Pars

1001   5|             dicit: 'Socrates sedet'. Et secundum quidem huiusmodi determinationem
1002   5|          diximus, unum aut aliud reduci secundum disiunctionem oporteat,
1003   5|               quaero de priori utrum ad secundum uel ad tertium uel ad utrumque
1004   5|             referatur. Quodsi primum ad secundum per se uel ad tertium per
1005   5|            uidetur, ueluti si primum ad secundum habeat disiunctionem, tertium
1006   5|                 tertium, [uel] ad quid <secundum>? Neque unum per se potest
1007   5|             poni. Amplius: si primum ad secundum per se uel ad tertium per
1008   5|               intelligi inter primum et secundum quae nullam habebit probabilitatem,
1009   5|      supponeretur.~Unde mihi non aliter secundum coniunctae suae resolutionem
1010   5|  propositionibus, sicut in categoricis, secundum transpositionem terminorum
1011   5|         subiecta praedicatum faciebamus secundum contrapositionem, ut uidelicet
1012   5|              finitum et infinitum, quae secundum affirmationem et negationem
1013   5|            Contrapositionem uero rectam secundum affirmationem et negationem
1014   5|            eorum enim quae conuertuntur secundum quod est esse consequentiam,
1015   5|                 quaecumque conuertuntur secundum quod est esse consequentiam.
1016   5|                  consequentiae, inquit, secundum ordinem fiunt ita ponentibus:
1017   6|              multi pro ueris recipiunt, secundum quos indoneae syllogismis
1018   6|       propositae consequentiae ueniunt, secundum naturam inferentiae antecedentis
1019   6|       consequenti destruitur antecedens~Secundum has igitur duas regulas
1020   6|               ordo namque syllogismorum secundum ordinem pensatur propositionum:~
1021   6|          non-homo', nihil ad antecedens secundum complexionis naturam, sed
1022   6|      complexionis naturam, sed fortasse secundum terminorum proprietatem,
1023   6|               lege complexionis, dicit; secundum quod ex tertia propositione
1024   6|          syllogismos dicit, duos quidem secundum complexionis syllogismi
1025   6|               necessario de consequenti secundum formam syllogismi concluditur.~
1026   6|                  sed est a', nihil ad b secundum, inquam, formam syllogismi,
1027   6|                 Talis autem regula erit secundum uim antecedentis quae propositarum
1028   6|       proponitur, prima est propositio, secundum id scilicet quod ad unam
1029   6|               est a~Ex his itaque nihil secundum formam syllogismi concluditur.
1030   7|               autem multiplicis diuisio secundum significationes fit, ut
1031   7|                 omnium diuisionum alias secundum se, alias secundum accidens
1032   7|                alias secundum se, alias secundum accidens esse dixit.~  DIVISIONUM
1033   7|            DIVISIONUM DIVISIO~Quae uero secundum se dicuntur, hoc modo subdiuidit,
1034   7|            perquirit; earum quoque quas secundum accidens esse uoluit, tres
1035   7|               uidemus, tres quidem quas secundum se esse dixit, tres uero
1036   7|                se esse dixit, tres uero secundum accidens. Secundum se autem
1037   7|                 uero secundum accidens. Secundum se autem istas dici arbitror
1038   7|             utroque. Quod itaque dixit 'secundum se', tale est ac si accidens
1039   7|             excluderet sic: hoc est non secundum accidens. Sic quoque Porphyrius,
1040   7|                 nihil aliud in eo quod 'secundum se' dixit intellexisse dicitur,
1041   7|          diuisiones per se, hoc est non secundum accidens, fiunt in quibus
1042   7|              haberi potest. Vocis autem secundum modos diuisio ita perficitur: '
1043   7|                 infinitum aliud dicitur secundum tempus, aliud secundum numerum,
1044   7|          dicitur secundum tempus, aliud secundum numerum, aliud secundum
1045   7|                 secundum numerum, aliud secundum mensuram'. Secundum tempus
1046   7|               aliud secundum mensuram'. Secundum tempus quidem dicimus <Deum>
1047   7|                 supernae uitae terminus secundum tempus inueniri non potest.
