IntraText Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library |
Petrus Abaelardus Dialectica Concordances (Hapax - words occurring once) |
bold = Main text Parsgrey = Comment text
3011 7| significationes fit, ut insequentibus apparebit. Est etiam 'diuisio' 3012 4| domus aut lignis stophas inserimus in constructione nauis. 3013 2| enuntiatione, in qua tertium inseritur. Cum enim de Homero adhuc 3014 1| partes loci partibus corporis insertas ad se inuicem uel partes 3015 7| bruti et irrationabiles ex insipientia uideantur.~Attende autem 3016 5| doctrinae studium praecipue est insistendum, cuius potior ueritas cognoscitur.~ 3017 7| atque intentio magis est insistendus quam uerba. Non enim attendimus 3018 4| uideatur his qui Ethicam uerius insistunt. Si quis itaque uirtutem 3019 3| fortassis qui subtilius inspicientes dicant hic quoque necessariam 3020 7| substantia corporea'; ac rursus inspicio utrum haec definitio omni 3021 5| cogitationesque uniuersas inspicit, scit utique et quae diabolus 3022 3| his qui eam perspicacius inspiciunt. Multum enim refert ad sententiam 3023 1| sunt et circa formas suas instabiles. Formae autem earum, quas, 3024 1| propter transitionem atque instabilitatem earum, nec magis quam orationis 3025 1| alia sunt simplicia, quae instantia uocamus, id est indiuisibilia 3026 2| significare dicuntur quae ad hoc institutae sunt. sicut et uoces, ut 3027 7| sicut Praedicamentorum Institutio tradit, non eaedem sint 3028 3| proprietate complexionis instructus, de ueritate seu falsitate 3029 5| non solum nos ad fidem non instruere dicunt, uerum Fidem ipsam 3030 4| uideatur, sed falso: non enim instrumento eo utitur Summus quoque 3031 7| eam diuisionem accidentis insubiecta confitemur. Quodsi infinitum 3032 1| simul existunt.~Videbatur insuperet maxime contrarietas inesse 3033 4| conceditur, necesse est ut et insuperioribus recipiatur, in quibus clara 3034 1| manifestatione scientiae, insurrexisse, quibusdam et sophisticis 3035 4| substantiae naturam respiciamus, integer et perfectus omni tempore 3036 2| enuntiationes uidentur, si integrae dictiones 'erit' et 'sedens' 3037 4| consequens modo in designatione integrarum enuntiationum, ueluti cum 3038 7| non quantitatis eius uel integritatis comprehensio, sed sola participationis 3039 5| modis supraposita disiuncta intellecta maximam tenet de quolibet 3040 4| homo' proponit. Sic enim intellectae non solum rerum cohaerentium 3041 3| autem ea<m>, quodammodo intellectam, ueram esse, cum scilicet 3042 7| ipsa partium actualis uel intellectualis /536/ distributio. Unde 3043 4| inconueniens quod <quod> intellexerat probatum esse, denegat. 3044 2| actionem aut passionem habere intelligant; nec ratio eorum, ut aestimo, 3045 7| econuerso feceris, aduerbium intelligas. Secundum etiam orthographiam, 3046 4| quot in definito uocabulo intelligebam, ut uidelicet tantumdem 3047 3| enuntiationem Magister noster intelligebat, eo scilicet quod ipsum 3048 1| armatum esse."~Non sunt autem intelligendae passiones aliquae in 'calciato' 3049 4| in 'gressibile' quidem intelligens quod tantum gradi potest, 3050 4| concesserit, profecto quemlibet intelligentem infinitos intellectus habere 3051 3| tamen propter facilitatem intelligentiae et ex istis aliqua exponamus. ' 3052 1| substantiarum ad alia aduersarius intelligeret, <quam> minus certam capiebat, 3053 5| inferentiae destructionem facere intendam, solum, inquiunt, 'hominem' 3054 7| enim ad significationem intendamus, melius explicatius res 3055 4| quam rerum diuersitates intendat distinguere. Si enim omnia 3056 7| nem> qui librum quaerere intendebam, uocabulum quo librum designarem, 3057 4| uoces, de quibus quidem ipse intendebat. Quod autem priuari et habere 3058 7| per uocabulum demonstrare intendi. 'Album' autem quod 'homini', 3059 4| subiectorum accidens haberet intensum, alterum uero remissum, 3060 3| inscientia proferunt, artis intentioni uel negotio non sunt ascribendae, 3061 1| fortasse alia accidentia interadiaceant atque ipsae corporis substantiales 3062 4| semper significatione, cum intercedunt mediae, accipiuntur.~/298/ 3063 4| extremorum coniunctionem intercipere concedit, ut "si, inquit, 3064 7| ablata totum necesse est intercipi. Unde omnes secundum destructionem 3065 4| scilicet quod uel aliquem interficimus uel lignum comburendo in 3066 2| sine tempore. Quoniam autem interiectio dictioni omnino supponi 3067 2| composuit. Sunt enim quaedam interiectionum naturales <ut>, 'uah', ' 3068 7| relatiuum ad B, et ita B quoque interimit. Itaque D destructo tam 3069 1| extra exterior', 'intra interior' , 'infra inferior', 'supra 3070 7| nasus quo odoramus, et interiora oris quibus gustamus, et 3071 5| quae nisi mentem praestruat interius, frustra qui docet aerem 3072 4| necessitate uinculum oportet interponi.