Pars

   1   1|          praedicantur. Non enim magis uel minus homo dicitur, sicut
   2   1|             homo dicitur, sicut magis uel minus album. Sed nec istud
   3   1|                licet eadem propositio uel idem intellectus diuersis
   4   1|           temporibus uerus inueniatur uel falsus; ut si Socrate sedente
   5   1|       quislibet intelligat eum sedere uel dicat, uerus erit intellectus
   6   1|             Aristoteles 'secundum se' uel 'secundum sui mutationem'
   7   1|          Socrates in sessione moratur uel ab ipsa mouetur, ueri fiunt
   8   1|              ipsa mouetur, ueri fiunt uel falsi intellectus seu propositiones .
   9   1|                male de ipsa opponitur uel male ipsa, cum substantia
  10   1|            perit propter susceptionem uel mutationem formarum. Si
  11   1|               ipsius concipiamus, dum uel unum uel multa ipsam fi<
  12   1|             concipiamus, dum uel unum uel multa ipsam fi<n>gamus.
  13   1|               esse, sicut hunc gregem uel hunc populum; magisque earum
  14   1|    superficies minus quam duas lineas uel corpus minus quam duas superficies
  15   1|               superficiebus, sed quod uel lineae <termini> puncta <
  16   1|                termini> puncta <sunt> uel superficie<i> lineae uel
  17   1|              uel superficie<i> lineae uel solidi corporis superficies> <
  18   1|     consueuerunt. Quae enim ex duobus uel tribus punctis coniungitur,
  19   1|          totam lineam sint disposita, uel ita quidem sunt de essentia
  20   1|               sunt de essentia lineae uel non; at uero si de essentia
  21   1|               quam albedo superposita uel pars aliqua loci indiuidua."~
  22   1|         partes corporis partibus loci uel inter partes loci partibus
  23   1|       corporis insertas ad se inuicem uel partes corporis uel partes
  24   1|           inuicem uel partes corporis uel partes loci copulantur,
  25   1|           partibus alterius contineri uel ipsas continere monstrauit.
  26   1|             erit continuatio corporis uel loci secundum exterioris
  27   1|            propter interpositum locum uel particulam aliquam coloris
  28   1|            particulam aliquam coloris uel aliquid aliud indiuisibile
  29   1|            apponamus in definitione: 'uel partis alicuius quantitatiui
  30   1|         uidelicet dicamus omnem locum uel quantitatiuum corpus circumscribere
  31   1|   quantitatiuum corpus circumscribere uel aliquam partem ipsius.]~
  32   1|              unitates' 'lineae' nomen uel 'superficiei' uel 'corporis'
  33   1|               nomen uel 'superficiei' uel 'corporis' uel caeterorum
  34   1|           superficiei' uel 'corporis' uel caeterorum sumpta a quibusdam
  35   1|          tempora, cum quaelibet actio uel horaria uel diurna uel menstrua
  36   1|           quaelibet actio uel horaria uel diurna uel menstrua uel
  37   1|          actio uel horaria uel diurna uel menstrua uel annua dicatur;
  38   1|               uel diurna uel menstrua uel annua dicatur; praecipue
  39   1|               praecipue enim actiones uel passiones secundum tempora
  40   1|        momenta, suas horas, suos dies uel menses uel annos, omnium
  41   1|           horas, suos dies uel menses uel annos, omnium tamen dies
  42   1|           tamen dies simul existentes uel menses uel anni pro uno
  43   1|           simul existentes uel menses uel anni pro uno accipiuntur,
  44   1|               oriente in occidente<m> uel totius circuli sui cursum.~
  45   1|             unitates. 'Binarius' uero uel 'ternarius' caeteraque numerorum
  46   1|        pluralis',/65/ sicut 'homines' uel 'equi' ad 'animalia', aut '
  47   1|                albi homines et nigri' uel 'tres uel quinque homines'
  48   1|           homines et nigri' uel 'tres uel quinque homines' ad 'homines'.
  49   1|               sic et nomen 'syllabae' uel 'litterae', secundum quam
  50   1|              quam eorum tenores uoces uel orationes seu nomina uel
  51   1|              uel orationes seu nomina uel uerba uel syllabae uel litterae
  52   1|        orationes seu nomina uel uerba uel syllabae uel litterae dicantur,
  53   1|         nomina uel uerba uel syllabae uel litterae dicantur, seu tantum
  54   1|       caeteris rebus communes, quibus uel secundum numerum partium
  55   1|              secundum numerum partium uel secundum tempus uel fortasse
  56   1|           partium uel secundum tempus uel fortasse secundum lineas
  57   1|              fortasse secundum lineas uel superficies uel corpora
  58   1|       secundum lineas uel superficies uel corpora mensurantur, praeter
  59   1|           scilicet quod obtusum sonum uel clarum habet rel tenuem
  60   1|               clarum habet rel tenuem uel spissum uel humilem uel
  61   1|          habet rel tenuem uel spissum uel humilem uel altum. Quos
  62   1|               uel spissum uel humilem uel altum. Quos quidem tenores
  63   1|              aliter huiusmodi tenores uel audiri uel significare dici,
  64   1|          huiusmodi tenores uel audiri uel significare dici, nisi secundum
  65   1|             secundum hoc quod auditis uel significantibus aeribus
  66   1|            constituuntur, ut syllabae uel dictiones siue etiam orationes.