1048   7|            dicere possumus. Idem quoque secundum mensuram suae magnitudinis,
1049   7|               arena uero maris infinita secundum multitudinem sui dicitur.
1050   7|                inueniri non potest siue secundum magnitudinem siue secundum
1051   7|              secundum magnitudinem siue secundum multitudinem siue secundum
1052   7|              secundum multitudinem siue secundum tempus; unde hanc uocem
1053   7|                tribus diuisionibus quae secundum se dicuntur, ad alias tres
1054   7|             alias tres transeamus, quas secundum accidens idem uocauit. Hae
1055   7|                priorem inter diuisiones secundum se computauimus. Genus igitur
1056   7|              demonstratur. Recte igitur secundum modum significandi definitio
1057   7|                affine est quam negatio, secundum id <scilicet> quod qualitatem
1058   7|             idem et pater sit et filius secundum diuersos. Aut etiam si contingat
1059   7|          accidentia diuisio dici posset secundum ipsius sententiam, qui differentias
1060   7|           Volebat enim omnem diuisionem secundum se iuxta auctoritatis propositam
1061   7|                annumeratione diuisionum secundum se non sint comprehensae
1062   7|        specierum, sed non his quae sunt secundum accidens."~Si quis autem
1063   7|                in species diuidi dixit, secundum eam dictum est sententiam
1064   7|              est. Haec autem specierum, secundum id[em] quod genus est relatiui
1065   7|                  Amplius manifestum est secundum hanc relationem una inferiorum
1066   7|               in partes tractemus, quae secundum obtinebat locum inter diuisiones
1067   7|        obtinebat locum inter diuisiones secundum se; 'totum' autem aliud
1068   7|                 se; 'totum' autem aliud secundum substantiam, aliud secundum
1069   7|             secundum substantiam, aliud secundum formam, aliud secundum utrumque
1070   7|            aliud secundum formam, aliud secundum utrumque dicitur. Totum
1071   7|           utrumque dicitur. Totum autem secundum substantiam aliud secundum
1072   7|              secundum substantiam aliud secundum comprehensionem quantitatis,
1073   7|                 dicitur integrum, aliud secundum diffusionem communis essentiae,
1074   7|              ille'. Quorum quidem totum secundum substantiam ipsa recte dicitur,
1075   7|               consideremus, ideo factum secundum pluralitatem suam arbitror
1076   7|                  ut et Boethius uoluit, secundum unamquamque diuisionem duae
1077   7|                 ille'. In quibus quidem secundum constructionem diuisionis
1078   7|             diuisio uniuersalis totius, secundum id scilicet quod pars lineae
1079   7|            pluralitas, non aliqua rerum secundum eamdem substantiam compositio.
1080   7|             uocari conueniat; alii enim secundum constitutionem, alii secundum
1081   7|           secundum constitutionem, alii secundum destructionem has considerant.
1082   7|                Qui uero principalitatem secundum destructionem considerant,
1083   7|            omnia illa quae prius erant, secundum quantitatem esse contingit,
1084   7|            quamlibet principalem partem secundum aliquam diuisionem possumus
1085   7|                pedem qui nullius partis secundum hanc diuisionem pars inuenitur.
1086   7|             inuenitur. Contingit itaque secundum diuersos constitutionis
1087   7|         utrumque habere.~Illi autem qui secundum totius destructionem in
1088   7|       constituta fuerat ex partibus, et secundum omnium partium compositionem
1089   7|            domus existat, nisi scilicet secundum compositionem quae in dispositione
1090   7|               est intercipi. Unde omnes secundum destructionem principales
1091   7|               constat et hi duo lapides secundum totius naturam comprobantur.
