saliter>
2719   4|           impositionem suam mutant, cum in determinatione signa ponuntur.
2720   4|             enim semel dictum 'quoddam' in diuersis accipi potest,
2721   4|                    Plato est quidam' -- in quibus 'quidam' in diuersis
2722   4|           quidam' -- in quibus 'quidam' in diuersis accipitur --, sicut
2723   4|            quidam', 'Plato est quidam', in quibus <'qui>dam, in diuersis
2724   4|           quidam', in quibus <'qui>dam, in diuersis accipitur, per '
2725   4|                res acciperetur. Si ergo in 'quidam' semel dicto unum
2726   4|             homo est omnis'. Sicut enim in remotione conuersio tenetur,
2727   4|            conuersio tenetur, sic etiam in praedicatione. Nam sicut
2728   4|         praedicari. Nec rerum conuersio in aliquo fallere potest, sed
2729   4|                 ad conuersionem, ueluti in particulari negatiua et
2730   4|               omnis homo est animal' et in omnibus hominibus aliqua
2731   4|               est Plato'. Sic quoque et in particularibus: 'quidam
2732   4|              ibi dicant, non tamen idem in re diuersis /410/ inhaeret
2733   4|              inhaeret uel diuersa eidem in re insint. Est itaque identitas
2734   4|                quidam est. Recte igitur in dubietatem ducitur ueritas
2735   4|               est quidam', si multiplex in sensu multarum propositionum
2736   4|                hominum referatur, sicut in propositionibus indiuiduorum
2737   4|             uera est; si autem 'quidam' in demonstratione unius tantum
2738   4|             patres erant. Quod fortasse in hac propositione intelligi
2739   4|               secundum id scilicet quod in 'omni' posito singuli colligantur,
2740   4|             colligantur, ad quos quidem in diuersis reducitur. /411/
2741   4|              reducitur. /411/ Cum autem in 'quidam' unus tantum accipitur,
2742   4|             album' et 'hominem', eoquod in parte se contingant; quorum
2743   4|                 per medium coniungantur in unam consequentiam, potest
2744   4|              unam consequentiam, potest in coniuncta locus assignari
2745   4|               illis, ex quibus singulis in prioribus consequentiis
2746   4|                  Socrates non est lapis~in quibus loci assignantur,
2747   4|                quibus loci assignantur, in prima quidem a genere, in
2748   4|               in prima quidem a genere, in secunda uero ab oppositis,
2749   4|               aeger~illo<s> simul locos in ista assignabit quos in
2750   4|                 in ista assignabit quos in illis diuisim proferebat,
2751   4|          Regulae autem huiusmodi erunt: in priori quidem haec:~ si
2752   4|                  remouetur a 'Socrate'. In secunda uero consequentia
2753   4|                permixtis locis doctrina in hac fallere consequentia:~
2754   4|              est animal, est sensibilis~in quibus loci a specie et
2755   4|             assignantur, qui non dantur in ea quae nascitur, immo a
2756   4|                 Nunc autem locorum quos in usum dialectici trifariam
2757   4|                Extrinseci uero dicuntur in quorum inferentia non cohaerentia,
2758   4|            cohaerentia et extrinsecitas in eorum inferentia consideretur;
2759   4|                 quidem secundum id quod in quantitate et constitutione
2760   4|               iungmtur et a se recedunt in aliis quibus alterum tantum
2761   4|             alterum tantum conuenit, ut in lilio, cui album solum conuenit,
2762   4|                album solum conuenit, et in nigro homine, cui tantum
2763   4|      inhaerentia et extrinsecitate quam in partibus habent, medios
2764   4|             sunt quorum inferentias uel in necessitate firmatas uel
2765   4|                dialecticorum disputatio in usum deduxit. Sunt autem
2766   4|             differentias, sicut et nos, in tres species partitus, alios
2767   4|               quemadmodum nos superius, in duo diuisit, cum uidelicet
2768   4|                 substantiam hi quos uel in causis posuit uel a generatione
2769   4|               medios supposuit.~At nunc in causis immoremur, quarum
2770   4|               aptando motum praestat ut in cultellum transeat, de qua
2771   4|                transeat, de qua uberius in sequentibus tractabimus,
2772   4|               MATERIALI~Materialem uero in eam ex <qua fit et eam in>
2773   4|               in eam ex <qua fit et eam in> qua fit separauit; ex qua
2774   4|                 qua fit, id est ferrum, in qua fit, id est incus. Sed
2775   4|              est incus. Sed haec quidem in qua fit absurde et incongrue
2776   4|               ex qua fit, quae scilicet in substantiam effectus transit,
2777   4|             effectus transit, ut animal in hominem, ligna et /415/
2778   4|                  ligna et /415/ lapides in domum. Non autem causam
2779   4|                aliquam negamus esse eam in qua fit, sicut est et illa
2780   4|                secutus materialem <eam> in Topicis suis appellauerit,
2781   4|                materiam appellant, quam in constitutione panis esse
2782   4|             sumpserit, nisi etiam ipsam in sui constitutione retineat,
2783   4|           materiatum reperiretur, sicut in pane concedunt. Sed procul
2784   4|              panis materia putanda, cum in eius constitutione numquam
2785   4|             coeperunt, ut elementa quae in materiam caeterorum corporum
2786   4|           materialis essentia, postquam in eius constitutione est posita.