~Patet autem ex simplicibus 3073 3| scilicet quae negationem interponit ad praedicatum disiungendum 3074 2| dictiones separatur, propter interpositionem scilicet inhaerentiae copulationis: 3075 1| rebus tam dissimilis naturae interpositis? Sin puncta interposita, 3076 7| mortale', non uidetur mihi interpretari, sed definire. Non itaque 3077 7| oportet fieri. Illa autem interpretatum saepissime excedit; neque 3078 3| Interrogatiua autem est per quam interrogamus hoc modo: 'quis uel qualis 3079 3| suis siue historiis modo interrogantes modo imperantes nunc etiam 3080 4| de adiacientia qualitatum interrogat, 'cuias' uero gentile est, ' 3081 4| quam quaerimus, cum sit interrogatio, non potest esse enuntiatio. 3082 3| sunt enuntiatiuae, aliae interrogatiuae, aliae deprecatiuae, aliae 3083 3| orationem uocatiue, modo interrogatiuam, modo etiam imperatiuam 3084 4| interrogationis aliquando in nominibus interrogatiuis, aliquando in aduerbiis 3085 2| proprietas; 'quis' enim interrogatiuum et ab eo 'siquis' compositum, 3086 6| propositionibus nascuntur, interserere noluimus, quorum ad se similitudinem, 3087 7| Ubi autem constantia <non> interseritur, extremorum coniunctio non 3088 1| ualeat, cum nihil prorsus intersit. Dicamus itaque ipsum acumen 3089 1| quiescente atque aliqua interualla ponente proferuntur, una 3090 3| quidem oportet secundum intransitionem constructionis, si uel orationi 3091 3| extrasumptis enuntiantur. Intrasumpta est determinatio, quando 3092 3| uerae sunt, illae solae quae intrasumptas habent, aequipollere dicuntur 3093 1| tamquam primae iuniorum introductioni praeparata aut fortasse 3094 4| differentiae /269/ doctrina Introductionum nostrarum, quas ad primam 3095 3| siue desiderantes personas introducunt. Si quis autem aestimet 3096 1| rerum proprietatem ueracius intuens. "Prior uero, inquit Aristoteles, 3097 5| concessum. Neque enim fidei intuitus quem dicunt, consequeretur, 3098 5| disiunctam et quid postea intuleris ex apposita diuidente, id 3099 4| medium ostendi uiderint inualida argumentatione nonnisi ex 3100 1| auditae constructionis mente inuaserimus ac studiose rimauerimus, 3101 4| quintus autem ab Aristotele inue<n>tus et adiunctus creditur. 3102 3| enuntiatio coniu<n>cta est et inuecta ad aliquem sensum demonstrandum 3103 5| quasi huius conuersionis inuectorem, si singulorum dicta quos 3104 3| doctrinae necessarium sit, inueniet. Nam etsi Peripateticorum 3105 3| sed gratia 'possibile'.~Inuenimus autem saepissime tales modos 3106 1| ut quod emendare posset inueniret.~Sed quoniam Platonis scripta 3107 2| composita uocantur, ad uocis inuentionen et compositionem attinet.~ 3108 2| nominis in hac significatione inuentor, ab infinitis infinita monstrauit 3109 4| Nunc uero in auctoritatibus inuestigandis de necessitate sensus hypothetica< 3110 4| diminuitur.~Sed nunc quidem inuestigandum esse dicit minus de his 3111 4| substantiae uel quantitatis inuestigaret, nihil illis contrarietatis 3112 6| natura superius diligenter inuestigata est atque tractata nec in 3113 3| quaestionum quaeritur, cuius inuestigatio dialecticorum est propria. 3114 4| quorumque exercitium in inuestigatione ueri ac falsi consumitur, 3115 4| consequentiarum <sensus> inuestigemus. Sententia itaque hypotheticae 3116 4| notius transferentes non inuidere, qui<a> sapiens sit; notius 3117 3| usu desistendum. Etsi enim inuidia nostrae tempore uitae scriptis 3118 1| ducem, ex fomite fortassis inuidiae aut ex auaritia nominis < 3119 3| detractiones obliquasque inuidorum corrosiones nostro decreuimus 3120 4| ipsum sapientem non esse inuidum. Ubi enim talem maximam 3121 4| Quorum maximae propositiones inuiolabiles consistunt; illae autem 3122 4| non sufficit, naturae uis inuiolabilis in consecutione relinquitur. 3123 7| ipsam manifestat; illud enim inuolute, haec autem explicite ipsam 3124 4| determinationes cas<s>as et inutiles esse, quae a quibusdam minus 3125 3| quae ad uoces pertinet, inutilis uideretur. Quae enim eamdem 3126 3| rationem bene perspiciunt inutiliter adiuncta uidentur. Diuersum 3127 4| est passio a contristat<ion>e illata. Sed id quidem 3128 3| quae ita circa incis[s]ionem futura est ut etiam non 3129 1| superior', 'citra cit<er>ior', 'ultra ulterior'; 'diu' 3130 1| eius definitionem conuenire ipsique Relationi generalissimo; 3131 7| proprium fluuii, quamlibet ipsiussignificationem quolibet istarum modo distinguere 3132 1| ut sunt istae: dementia, ira, contristatio atque ex ipsa 3133 1| contristatio atque ex ipsa iracundia.