bold = Main text
     Parsgrey = Comment text
   1 |                    quae sunt huiusmodi:~ (1) posito antecedenti ponitur
   2 |                quae ge<o>metrica corpora /100/ dicunt, quibus ad demonstrationem
   3 |               qualitatibus haec poni non /101/ oportere manifestum est.
   4 |            species quae possit esse <et> /103/ genus, nihil absurdum est
   5 |               quod albedinem speciem cum /106/ illo participat, ipsi simile
   6 |                passionem habet, non esse /107/ non potest, dum eam habuerit.
   7 |                   Ex quo manifeste falsa /108/ apparet ea quoque consequentia
   8 |               triticum uel lagena uinum; /109/ aut secundum possessionem,
   9 |              rationalitatem determinant; /112/ unde in Praedicamentis
  10 |                   dicimus orationes. Est /115/ autem dictio simplicis
  11 |              plura per appositionem sibi /116/ coniuncta multiplicem enuntiationem
  12 |              bonitatem aeque se haberet, /117/ tamquam diceretur 'citharaedus
  13 |                   ad intelligendum ratio /119/ quam ad proferendum locutio,
  14 |             secundum, additamentum unius /120/ syllabae 'hominis' nomen
  15 |      significationi semper adiuncta est. /121/~
  16 |               significatio, sicut nec ea /122/ solet uocare nomina quae
  17 |          participium sumptum est, quando /123/ scilicet comparationem
  18 |                  obliqui. alia masculini /125/ generis, alia alterius
  19 |           constructionis constitutionem.~/126/ Casus autem nomine tam
  20 |                    Non autem Aristoteles /127/ omnino denegauit casus
  21 |             potest praedicari. Cum autem /129/ Aristoteles a 'nomine',
  22 |                  albedine informata. Sed /132/ quoniam per '"albi" nomen
  23 |        definitionem Priscianus protulit: /133/ pars orationis cum temporibus
  24 |                ipso esset attributum, in /135/ eodem loeo 'hominem' copularet
  25 |          dictionum attendamus, sed magis /136/ alterius orationis sententiam
  26 |             dictum est, tertium adiacens /137/ interponitur, cum non rem,
  27 |                   dicitur: 'chimaera est /138/ chimaera' uel 'opponitur
  28 |                erit sedens' ipso Socrate /141/ nondum existente atque
  29 |           excludatur. Alioquin magis una /142/ dictionum tantum infinitaretur
  30 |                 SECUNDUS: DE CATEGORICIS~/145/
  31 |            expositiones contemporaneorum /146/ nostro<rum> uniat, et dissensiones
  32 |                  separatum. Cuius quidem /147/ definitionis sententia
  33 |            significationem aufert, ut si /148/ 'cicero' transuersis syllabis
  34 |                    qui enim dicit: 'homo /149/ dedit', etsi de homine
  35 |                 praesto est, dies est/473.15/~haec per positionem terminorum
  36 |                  quoque uerbo quodammodo /150/ inhaerentia exprimi uidetur;
  37 |              praedicari et subici potest./151/~Atque haec quidem de perfecta
  38 |         supponitur, in quo etiam persona /152/ secunda, quae 'tu' nominatiuo
  39 |                omnis homo est animal'--, /153/ fallitur. Neque enim in
  40 |             omnino subsistat. Neque enim /155/ qui 'hominem' Socrati in
  41 |                   ex praemissis apparet.~/156/ Siquis autem in consequentiis
  42 |                 ac si diceret: 'dies uel /157/ pugna fit'. Primae quoque
  43 |                conceduntur, iam profecto /158/ haec dico: nomina 'inhaerentia'
  44 |                   per uerbum inhaerentia /159/ inhaerentiae, superflue
  45 |                 quam Socratem. Similiter /160/ et cum haec propositio: '
  46 |                 res aliquae designantur.~/161/ Nunc autem propositionum
  47 |                praedicatum subiecto. Cum /162/ enim dicitur: 'Socrates
  48 |               animal', quamuis in specie /163/ genus accipi possit, id
  49 |                poni<tur>. Cui quidem non /164/ solum intransitiue, uerum
  50 |                compositi sui quantitatem /165/ terminant ac finiunt; uerbum
  51 |               confiteri quod animal quod /166/ ipse homo est ac de homine
  52 |              Omnia autem quae coniunctim /167/ praedicantur, uere etiam
  53 |                 in appositione consistit /168/ huiusmodi oppositio, ueluti
  54 |                 esse concedatur, hoc est /169/ dictamen Homeri, quod de
  55 |            Socrate singula praedicantur, /171/ composita quoque in unum
  56 |                 enim personae uel numeri /172/ subiectum fuerit, et uerbum
  57 |                    refertur, ea copulat. /173/~
  58 |             inferentias uel differentias /174/ qualesque conuersiones
  59 |                  uniuersali affirmationi /175/ quam particularem negationem;
  60 |                sententiam enuntiationis, /176/ cum praeposita negatiua
  61 |                albus' falsa est, et quae /177/ dicit: 'quidam homo albus
  62 |                 qui dicit: 'Socrates non /178/ est quidam homo', cum unusquisque
  63 |                  habere tamquam proprias /179/ diuidentes, ut eam quae
  64 |               quidam est albus', 'quidam /180/ non est albus' uel 'non
  65 |                  quod ante fuit. At uero /181/ quod non est, homo dici
  66 |                 Diuersae partis acceptio /182/ contradictionem impedit,
  67 |              praedicatum, non copulabit; /183/ quodsi est 'animal' totum
  68 |           uniuersalem dicimus negatiuam, /184/ sed propriam uniuersalis
  69 |                sed inuentae ad formandas /185/ locutiones et sine tempore
  70 |                  sumptum sit ab unitate, /186/ profecto cum dicitur: '
  71 |           subcontrariae alter non currit~/187/ Sicut autem, ut 'omnis'
  72 |         comprehensio quanta ibi secundum /188/ nominum differentiam, signi
  73 |           Boethius in Secundo Diuisionum /189/ huiusmodi signa determinationes
  74 |                 Socrates non est aliquis /190/ homo'. Sub his autem quae
  75 |               nominantur.~  DE MODALIBUS~/191/ Harum itaque, id est modalium
  76 |      propositiones ad se aequipollentiam /192/ habent, ut sunt: 'possibile', '
  77 |             possibile' uel 'Socratem non /193/ est possibile'; de qua
  78 |                  omnino perimit, tamquam /195/ si negatiua apponatur particula.
