Pars

 1   1|             rei uel ulla ab inuicem diuisio. Ut bipunctalem quoque et
 2   2|            proprias significationes diuisio fit, quotiens una uox multa
 3   2|            proprias significationes diuisio fit" etc.; propriae namque
 4   3|   propositionis uniuersalis secunda diuisio, ut in propositione 'omnis
 5   3|      proprietas quandoque deficiat, diuisio sensus numquam deest; semper
 6   3|             propositiones huiusmodi diuisio comprehendit, uerum etiam
 7   4|           Est autem horum huiusmodi diuisio. Locorum substantiam consequentium
 8   4|      ostendere uidetur quod si haec diuisio: differentia alia diuisibilis,
 9   4|             supraposita oppositorum diuisio. Haec quoque /387/ eorum
10   4|     habitudo. "Omnis autem, inquit, diuisio uel negatione fit uel partitione";
11   4|          negationem fit. Haec autem diuisio tunc tantum proprie proponi
12   4|         sint, breuiter locorum mihi diuisio commemoranda est, ut nihil
13   4|           talis quam idem supposuit diuisio: "argumentorum, inquit,
14   4|           supraposita definitio seu diuisio est accipienda, ac sicut
15   7|             nominis huius quod est 'diuisio'. Primo quidem et proprie
16   7|             Primo quidem et proprie diuisio dicta est oratio in qua
17   7|             Vocis autem multiplicis diuisio secundum significationes
18   7| insequentibus apparebit. Est etiam 'diuisio' nomen tam diuisi quam diuidentium.
19   7|           sequentibus monstrabimus. Diuisio quoque dicitur ipsa partium
20   7|            ait: "fieret autem omnis diuisio omnisque definitio duobus
21   7|          tractandum est.~Fit igitur diuisio generis in species, quotiens
22   7|          inanimatum.~Vocis autem ea diuisio dicitur, quando uocis multiplicis
23   7|          Vocis autem secundum modos diuisio ita perficitur: 'infinitum
24   7|            in subiecta hoc modo fit diuisio: 'album aliud animatum corpus,
25   7|           enim aliter fit huiusmodi diuisio, nisi eidem diuisum et diuidentia
26   7|            GENERIS~Ac prior generis diuisio occurrat, quam priorem inter
27   7|       diuiditur. Unde Boethio teste diuisio generis ita describitur:
28   7|         haec subiecti in accidentia diuisio erit, non generis in species
29   7|       quattuor oppositiones generis diuisio proponitur, cum uidelicet
30   7|           perquirere, <cum> dicitur diuisio generis fieri per differentias
31   7|     Alioquin subiecti in accidentia diuisio dici posset secundum ipsius
32   7|     differentias diuideretur, omnis diuisio generis, sicut Boethio placuit,
33   7|          nomina si haberemus, omnis diuisio generis semper in duas species
34   7|           sunt; horum autem totorum diuisio non ita eodem casu, id est
35   7|           nominatiuo, profertur quo diuisio uniuersalis. Quod quidem
36   7|            diuidi dicunt, quasi sit diuisio uniuersalis totius, secundum
37   7|         esse contingit. Sicut autem diuisio generis non per quaslibet
38   7|           sed per proximas, sic nec diuisio totius per quaslibet partes
39   7|    comprehendatur.~Fit etiam totius diuisio secundum formam, ut cum
40   7| rationalitatem. Fit autem huiusmodi diuisio hoc modo: 'animae alia potentia
41   7|        asserunt, sicut est Phoenix, diuisio huiusmodi rectius fiat considerandum
42   7|            generis esset in species diuisio --, ac si ita diceremus:
43   7|       animal.~Habet autem huiusmodi diuisio, ut ait Boethius, aliquid
44   7|  praecognitae. Et habet quoque haec diuisio totius differentiam a diuisionibus
45   7|          sint.~Nunc autem ea restat diuisio quam in materiam simul et /
46   7|          SIGNIFICATIONES~Cum igitur diuisio nonnisi inter plura fieri
47   7|           huiusmodi significationem diuisio uocis in significationes
48   7|           cum ex finito et infinito diuisio generis componitur, prius
49   7|             his egisse. Aliter enim diuisio accidentis uel in subiecta
50   7|      monstramus; unde potius totius diuisio quam uocis esse uidetur,
51   7|             Sed frustra. Neque enim diuisio ex uocabulis quibus iungitur,
52   7|         appellamus.~Non autem solum diuisio uocis in significationes
53   7|         idem sensus. Unde nec uocis diuisio proprie uidetur, cum in
54   7|           in significationes fieret diuisio, non in modos, nec, ut diximus,
55   7|    aspiciens, eo uidelicet quod ita diuisio huiusmodi componatur ut
56   7|           designatur. Unde et uocis diuisio proprie uidetur, in qua
57   7|            non est attendenda rerum diuisio, sed uocabuli secundum modos
58   7|     quodammodo innuimus.~Haec autem diuisio diuidentium oppositionem
59   7|       totius diuisione, quod totius diuisio secundum quantitatem fit,
60   7|         queunt. Uncle recte generis diuisio secundum qualitatem fieri
61   7|             differentiis completur. Diuisio uero totius, integri scilicet,
62   7|         nomen participant. Amplius: diuisio generis, quae rei naturam <
63   7|             omnes esse, uocis autem diuisio ad consuetudinem, sicut
64   7| consuetudinem et positionem hominum diuisio uocis pertinere recte uidetur,
65   7|    significationibus. Et fit quidem diuisio totius in partes, <uocis>
66   7|            cum prima sit et secunda diuisio, id est accidentis in accidentia.
67   7|          aut accidentis in subiecta diuisio, cum uidelicet proprium
68   7|           Sed utrum omnis huiusmodi diuisio reciprocari uere possit
69   7|           comitantur.~Differt autem diuisio subiecti in accidentia ab
70   7|           tardior intellectus fiet. Diuisio uero, sicut et definitio,
71   7|          homo'. /580/ Diminuta uero diuisio esset si quid sub diuiso
72   7|            aut formas. Omnis quidem diuisio rerum diuersitatem ostendit,
73   7|     conuenientiam ponit. Sicut enim diuisio eiusdem per plura id quod
74   7|         alii in Africa'. Haec etiam diuisio: 'rationale aliud mortale,
75   7|            Amplius: aequiuocationis diuisio per definitionem cognoscitur.