1092   7|                 partes et principales'; secundum hoc enim quod prius sequebantur,
1093   7|             totum tantum accipiebantur; secundum autem hoc quod antecedunt
1094   7|                consequentiae constantia secundum /552/ eorum rationem oportet
1095   7|               diuersa tempora uidebitur secundum augmenta corporis sui uel
1096   7|                 contingit, non possumus secundum omnes partes simul accipere;
1097   7|             sibi succedant, unde tantum secundum partium ipsarum existentiam
1098   7|               singulis horis diceremus, secundum id scilicet quod multae
1099   7|     succedentibus circa idem subiectum, secundum id scilicet quod ipsum spatio
1100   7|                Occidentem sol perficit, secundum quem quidem cursum solis
1101   7|              philosophos de eis egisse, secundum hoc scilicet quod ea quae
1102   7|             itaque in re tota non sunt, secundum tamen eorum considerationem
1103   7|                Fit etiam totius diuisio secundum formam, ut cum animam tribus
1104   7|                 quae est uegetabilitas, secundum quam crescunt; in animalibus
1105   7|                 corporis esse dicantur, secundum id scilicet quod eorum instrumenta,
1106   7|            qualitatem esse necesse sit, secundum id scilicet quod omnes potentias
1107   7|            exerxitio potentiarum animae secundum sensuum qualitatem, quibus
1108   7|              compositio fit materialis, secundum quantitatem essentiae; haec
1109   7|        quantitatem essentiae; haec uero secundum susceptionem et informationem
1110   7|             alienissimum recte uidetur, secundum quod duas in singulis hominibus
1111   7|           creentur, et hae quidem solae secundum ipsius quoque sententiam
1112   7|              differentias esse definit, secundum quas ipsa genera quae ab
1113   7|            posita fuit inter diuisiones secundum se; huius autem, ut Boethius
1114   7|                 per significationes uel secundum modos significandi diuiditur.
1115   7|              impositum, solet accipi et secundum quidem primam et propriam
1116   7|                in 'homine' intelligimus secundum uocabuli nominationem, non
1117   7|              uocabuli nominationem, non secundum uocis intelligentiam. Neque
1118   7|             quoque 'significatio' large secundum scilicet quamlibet impositionem
1119   7|               sicut species indiuiduum. Secundum autem huiusmodi significationem
1120   7|      significationes non accipitur, sed secundum superiorem quam propriam
1121   7|             multa signiÞcat ut multorum secundum conuenientiam suam intelligentiam
1122   7|                 quod aequiuoce acceptum secundum tres suas impositiones tres
1123   7|               res illae nominantur quae secundum diuersa nomina eamdem tenent
1124   7|                  ratio uero substantiae secundum nomen ipsum diuersa est."~
1125   7|           uidelicet illam quae data est secundum rei substantiam quam eam
1126   7|      substantiam quam eam quae data est secundum aliquam accidentalem proprietatem
1127   7|               proprietatem tam eam quae secundum communem causa<m> est attributa,
1128   7|               omnibus quidem corporibus secundum corporis substantialem naturam
1129   7|            substantia corporea' et alia secundum accidentalem coloris qualitatem
1130   7|                quorum nulla potest esse secundum idem substantiale esse --
1131   7|                 fortasse 'ens' et 'res' secundum id quod unam habuerunt ad
1132   7|              impositionis habent causam secundum designationem primae substantiae
1133   7|                quantitas' etc., non est secundum nomen, cum ens, ut dictum
1134   7|              Socrate aequiuoce dicitur, secundum id scilicet quod uel est
1135   7|          Boethius docet, ut in his quae secundum significantiam diuiduntur,
1136   7|           amplexam, aequiuocum dicatur, secundum diuersarum proprietatum
1137   7|       proprietates quas aeque designat, secundum quas et ipse uocis diuisionem
1138   7|                  hoc forte' aequiuocum, secundum id scilicet quod 'Socrates'
1139   7|            Socrates' quasi diuersae res secundum diuersas impositiones eius
1140   7|                  diuersam scilicet esse secundum nomen rationem substantiae,
1141   7|              ostendit cum diuersam esse secundum nomen rationem substantiae
1142   7|                 positorum diuersae sunt secundum species differentiae," id
1143   7|                 Quod autem definitionem secundum nomen eamdem negauit, non