  67   1|             68/ etsi plures dictiones uel a diuersis hominibus uel
  68   1|              uel a diuersis hominibus uel ab eodem inter ipsas quiescente
  69   1|       designant intellectum dictiones uel ab eodem diuisim uel a diuersis
  70   1|        dictiones uel ab eodem diuisim uel a diuersis prolatae, una
  71   1|           accipiuntur quae a pluribus uel diuisim proferuntur.~Solet
  72   1|             prima pars seu dum media, uel potius dum ultima profertur.
  73   1|           dicit: 'Socrates est homo', uel 'albus' uel 'grammaticus'
  74   1|       Socrates est homo', uel 'albus' uel 'grammaticus' adiungam,
  75   1|                grammaticus' adiungam, uel ei quae dicit: 'Socrates
  76   1|             Socrates currit', 'bene', uel aliam competentem uerbo
  77   1|             naturam in uisu et auditu uel caeteris sensibus confitentur,
  78   1|           esse quod essentialiter uox uel quilibet sonus ad aures
  79   1|           uideris malleo percutientem uel securi aliquid recidentem,
  80   1|              uero praesens existeres, uel in ipso ictu uel statim
  81   1|           existeres, uel in ipso ictu uel statim post ictum sonum
  82   1|               defert. At uero quomodo uel ipsa quantitas uel ipse
  83   1|            quomodo uel ipsa quantitas uel ipse aer in diuersis locis
  84   1|             qualiter ipse 'continuum' uel 'discretum' uel 'habere
  85   1|            continuum' uel 'discretum' uel 'habere positionem' acceperit,
  86   1|       sequentibus apparebit. Non enim uel simplices quantitates excludit
  87   1|        simplices quantitates excludit uel eas quoque compositas quae
  88   1|            dicantur, singulis punctis uel aliis simplicibus quantitatibus
  89   1|         dicuntur, ut est tripunctalis uel caeterae ex pluribus punctis
  90   1|         partes quadripunctalis lineae uel caeterarum quae in aequales
  91   1|         superficies sint necesse est, uel diuersarum specierum indiuidua,
  92   1|            mensurandum assumi solent; uel manifestior fortasse continuatio
  93   1|             interpositio alterius rei uel ulla ab inuicem diuisio.
  94   1|        partibus non habent quaecumque uel uno istorum carent, ut tempus
  95   1|           subiecta quoque quantitatum uel huiusmodi dimensionum in
  96   1|          ipsas suscipiunt quantitates uel earum dimensiones; "album,
  97   1|         multum dicitur et actio annua uel longa." Sed hae quidem ualde
  98   1|           mons respectu illius magnus uel paruus dicitur, ita hic
  99   1|               ad illum relatus multus uel paucus inuenitur, et hi
 100   1|        inuenitur, et hi homines multi uel pauci ad illos comparati.
 101   1|          autem id magnum quod multum, uel paruum quod paucum. Magnum
 102   1|             assumpsit, quod uidelicet uel contraria in eodem sint
 103   1|               contraria in eodem sint uel idem sibi dicatur contrarium.
 104   1|           dicitur, ita nec 'magis duo uel tria' potest dici. Unde
 105   1|       scilicet dicitur locus superior uel inferior, non haec ad Ubi
 106   1|             inferior, non haec ad Ubi uel ad Situm, id est Positionem,
 107   1|               attribuit, quod aequale uel inaequale proprie dicitur,
 108   1|             numerum aequalis dicitur, uel haec substantia illi secundum
 109   1|              secundum aequalem lineam uel superficiem uel aliam eius
 110   1|       aequalem lineam uel superficiem uel aliam eius quantitatem quantitati
 111   1|             existit aliquo existente, uel ita quod temporis adiacentia<
 112   1|            attendere, ut esse in anno uel mense etc., et quaecumque
 113   1|              patrem aut matrem filium uel post infirmitatem qui ab
 114   1|          temporum generari, ut 'heri' uel 'nudiustertius' uel etiam '
 115   1|             heri' uel 'nudiustertius' uel etiam 'cras' secundum idem
 116   1|            aliis succedentibus diebus uel praecedentibus diuersae
 117   1|                esse scilicet in loco, uel uase, siue in materia ut
 118   1|            siue ut totum in partibus, uel partes in toto, seu species
 119   1|                seu species in genere, uel genus in speciebus, aut
 120   1|       speciebus, aut ut in imperatore uel quolibet honori praesidente
 121   1|               substantialem, ut domum uel theatrum, intelligimus,
 122   1|             consuetudo, ut Romae esse uel Tarenti uel Antiochiae.