  79 |               ergo est quod in quibusdam /196/ conuersionibus opponunt,
  80 |                Nullo itaque modo uidetur /197/ uera haec propositio: '
  81 |               sanitas. Unde Aristoteles: /198/ "sanis namque omnibus sanitas
  82 |                  est Socratem esse album~/199/ Et hi quattuor ordines
  83 |          antecedenti ponitur consequens~ (2) perempto consequenti perimitur
  84 |               solet non ita in modalibus /200/ sicut in simplicibus particulares
  85 |              corpus, non potest existere /201/ sine corpore. Atque falsa
  86 |                   esse, uel si possibile /202/ est non esse, possibile
  87 |         aequipollentiam habent eaedem de /203/ possibili circa diuersa
  88 |                abnegata totum remouetur.~/204/ Nunc autem utrum aliqua
  89 |                   existentiis singularum /206/ propositionum in quibus
  90 |                  prima et falsa secunda. /207/~In his autem omnibus determinatis
  91 |                 mutuam habet inferentiam /208/ ad 'Socratem possibile
  92 |                   priuare et exstinguere /209/ debemus. Cum etiam dicimus
  93 |                toto necessitatem uidetur /210/ tenere, sed semper constantia
  94 |          praeterito et necessario futuro /211/ uel naturali. Quia enim
  95 |                 esse, alteram falsam, ut /212/ iam uidelicet huic praesentialiter
  96 |          diuidentium determinatun est et /213/ necesse alteram esse ueram
  97 |           sententiam <ex> expositionibus /214/ de contingenti futuro id
  98 |                 licet plura iam ita sint /215/ ut possint etiam non esse.
  99 |                  quantum ad incertam rei /216/ constantiam, sed quantum
 100 |                 artem naturalem cognosci /217/ possit, aut quomodo ex
 101 |                   necessitate fieri ipsa /218/ Dei prouidentia compellit,
 102 |                orationis determinationes /219/ praedicatis modis adiungi
 103 |                   accipi, sicut et illud /220/ quod in tractatu oppositorum
 104 |                 in his quae sunt, sic se /221/ habe[n]t etiam in his quae
 105 |                 consilium siue negotium.~/222/ Sed fortasse dicitur quod
 106 |                quae quidem homines albos /223/ ambulantes describit nec
 107 |                    unam uidetur accipere /224/ cum in sequentibus ait: "
 108 |                 per impositionem quae in /225/ sententia continetur. Nam '
 109 |                referuntur, multiplicitas /226/ geminatur. Sic namque magis
 110 |               unum, quando scilicet unum /227/ tantum illorum trium attribuit;
 111 |                 nominum continetur, immo /228/ potius in inferioribus
 112 |                  falsa sit, eo uidelicet /229/ quod nullum animal sit
 113 |               uero falsam. Unde in Primo /230/ Periermenias Aristoteles: "
 114 |                   unae naturaliter, quae /231/ secundum suam inuentionem
 115 |          propositum nostrum perficiamus. /232/~ ~
 116 |              quidam homo albus non est'.~/235/ Manifestum est autem ex
 117 |           praedicatiua nominatur, de quo /236/ etiam quaestio quae probatur,
 118 |               posterius ostendendum est.~/237/ Nunc uero propositos quattuor
 119 |              quartus a secundo, et sicut /238/ isti ab eadem propositione,
 120 |                 quartum resoluitur prima /239/ quarti propositione in
 121 |                  colligit. Tertius uero, /240/ quando ex uniuersali negatione
 122 |               uniuersalis negatiuae quae /241/ consequebatur, conuersio.