~DE POTENTIA NATURALI ET 3134 7| tristis, securus uel pauidus, iracundus uel demens, et insuper ab 3135 2| intelligit, quem ex commotione irae certum est procedere in 3136 4| contraria. Placari scilicet et irasci, ut etiam contristari, actiue 3137 2| iram, qui numquam nisi ab irato proferri cognoscitur.~Alia 3138 7| multitudinem diuidentem ire, ascendentibus uero ad generalissima 3139 7| dicti sunt, eoquod bruti et irrationabiles ex insipientia uideantur.~ 3140 4| ueluti si in 'rationali' et 'irrationali' omnes animalis species 3141 4| hominibus conuenit <et> irrationalibus.~Non est autem 'transsumptio' 3142 1| exigit, ut rationalitas, irrationalitas, mortalitas, immortalitas, 3143 7| rationalitate, <modo ab irrationalitate> occupari demonstrat, quae 3144 4| tus, uel turbam uel gregem irrationalium congregatio. Neque enim 3145 2| huiusmodi praedicationem omnino irregularem esse uoluerit. Unde ipse 3146 4| mortale'. Sed has omnes irregulares praedicationes quidam dicunt, 3147 4| Sed et sicut syllogismus irregularis est quod plures habet assumptiones, 3148 3| contingunt; ii namque addunt quod irrita fiunt amplius consilium 3149 4| Sed et ipse Porphyrius Isagogas suas et ad syllogismos necessarias, 3150 4| uero categorica. Unde et istos qui ad fidem aliorum afferuntur, 3151 4| inesse constiterit, quaeritur itane insit ut genus an ut accidens 3152 7| is descendentem quiescere iubeat, ne usque ad indiuidua diuisionem 3153 3| meum, in eo scilicet quod iubeo illi ut uenire ei cohaereat, 3154 4| inspiciamus, eas falsas iudicabimus; si uero totarum enuntiationum 3155 1| obiectionem nec multum ualere iudicaret solutionem. Ut enim de intellectu 3156 4| enim> etiam ille qui falsam iudicat consecutionem, ex eo quod 3157 4| sapientes atque astrologi iudicauerunt, quorum studium in inquisitione 3158 2| significatiuas per se esse non iudicauit, diuisit ac magis ea quaedam 3159 4| et habitus, quam de ind<iuid>uis, si earum statum inspiciamus 3160 4| contrarietate autem <caeterorum omn>ium praedicamentorum nihil omnino 3161 4| illis minutiis nigredinis iunctae unum faciunt medium colorem, 3162 4| ad consequentiam ex aliis iunctam antecedat, ueluti cum ab 3163 6| assumptionem consequentis. Iuncti<s> uero illi<s> qui ex simplicibus 3164 4| quod ex diuersis /377/ est iunctum, ut medius color ex albedine 3165 1| tamquam si nihilum nihilo iungas." Cuius quidem obiectionis, 3166 6| hypothetica et categorica iungebantur, quorum quattuor modo geminato 3167 6| affirmatiua et negatiua iungetur hoc modo:~ si non est a, 3168 5| compositas hypotheticas iungit, transeamus. Tres namque 3169 1| accipienda, tamquam primae iuniorum introductioni praeparata 3170 2| significare non dicitur; quia aequ<iuocum> tamquam plura non significat 3171 1| uero secundum statum alt<er>ius. De eo enim quod Socrates 3172 4| auro'; causale uero sic: 'iussa mea transgressus es; unde 3173 3| ueniendi ad me propono secundum iussum meum uel desiderium meum, 3174 3| igitur uirtutem possibile est iustam esse~Sic et in caeteris.~ 3175 3| quam nullis existentibus iustis. Unde manifestum est uniuersalem 3176 4| circa que<m> fiunt haec, non iuuantur. Cum autem de habitu transitus 3177 4| deprehensa est in nocte cum iuuene loquens secreto, tamen facile 3178 3| dicitur. Si uero 'fuisse iuuenem' pro uno praedicato sumamus, 3179 3| conuersionem descendunt; qui quidem katÕ ainauklasin uocantur, id 3180 1| possunt atque inde habitus /94.l5/ nominari; non autem omnes 3181 4| Gaium Gracchum mediocriter labefactantem statum rei publicae Scipio 3182 1| dum recentes sunt, facile labi possunt, quae postea in 3183 4| necessitate sensus hypothetica<e> laboramus; quarum numerum quia iam 3184 4| Socrates est homo~resistere laborant. Aiunt enim istam consequentiam 3185 2| dialecticae subtilitatem oportet laborare.~Si quis autem eius <pro> 3186 3| amore quae pigra fuerat ex labore, ac quasi iam reiectum onus 3187 2| accidentium adiacentium. 'lacere' autem et 'sedere' positionum 3188 7| grammaticus homo dicitur, et laetus aut tristis, securus uel 3189 1| ut modius triticum uel lagena uinum; /109/ aut secundum 3190 3| proprietas episcopi Socrati laico cohaeret. Nec 'posse cohaerere' 3191 3| exemplo, quod rusticum siue laicum episcopum possibiliter esse 3192 3| corroboratur ex desiderio quae languebat ex fastidio.