 123   1|             ut Romae esse uel Tarenti uel Antiochiae. Si quis etiam '
 124   1|             secundum accessum nostrum uel recessum, ut cum <modo>
 125   1|            mentum corporis adiunctiui uel detrimentum. Si itaque '
 126   1|          nomen accipiatur, oportet ut uel ad horam sit impositum ac
 127   1|        praesentia substantialis loci, uel nos confiteri idem simul
 128   1|           continentiam. Cum enim Roma uel quaelibet ciuitas una sit
 129   1|             quaelibet ciuitas una sit uel quaelibet domus, esse tamen
 130   1|            esse tamen in hac ciuitate uel in hac domo multis esse
 131   1|     manifestum uidetur multas species uel genera ad actus nostros
 132   1|        scilicet quod domos fabricamus uel ciuitates componimus, atque
 133   1|              nostra specierum numerum uel minui uel augeri contingat.~/
 134   1|           specierum numerum uel minui uel augeri contingat.~/80/ Videntur
 135   1|            nec generalissima esse ubi uel quando, eoquod prima principia
 136   1|              deduci cur magis ex loci uel temporis adiacentia praedicamenta
 137   1|  generalissimi uideretur, sicut 'ubi' uel 'quando', cuius quidem species
 138   1|             cuius quidem species bene uel male dicerentur, sicut '
 139   1|     dicerentur, sicut 'quando' 'heri' uel 'nudiustertius', uel 'ubi' '
 140   1|            heri' uel 'nudiustertius', uel 'ubi' 'Romae' uel 'Antiochiae
 141   1|     nudiustertius', uel 'ubi' 'Romae' uel 'Antiochiae esse'. Si quis
 142   1|           aliud quam locum designare, uel quando nihil aliud quam
 143   1|              earum definitiones recte uel in loco esse uel in tempore
 144   1|   definitiones recte uel in loco esse uel in tempore dicimus, quae,
 145   1|        insistamus, nihil aliud a loco uel tempore diuersum ostendunt,
 146   1|      ostendunt, in quibus tantum loci uel tempora ponuntur cum praepositionibus
 147   1|        accipienda esse 'esse in loco' uel 'esse in tempore' quam pro
 148   1|           poteramus comparationem diu uel diuturni uel extra ad tempus
 149   1|        comparationem diu uel diuturni uel extra ad tempus uel locum
 150   1|          diuturni uel extra ad tempus uel locum reducere; indeque
 151   1|            Qualitati; de Facere autem uel Pati nihil aliud docuit,
 152   1|         Manifesta autem haec quattuor uel inde dixit quod ex /81/
 153   1|                81/ aliis innascantur, uel ex eo quod in aliis operibus
 154   1|             aliquid est; iacere autem uel stare uel sedere ipsa quidem
 155   1|                iacere autem uel stare uel sedere ipsa quidem non sunt
 156   1|               situm ita etiam de Situ uel speciebus eius potest dici.
 157   1|        fingamus. Ipsas itaque stantes uel iacentes personas denominatiue
 158   1|            dici concedimus a statione uel sessione positionibus, id
 159   1|            quod sunt aliorum dicuntur uel quamodolibet aliter ad aliud,
 160   1|            per nomina sua assignantur uel genitiuo uel quolibet alio
 161   1|              assignantur uel genitiuo uel quolibet alio casu siue
 162   1|               absque substantia filii uel essentia filii absque essentia
 163   1|             suae proprietate personae uel in natura substantiae (ut
 164   1|              ut Anchises absque Aenea uel econuerso), sed in proprietate
 165   1|            quod sunt aliorum dicuntur uel quomodolibet aliter ad aliud,"
 166   1|           enim dici scientia scientis uel scibilis scientia et sensus
 167   1|            scientia et sensus sensati uel sensibilis sensus; sed ad
 168   1|               eo est. Nam 'sensibile' uel 'scibile' passiue Aristoteles
 169   1|                id est ea quae sentiri uel sciri possunt, quae a quibusdam
 170   1|            sicut scientia ad scibilem uel potentem sciri refertur,
 171   1|               ante creationem hominis uel animalis fuerunt, iam quidem
 172   1|           sunt illae quae partes sunt uel instrumenta, ut manus, caput,
 173   1|       positorum non easdem posse esse uel species uel differentias.
 174   1|         easdem posse esse uel species uel differentias. Quae uero
 175   1|            esse. Ipsa enim paternitas uel filiatio, quae ad aliquid
 176   1|              substantia<m> (quae inde uel pater uel filius dicitur),
 177   1|               m> (quae inde uel pater uel filius dicitur), sed ipsa
 178   1|             animal non bene ad caput, uel nauem ad remum secundum
 179   1|        animalia sine capitibus essent uel multae naues quae remis
 180   1|           abscissa nullius est alati, uel remus absconditus nullius
 181   1|     relationibus, ut huic paternitati uel huic filiationi. Si enim,
 182   1|   paternitatem respectu omnium habet, uel in filio habente patrem
 183   1|      dissimili. Neque enim aequalitas uel similitudo uel caetera ad
 184   1|             aequalitas uel similitudo uel caetera ad alias secundum
 185   1|               nullum enim au<g>mentum uel detrimentum aequalitas recipit.
 186   1|              enim in altero augmentum uel detrimentum superabundauerit,
 187   1|          adaequatur. Unde non proprie uel plenus plenior uel planus
 188   1|            proprie uel plenus plenior uel planus planior dici potest.
 189   1|             ad hunc filium hic pater' uel quolibet alio modo, dum
 190   1|          filiatio non essent relatiua,uel quaelibet aliae relationes.
