IntraText Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library |
Petrus Abaelardus Expositiones Theologicae Concordances (Hapax - words occurring once) |
bold = Main text Expositiogrey = Comment text
1001 1| SANCTIFICETUR in nobis, orandum nobis est ut expulso a nobis 1002 1| forte quaerat cur uerbis orandus sit deus, et cur apud eum 1003 1| ipse esset in loco quodam orans, et postmodum ab oratione 1004 1| accedamus, ipsum prius deum orantes, ut orationis suae nobis 1005 1| docuit", et ait illis, "Cum oratis dicite, Pater sanctificetur 1006 2| dicitur:~ ~ Dilataberis ad Orientem et Occidentem.~ ~SANCTORUM 1007 3| omnium fundamentum atque originem:~ ~ Sine fide quippe, ut 1008 2| quod ad cautelam fidei orthodoxae Leo III instituit, et in 1009 2| tam salubre consilium ab ortu suo Aecclesia prouidens, 1010 2| suae ueritatem obseruet, ne os, quod mentitur, occidat 1011 2| corpus suum tanta leuitate ostendebat glorificatum, ut et nubi 1012 2| anima humana, et caro: ad ostendendum tamen unitatem personae 1013 2| praemisit omnipotentem: ut ostenderet eum hoc posse qui omnia 1014 2| possit saluari, Dominus ostendit cum dicit:~ ~ Qui crediderit 1015 3| diuersitas proprietatum ostenditur, non rerum numero, uel essentialiter 1016 2| electis quam reprobis uel paenam uel praemium pro meritis 1017 2| senserunt antiqui, per eam a paenis liberati. Non enim anima, 1018 2| REMISSIONEM PECCATORUM, tam per paenitentiam, quam per uirtutem aecclesiasticorum 1019 2| Hodie mecum eris in paradiso.~ ~TERTIA DIE RESURREXIT 1020 2| corde credant.~ ~Ex concilio Parisiensi, capitulo II:~ ~ Ut nemo 1021 2| commendans, eius diuinitatem pariter et humanitatem commemorat, 1022 2| omnis presbyter omnibus parochianis suis symbolum et orationem 1023 1| distinguitur, quarum prima pars est inuocatio, quae est 1024 2| et non in aliqua mundi parte, sicut sunt haereticorum 1025 2| diuini scilicet sacramenti participatione: uel communem Aecclesiae 1026 2| causetur; quia haec tam parua sunt, ut nemo tam hebes 1027 2| sunt intelleximus. Unde ad paruulorum eruditionem, hanc quantulamcumque 1028 2| quoque anima, quae in came passe fuerat, ad inferos dicitur 1029 2| uerborum sumamus animae pastum: nec tam ore corporis sonum, 1030 2| et balatus potius quam pastus dicendus est: nec mentem 1031 1| uocamus, ut ex dulci nomine ad paternae dilectionis affectum moueatur, 1032 2| cognomen uel gentile nomen esse pates ex aliquo loco. Bene autem 1033 2| quippe animae uel sentire uel pati est, etsi ei hoc ex carne 1034 2| CRUCIFIXUS. Genus quoque patibuli determinat, quod ignominiosius 1035 2| corpus ab eo assumptum tali patibulo affixum. Iuxta quod et Maria 1036 2| sicut est unicus filius patri, ita et unicus sit Dominus 1037 2| Hac itaque auctoritate patrum eruditi, praesenti die ante 1038 2| eius salubris confessio paucis uerbis conferatur: ut simul 1039 2| descriptum Romae altari sancti Pauli affixit.~ ~CATHOLICAM, id 1040 1| ipso domino audiuit, sed a Paulo didicit, qui nec illi sermoni 1041 1| nobis regno diaboli siue peccati de quo dicit apostolus,~ ~ 1042 1| DEBITA dicit penas pro peccato debitas.~ ~[50] Cum dicit 1043 2| sacramentum altaris.~ ~REMISSIONEM PECCATORUM, tam per paenitentiam, quam 1044 1| apostolus,~ ~ non regnet peccatum in uestro mortali corpore 1045 2| superius expositio nostra pefixit. Graeci tamen et IN AECCLESIAM 1046 1| deum.