1144   7|              generalissimo. Cum igitur 'secundum nomen' apposuit, non omnino
1145   7|       substantiae separauit, sed tantum secundum illud nomen eamdem esse
1146   7|              nomen eamdem esse negauit. Secundum nomen autem omnes illae
1147   7|           quaecumque proprietatem uocis secundum impositionem eius exprimunt,
1148   7|                quidem definitiones quae secundum nomen datae sunt, ad ipsum
1149   7|                  Sed non ita illae quae secundum actum rei determinant, non
1150   7|              actum rei determinant, non secundum nominis impositionem ipsius
1151   7|          aperiunt, ut cum rem quamlibet secundum accidentium suorum informationem
1152   7|        conueniat Socrati, tamen non est secundum nomen composita, cum in
1153   7|            proprium per diuersa tempora secundum uariationem accidentium
1154   7|               retine<re>t, cum diuersas secundum se definitiones haberet.~
1155   7|                 autem definitiones quae secundum nomen datae non sunt, nec
1156   7|                 rationalis mortalis --, secundum id quod notior est et ex
1157   7|                recte uidetur aperire et secundum nomen ipsum esse composita,
1158   7|                 aggregauit.~Ac fortasse secundum id quod uniuocationis proprietatem
1159   7|                 tunc dicimus quaecumque secundum idem nomen eamdem habent
1160   7|      non-hominis'; aequiuoca autem quae secundum idem nomen non eamdem habent
1161   7|                 habent definitionem; et secundum quidem hanc aequiuocorum
1162   7|                tenderemus. Omnia namque secundum ipsum accidentia aequiuoce
1163   7|            totius.~Sed si 'canis' nomen secundum hanc uniuocorum acceptionem
1164   7|                 esse, eo uidelicet quod secundum se definitionem unam non
1165   7|              non esse unam definitionem secundum nominis impositionem. Si
1166   7|                designandas, tres tantum secundum nomen inueniemus definitiones.
1167   7|              Alioquin uniuocum esset et secundum nomen definitio data. Tres
1168   7|            Neque enim, ut ostensum est, secundum inuentionem suam 'canis'
1169   7|               significationes contingit secundum aequiuocationem nominis,
1170   7|    aequiuocationem nominis, uerum etiam secundum multiplicitatem orationis,
1171   7|                infinitum, inquit, aliud secundum mensuram, aliud secundum
1172   7|                secundum mensuram, aliud secundum multitudinem, aliud secundum
1173   7|            secundum multitudinem, aliud secundum tempus," cuius quidem diuisionis
1174   7|              hoc autem minime; una enim secundum hoc nomen 'infinitum' definitio:
1175   7|                 inueniri non possit aut secundum mensuram aut in quantitate
1176   7|                in quantitate terrae aut secundum similitudinem partium siue
1177   7|                totius siue generis, aut secundum temporis diuturnitatem,
1178   7|              quamlibet esse dicimus aut secundum mensuram aut secundum multitudinem
1179   7|               aut secundum mensuram aut secundum multitudinem etc.; uocis
1180   7|             rerum diuisio, sed uocabuli secundum modos distributio. Sed assensum
1181   7|                 potest, ut Deus ipse et secundum tempus infinitus dicitur
1182   7|             tempus infinitus dicitur et secundum substantiae quantitatem,
1183   7|                 hanc quidem infinitatem secundum naturam in creaturis confiteri,
1184   7|          consummatione tractatus omnium secundum se diuisionum proprietates
1185   7|                 DIFFERENTIIS DIVISIONUM SECUNDUM SE~Nunc autem diuisionibus
1186   7|                 Nunc autem diuisionibus secundum se omnibus expeditis ad
1187   7|                  inspiciamus, quae modo secundum diuisorum, modo secundum
1188   7|                secundum diuisorum, modo secundum diuidentium, siue utrorumque
1189   7|          diuisione, quod totius diuisio secundum quantitatem fit, generis
1190   7|          distributio> minime, sed magis secundum qualitatem." In distributione
1191   7|             Uncle recte generis diuisio secundum qualitatem fieri contingit,
1192   7|                 remota sunt, tota tamen secundum solam partium multiplicitatem
1193   7|                 significatae inest, sed secundum hominum impositionem, Vocum
1194   7|               reseruauit. Unde et uocem secundum impositionis suae originem
1195   7|         uidelicet diuersas impositiones secundum aequiuocationem habeat.