2787   4|                  Neque enim animal quod in homine est, id est quod
2788   4|       rationalitate et mortalitate est <in>formatum, res est alia ab
2789   4|              nec ligna aut lapides quae in constitutione domus, aliud
2790   4|                tota[m] rei essentia[m]; in quid materiam de materiato
2791   4|                   DE FORMALI~Forma uero in essentia non componit, sed
2792   4|                 enim substantia hominis in materia generis quodammodo
2793   4|                  Non autem omnem formam in causam recipimus, nisi eas
2794   4|               sunt suis subiectis atque in eis semper sunt ac per ea
2795   4|               quidem fundamenta causae, in quibus accidentia fiunt;
2796   4|             praetermisit, nisi forte et in efficienti tam eam quae
2797   4|         confitentur, matrem uero causam in qua fit. Dicunt /417/ enim
2798   4|             Ipsam etiam, dum cohabitat, in motu [esse] necesse est
2799   4|                  necesse est esse atque in eodem pariter operari. At
2800   4|                tamen efficientem causam in diuisione Tullii Boethius
2801   4|            patre defuncto infusum semen in corpus humanum coaptat.
2802   4|                quod hominibus competit. In his ergo homines efficientes
2803   4|                Deo creatarum pertinent; in his uero Deus quae ad creationem
2804   4|          subiecta; nec sunt efficientes in creando, sed in aptando.
2805   4|             efficientes in creando, sed in aptando. Ipse enim Deus
2806   4|                 aptando. Ipse enim Deus in eorum operatione simul creat
2807   4|        substantiam, quotiens res aliqua in substantia sua generatur
2808   4|            scilicet, quae est ingressus in substantiam, et corruptio,
2809   4|          inuicem contrariae, etsi simul in eodem generatio et corruptio
2810   4|           secundum quod generatur. Unde in eodem generatio simul est
2811   4|                 corruptio eiusdem, quae in eodem simul consistere nequeunt.
2812   4|                  secundum quem scilicet in naturam substantiae quaelibet
2813   4|      interficimus uel lignum comburendo in cinerem resoluimus aut fenum
2814   4|            cinerem resoluimus aut fenum in uitrum liquefacimus. In
2815   4|                 in uitrum liquefacimus. In quo etiam generatio nobis
2816   4|                substantiam agimus, ipsa in corruptionem cadit, similiter
2817   4|                  quia per actum nostrum in generationem uenit, et fortasse
2818   4|         generationem uenit, et fortasse in his generationibus id refelli
2819   4|                primae rerum creationes, in quibus non solum formae,
2820   4|                habuerunt materiam. Unde in Genesi dictum est: "In principio
2821   4|             Unde in Genesi dictum est: "In principio creauit Deus caelum
2822   4|               caelum et terram," id est in prima creatione; ab ipsis
2823   4|            ipsis enim operari coepit et in ipsis materiam omnium corporum
2824   4|              omnium corporum conclusit. In ipsis enim omnia posuit
2825   4|              aerem uel aquam, sed omnia in singulis permiscuit; et
2826   4|              fabricae ex elementis quae in eis abundabant nomina traxerunt,
2827   4|            terrae hominem Deus creauit. In quo quidem nulla materiae
2828   4|                scilicet omnino non sit? In his etiam quae omnino pereunt,
2829   4|                inanimato uiuificaret et in hominem formaret et ipsam
2830   4|               per adiunctionem formarum in hominem uerteret. Unde recte
2831   4|            hominem uerteret. Unde recte in Eodem Moyses: "formauit,
2832   4|               inquit, Dominus hominem," in quo aperte hanc creationem
2833   4|                 etiam 'formare' posuit. In qua secunda creatione ipsa
2834   4|              creatione secunda idem ait in Eodem "masculum et feminam
2835   4|              Deo ascribenda. Neque enim in fornace posito /420/ cinere
2836   4|             posito /420/ cinere feni ut in uitrum transeat, noster
2837   4|           uitrum transeat, noster actus in creationem uitri quicquam
2838   4|             etiam physicam ignorantibus in natura eorum quae praeparauimus,
2839   4|                est, nostra operatio<ne> in uasa multifarie formatur,
2840   4|                 Dei op<er>atio formauit in hominem.~Cum nulla nobis
2841   4|                mirum; facilius enim est in omnibus destruere quam componere
2842   4|            inanimationem reddimus, quae in substantiam ueniens generationem
2843   4|              pertinet, sed nil conferre in substantiam, quod generationis
2844   4|            ascribenda est. Nam si nihil in substantiam ageremus, non
2845   4|                minus quandoque Deus eam in animationem reduceret; sed
2846   4|                 Deo ascribendus est tam in primis quam in postremis
2847   4|      ascribendus est tam in primis quam in postremis creationibus.