~Cum autem simplicium 3193 4| toto: 'animal' namque etiam languentia continet; quodsi omne languidum 3194 4| omnino perimit continentiam languidi in animali; ubi enim 'animal' ' 3195 4| existimationem, qui sophismatum laqueos <non> animaduertunt. Cum 3196 4| apparebit, si unde praemissa larga dicatur, prius patuerit, 3197 7| uniuocis, si ad primam et largam acceptionem respiciamus, 3198 4| et> utrimque reductum~Nam largitas et fortitudo extremis contrariis 3199 7| inhabitantem gratiam sua largitur charismata, quae uiuificare 3200 4| forte, prodigi et auari largum, de quibus Horatium dixisse 3201 3| negotium praesumpsisse. Sed cum lasso mihi iam et scribendo fatigato 3202 7| Anthropos', id est 'homo', latinam dederit definitionem, quae 3203 1| hac arte nondum cognouit latinitas nostra, eum defendere in 3204 4| dicatur secundum hoc quod latior est eius albedo uel longior 3205 1| aliae secundum adhaerentiam latitudinis>, aliae secundum superpositionem 3206 7| uero ut 'canis', quod et latrabili animali seu marinae beluae 3207 2| significatiuas dicimus, ut ea quam latrando canis emittit, ex qua ipsius 3208 2| procedere in his omnibus quae latrant. Sed huiusmodi uoces quae 3209 2| enim hominum discretio ex latratu canis eius iram intelligit, 3210 3| ueluti continuo et longo latratui canis, cum scilicet et ipse 3211 5| discernere, subtilitatis laudem in crimina uertunt ueramque 3212 4| autem necessitate nimis laxa, quam in sententia quoque 3213 7| uniuocationis proprietatem laxamus et aequiuocationis nomen 3214 3| operibus frena quandoque laxauerit.~At uero, cum uoluminis 3215 1| Plato de acceptione nimiae laxitatis, culpabilis uidetur; uterque 3216 4| totarum enuntiationum et laxius accipiuntur, ut uidelicet 3217 4| posuimus:~ si paenitet, ma<le>fecit,~eo uidelicet quod 3218 2| legens', idest 'habebit lectionem', cum et lectionis nomen 3219 3| terminos excedens ita ut hic lectorem breuitate, ille uero prolixitate 3220 5| assiduitate legendi fatigat lectores et multorum studia et aetates 3221 2| quod profecto falsum est de lecturo ac nondum legente. Sic quoque 3222 3| hodie prans<ur>um esse uel lecturum. Aeque enim contingere potest 3223 5| diuturnus ipsos assiduitate legendi fatigat lectores et multorum 3224 3| concludet et in lucem usumque legentium ponet, si nostrae Creator 3225 7| uocauit sumere imperium legibus ac premere populum uiolenta 3226 3| ueluti cum in praeceptis Legis dicitur: "Non occides, Non 3227 1| et aspera fortasse uel lenis, rara uel spissa, et quaecumque 3228 4| hoc est quadam ab ipsa leui mutatione deductis," iuxta 3229 4| destruere quam componere et leuius nocere quam prodesse possumus 3230 4| sola rei destructio aufert, lex naturae exigit, cum nullatenus 3231 4| sese ab inconuenienti non liberabunt. Nam si quia nullus homo 3232 3| liberum arbitrium dici animi liberam diiudicationem; naturae 3233 4| Neque iam ab inconuenienti liberari possent illi qui hanc concedunt 3234 4| quam in rebus inueniemus liberiusque uerba eius de uocibus quam 3235 3| rebus quae conueniunt non ex libero arbitrio nec ex casu fiunt, 3236 1| altius subtiliusque in his libris quos Metaphysica uocat, 3237 2| imponentis, quae uidelicet prout libuit ab hominibus formatae ad 3238 5| mirabile est cur non mihi liceat tractare quod eis permissum 3239 4| scilicet quod alterum sine licentia ulla regressionis expellat 3240 5| christiano tractare non licere. Hanc autem scientiam non 3241 4| partibus alterius consequentiae liceret assumere et concludere hoc 3242 7| quod farina fuit. Sic nec ligneae domus arbores materiam dicimus 3243 7| aereum siue ferreum siue ligneum, dummodo animalis similitudinem 3244 4| operatur. Prima enim die lilium quadam albedinis superficie 3245 4| ingredi esse, ueluti cum de limo terrae hominem Deus creauit. 3246 4| corruptioni; ueluti cum limum terrae ille Summus Artifex 3247 1| inuenitur quae aliarum quoque linearum respectu compositae dicuntur, 3248 1| uideantur, ut a 'linea' 'lineatum' a 'corpore' 'corpulentum'.~ 3249 7| per ipsam exercemus, aut linguam hominis, cuius officia nostram 3250 2| propositionem induxit: 'lingum est non-albus-homo'. "Si 3251 4| resoluimus aut fenum in uitrum liquefacimus. In quo etiam generatio 3252 7| significatiuae non sint, non uniant, liquidum est. Quae quidem significatio 3253 1| existit, iam profecto ultimam litteram significare concederemus. 