 123 |                  negatiua et particulari /242/ affirmatiua particularem
 124 |          extremitatem; minorem uero quae /243/ in secunda subicitur. In
 125 |                  uere positis praemissis /244/ propositionibus quinti
 126 |               praemissis propositionibus /245/ aut hanc sequi contradictoriam
 127 |               esse omne bonum uirtus est /246/ quamdam igitur uirtutem
 128 |                 et iste syllogismus est: /247/~  omne corpus quod possibile
 129 |           necessitas uidetur contingere, /249/ sicut nec ex solis particularibus
 130 |                    ueluti in syllogismis /254/ aut in his hypotheticis
 131 |                    nullus homo est lapis~/255/ Sunt autem aliae inferentiae,
 132 |                   consequentia hoc modo: /256/~ si hic lapis non est homo,
 133 |         consequentiae, ut ibi tantum ubi /257/ imperfecta est inferentia,
 134 |            propositiones adaptat. Veluti /258/ cum locum a definitione,
 135 |                 hoc quod ipsum 'animali' /259/ supponit.~Sed si propositionum
 136 |          conclusionem iuxta hanc regulam:/260/~  posito antecedenti ponitur
 137 |              inferentiam, hanc scilicet: /261/~ si omnis homo est animal
 138 |         firmitatem, non aliunde, habeat.~/262/ Sed et fortasse communem
 139 |          consequenti ponitur, consecutio /263/ firma ponitur, et ex maxima
 140 |               ipsa in antecedenti posita /264/ uim inferentiae tenet secundum
 141 |                   ab aeterno sint uerae, /265/ antequam etiam res earum
 142 |              categoricis propositionibus /266/ aptantur, uel etiam hypotheticis,
 143 |                 et 'animalis' species et /267/ 'lapidi' dicitur esse oppositum
 144 |                    Sed de his uberius in /268/ tractatu maximarum propositionum
 145 |            cognitionem loci differentiae /269/ doctrina Introductionum
 146 |                  Socrates est substantia /270/~ si quia Socrates est animal
 147 |               uero proprietates in libro /271/ earum uberius distinguendae
 148 |                  Magistrum etiam nostrum /272/ deprehensum doleo. Sed
 149 |                 fungitur. Et haec quidem /273/ necessitas totius est consecutionis,
 150 |                  est aliud consequatur," /274/ consequentiae monstrauit
 151 |           secundum uisum appellat. Inter /275/ quas quidem consequentias
 152 |                  inferentia trahitur; in /276/ qua tamen sola consistit
 153 |                 maximarum propositionum, /277/ quae inferentias habitudinum
 154 |                  inferentiam non uidetur /278/ sufficere, maxime tamen
 155 |                 necessario et consequens~/279/ Sed etsi ita proferatur,
 156 |               subiecto quidam assignant: /280/~ si aliquid remouetur ab
 157 |           significandam 'animalis' nomen /281/ est inuentum. Et tunc quidem
 158 |                   animali, existentibus, /282/ eadem enuntiatio proponit.
 159 |                    et rebus existentibus /283/ et non existentibus permanet,
 160 |                  strictior, cum scilicet /284/ non solum antecedens absque
 161 |                cuiuslibet ex uerbis suis /285/ demonstrat; similiter et
 162 |             consecutio necessitate, quam /286/ illa tenet, priuatur. Sic
 163 |                   requiritur, tota eorum /287/ intentio referenda est
 164 |                  si est homo, est animal~/288/ de uocibus agentem possumus
 165 |              hominis' positio negationem /290/ 'animalis' pateretur; quodsi
 166 |                aequipollentiarum, et cum /291/ alia, uel quandoque uera
 167 |                 est animal, non est homo~/292/ infertur per medium:~ si
 168 |                    sanum' ad 'aegrum' ex /293/ oppositione antecedat,
 169 |               particulariter subiciatur, /294/ cum uidelicet et multis '
 170 |                  huiusmodi argumentatio: /295/~ si omne animal est homo,
 171 |                 autem nondum existit una /296/ tantum consequentia proposita.
 172 |               homo' extrahebatur, non ex /297/ primis quidem propositionibus
 173 |         intercedunt mediae, accipiuntur.~/298/ Nec si Boethii dicta pensemus,
 174 |         necessario infertur hinc quidem: /299/~ si Socrates est brunellus,
 175 |                est animal, non est homo~ (3) neque autem posito antecedenti
 176 |                   non sit c non est d/511.30/~Haec autem ordinis suprapositarum
 177 |                   assumptio et conclusio /300/ in istis sit hypothetica,
 178 |              exigit aliam quae infertur. /301/ Regula autem sic est intelligenda:
 179 |                 et 'hominem' ut opposita /302/ accipiebat, eamque probauimus,
 180 |                   subiciebatur. Qui enim /303/ dicebat Socratem esse animal,
 181 |                 in unoquoque id quod est /304/ et quod per uocem designatur,
 182 |          repetitionum positio necessaria /305/ quantum etiam ad uim inferentiae
 183 |              irrationale, non est animal~/306/ Et tunc quidem multiplex
 184 |              quidem quod antecedit erit, /307/ simpliciter consequentia<
 185 |           conceditur. Rursus: consequens~/308/ praecedentis consequentiae
 186 |                 est albus, est coloratus~/309/ quod nullo modo procedit.