1196   7|                 differentiis diuisionum secundum se dicta sunt, in quibus
1197   7|        Consequens autem est ut eas quae secundum accidens proponuntur, exsequamur./
1198   7|                  578/~  DE DIVISIONIBUS SECUNDUM ACCIDENS~Quarum aliam subiecti
1199   7|           conuenit haberi. Omnium autem secundum accidens diuisionum commune
1200   7|           inueniuntur. Mundum enim <et> secundum mensuram suae magnitudinis
1201   7|           mensuram suae magnitudinis et secundum tempus infinitum esse Boethius
1202   7|            diuisionum differentias quae secundum accidens fiunt, breuiter
1203   7|          tertiam, sicut et aliarum quae secundum se dicuntur, haec differentia
1204   7|       differentiam ad diuisiones tantum secundum se referunt, in quibus reciprocatio
1205   7|           Boethius de illis tantum quae secundum se sunt, in exemplis mentionem
1206   7|                  sicut et definitiones, secundum diuersas eiusdem rei aut
1207   7|                 colligere multitudinem" secundum praedicationem eiusdem.~
1208   7|                   substantia corporea'; secundum quam quidem significationem
1209   7|            dicitur quae unam sententiam secundum unam impositionis causam
1210   7|            singulis enuntiata notant et secundum eamdem naturam aut proprietatem
1211   7|                 dicitur, sed quae ipsum secundum partes interpretatur.~Sunt
1212   7|          concedunt, cum uideliset ipsum secundum partium compositionem exponitur;
1213   7|              designat, ut 'homo' animal secundum id quod rationalitate ac
1214   7|                Rei autem definitio alia secundum substantiam fit, quae proprie
1215   7|                 definitio dicitur, alia secundum accidens, quae descriptio
1216   7|         substantiales specierum formae, secundum quas generatio substantiae
1217   7|                filius'. Has autem omnes secundum accidens fieri dicimus,
1218   7|         accidens fieri dicimus, cum non secundum substantiam fiant, cuius
1219   7|              causae expressionem, aliae secundum effectum designantur. Per
1220   7|            expressionem uero causae nec secundum rei essentiam proferuntur
1221   7|            essentia diei est, sed causa secundum quam Deus diem efficit.
1222   7|                uerbi proprietatem, quod secundum essentiam coniungit [attendamus]
1223   7|                 hi profecto quomodo eam secundum Victorinum per causam fieri
1224   7|         alterius in essentia, ac potius secundum essentiam, definitio data
1225   7|            constructionem, ut uidelicet secundum sensum 'rem existentem per
1226   7|                constituitur sensus eius secundum partium singularum significationem.
1227   7|           significationem. Oportet enim secundum structurae proprietatem
1228   7|        proferuntur ut illa qualitatis: 'secundum quam quales dicimus'.~
1229   7|             quoque descriptionibus quas secundum determinationem fieri diximus,
1230   7|                et rationabiliter quidem secundum constructionis compositionem
1231   7|                Troianos'; nam et uerbum secundum personam aut numerum et
1232   7|           personam aut numerum et nomen secundum casum mutatum est.~Et hos
1233   7|                 una eius definitio quam secundum illam habet, firma est probatio,
1234   7|          impositum est, singulis quidem secundum diuersas proprietates, quae
1235   7|               Ait enim ipse aliam fieri secundum definitionem, ut si 'canis'
1236   7|              589/ fluuio intendens; uel secundum genus ita determinatio: '
1237   7|             omnis absoluta est dubietas secundum genus, ut in <i>sta sigruficatione
1238   7|            Sicut autem determinatio fit secundum genus in his dictionibus
1239   7|           diuersorum generum, sic etiam secundum numerum in his quae diuersos
1240   7|                 copulari . Fiunt quoque secundum accidens aut secundum orthographiam
1241   7|            quoque secundum accidens aut secundum orthographiam determinationes.