3254 3| pauca concesserit et nostris liuor operibus frena quandoque 3255 6| syllogismos medios inter alios locasse uidetur, quorum primas propositiones 3256 6| hypothetica connexarum eos medios locauit qui ex mediis propositionibus 3257 2| sine tempore. Quod enim locem significatiuam ad placitum, 3258 1| Relationibus, siue in Positionibus locentur, certum est quantitates 3259 4| est margarita est lapis~locusque in ipsa requiratur, non 3260 2| quaero in illa figuratiua locutione: 'Homerus est poeta', cuius 3261 1| continuam. sicut in nostris locutionibus potest fieri. Neque /68/ 3262 5| quidem contra auctoritatem locutum, sed fortasse ultra auctoritatem 3263 2| attributum, in /135/ eodem loeo 'hominem' copularet subiunctum. 3264 4| accipimus in animalibus per loca longinqua diffusis, sed simul congregatis; 3265 5| magis proximum, illud magis longinquum. Praesens autem tempus simplex 3266 4| longitudinem subiecti, ut longum longius, quaedam secundum habitudinem, 3267 3| poterit, ueluti continuo et longo latratui canis, cum scilicet 3268 3| infinitate aut superflua loquacitate. Si enim, inquam, quaecumque 3269 4| est in nocte cum iuuene loquens secreto, tamen facile per 3270 1| passionibus carent, sicut ridere, ludere et quae a neutris uerbis 3271 4| quis uenit? Socrates'; quae ludit? Picias; 'quid' uero ad 3272 4| posuimus:~ si paenitet, ma<le>fecit,~eo uidelicet quod 3273 3| negatio uero de rege magno Macedonum. Saepe enim uoce in diuersis 3274 1| in eo quod de motu animae Macrobius meminit. Sic quoque et hic 3275 3| dicitur: "Non occides, Non maechaberis" etc. Cum enim haec ad omnes 3276 3| inquirendum nobis est quare mag<is> 'homo albus' una sit 3277 1| quae contraria dicuntur, magni scilicet et parui. Nulla 3278 1| continet atque uniuersa magnitudine suae maiestatis excedit, 3279 3| Priami, negatio uero de rege magno Macedonum. Saepe enim uoce 3280 1| uniuersa magnitudine suae maiestatis excedit, incircumscriptus 3281 4| solae substantiae bonae siue malae dicuntur, sed etiam qualitates 3282 3| necesse est esse;" secundum malam dispositionem conclusit 3283 4| quod poenitentia nonnisi ex malefacto proueniat, non tamen id 3284 7| discernit, id est boni et mali notitiam tenet. Sola autem 3285 4| ipsam, quae contraria est malitiae; alia secundum hoc quod / 3286 1| a longe hominem uideris malleo percutientem uel securi 3287 4| quod ex ipsius substantia manans diuina operatione ad humanam 3288 1| siue in hac siue in illa maneam ciuitate. Quae quidem circumscriptio 3289 1| eadem qualitas sub eadem manens natura de dispositione in 3290 4| quadrangulus, si discreta manerent. Unde ad quadranguli augmentum 3291 4| dicitur esset et sub una maneret essentia? Quodsi ipsa in 3292 1| uidetur innuere huiusmodi manerias non solum in proprietatibus, 3293 1| species nominauit, magis pro maneriis proprietatum dixit quam 3294 4| essent, quod in sequentibus manifestabitur. Cum igitur de 'homine' 3295 7| dare. Quae quidem ex eo manifestae sunt, quod totum constat 3296 4| ex illis illas satis esse manifestas per conuersionem consequentiarum 3297 7| definitum uocabulum rem ipsam manifestat; illud enim inuolute, haec 3298 1| auaritia nominis <uel> ex manifestatione scientiae, insurrexisse, 3299 4| proponuntur, rata consecutio. Sed manifestatur consecutionis necessitas 3300 3| latratus sunt, iram canis manifestent. Quod autem oratio huiusmodi 3301 6| superuacuum duxit quod satis manifesti essent, sed eos tantum qui 3302 1| mensurandum assumi solent; uel manifestior fortasse continuatio erat 3303 4| ipsarum rerum praesentia manifestus est, necessitas autem inferentiae 3304 1| ala, remus. Manus enim manuti manus dicitur et manutum 3305 4| a differentia, inquit, Marci Tullii a toto in diuisione 3306 1| regi, sed cum dicitur 'Marcia Catonis', 'uxor' oportet 3307 5| persona sit in Deo sicut in Marco, ad impugnationem tamen 3308 4| ueluti cum dicitur Ponticum Mare dulcius Afro, id est minus 3309 4| iustus' quidem referentes ad mares, 'iusta' uero ad feminas, ' 3310 7| illa definitio, utique et margaritae. Unde de quocumque illa 3311 4| oppositum 'animati', id est 'margaritam', consequitur, modo idem 3312 7| uocari potest; arena uero maris infinita secundum multitudinem 3313 4| secunda idem ait in Eodem "masculum et feminam creauit eos." 3314 4| quantitati cuiuslibet essentiae massaeque ipsi substantiae subtrahitur, 3315 4| m> alicuius quantitatem massamque ipsam substantiae crescere. 3316 7| proprietates attenduntur, sed sola materialium partium comprehensio consideratur, 3317 5| nefarium est exercitium, quae mathematica appellatur, mala putanda 3318 4| sic trahitur: 'non habent Mauri arma, cum nec ferrum habeant'; ' 3319 4| uocum proprietas teneat; maximeque illa attendenda est uocum 3320 1| maxime ab inuicem distabant maximoque spatio disiuncta erant. 