 187 |            positionem inuentum est; unde /310/ eas in Topicis suis Boethius
 188 |                  si est homo, est animal~/311/ Quod uero dictum est eas
 189 |           inferentiae illius habitudinis /312/ accipere, secundum quam
 190 |                   genus est uel species, /313/ ut dictum est, quippe saepe
 191 |             maxima propositione adducta: /314/~ si aliquid est species
 192 |                propositionem adduxerint: /315/~ de quocumque praedicatur
 193 |               sapiente' disiungitur", ac /316/ si ita diceret: quia definitio '
 194 |                 argumentatione hoc modo: /317/~ de quocumque praedicatur
 195 |                  ex ipsa possint inferri /318/ sed quod idem prorsus cum
 196 |                  locus reseruetur, saepe /319/ relationis proprietas id
 197 |          conuertere, ueluti cum dicimus: /320/~ si aliquis est homo, aliquis
 198 |                 si domus est, paries est~/321/ quae a nullis uerae esse
 199 |               hypotheticarum seruet. Cum /322/ enim, ut diximus, maximam
 200 |                   et 'genus' singillatim /323/ accepta in relatione ponantur
 201 |          ostendamus. Cum itaque dicimus: /324/~ si aliqua species praedicatur
 202 |          predicatur de se et Plato de se /325/~hic ad Socratem, ibi ad
 203 |                resoluitur, hac scilicet: /326/~ si est homo, est animal~
 204 |                hominem, ego uideo animal~/327/ 'uidere hominem' quasi
 205 |           habitudinis inferentiae, uerum /328/ etiam illa est facienda
 206 |               inconuenientia contingent.~/329/ Non est autem praetereundum
 207 |                  continerent. Cum itaque /330/ per 'praedicari' 'esse'
 208 |              pensemus, non sensum primae /331/ propositionis ad sententiam <
 209 |                  currit, homo currit~uel /332/~ si non currit, nec homo~
 210 |                inferri potest, 'Socrates /333/ tantum est Socrates', quae
 211 |            mortale; sed non conuertitur. /334/ Neque enim in definitione
 212 |               coloris, absque quo omnino /335/ corpus posset existere,
 213 |                 uocum eadem est subiecta /336/ res, diuersae sunt impositionum
 214 |                uero secundum id quod cum /337/ omnibus caeteris quoque
 215 |              primam fecerat cognitionem.~/338/ Manifestum est autem omnem
 216 |                    secundum id quod ipsa /339/ interpretatio modo substantiam
 217 |                uel in Platone. Omne enim /340/ 'genus' hic accipimus quod
 218 |                ipsa docuit, cum scilicet /341/ Porphyrius peremptis speciebus
 219 |                  quidem homo est, non in /342/ quantum hic homo determinate,
 220 |                   homo est albus~unde et /343/~ quidam homo necessario
 221 |                non solum circa esse, sed /344/ circa quodlibet praedicatum '
 222 |                   quae uidelicet dicunt: /345/~ si domus non est, illa
 223 |               consequebatur; quae quidem /346/ cum ista uera non potest
 224 |                    et totum de eodem~uel /349/~ si remoue<n>tur similiter~
 225 |                  et haec sessio in eodem /350/ semper reperiuntur, sed
 226 |                 homo, homo est risibilis~/351/ nisi etiam dicamus: 'ea
 227 |                 est animal, non est homo~/352/ quorum uno existente necesse
 228 |                 his terminis quibus ipsa /353/ aptari poterit. Cum autem
 229 |               talem consequentiam recipi:/354/~ si animal est hominis
 230 |            propositio antecederet ex qua /356/ possit haberi terminorum
 231 |                   cum nec de inhaerentia /358/ uel modo inhaerentiae quaerat,
 232 |                  est, originem huiusmodi /359/ consequentiae ducant hoc
 233 |                omnis margarita est lapis /360/ quare nullus homo est margarita~
 234 |            inconueniens non procederent. /361/ In illa enim propositione
 235 |        impossibile est, et antecedens~et /362/~ si antecedens possibile
 236 |                 ueritatis comprobationem /363/ a specie uel a genere locus
 237 |          hypotheticas componimus, quarum /364/ ut extremitates cohaereant,
 238 |          destruitur antecedens~hoc modo: /366/~ si non est animal, non
 239 |                hoc illud negare, dicamus:/367/~ si non-Socrates non est
 240 |           consequentia quidem composita: /368/~ si quia est homo est animal,
 241 |                 patiuntur, ut sunt etiam /370/ homo et asinus, homo et
 242 |            praesenti tractare sufficiat. /371/~ DE 'SIMUL'~'Simul' itaque
 243 |               ueram eam esse nec falsam. /372/~Sunt autem qui constantiam
 244 |                   re> et illud quod ipsa /373/ dicit sit tantum 'Socrates
 245 |                omnino haec consequentia: /374/~ si Sophroni<s>cus est,
 246 |            numquam simul est et album et /375/ nigrum uel bonum et malum
 247 |          quodlibet etiam uerum improbare /376/ posset. Quis etiam, si
 248 |                scilicet quod ex diuersis /377/ est iunctum, ut medius
 249 |              maiorem tenere oppositionem /379/ quam relatiua, idem quoque
 250 |                   in Libro Categoricorum /380/ egimus, cum contrariarum