2848   4|                 postremis creationibus. In quibus quidem naturae creationibus
2849   4|           genera, ut sunt generalissima in suae discretione substantiae,
2850   4|             essentia materialis naturae in se diuersa atque aliud ab
2851   4|                formae mutatio. Nam etsi in speciebus substantiae specierum
2852   4|            huiusmodi differentiae, quae in substantiam uenientes et
2853   4|                naturae; neque enim alia in speciali aut generali natura
2854   4|             dimensione substantiam siue in altum siue in longum seu
2855   4|          substantiam siue in altum siue in longum seu in latum. Diminuitur
2856   4|                altum siue in longum seu in latum. Diminuitur autem
2857   4|        supradictis modis, cum uidelicet in spissum siue in longum siue
2858   4|               uidelicet in spissum siue in longum siue in latum extenditur;
2859   4|             spissum siue in longum siue in latum extenditur; quartum
2860   4|                quattuor adiungantur duo in constitutione senarii. Totidem
2861   4|                 aliquod augmentum fieri in aliquo uidetur per adiunctionem
2862   4|                 dicendum augmentum esse in composito respectu simplicium,
2863   4|              tantum augmentum accipimus in eo quod in partium quantitate
2864   4|          augmentum accipimus in eo quod in partium quantitate suarum
2865   4|                 suarum ab alio abundat. In partibus autem abundare
2866   4|             aliquas habere; quod quidem in toto ad partem tantum poteris
2867   4|                a singulis partibus suis in quantitate partium abundare,
2868   4|                  quod quidem est plures in augmento partes habere.
2869   4|                 Plures enim sunt partes in quadrangulo adiunc to gnomone
2870   4|      quadrangulo adiunc to gnomone quam in eo quod relinquitur de quadrangulo
2871   4|                autem gnomonis perfectio in tribus quadranguli partibus,
2872   4|              sicut diximus, aliqua pars in constitutione cuiuslibet
2873   4|              plures partes ipsum habere in aliquo loco quam prius haberet
2874   4|                 loco quam prius haberet in eodem, et diminui pauciores
2875   4|            capacitatem et aggregationem in eumdem locum augmentum consistat,
2876   4|          compositum plures partes habet in hoc loco quam prius. Veluti
2877   4|                 singulos et si exterior in domum abstrahatur, idem
2878   4|                compositum plures partes in domum habet quam prius;
2879   4|            additum', hoc est: adiunctum in aliquo. Unde cum dicimus:~
2880   4|             Nulla enim res plures habet in aliquo tempore partes aut
2881   4|               partes aut pauciores quam in alio. Ubi enim plures fiunt
2882   4|             locum, quod scilicet plures in hoc loco sunt substantiae
2883   4|                 aggregatus. Ac fortasse in his rebus quae coniunctionem
2884   4|               augmentum compositio, sed in his quae per continuationem
2885   4|                continuationem fiunt, ut in quadrangulo qui ex gnomone
2886   4|           substantiam fieri dictus est. In superiore enim motu[s] non
2887   4|              scilicet substantiua. Unde in praedicamento qualitatis
2888   4|              fieri candidum. /425/ Esse in his accidentium praedicationibus
2889   4|                adhaerentia designantur. In substantiuis autem uocabulis
2890   4|                 atque ipsorum essentiam in se ipsa secundum hoc quod
2891   4|               sicut et genus speciebus, in substantia materialiter
2892   4|                 nomina dicuntur quae ea in essentia, non in adiacentia,
2893   4|                quae ea in essentia, non in adiacentia, signiÞcant.