 191   1|              caecus uilentis caecus', uel 'uidens caeci uidens'. Istam
 192   1|       caecitas uisionis est priuatio' uel 'uisio habitus caecitatis',
 193   1|             dicitur ad ipsum," id est uel etiam per adiectiua nomina,
 194   1|           filiationis ex paternitate' uel quolibet alio modo. Sic
 195   1|                albedo adiacet corpori uel informat corpus.~Haec quidem
 196   1|              aut ex auaritia nominis <uel> ex manifestatione scientiae,
 197   1|              est ipsius corrosio, cum uel non aeque impositionemnominis '
 198   1|         aliquid' secundum eum accepit uel praue definitionis sensum
 199   1|             quam uerba pensandus est; uel possumus illud quod dixerat '
 200   1|            per illud quod subiunxit: 'uel quomodolibet aliter',ac
 201   1|              duae sunt, cum uidelicet uel omnium formarum nomen accipitur,
 202   1|     substantiam cum qualitate uoluit, uel earum tantum quae in praedicamento
 203   1|             sit Socrates, non "pater" uel "sedens" respondemus, immo "
 204   1|        respondemus, immo "rationalis" uel "albus" uel quodlibet aliorum
 205   1|               rationalis" uel "albus" uel quodlibet aliorum nominum
 206   1|          aliam earum maneriam habitum uel dispositionem uocauit, aliam
 207   1|             aliam naturalem potentiam uel impotentiam dixit, aliam
 208   1|           aliam passibilem qualitatem uel passionem nominauit, aliam
 209   1|               uirtutes, calor aliquis uel frigus siue etiam color,
 210   1|             siue etiam color, sanitas uel aegritudo atque alia multa.
 211   1|            expelli, ut sunt scientiae uel uirtutes; dispositiones
 212   1|             calor aut frigus, sanitas uel aegritudo, nisi forte quandoque
 213   1|      dispositi sunt ad ea quae habent uel peius uel melius; qui autem
 214   1|              ea quae habent uel peius uel melius; qui autem dispositi
 215   1|              in quibus sunt subiectis uel ex aliis inferuntur atque
 216   1|              innascuntur qualitatibus uel alias inferunt. Inferunt
 217   1|           pallorem in eodem subiecto, uel dulcedo mellis dulcedinem
 218   1|             et passione; utraque enim uel inferens tantum dicitur
 219   1|               inferens tantum dicitur uel illata uel utrumque. Inferens
 220   1|             tantum dicitur uel illata uel utrumque. Inferens autem
 221   1|          accidunt, sicut erubescentia uel timor. Cum autem qualitas
 222   1|         postmodum infirmitas incumbet uel odor aliquis, quamuis ex
 223   1|              quam naturalem potentiam uel impotentiam nominauit, secundum
 224   1|            secundum quas pugillatores uel salubres uel insalubres
 225   1|             pugillatores uel salubres uel insalubres dicimus: "et
 226   1|          secundum naturalem potentiam uel impotentiam dicuntur." Cum
 227   1|           habeat potentiam naturalem, uel facere quidem facile uel
 228   1|              uel facere quidem facile uel nihil pati." Unde etiam
 229   1|               non hic omnes potentias uel impotentias includi, sed
 230   1|            Sunt autem aliae potentiae uel impotentiae quae naturae
 231   1|               homines rationales sunt uel mortales, sed non omnes
 232   1|                sed non omnes salubres uel pugillatores dicuntur; unde
 233   1|               xit, cum scilicet ait: "uel facere quidem facile uel
 234   1|              uel facere quidem facile uel nihil pati." Neque enim
 235   1|            simplici potentia currendi uel pugnandi, (quae etiam fortasse
 236   1|              potentia pugnandi facile uel currendi leuiter. Potentiarum
 237   1|           leuiter. Potentiarum itaque uel impotentiarum huiusmodi
 238   1|               faciendum, ut potentiae uel impotentiae facile pugnandi
 239   1|           impotentiae facile pugnandi uel currendi, aliae non ad patiendum
 240   1|               enim quod ad utilitatem uel dignitatem rei pertinet,
 241   1|               ab hoste <suo> superari uel capi, sed magis impotens,
 242   1|           Nisi autem hoc de utilitate uel dignitate in potentia attendis,
 243   1|           possit non facile infirmari uel non secari, <ac> quod possit
 244   1|               possit facile infirmari uel secari; 'aegrotatiui' quoque
 245   1|             sumpta sunt et in '-bile' uel in '-tiuum' terminationem
 246   1|               Proprie enim ipsa forma uel figura curualis, recta,
 247   1|            curualis, recta, triangula uel quadrata dicitur, et aspera
 248   1|           dicitur, et aspera fortasse uel lenis, rara uel spissa,
 249   1|              fortasse uel lenis, rara uel spissa, et quaecumque subiecta
 250   1|            quo nos ad demonstrationem uel repraesentationem alterius
 251   1|          autem et spisso atque aspero uel leni, ut Aristoteles ostendit,
 252   1|              eo quod ab alia infertur uel aliam infert, ut dulcedo
 253   1|               facili scilicet motione uel difficili, ut ostensum est.