 251 |                   alia secundum hoc quod /381/ faciunt <rem> bonam. Bonae
 252 |              contraria alia sunt genera, /382/ alia specialissima. Specialissima
 253 |                 praedicamentis contraria /383/ cadant et quae sint contrarietate
 254 |               qualitas quae est essentia /384/ albedinis, essentia est
 255 |               suscepisset et eam in uita /385/ sua custodisset, ut numquam
 256 |                  uisus;" similiterque in /386/ caeteris. "Si enim, inquit,
 257 |         oppositorum diuisio. Haec quoque /387/ eorum praedicatio de persona
 258 |               Sicut autem praedicationem /388/ caecitatis in essentia
 259 |                   possunt existere. Unde /389/ recte dicitur nullum uiuum
 260 |                   enim Socrates sit siue /390/ non sit, semper alterum
 261 |               caecum uidentis caecum uel /391/ econuerso, uel 'Socrates
 262 |                   impedit, possibile est /392/ fieri, et quicquid ipsa
 263 |                 temporis determinationem./393/~  DE LOCO AB OPPOSITIS~
 264 |                  contingit, non secundum /394/ subiecta. Neque enim opposita
 265 |                   in re ut dicit negatio~/395/ -- Maxima propositio:~
 266 |             consequentiae uerae non sunt:/396/~ si Socrates est brunellus,
 267 |         paternitas est~hinc quoque istud:/397/~ si omne ens est paternitas,
 268 |        antecedenti consequens perimitur~ (4) neque perempto antecedenti
 269 |                   discretionem tractemus./418/~  DE MOTU~Motus itaque
 270 |                hominis adnihilare potest./419/~Primas uero creationes
 271 |                   enim in fornace posito /420/ cinere feni ut in uitrum
 272 |                 esse genera uel species. /421/ Diuersitas itaque substantiae
 273 |                    Sed nec totum quod ex /422/ eis coniunctum est, creuisse
 274 |           quadranguli qui est adiunctus, /423/ quartam partem uel gnomonis
 275 |                sunt, sicut numeri, nihil /424/ operatur ad augmentum compositio,
 276 |                  amplius fieri candidum. /425/ Esse in his accidentium
 277 |           rationalis, sed fortasse magis /426/ ratiocinans. Quae enim
 278 |                   neutrum dulce sit, non /427/ potest circa ea dulcedo
 279 |               supra diximus; quae quidem /428/ comparatio circa idem sola
 280 |                  id est plures albedinis /429/ partes hic sibi sunt suppositae
 281 |                accidentium quae sensibus /430/ non subiacent, difficile
 282 |                  uel imminui dicatur uel /431/ ipsum accidens in substantia
 283 |                 efficitur, ut diuersarum /432/ unitatum aut diuersorum
 284 |             alterationem dicimus. Nam et /433/ ille fortasse motus qui
 285 |             species. Unde et Aristoteles /434/ ait: "reliquo uero assignatorum
 286 |                desit'. Maxima propositio:/436/~ cui formalis causa non
 287 |             argumentum hoc modo trahitur:/437/~ si bona est domus, bonum
 288 |                 supponitur, esse potest, /438/ ut congressio sine amore
 289 |               artis hunc locum non in eo /439/ dixit quod nulla ars ipso
 290 |                  quam ciuitas. Quem quia /441/ ille locum a maiori secundum
 291 |                est, cum sit ipsa malum."~/442/ Sunt autem quidam qui etiam
 292 |           habitudinis loci designatiuum, /444/ sed magis ex hoc nomine
 293 |                   attenditur cohaerentia /445/ ex proprietate ipsius,
 294 |                mediis superest disputare./446/~ DE MEDIIS~"Medii, inquit,
 295 |                 pedes, aliud non habet'; /447/ partitione uero sic: 'omne
 296 |                 modo cohaerens est, modo /448/ extrinsecus, neque cohaerentem
 297 |                    iustus'; cum utrumque /449/ iustitiam significet, conuenientiam
 298 |                   est: "in ipso, inquit, /450/ tum ex toto, tum ex partibus,
 299 |             quibus ita argumentum uenit: /451/~ si stertit, non uigilat~
 300 |               accipienda est, ut prorsus /452/ eadem sint membra quae
 301 |                 apud Themistium dicitur. /453/~Nunc quoque eos locos de
 302 |            disparatis dicuntur hoc modo: /454/~ si est homo, non est lapis~
 303 |                 inferentiae demonstrata, /455/ secundum quam locos nimium
 304 |                   postquam propositionem /456/ semper esse dixit, siue
 305 |                   uero quae ex utriusque /457/ coniungitur propositionibus,
 306 |           Quaestionem uero de proprio de /458/ aequali ac non substantiali
 307 |              praedicationem respiciamus.~/459/ Videtur in supradicta diuisione
 308 |             nominis 'argumenti' Boethius /460/ maximam propositionem in
 309 |               Licet enim non necessariam /461/ uideam inferentiam rapinae
 310 |              assentire conemur, ut, quae /462/ etiam in ratione non teneamus,
 311 |                  Totam uero complexionem /463/ probantis et probati argumentationem
 312 |                ueluti ex isto syllogismo:/464/~ omnis homo est animal
 313 |               animatum~Aufert quidem sic:/465/~ si est homo, est animal
 314 |               reli<n>quimus syllogismum, /466/ quem enthymema supra diximus.