1242   7|          feceris, aduerbium intelligas. Secundum etiam orthographiam, id
1243   7|               ueniunt diuisionibus quae secundum accidens sunt. Quae uero
1244   7|                 autem aequiuo<ca>tionem secundum istas definitiones ideo
1245   7|            definita de eodem dicuntur.~ SECUNDUM QUAS DEFINITIONES UNIVOCATIO
1246   7|           definitiones assignari posse. Secundum enim eos qui in aequiuocis
1247   7|                 est 'canis', sed plures secundum singulas impositiones. Non
1248   7|          multiplicitas uel unitas magis secundum sententiam quam secundum
1249   7|                secundum sententiam quam secundum rem subiectam pensanda est.
1250   7|             unum nomen uniuoce conuenit secundum unam ipsius sententiam,
1251   7|        sententiam, aliud uero aequiuoce secundum plures sententias. De tribus
1252   7|           nomina aequiuoce praedicantur secundum sensuum diuersitatem. Illae
1253   7|       uniuocationem ostendunt, quae ita secundum nomen sunt <ut> non solum
1254   7|                  haec quidem assignatio secundum sententiam nominis non est;
1255   7|           formatum est', haec definitio secundum nominis sententiam consisteret.
1256   7|            quidem definitiones quae non secundum sententiam dantur nec antecedere
1257   7|             ipsius totam non claudi sed secundum quamdam partem constitutionis
1258   7|             facta est nominis impositio secundum unam sententiam. Erit autem
1259   7|      intellexerit hominis differentias, secundum omnes tamen quaecumque esse<
1260   7|         uocabulum accipi uoluit. Aut si secundum quasdam tantum differentias '
1261   7|                hominis' nomen imposuit, secundum eas tantum nominis sententia
1262   7|           sententia consistere debet ac secundum eas tantum definitio sententiae
1263   7|              dicuntur, quae rebus ipsis secundum hoc quod sunt data sunt,
1264   7|              uero sumpta, quae scilicet secundum formae alicuius susceptionem
1265   7|                et definitiones quaedam <secundum> rei substantiam, quaedam
1266   7|               substantiam, quaedam uero secundum formae adhaerentiam assignantur.
1267   7|               adhaerentiam assignantur. Secundum substantiam quidem definitiones
1268   7|            specierum ac generum dantur, secundum adiacentiam uero definitiones
1269   7|  significationis. At uero cum uocem non secundum essentiam suam, sed <secundum>
1270   7|           secundum essentiam suam, sed <secundum> significationem definiamus,
1271   7|            definitio albedinis esse non secundum essentiam suam, sed secundum
1272   7|            secundum essentiam suam, sed secundum adiacentiam acceptae. Unde
1273   7|            conuenit et de ipsa albedine secundum adiacentiam, hoc modo: '
1274   7|      definitiones pertinere dicunt quae secundum substantiam fiunt. Haec
1275   7|      substantiae subiectae albedini non secundum id quod /597/ ipsa est,
1276   7|              quod /597/ ipsa est, uerum secundum quamdam formam sui attribuitur.
1277   7|                 est 'album', non quidem secundum essentiam suam, sed secundum
1278   7|            secundum essentiam suam, sed secundum significationem, nec in
1279   7|             esse formatam albedine, sed secundum significationem, se scilicet
1280   7|          definire: eius significationem secundum definitionem aperire, rem
1281   7|              definitum nisi de claratum secundum significationem uocabulum