 254   1|               dicuntur, nec ea genere uel specie quoque, differre
 255   1|              cum habitus permanentiam uel mobilitatem dispositionis
 256   1|              uero ex eo quod inferunt uel inferuntur. Ac sicut habitus
 257   1|           qualitatis, ut pugillatores uel palaestrici secundum quasdam
 258   1|            Unde 'magis et minus album uel sanum uel iustum uel grammaticum'
 259   1|              et minus album uel sanum uel iustum uel grammaticum'
 260   1|            album uel sanum uel iustum uel grammaticum' dicimus. Quoniam
 261   1|          sicut 'magis et minus iustum uel sanum' dicimus, ita 'magis
 262   1|               magis et minus iustitia uel sanitas' dicitur. Unde et
 263   1|          quorum nullum proprium uidit uel quia scilicet non solis
 264   1|             dissimiles qui nigredinem uel caeteros colores participant.
 265   1|      dissimile facere concedant, quod uel eis mediantibus similia
 266   1|              aut dissimilia dicantur, uel proprie et statim ex informatione
 267   1|          quoque qualitates inferentes uel illatas quae cito transeunt,
 268   1|         actione, a qua etiam 'tolero' uel 'perfero' uerba sumpta sunt,
 269   1|     sententiam. Unde et sicut 'tolero uel perfero crucem' dicimus,
 270   1|                tale est ac si 'fieri' uel 'agi' proferremus. Sicut
 271   1|           generale nomen est 'facere' uel 'agere', ita quoque passionum
 272   1|        actionibus inferuntur, 'fieri' uel 'agi'.~Sed fortasse opponitur,
 273   1|              sic autem praesentis est uel futuri. Quod praesens est,
 274   1|        naturaliter), ita et generales uel speciales naturas actionum
 275   1|                momentaneis actionibus uel passionibus sumunt.~Sicut
 276   1|             aut quantitatem quamlibet uel qualitatem uel id quoque
 277   1|              quamlibet uel qualitatem uel id quoque quod est in corpore,
 278   1|             corpore, ut manum, pedem; uel circa corpus, ut tunicam
 279   1|              circa corpus, ut tunicam uel anulum; uel secundum continentiam,
 280   1|                ut tunicam uel anulum; uel secundum continentiam, ut
 281   1|      continentiam, ut modius triticum uel lagena uinum; /109/ aut
 282   1|       secundum possessionem, ut domum uel agrum habere dicimur; aut
 283   1|         cohabitationem, ut uxor uirum uel uir uxorem; qui enim dixit '
 284   1|       passiones aliquae in 'calciato' uel 'armato', ut sunt illae
 285   1|           sunt illae a quibus 'armor' uel 'calcior' passiua sumpta
 286   1|             secundum quas arma habere uel calciamenta dicimur; qui
 287   1|              insunt. Neque enim armis uel calciamentis induti dicimur,
 288   1|              postquam nos armauerimus uel calciauerimus.~'Habitus'
 289   1|             praedicamenta transtulit, uel alicui fortasse philosophorum
 290   1|         supraposita exempla de armato uel calciato, facilius fortasse
 291   1|      recipiamus; non enim 'album esse uel nigrum esse habere' dici
 292   2|          magis secundum consuetudinem uel aliquam earum ad se habitudinem.
 293   2|          reminiscimur, aut cum patrem uel filium alicuius uidemus,
 294   2|       determinationem, ut 'rationale' uel 'homo', cum subiectas nominant
 295   2|        intellectus per uocem prolatam uel animo audientis constituitur
 296   2|           etiam secundum adhaerentiam uel comitationem demonstratio,
 297   2|       quodammodo demonstrare dicitur, uel latratus canis ipsius iram,
 298   2|             corpus ipsum a 'colorato' uel 'albo'; neque enim /113/
 299   2|             quantum informatum colore uel albedine. Habet tamen et
 300   2|          quoque hominem ab 'animali', uel Socratem ab 'homine', uel
 301   2|             uel Socratem ab 'homine', uel subiectum corpus ab 'albo'
 302   2|            subiectum corpus ab 'albo' uel 'colorato'; nec solum ex
 303   2|             secundario a uerbo actiuo uel passiuo, <non> principaliter,
 304   2|            quoque indiuiduum a specie uel genere, siue speciem a genere
 305   2|         habiles sunt ad significandum uel ex natura uel ex impositione
 306   2|           significandum uel ex natura uel ex impositione significatiuae
 307   2|              significatiua, ut 'homo' uel 'currit'; oratio autem dictionum
 308   2|     consentiat. Neque enim 'magister' uel 'domus' composita dicimus, (
 309   2|          dicens: "at unum de pluribus uel plura de uno" etc.-, adiecit
 310   2|    compositione oppositio in adiecto, uel in eo quod alterum cui adiunctum
 311   2|               sumptum, oppositum est, uel in eo quod adiectiuum quod