 315 |         hypotheticos operam conuertamus. /469/~ ~
 316 |                  scientiae studium bonum /470/ oportet concedi, ex quo
 317 |                   animal dicimus, sed ea /472/ conditione animal esse:
 318 |             Quarum quidem contrarietatis /474/ oppositionem post contradi<
 319 |                  album, non est homo~uel /475/~ si est animal, non est
 320 |                nullus homo est animal~ac /476/~ si est homo, non est animal~
 321 |               fuerat, perimunt hoc modo: /477/~ non si est homo, est animal~
 322 |                  non tamen ut contrariae /478/ quasi diuidens opponatur.
 323 |              connectuntur, sicuti istae: /480/~ si omnis homo est animal,
 324 |                  homo quare est animatum /481/~uel ita:~ sed non est animatum
 325 |            dicenda quam in eodem tempore /482/ comitatio, nulla est consecutionis
 326 |            animatum est homo, est animal~/484/ Idque dictum esse arbitror,
 327 |          Hypotheticae enim conditionales /485/ latine dicuntur. In his
 328 |              terminus operatur. Sed dico /486/ quod licet uis inferentiae
 329 |                   simul animatum et homo /488/~Memini tamen quia dicere
 330 |                  homo, aut non est lapis /489/~ si non est sanum, est
 331 |             submissionem eum repetitione /490/ sui exigit. Neque enim
 332 |         impossibile esse; neque autem me /491/ sedere necesse est neque
 333 |           proferatur. Siue enim dicamus: /492/~ si est homo, est animal~
 334 |                 est frigidum aut tepidum /493/~nullam teneret probabilitatem
 335 |                 sanus aut ipse est aeger~/494/ Notandum uero quod eum
 336 |           disiunctione propositae, alium /495/ hypotheticae. Nec mirum
 337 |                 est homo'; tunc uero per /496/ contrapositionem cum de
 338 |                  esse consequentiam. Sed /497/ nequaquam causa est alterum
 339 |                est quidem in naturalibus /498/ coniunctis per contrapositionem
 340 |               adhaerentia aut quae simul /499/ naturaliter sint, uerae
 341 |               syllogismus dicitur in quo /500/ assumptio propositae consequentiae [
 342 |                   ueluti si sic dicatur: /502/~ si est homo, est animal
 343 |                syllogismos esse negamus, /503/ ad quorum scilicet inferentiam
 344 |                esse animal' consequitur. /506/ Alioquin nec tota temporalis
 345 |               uero sextus fiet hoc modo: /508/~ si non est animal, cum
 346 |            negatum consequatur hoc modo: /509/~ Si cum sit a est b, non
 347 |                  homo ergo est rationale /510/~uel ita:~ sed non est rationale
 348 |           antecedant, ac rursus quattuor /512/ simplices temporales eodem <
 349 |                    non>-homo est artifex~/513/ uel ita:~ sed non cum non
 350 |                  est animal non est homo~/514/ Ex nona:~ si cum non est
 351 |                   non-homo non est lapis~/515/ uel ita:~ sed non cum est
 352 |                   ex duabus hypotheticis /516/ consimiles inuicem esse
 353 |               medium terminum illum dici /517/ qui utrique consequentiae
 354 |    propositionibus continentur, ita isti /518/ tribus hypotheticis, ac
 355 |             accidentis nomen demonstrat. /52/~Inest quoque substantiis
 356 |            antecedens sic:~ sed est homo~/520/ ac deinde concluditur consequens
 357 |                sed est c quare non est a~/522/ Idem in caeteris oportet
 358 |                   consequentiae ex prima /523/ descendit. Tertia uero
 359 |                   modum tertiae figurae: /524/~ quoddam durum candidum
 360 |                 uero per conclusionem c, /525/ qui in sensu est ultimum
 361 |          commutato ordine. In qua quidem /526/ ostensione redit quintus
 362 |                     sed est c ergo est b~/527/ Ex septima:~ si non est
 363 |                est a, si non est c est a /528/~ si non est b non est a,
 364 |                 quare si est c non est b~/529/ Idem quoque in caeteris
 365 |                 quoque aliorum susceptio /53/ intelligatur; quae enim
 366 |               adinuicem superius data ut /531/ si quis ex coniuncta in
 367 |              actualis uel intellectualis /536/ distributio. Unde idem
 368 |                    siue in diuidentibus, /537/ siue in utroque. Quod itaque
 369 |                sed multis modis, uoluit.~/538/ Totius uero diuisionem
 370 |                 species distributio fit, /539/ non solum ipsa specierum
 371 |                   qui mensuras ipsas nec /54/ audiri nec significare
 372 |                 quae formas determinant. /540/~Notandum uero est quod
 373 |                   ut non sibi quodammodo /541/ adhaereant ac de se ipsis
 374 |                 accidens inesse uolebat.~/542/ Per nomen itaque differentiae
 375 |                 in ipsis significationem /543/ specialium nominum intelligamus,
 376 |               distribui per susceptionem /544/ differentiarum realiter
 377 |                  possunt. Si enim aliqua /545/ illarum specierum ad inferiores
 378 |                  apertissime falsum est; /546/ neque enim alicuius alterius
 379 |           parietibus et hoc tecto et hoc /547/ fundamento simul acceptis.