3321 | meae 3322 1| de hac ciuitate ad illam meamus, sicut idem remanet corpus; 3323 4| contrariorum quidem cum medi[t]ata fuerint, priuationis 3324 1| recentes sunt, facile eas medicina expellere posset; ubi autem 3325 1| per adiunctionem alicuius medicinae sanitatem diu seruare poterunt. 3326 4| modo:~ si Gaium Gracchum mediocriter labefactantem statum rei 3327 5| resistere. Neque enim Ambrosium Mediolanensium antistitem, uirum catholicum, 3328 1| forte his quas communes meditantur. Nulla enim particularis 3329 1| comparationis necessitas meditari compulit. Cum enim quantitates 3330 1| per eas patiantur. "Neque mel, inquit, quoniam aliquid 3331 4| dicimus; 'cuium uero pecus?', 'melibaea' respondemus; 'quantus' 3332 1| aggregasse, nisi forte dulcedo melli substantialiter inesse dicatur, 3333 2| Homerus est poeta', hoc est: 'memorialis fama Homeri adhuc manet 3334 4| oporteret cum ex praedica[men]to argumentum traheretur, 3335 2| uera poterat esse falsa menente secunda, ipse scilicet ' 3336 1| attendere, ut esse in anno uel mense etc., et quaecumque insuper 3337 1| species considerant, annum, mensem, hebdomadam, diem, horam, 3338 1| uel horaria uel diurna uel menstrua uel annua dicatur; praecipue 3339 1| circumscriptionem eadem corporis mei mensura tenet, siue in hac siue 3340 4| insinuat. Si enim eiusdem mensurae sint subiecta, non proprie 3341 7| ipsum spatio illo temporis mensuramus quo cursum suum ab Oriente 3342 1| quibus ad demonstrationem mensurandi ge<o>metres utuntur. Figuram 3343 1| Sed hae profecto, quia mensurando accipiuntur, nec in tractando 3344 1| praecipue secundum ea<s> mensurantur-, illud praetermittendum 3345 5| ascribenda est, quae nisi mentem praestruat interius, frustra 3346 3| quoque firmissimum est apud mentes omnium fidelium Deum, cuius 3347 2| nomine uel in participio mentio. Sic etiam de tempore facere 3348 7| quippe Diuina Substantia inde mera et simplex dicitur, quia 3349 4| meruit, cur non is quoque mereatur qui ob seditionem motam 3350 4| non satis cooperit. Sed merso iterum panno aliamque superficiem 3351 2| tractatu locum obtinere ipsae meruerunt, de quibus quidem illud 3352 4| tandem a ciuibus ueniam meruit, cur non is quoque mereatur 3353 1| extremorum est, sed terminus et meta quo illa fixantur, totius 3354 1| subtiliusque in his libris quos Metaphysica uocat, exsequitur. Quae 3355 4| enim in syllogismo locum metiuntur secundum inferentiam propositionis 3356 1| demonstrationem mensurandi ge<o>metres utuntur. Figuram quoque 3357 1| utimur, ut sunt ea quae ge<o>metrica corpora /100/ dicunt, quibus 3358 2| mirationem, 'attat' uero metum proferentis designat, ac 3359 | meus 3360 7| farinam esse deserit et in micas conuertitur. Unde nequicquam 3361 5| Si uero aduersus Fidem militare artem concedant, eam procul 3362 4| falsa est, ac si propter mille. Similiter et istam regulam 3363 4| equo albior dicatur, et hoc minimum subiectum magis esse paruum 3364 4| uidelicet dicitur 'minor minimus', non ad accidens potest 3365 7| compositum dicitur, 'dans, id est ministrans, sacrum' interpretatur. 3366 5| potest exercitii diuturnitas ministrare; haec autem diuinae gratiae 3367 4| adolentibus sua Deus occulte ministrat incrementa atque nostram 3368 5| Quanto autem huius artis ministrator clarior est, tanto quae 3369 5| clarior est, tanto quae ministratur pretiosior.~Haec aemulorum 3370 4| comparationem secundum maiorem minoremque accidentis informationem 3371 4| rebus illis abscisa parte minoretur, in parte residua, quae 3372 3| eadem nasci per conuersionem minoris extremitatis. Extremitates 3373 4| qualitate, nunc etiam in maioris minorisue comparatione consistit; 3374 1| nostra specierum numerum uel minui uel augeri contingat.~/80/ 3375 4| enim augetur aliquid uel minuitur, secundum disiunctionem 3376 4| minutiae albedinis illis minutiis nigredinis iunctae unum 3377 1| speciei nomine designari mirabantur. Magis enim hoc loco studuit 3378 5| argumentationum destruere. At uero mirabile est cur non mihi liceat 3379 2| significationis, ut 'papae' a<d>mirationem, 'attat' uero metum proferentis 3380 4| honorandus, et episcopus~ si eius miserendum non est qui castrum incendit, 3381 4| omnibus contingit.