 312   2|             ut dicamus 'animal-homo', uel ex duobus adiectiuis, tamquam
 313   2|             Neque enim pro uno nomine uel 'Animal-homo' uel 'albus-crispus'
 314   2|              nomine uel 'Animal-homo' uel 'albus-crispus' utimur,
 315   2|              quemadmodum 'homo-albus' uel 'animal-rationale'; unde
 316   2|             dicamus 'homo rationalis' uel 'animal sensibile', secundum
 317   2|            habere dicuntur, ut nomina uel uerba, aliae incertam, ut
 318   2|            incertam, ut coniunctiones uel (prae)positiones. /118/~
 319   2|               se dictae coniunctiones uel praepositiones aliquam significationem
 320   2|           appellarentur quam litterae uel syllabae, quae coniunctae
 321   2|        significatio uidetur. Nam 'et' uel 'de' <per> se prolata ad
 322   2|             sunt quam pro appositione uel coniunctione ad alia. At
 323   2|         dicitur: "sed erit affirmatio uel negatio, si quid addatur,
 324   2|          hominis' nomen affirmationem uel negationem reddet uel aliquam
 325   2|   affirmationem uel negationem reddet uel aliquam orationem; quippe
 326   2|               ut cum dico 'de homine' uel 'pro homine', quasdam proprietates
 327   2|        designant, in eo scilicet quod uel de eo aliquid uel pro eo
 328   2|       scilicet quod uel de eo aliquid uel pro eo est, tamquam inde
 329   2|             eo imperfecta seu ambigua uel suspensiua dicitur quod
 330   2|                alioquin coniunctiones uel praepositiones excludi nequeunt,
 331   2|              solet uocare nomina quae uel infinita sunt, ut 'non-homo',
 332   2|         infinita sunt, ut 'non-homo', uel obliqua, ut 'hominis', sed
 333   2|              placitum, sicut et uerba uel orationes, dicuntur, quod
 334   2|               designatiua, ut 'annus' uel 'annuus', siue etiam aduerbia
 335   2|               non? Sicut enim 'curro' uel 'currens' cursum circa personam
 336   2| praesentialiter. Non enim quia fuerit uel inerit, uiuum dicitur, sed
 337   2|           uerborum dixit, ut 'curret' uel 'currebat', uel infinita
 338   2|               curret' uel 'currebat', uel infinita uerba, ut 'non
 339   2|       infinita uerba, ut 'non currit' uel 'non currens'. Quod itaque
 340   2|     inhaerentem significat, non tamen uel adiacere uel inhaerere proponit,
 341   2|                non tamen uel adiacere uel inhaerere proponit, sicut
 342   2|            erat, nulla fit de persona uel in nomine uel in participio
 343   2|              de persona uel in nomine uel in participio mentio. Sic
 344   2|         generibus iunguntur: non enim uel 'mulier albus' uel 'uir
 345   2|               enim uel 'mulier albus' uel 'uir alba' dicimus. Patet
 346   2|             cum ad diuersum genus sit uel casum; non autem significationis
 347   2|          eamdem exigit constructionem uel in nominibus uel in uerbis.
 348   2|       constructionem uel in nominibus uel in uerbis. Cum enim 'comedere'
 349   2|   demonstrationem <discretio> generum uel casuum necessaria non uidetur,
 350   2|              Periermeniarum: "Catonis uel Catoni et quaecumque talia
 351   2|             eo diferre quod cum 'est' uel 'fuit' uel 'erit' ei adiuncta
 352   2|             quod cum 'est' uel 'fuit' uel 'erit' ei adiuncta neque
 353   2|          uidelicet dicitur: 'Cato est uel fuit uel erit'. Atque haec
 354   2|           dicitur: 'Cato est uel fuit uel erit'. Atque haec quidem
 355   2|            similiter in quolibet est, uel quod est, uel quod non est,"
 356   2|           quolibet est, uel quod est, uel quod non est," ut 'non-homo,
 357   2|              dicitur, ita et chimaera uel hircoceruus, quae nulla
 358   2|            autem multae compositionis uel inuentionis nominum causae,
 359   2|                  Licet enim non omnes uel soli sint stolidi, hic tamen
 360   2|          uerbum dico; similiter autem uel curret uel currebat non
 361   2|            similiter autem uel curret uel currebat non uerbum est,
 362   2|             quae de subiecto dicuntur uel in subiecto sunt." In quo
 363   2|          uerbum cum officio copulandi uel ea quae tantum dicuntur
 364   2|             ut 'homo' et 'rationale', uel ea etiam quae sunt in subiecto,
 365   2|          dicitur' 'homo est Socrates' uel 'hoc album'), ideo factum
 366   2|              insunt. Omnia enim uerba uel actionem uel passionem principaliter
 367   2|               enim uerba uel actionem uel passionem principaliter
 368   2|             ut eorum quae de subiecto uel in subiecto'; prima quidem
 369   2|             in eo supposuit, quod ait uel esse tantum in subiecto
 370   2|               in subiecto et non dici uel etiam dici de subiecto.