 380 |             scilicet quod pars lineae de /548/ singulis illis partibus
 381 |     significatione eius, quam ex se, cum /549/ significatiuae non sint,
 382 |                 suae natura, eo scilicet /55/ quod omnibus possint esse
 383 |                   est inspiciendum. Quod /550/ utique uidetur, ut quislibet
 384 |                existentia; iam enim ante /551/ fabricationem ipsam domus
 385 |        consequentiae constantia secundum /552/ eorum rationem oportet
 386 |               Principales itaque partes, /553/ ut supra notauimus, nobis
 387 |                uel multae tertiae, circa /554/ quidem diuersa subiecta.
 388 |             nostri Roscellini tam insana /555/ sententia ut nullam rem
 389 |              uegetandi, aliae autem non, /556/ -- cum eas uidelicet quae
 390 |                   enim quaedam animalium /557/ quae caeteris omnibus instrumentis
 391 |                  scientiam illam quae in /558/ anima est, animali perempto
 392 |                 erronea esse conuincitur /559/ quod illam quam mundi Animam
 393 |                 sequentes conscripsimus. /56/~
 394 |                quam in materiam simul et /560/ formam hoc modo componimus:
 395 |                  in rotunditatem ductum, /561/ aut haec domus quam haec
 396 |                est 'omnis', cum scilicet /563/ dicitur 'omnis homo', Socratem
 397 |                   homo'. Sicut econuerso /564/ multiuocae res illae nominantur
 398 |              proprietate uel substantia.~/565/ Si ergo definitionem quamlibet
 399 |                  potest. Si uero dicamus /566/ quod non est non-existens, '
 400 |                dicitur, quod ex diuersis /567/ proprietatibus quas in
 401 |          substantiuo, modo> ut adiectiuo /568/ nominantur aequiuoce. Neque
 402 |                   omnibus est impositus.~/569/ Et hae quidem definitiones
 403 |                   habentibus positionem.~/57/ At uero de simplicibus,
 404 |                  sit eiusdem substantiae /570/ communis deÞnitio; Ñ tres
 405 |                  alterius quasi proprium /571/ collatum. Alioquin uniuocum
 406 |                contingat. Sed res quidem /572/ diuisa aliarum rerum totum
 407 |             huiusmodi componatur ut quod /573/ diuiditur uocabulum, idem
 408 |                apud autem Catholicos non /574/ solum est pro inconuenienti
 409 |                   et aquam] sola ratione /575/ separare possumus, dum
 410 |                dicuntur, ut hic populus, /576/ uel hic lapidum aceruus.
 411 |            impositionis suae originem re /577/ significata posteriorem
 412 |                  proponuntur, exsequamur./578/~  DE DIVISIONIBUS SECUNDUM
 413 |                diuisionis fit conuersio, /579/ sed cum prima accidentis
 414 |           auctoritatis nimis adhaerentes /58/ eamque fortasse nimium
 415 |                irrationale, aliud homo'. /580/ Diminuta uero diuisio esset
 416 |           non-durum'. Et fortasse plures /581/ reperies diuisiones quas
 417 |                   diuisionibus nascuntur./582/~
 418 |                  partes compositum nomen /583/ exponitur, ut in praemisso
 419 |                  proprie requiritur, cum /584/ de nominat[iu]a quoque
 420 |               media interiacent; extrema /585/ uero descriptionem non
 421 |             quantitatem diei substantiam /586/ solis esse, sed, ut ueritatem
 422 |                continetur, cum Calchanti /587/ de uictoria Phrygum et
 423 |      significationem consistit dubietas.~/588/ In his autem, cum quislibet
 424 |          Romanorum sanguine sorduit', de /589/ fluuio intendens; uel secundum
 425 |              dixit lineas lineae partes.~/59/ Afferunt quoque aduersus
 426 |                   coniungitur, tunc enim /590/ non dicitur transire cum
 427 |              substantia definita separat./591/~ QUOMODO DEFINITIONES EX
 428 |                   sicut supra monstratum /592/ est, quae, sicut superius
 429 |                nominis quod est 'canis', /593/ ac si ita dicatur: 'uel
 430 |                quae rem tantum subiectam /594/ continent, non etiam sensum
 431 |              necesse est antecedere, sed /595/ consequi, tunc enim recta
 432 |                      rationale', 'album'./596/~ QUID IN DEFINITIONE SUMPTI
 433 |            albedini non secundum id quod /597/ ipsa est, uerum secundum
 434 |                   definitiones quandoque /598/ ad declarationem aliarum
 435 |                  ur> ad quem et corporis /60/ particulae; quapropter
 436 |             tempore tractandum occurrit. /61/~ DE TEMPORE~[Hunc autem
 437 |             particulas. Qui tamen, licet /62/ saepe in continuo subsistat
 438 |                   tempore uero econuerso /63/ est, ueluti in die. Si
 439 |               nomina referantur ipsumque /64/ secundum hoc quod illis
 440 |                   sunt ipsius 'pluralis',/65/ sicut 'homines' uel 'equi'
 441 |                 Priscianus inuenit, quam /66/ etiam ipse commendat, aer
 442 |                 mensuratur, secundum hoc /67/ scilicet quod obtusum sonum
 443 |         locutionibus potest fieri. Neque /68/ etsi plures dictiones uel
 444 |                prolata. Unde etiam saepe /69/ contingit ut oratione prolata
 445 |                uoce physicam considerant~/71/ quod quando lingua nostra
 446 |                   Sed illud quidem solum /72/ ad exclusionem quorumdam
 447 |             indiuidua, ut hoc punctum et /73/ hoc instans et haec unitas
 448 |           copulationem habent ad inuicem /74/ et permanentiam ut linea,
 449 |                 Magnum uero et paruum in /75/ continuis, multum uero
 450 |                 eam contraria diceretur. /76/ Ex his itaque manifestum
 451 |                  disputationem habuimus. /77/~ DE RELIQUIS PRAEDICAMENTIS~
 452 |                proprietates, secundum id /78/ scilicet quod in eis fuit.