~Sunt tamen miseri quidam qui eam ueram esse 3382 3| hei mihi infelici', 'me miserum', sic et uocatiua merito 3383 1| similitudinem de lapillo misso in aquam adhibuisse; qui 3384 1| eum aliqua satisfac<t>ione mitigare uoluit atque aliqua diuersitate 3385 1| proferimus, plures aeres in mitissimas partes lingua nostra percutimus, 3386 3| nominantur, illud 'omnia' nos non mittebat, sed ad totam magis simul 3387 4| Non est autem prae<ter> mittenda ad cognitionem loci differentiae / 3388 3| praecedit, ad 'omnia' nos mittere uellet, submissio adiuncti 3389 7| rerum dona intelligenda mittimur, quippe nec rei dandae nomen 3390 7| quae in humana corpora mittuntur ut singuli homines creentur, 3391 1| qua tamen annumeratione mo<do>rum, utrum Aristoteli 3392 1| possint esse subiectum, mobiles sunt et circa formas suas 3393 7| inscientia atque existentiae mobilitas in his quidem diu persistere 3394 1| habitus permanentiam uel mobilitatem dispositionis secundum naturam, 3395 3| in tertium resoluitur hoc moda: ut prima huius et secunda 3396 3| enuntiatur --, ad eas quas moda1es appellant, descendamus; 3397 3| debet, quia non est ibi modale praedicatum; non enim modi, 3398 3| modi non est 'possibile', modalem non facit propositionem. 3399 3| utrum aliqua proprietas per modalia nomina, ut quidam uolunt, 3400 3| modales debent enuntiare modaliter, id est cum determinatione, 3401 4| sorte sed secundum peritiam moderandi rectores sunt eligendi, 3402 4| significationem ipsorum moderantia, hoc modo: 'uiuo iuste', ' 3403 4| designatiua, quae solae moderantur uel determinant in enuntiatione 3404 3| uterque quidem, ut ipse ait, moderatae doctrinae terminos excedens 3405 3| Theophrasti atque Eudemi operum moderator, qui tum de his scripserant 3406 3| uniat, et dissensiones modernorum, si tantum audeam profiteri 3407 3| modales descendunt et ipsarum modificant enuntiationem; in qua quidem 3408 3| inhaerentiam considerare quam modificare. Relinquitur ergo particularem 3409 3| uel illius sensum non modificaret. Quia ergo et illius quae 3410 3| simplex est, praedicationem modificat et illius in quam resoluitur 3411 3| inde quidem, hoc est ex modificata praedicatione, modales nominantur.~ 3412 3| enuntiationem; in qua quidem modificatione tantum ab ipsis abundant 3413 7| designantibus determinatur et modificatur; dicimus enim sic: 'infinitum 3414 3| qualiter praedicationes modificent aut qualiter ex simplicibus 3415 1| secundum continentiam, ut modius triticum uel lagena uinum; / 3416 4| alteram comprobari conuenit, modoque eius probationis qui maxima 3417 7| repleuit, sed illa sola quorum mollior [est] natura ad animandum 3418 6| nigra~ nulla margarita est mollis~At uero aequimodae categoricae 3419 4| uero massa ex humiditate et mollitie aquatici, terrae uero ex 3420 7| in illo uero albedo et mollities. Non enim aliter fit huiusmodi 3421 1| in indiuisibilibus <et> momentaneis actionibus uel passionibus 3422 7| nona aut quolibet ipsarum momento permanente. Sed si significationem 3423 7| diuisa[m] esse per aliqua monstra<n>tur. Neque enim 'domus' 3424 4| aliae demonstrantur; inde monstrabiles uero seu per se notae uocantur 3425 7| definitio, sicut in sequentibus monstrabimus. Diuisio quoque dicitur 3426 7| illa propter substantiam monstrandam, haec uero propter qualitates 3427 4| substantiae detrimentum in se ipsa monstrantes.~Non est autem praetermittendum 3428 3| numerus secundum uocabula monstraretur; 'omnis' uero, cum omnia 3429 1| circumscriptio ita corpori monstrata est adhaerere atque adiuncta 3430 4| conuersiones hypotheticarum monstrauerimus.~Tertia uero, quae aiebat 3431 4| et uitium in eodem esse monstrauerit, profecto contraria in eodem 3432 4| rediremus quod superius monstraximus, cum ex antecedentis inferentia 3433 7| significantur definitione monstrentur; unde diuersis rebus aequiuoca 3434 4| uidetur, quae uidelicet quidem monstret hoc illius speciem esse. 3435 1| ut idem mons ad diuersos montes et magnus respectu huius 3436 1| quod Socrates in sessione moratur uel ab ipsa mouetur, ueri 3437 2| qualitercumque esse potest et bonus moribus, sed non ideo bonus citharaedus 3438 4| deserit naturam, ut cum moriendo inanimatum redditur. Sunt 3439 3| mortuum esse. 'Homo' enim 'morienti' non est aduersus, sed ' 3440 3| hunc hominem in crastino moriturum esse, quod contingens est 3441 4| ore profiteamur, dummodo morsus detrahentium uitare queamus.~ 3442 7| non est animal rationale morta1e, modo etiam cum hac quod 3443 1| homines rationales sunt uel mortales, sed non omnes salubres 3444 7| studio nec tantum in nobis mortalibus scientia potest crescere 3445 4| priuationem.~Solet autem de morte et uita quaeri utrum in 3446 2| uita qualitate contraria morti, quae animatio intelligitur, 3447 3| non morietur; omnibus enim mortuis nullum amplius mori contingeret. 