 371   2|            Sicut enim 'esse currentem uel fuisse uel fore' dicimus,
 372   2|             esse currentem uel fuisse uel fore' dicimus, sic 'esse
 373   2|           immo ex adiacentiae actione uel passione, ut 'curro', 'amo'
 374   2|           passione, ut 'curro', 'amo' uel 'amor', solas proprietates
 375   2|                curro'. 'Curro' itaque uel alia uerba quaecumque ex
 376   2|              ergo per 'currit' uerbum uel persona cursum suscipiens
 377   2|             cursum habet, praedicari, uel ipse cursus adiacentia<m>
 378   2|               ut scilicet substantiam uel qualitatem uel hominem,
 379   2|            substantiam uel qualitatem uel hominem, sicut 'esse currentem',
 380   2|              quae adiacentem actionem uel passionem subiectis personis
 381   2|             et modis sine casu agendi uel patiendi significatiua,
 382   2|        actionem aliquam ut adiacentem uel cursum uel aliam oportet
 383   2|              ut adiacentem uel cursum uel aliam oportet intelligi
 384   2|            Socrates est', ipsum amare uel amari uel aliquam aliam
 385   2|                 ipsum amare uel amari uel aliquam aliam actionem aut
 386   2|            quae actiones in 'iacendo' uel 'uiuendo' intelligantur
 387   2|            inferentis. Oportet itaque uel 'haberi' significatione
 388   2|             forma aliqua rel actionis uel passionis, non uidetur '
 389   2|            seruat. Illud enim omnibus uel nominibus uel pronominibus
 390   2|            enim omnibus uel nominibus uel pronominibus uel participiis
 391   2|            nominibus uel pronominibus uel participiis uel definitionibus
 392   2|          pronominibus uel participiis uel definitionibus praedicatis
 393   2|        concedunt coniungi. Neque enim uel 'ego nuncupor ego uel currens
 394   2|            enim uel 'ego nuncupor ego uel currens uel homo albus'
 395   2|              nuncupor ego uel currens uel homo albus' dicunt, sed
 396   2|               chimaera est opinabilis uel non existens'. Nec mirum,
 397   2|            per poema quod composuit', uel 'chimaera est opinabilis', '
 398   2|             dicitur: 'Petrus est homo uel albus'. Nec quidem quantum
 399   2|               chimaera est opinabilis uel non existens', chimaera
 400   2|          chimaera est /138/ chimaera' uel 'opponitur ut homini uel
 401   2|              uel 'opponitur ut homini uel alicui alii'. Sed quid talis
 402   2|               cum dicitur: 'est homo' uel 'est opinabile' uel 'est
 403   2|             homo' uel 'est opinabile' uel 'est album' pro uno uerbo '
 404   2|              uno uerbo 'esse hominem' uel 'esse album' uel 'esse opinabile'
 405   2|             hominem' uel 'esse album' uel 'esse opinabile' intelligamus.
 406   2|           dicitur: 'Socrates ambulat' uel 'est ambulans', ita conuertitur: '
 407   2|    conuertitur: 'quoddam quod ambulat uel est ambulans, est Socrates',
 408   2|            quod fuit senex, est puer' uel 'nullum quod erit puer,
 409   2|              sedens  quare est corpus~uel ita:~ omne quod erit sedens,
 410   2|          animal  quare non erit lapis~uel ita:~ omnis homo morietur
 411   2|           quod multa componimus uerba uel substantiua, ut 'esse hominem',
 412   2|       substantiua, ut 'esse hominem', uel ab aliis quam ab actionibus
 413   2|              aliis quam ab actionibus uel passionibus sumpta, ut '
 414   2|                 erit omnis affirmatio uel ex nomine et uerbo uel infinito
 415   2|     affirmatio uel ex nomine et uerbo uel infinito nomine et uerbo,"
 416   2|           oratio, non est necessarium uel omne <non> album hominem
 417   2|          album hominem esse non album uel hominem esse, quippe albus
 418   3|               summatim designata sunt uel penitus omissa, labor noster
 419   3|            Dispensatore, non pauciora uel minora me praestiturum eloquentiae
 420   3|         habent singula, sed non earum uel litterae uel syllabae; potest
 421   3|            sed non earum uel litterae uel syllabae; potest autem et
 422   3|             aduerbio seu coniunctioni uel alicui casui quem regere
 423   3|               transpositio litterarum uel syllabarum significationem
 424   3|           coniunctio remota ueritatem uel intellectuum uel orationis
 425   3|            ueritatem uel intellectuum uel orationis destruat, ut si
 426   3|        oratione recipiat: 'ego uidet' uel 'ego uideo equus', quibus
 427   3|          sensum, ut haec: 'homo dedit uel dabit'. Quis enim homo,
 428   3|               dabit'. Quis enim homo, uel quid, uel cui, uel quando,
 429   3|             Quis enim homo, uel quid, uel cui, uel quando, uel ubi,
 430   3|              homo, uel quid, uel cui, uel quando, uel ubi, uel quare
 431   3|            quid, uel cui, uel quando, uel ubi, uel quare dederit,
 432   3|             cui, uel quando, uel ubi, uel quare dederit, indeterminatum
 433   3|            insuper inhaerentia cursus uel albedinis ad hominem in
 434   3|           exprimitur. Cum enim cursum uel albedinem circa hominem
 435   3|           circa hominem per 'currens' uel 'album' determinamus, quamdam
 436   3|           adiacentem homini albedinem uel cursum determinemus, nisi
 437   3|               ei cohaerentem actionem uel passionem significat, uerum
 438   3|               enim dico: 'ueni ad me' uel 'utinam uenires ad me',
 439   3|          propono secundum iussum meum uel desiderium meum, in eo scilicet
 440   3|               ut uenire ei cohaereat, uel desidero, id est ut ipse
 441   3|         fuisti hic; quare uidisti eum~uel ita:~ Sed non uidisti; quare
 442   3|            uerum est Socratem currere uel possibile'; tale est enim
 443   3|             ac si dicamus: 'uerum est uel possibile quod Socrates
 444   3|        propositionis in eo quod uerum uel falsum monstrat, uidetur
 445   3|       proponit Socratem currere, quod uel falsum uel uerum <significat>,
 446   3|              currere, quod uel falsum uel uerum <significat>, sic
 447   3|              applicetur, sicut 'homo' uel 'homo albus' homini. Non
 448   3|                est' uerbum aliquid ei uel ipsum alicui coniungeretur,
 449   3|               haec quidem de perfecta uel imperfecta orationum sententia
 450   3|            enuntiat aliquid de aliquo uel aliquid ab aliquo, ut sunt
 451   3|               praedicatum de subiecto uel negant, hoc modo: 'Socrates
 452   3|             modo: 'Socrates est homo, uel non est homo'. Interrogatiua
 453   3|          interrogamus hoc modo: 'quis uel qualis uel quid est Socrates?'