 453 |          adiacentia temporis, ita ubi ex /79/ adhaerentia loci nascitur;
 454 |              minui uel augeri contingat.~/80/ Videntur autem nec generalissima
 455 |                   uel inde dixit quod ex /81/ aliis innascantur, uel
 456 |              patre nec pater sine filio. /84/ Non dico quidem quin substantia
 457 |                relationes innuit esse et /85/ quasdam substantias. Possunt
 458 |              genera, cum suprema sint et /86/ prima principia, sibi supponi
 459 |              absconditus nullius remiti.~/87/ Secundum ergo relationem
 460 |           singularibus nominibus possunt /88/ regi, sed cum dicitur '
 461 |            aequale inaequale, par impar, /89/ quod omnino respuimus.
 462 |                tantum quantum ad species /90/ dicamus quod scilicet dixit
 463 |                 dicuntur', non tam uisus /92/ ad uocalem constructionem,
 464 |               relatiuis sufficiant haec. /93/~DE QUALITATE~ <QUOT MODIS
 465 |                  pas<s>ibilem qualitatem /95/ et passionem. Passionem
 466 |               talium casuum ab aliquibus /96/ passionibus difficile mobilibus
 467 |                 nec ei per accidens, sed /97/ substantialiter insunt.
 468 |                eius impositionem accipi.~/98/ Quaeritur autem qui sit
 469 |              potens est et impotens esse /99/ album. Boethius tamen non
 470 |                    si aliquid est species a1terius etc., ac si de uera consequentia.
 471 |               Sunt tamen nonnulli qui has abhorreant maximas propositiones in
 472 |                sententiam aperiendam, non abhorreas. I11i enim qui primum disciplinae
 473 |                fortasse uerba unius magis abhorrebat aduersarius quam alterius.
 474 |                ista res', quod uehementer abhorremus, /134/ cum non a re suae
 475 |                  quarum sensus omnino est abhorrendus.~Fallitur itaque quicumque
 476 |                  genera in eodem esse non abhorrent, sed contrarias species
 477 |                auctoritas, ut dictum est, abicit, ut in diuersis praedicamentis
 478 |              ablato a quo<que> necessario ablatum est. Si uero antecedens
 479 |               inueniantur. Sed hoc omnino abnegandum est nulla inter se dissimilia
 480 |                 enim in simplicibus parte abnegata totum remouetur.~/204/ Nunc
 481 |                  inconueniens atque dictu abominabile quod falli possit Hic cui
 482 |                  si altera de rebus illis abscisa parte minoretur, in parte
 483 |               propter ligna quae iam post abscisionem e<x>sic<ca>ta arbores non
 484 |               uero ungue adempto uel pede absciso hic homo de residuo corpore
 485 |                 remi> remitorum. Ala enim abscissa nullius est alati, uel remus
 486 |                 destruunt, ut caput, quod abscisum hominem perimit. Substantiae
 487 |                  agri praeter intentionem abscondentis et fodientis euenit. Haec
 488 |                  inceptis; ut, si aliquis abscondit thesaurum in agro et alius
 489 |              nullius est alati, uel remus absconditus nullius remiti.~/87/ Secundum
 490 |               casum est illa inuentio; ex absconsione enim thesauri et ex fossione
 491 |              non-album, quamuis nec simul absint, quantum album et nigrum
 492 |                 ab inconuenienti facilius absoluamus. Potest autem et uere et
 493 |                  fortasse ita eo facilius absoluemus si in primis diuisionibus
 494 |               Fortasse autem facilius nos absolueremus, si 'omnis' signum cum adiuncto
 495 |          diligentissimi philosophi omnino absoluitur, quae omnem differentiam
 496 |                partes omni qualitate sint absolutae, non minus substantiae totius
 497 |                   Aristoteles quantitatem absolutam esse contrarietate dixit,
 498 |       determinatum enim 'possibile' ponit absolutum, sed non 'necesse'. <Sed
 499 |                modo illam argumentationem absoluunt quae aristotelicam auctoritatem
 500 |            hominis quam fingunt puram per abstractionem accidentium, ipsum nomen
 501 |                   et si exterior in domum abstrahatur, idem compositum plures