3448 1| ostendit, quod una parte mota caeterae omnes moueantur.~ 3449 4| mereatur qui ob seditionem motam actus est in exsilium?~A 3450 1| proprietatibus, a facili scilicet motione uel difficili, ut ostensum 3451 4| etiam consistere uidetur motis per diuersa loca corporibus. 3452 1| sequentibus de habitu formae moturi sumus, cessabit.~Huius autem 3453 1| parte mota caeterae omnes moueantur.~Sunt autem quidam qui uerbis 3454 4| dici quod substantiam filii moueat, id est motum ei sua operatione 3455 1| qui de istis oppositionem mouebat, ut haec a substantiis in 3456 4| esse; de quo prima quaestio mouebatur. Locus quidem a maiori in 3457 4| de animato ad inanimatum mouebitur, substantiae quantitas non 3458 1| mobilitate substantiarum mouentur, quarum scilicet natura 3459 1| monstrauit. Cum enim quaestionem mouisset cur secundam maneriam genus 3460 1| qualitatibus oppositionem mouit, raro scilicet et spisso, 3461 7| quarum praesentiam animatio mox sequitur ubique et comitatur, 3462 4| uerteret. Unde recte in Eodem Moyses: "formauit, inquit, Dominus 3463 4| compositis consequentiis, ex assu<mp>tione earum clarum est, 3464 4| animatum et esse inanimatum. Mu1ta enim sub negationem cadunt 3465 5| categoricae, quaedam unae, quaedam mul<ti>plices. Unae quidem sunt 3466 4| perceptibile disciplinae' multaeque aliae quae in substantiam 3467 2| significationes, tamquam in multiplic<it>ate aequiuocationis earum 3468 7| locutio uel per definitiones multiplicanda aut per differentias aut 3469 3| quotiens uolumus geminata aut multiplicata, ita ut usque in infinitum 3470 4| actioni, sed fortasse numeri multiplicatio secundum aggregationem ad 3471 4| uero cum secundum numerum multiplicatur, ut si quattuor adiungantur 3472 4| uidelicet haec paucior sit, illa multiplicior. Sunt itaque genera et species 3473 7| fugere ad rerum quas ponat multiplicitates. Unde mihi potior uidetur 3474 7| ambiguitas.~Nec est quidem multiplicitati huiusmodi dubietas imputanda 3475 7| aliqua operatione, sed sola multiplicitatis comprehensione tota dicuntur, 3476 1| annuatur, opponi poterit de multitudine trium ant plurium punctorum 3477 7| eadem causa impositum, et multitudinis rerum subiectarum diuisionem 3478 2| sciret quorum infinita est multitudo, ab his idem uocabulum transtulit 3479 7| Sicut econuerso /564/ multiuocae res illae nominantur quae 3480 7| UNIVOCIS, DIVERSIVOCIS, MULTIVOCIS~"Aequiuoca dicuntur quorum 3481 7| designatiuum, quae communis sit mundo et arenae et Deo, quae infinita 3482 5| Deo solo est et ex ipsius munere procedit, bonam esse conuincimus. 3483 3| eloquentiae peripateticae munimenta quam illi praestiterunt 3484 5| capacitatem caelestis gratiae munus effecerit. caeteras uero 3485 2| l0/ determinatione ute<re>mur. Subiectarum uero rerum 3486 1| Boethium dicunt in Libro Musicae Artis ad huiusmodi naturam 3487 3| arbitrium consistit. Alioquin muta animalia, quae sponte aliqua 3488 4| substantiae quantitas non mutabitur, cum eadem membra remanebunt. 3489 7| sed quodammodo constructio mutanda propter ambiguitatem remouendam, 3490 7| diceretur et significationem mutaret nec eumdem quidem sensum 3491 4| brunellus' in 'Socrates' mutaretur, quod quidem oporteret ut 3492 4| alterationi uel secundum locum mutationi, "non est facile assignare 3493 3| caeteris propositionibus non mutatis. Quartus uero modus secundae 3494 1| naturali proprietate rerum mutauerit.~Nunc autem attentius inspiciendum 3495 4| animal', quae praedicantur, mutauero et 'hominem' et 'asinum' 3496 1| sua sed de proprietatibus mutauit, ueluti Socrates, Boethio 3497 4| naturam. Veluti si 'hominem' mutes sic:~ si est lapis est animal~ 3498 3| album, possibile esse album~mutet antecedentem et ponat ei 3499 4| et ex utrisque aliquid mutuare, sed id quod ex hoc recipit 3500 1| ipse Aristoteles ex Platone mutuasse creditur illam definitionem 3501 4| ut surdum naturaliter et mutum per accidens. Et hic quidem 3502 5| quoque temporalem de<term>i<na>tionem auferri. Unde rationabiliter 3503 3| conuersionem conclusionis nascebantur, talis erat regula:~ quidquid 3504 4| ex irregulari syllogismo nascebatur, uel nec enthymema dici 3505 7| clarum est quare singulis nascentibus rebus non oportet ea apponi, 3506 7| audimus, oculus quo uidemus, nasus quo odoramus, et interiora 3507 3| suprapositarum propositionum nat<ur>a dupliciter seruari. 3508 1| de adiacentia ex tempore nata quaeritur. Iuxta quod et 3509 4| ipsae ex habitudinibus, ut natis et ciuitas ex eo quod utrumque 3510 1| uero eas dixit quae post natiuitatem accidunt, sicut erubescentia