 454   3|            hoc modo: 'quis uel qualis uel quid est Socrates?' Deprecatiua
 455   3|                 festinet amica', hanc uel imperatiuam uel deprecatiuam
 456   3|          amica', hanc uel imperatiuam uel deprecatiuam uel desideratiuam
 457   3|          imperatiuam uel deprecatiuam uel desideratiuam secundum uarios
 458   3|             pertinet, quae sola uerum uel falsum continet, quorum
 459   3|           utrum omnis homo est animal uel non omnis homo est animal'--, /
 460   3|           proferunt, artis intentioni uel negotio non sunt ascribendae,
 461   3|              enim omnes propositiones uel affirmatiuae uel negatiuae
 462   3|        propositiones uel affirmatiuae uel negatiuae ac solae, ita
 463   3|             ac solae, ita etiam uerae uel falsae. Atque haec quidem
 464   3|              potest. Cum enim 'uerum' uel 'falsum' triplicem habeat
 465   3|            dicimus 'intellectus uerus uel falsus', hoc est 'habitus
 466   3|          habitus de eo quod in re est uel non est', quos quidem intellectus
 467   3|           dicitur: 'Socrates est homo uel non est homo', id audiens
 468   3|          etiam nomina existentiae rei uel non-existentiae de quibus
 469   3|            uerum est Socratem currere uel falsum', id est: 'ita est
 470   3|              re quod Socrates currit, uel non est in re'. Neque enim
 471   3|          uerum est Socratem currere', uel de ista uoce quae est 'Socrates', '
 472   3|                sed imperfecta oratio, uel de intellectu ipsius, cum
 473   3|              dicimus 'propositio uera uel falsa', id est 'uerum uel
 474   3|             uel falsa', id est 'uerum uel falsum intellectum generans',
 475   3|           proponens id quod in re est uel quod in re non est'. Sicut
 476   3|               omnis homo est animatus uel corpus uel substantia',
 477   3|               est animatus uel corpus uel substantia', uel 'quidam
 478   3|               corpus uel substantia', uel 'quidam homo est animal',
 479   3|              quidam homo est animal', uel econuerso, uel fortasse '
 480   3|               animal', uel econuerso, uel fortasse 'quidam homo non
 481   3|             quidam homo non est lapis uel non est lignum uel color',
 482   3|              lapis uel non est lignum uel color', et multa alia consequuntur,
 483   3|              sit animal quin inde sit uel corpus uel substantia etc.,
 484   3|              quin inde sit uel corpus uel substantia etc., potest
 485   3|           corporis simpliciter accipi uel substantiae. Amplius: cum
 486   3|           asinus, Socrates est animal uel quoddam animal est asinus~
 487   3|               est', nec quicquam ueri uel falsi in ea existit. Amplius:
 488   3|               contingat ac ueram esse uel falsam alia omnino tacita.
 489   3|              locutio, cum nihil illis uel attribuatur uel ab eis remoueatur.
 490   3|           nihil illis uel attribuatur uel ab eis remoueatur. Neque
 491   3|             aliquid de eis affirmetur uel negetur, sed nec etiam nomina
 492   3|         exponi sic: significans uerum uel falsum, id est dicens illud
 493   3|           dicens illud quod est in re uel quod non est in re, et in
 494   3|          exponimus: significans uerum uel falsum, hoc est generans
 495   3|               de quibus agitur, uerum uel falsum intellectum, tunc
 496   3|             Qui enim dicit: 'diescit' uel 'pugnatur', id<em> proponit
 497   3|         proponit ac si diceret: 'dies uel /157/ pugna fit'. Primae
 498   3|            personae uerba, ut 'pugno' uel 'pugnas', quorum persona,
 499   3|              dicit: 'homo est animal' uel 'homo non est lapis'. Ac
 500   3|              modo: 'Socrates est homo uel non est lapis'. Neque enim