2894   4|         adiectiua, quae scilicet formas in adiacentia demonstrant,
2895   4|          comparari. Sed hae quidem quae in naturam substantiae ueniunt,
2896   4|                 hoc satis atque uberius in Libro Partium disputauimus.~
2897   4|              sed et pleraque accidentia in Situ uel Quando uel caeteris
2898   4|                 non ueniunt.~Nunc autem in his quae comparantur accidentibus
2899   4|                comparationem accidentis in eo esse quod huic subiecto
2900   4|               conferri atque aequaliter in intensione ac remissione
2901   4|         superlatiui gradus inuenta sunt in detrimento sicut in augmento.
2902   4|                sunt in detrimento sicut in augmento. Sed huiusmodi
2903   4|                 apparet. Saepe autem et in utroque modo comparationis
2904   4|                 proferre cogimur, sicut in comparatione uerborum. Nam '
2905   4|                minus albens'. Non autem in omni comparatione augmentum
2906   4|              detrimentum accipimus nisi in ea quae circa idem subiectum
2907   4|            albedinis augmentum dicitur. In qua quidem fortasse comparatione
2908   4|         compositam albedinem, quae heri in ipso tota non erat. Si enim
2909   4|             secundum quasdam accidentia in comparatione ueniant; ut <
2910   4|                 plures partes albedinis in isto sint quam in illo.
2911   4|             albedinis in isto sint quam in illo. Sed manifestum est
2912   4|          fortasse sint partes albedinis in corpore equi albi quam in
2913   4|               in corpore equi albi quam in minima niue. Amplius: si
2914   4|           densius est subiectum, plures in superpositio<ne> lineas
2915   4|                 supponuntur quantitates in eodem corpore sicut colores,
2916   4|      attribuimus. Cum enim semel pannum in tincturam posueris, tenuis
2917   4|            colorata dicitur. Sic quoque in floribus colorandis natura
2918   4|          diuturnitatem. Quo ergo plures in superpositione albedinis
2919   4|                 albedo superposita alii in eodem subiecto et alia.
2920   4|                  Sed non unitas unitati in diuerso subiecto apposita
2921   4|                dici hoc quam illud, cum in eadem unitate non sit unitas
2922   4|           aliquo poterit dici. Non enim in diuisibili collateraliter
2923   4|              locari possunt, sed melius in superpositione in eodem
2924   4|                melius in superpositione in eodem sibi adhaerent quasi
2925   4|                abscisa parte minoretur, in parte residua, quae minor
2926   4|                integra manente non erat in eadem cum augmento? Aut
2927   4|                 rarius dicitur. Unde et in tenuitate spissitudinem
2928   4|             tenuitate spissitudinem uel in ipsa etiam spissitudine
2929   4|          spissitudine spissitudinem uel in paruitate augmentum confiteri
2930   4|            augmentatam quidem albedinem in se ipsam habere possunt,
2931   4|                 aliud album esset. Unde in 'albiori' non solum albedinis
2932   4|            albius' sonet, non tamen hoc in constructione nisi ad genitiuum
2933   4|                uel /431/ ipsum accidens in substantia sua maius alio
2934   4|              quaeri solet cur non etiam in essentia comparentur, ut
2935   4|            quidem relationem ad alterum in comparatione notantes, sed
2936   4|                 substantiae detrimentum in se ipsa monstrantes.~Non
2937   4|             ligna lapidibus coniungimus in compositione domus aut lignis
2938   4|                lignis stophas inserimus in constructione nauis. Haec
2939   4|               diuisa, nostra operatione in unam fabricam componimus.
2940   4|             gregem uel turbam accipimus in animalibus per loca longinqua
2941   4|               autem aut domus non solum in pluralitate rerum aut congregatione
2942   4|           congregatione consistunt, sed in certa rerum compositione.
2943   4|               dissensio, ut omnem motum in alterationem includerent
2944   4|           quorum Aristoteles sententiam in tractatu motus improbat.
2945   4|           uidetur supponere. Ait namque in tractatu differentiae omnem
2946   4|              ipsa partim excedatur. Nam in hoc quod differentias quo<
2947   4|                  a qualitate exceditur; in eo uero quod caeterorum
2948   4|            continet, excedit. Nisi enim in 'alteratione' mutationem
2949   4|           includeremus, non omnem motum in supradicta diuisione acciperemus,
2950   4|                  qui generatio dicitur. In quo quidem Porphyrii auctoritas
2951   4|            alterationem generabit usque in infinitum.~Sed sunt quidem
2952   4|                sunt quidem nonnulli qui in quibusdam inconueniens infinitatis
2953   4|               non posse confitentur, ut in praedicatione unitatis,
2954   4|           potest>. Hi qui similitudinem in qualitate tenent, non uitant
2955   4|                similitudinem similitudo in infinitum contingit.~Rursus:
2956   4|            infinitum contingit.~Rursus: in 'habere' infinitatem incurrere
2957   4|                 habere proprietas usque in infinitum propagatur. Sed
2958   4|            contrarium opponendum, sicut in supradictis motibus, sed
2959   4|         assignare contrarium." Videntur in alterationibus diuersa eiusdem
2960   4|               albedinem quam mutationem in nigredinem, ut album fieri
2961   4|                  ueluti cum de hac domo in illam uel de hac uilla in
2962   4|               in illam uel de hac uilla in aliam uel de hac ciuitate
2963   4|               aliam uel de hac ciuitate in illam transimus. Sed si
2964   4|               dissensio ac sicut quidem in speciebus alterationis duo
2965   4|             quietem secundum eumdem aut in contrarium locum mutationem.
2966   4|                de hoc loco et quiescere in eodem contraria confiteamur,
2967   4|                 435/ qua, inquam, forte in his motibus contrarietas
2968   4|            quidem scilicet contrarietas in his, ut dictum est, consistit
2969   4|            quaedam manauit portio, quae in filium tamquam in materiam
2970   4|                  quae in filium tamquam in materiam diuina operatione
2971   4|         materiam diuina operatione est [in]formata. Sic enim Deus de
2972   4|                 illam solam partem quae in constitutione eius ponitur.
2973   4|           praemonstratis qualiter ipsae in inferentiam trahantur et
2974   4|           inferentiam ut seruare possit in omnibus, bonum in fabricando
2975   4|                possit in omnibus, bonum in fabricando cultellum fabrum
2976   4|                 dupliciter sumitur, tam in designatione rei quam utimur,
2977   4|      designatione rei quam utimur, quam in demonstratione proprietatis
2978   4|                 eodem suscipiatur, siue in eodem tempore siue in diuersis.
2979   4|              siue in eodem tempore siue in diuersis. Modo enim alterum
2980   4|                 subsequitur, modo simul in eodem fiunt. Nam congressio
2981   4|           huiusmodi argumenta quandoque in necessitate deficere, cum
2982   4|       necessitas uideatur incumbere, ut in eo quod supra quoque posuimus:~
2983   4|     probabilitatem tenet. Unde Boethius in Tertio Topicorum: "neque
2984   4|       frequenter eueniunt." Idem quoque in Eodem cum inter communiter
2985   4|          propter locorum discretionem: "in adiunctis, inquit, nulla
2986   4|           inquit, nulla necessitas est, in antecedentibus uero et consequentibus
2987   4|            iudicauerunt, quorum studium in inquisitione huius physicae
2988   4|      necessitate firmum est, sed maxime in probabilitate consistit.
2989   4|                consistit. Unde Boethius in Tertio Topicorum: "hic,
2990   4|              autem artis hunc locum non in eo /439/ dixit quod nulla
2991   4|               diximus, sed potius inde <in>artificialis dici uidetur
2992   4|         participationem accipimus; quod in proprietate qualitatis Aristoteles
2993   4|             monstrauit. Similitudo uero in quantitate paritas dicitur,
2994   4|              sint subiecta, non proprie in eo similia, sed aequalia
2995   4|           seorsum posuit. A simili uero in qualitate ita uenit argumentum:~
2996   4|               nec mortale~A simili uero in quantitate, hoc est a pari,
2997   4|                 inuicem conueniunt quae in pluribus non differant.~
2998   4|             dici debet. Saepe enim idem in utroque causa non efficit.
2999   4|             appellet, uel econuerso, ut in exemplis apparet a maiori
3000   4|              propositiones:~ quod ualet in maiori, ualet in minori,