~ ~[49] DEBITA dicit penas pro peccato debitas.~ ~[ 1047 2| principio cohaereant, atque hinc pendeant, ut si huius ueritas uioletur, 1048 3| sit acutius elementum, et penetrabilius caeteris, quo minus ei resisti 1049 2| nubi insidere, et caelos penetrare, et longe iam diuersum factum 1050 2| omnes pactum quod cum Deo pepigerunt.~ ~Ex concilio Garinaziensi, 1051 1| Matthaeus Hebraicae scripserit, peregrinam linguam tamen magis quam 1052 2| simul et doctrine fidei sit perfecta, et nulla sit uerborum prolixitas 1053 2| malitia paruuli, sensu autem perfecti, firmum teneamus fidei fundamentum, 1054 1| uirtutes, in quibus fidelium perfectio subsistit, scilicet prudentia, 1055 1| nobis quae nobis animae perfectionem siue salutem conferant.~ ~[ 1056 3| morientibus id conueniat, uel perfectis iustis, qui potius sunt 1057 2| affirmant.~ ~Nulli est autem periculosius mendacium uel error, quam 1058 2| subditur: INDE, hoc est perinde, VENTURUS IUDICARE VIVOS 1059 2| quod nescit profitetur, et periurii reus est, qui iurat quod 1060 3| CONFUNDENTES PERSONAS. Hoc est, permiscentes ad inuicem personas, ut 1061 2| naturarum, ita saepe uocabula permiscermus, ut modo Verbum, modo animam, 1062 2| Sicut nonnullis scire permissum est, apud ueteres symbola 1063 1| dicatur, ne nos ita temptari permittas, ut prauis concupiscentiis 1064 2| a nemine id responderi permittat, qui ea quae praecesserunt, 1065 2| sibi credatur ad salutem perpetuam.~ ~Illud etiam obseruandum, 1066 2| autem tuus omnes iusti in perpetuum haereditabunt terram... 1067 1| petitionibus ad honorem dei pertinentibus, ad quatuor reliquas accedit, 1068 1| altera ad commodum nostrum pertinet.~ ~[17] Cum enim dominum 1069 3| corporis substantia, quae pertulit casum in morte.~ ~ET REDDITURI 1070 3| quibus ad uitam aeternam peruenitur.~ ~UT TENEAT. Non solum 1071 1| infidelibus dicitur, cum peruerse agere uiderent eos qui se 1072 2| uel creator potius quam peter proprie dicendus est. Et 1073 2| in alio, quid orare et petere a Deo debemus exprimitur.~ ~ 1074 1| Praemissis, ut dictum est, tribus petitionibus ad honorem dei pertinentibus, 1075 2| sanctae Aecclesiae. Vel Petri tanquam capitis sumus, sicut 1076 2| ore Dei.~ ~Sed etiam apud philosophos Timaeus Platonis diuersarum 1077 2| est natus.~ ~SUB PONTIO PILATO, hoc est, eo ibi dominante 1078 1| sermonem illum referunt, placet illam magis secundum Matthaeum 1079 2| capitulo XII:~ ~ Symbolum etiam placuit ab omnibus Aecclesiis octaue 1080 2| apud philosophos Timaeus Platonis diuersarum collationem sententiarum 1081 2| ut qui horum scientiam pleniter capere potuerit, sufficere 1082 1| Matthaeum prosequi, qui eam plenius ac perfectius, sicut et 1083 3| sunt, aut creatores, aut plura principia, uel lumina, siue 1084 3| dicatur personis, ut eius pluralitas illis simul conueniat, praeter 1085 3| dubitetur, utrum praemio uel poena dignus sit. Et hoc est eos 1086 2| instrumento. INFEROS itaque dicit poenales illas tenebras, quas iusti 1087 1| sanctificabo nomen meum quod pollutum est inter gentes, quod polluistis 1088 2| terram uero, inferiores quae pondere suo in imo subsistunt, tam 1089 2| ait:~ ~ Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi 1090 2| uel spem nostram in eum ponere, cuius tanta sit potentia, 1091 1| sic et eius petitio prior ponitur cum dicitur, PANEM NOSTRUM 1092 2| Sacerdos autem, immo et pontifex nobis factus est, dum in 1093 2| dietus est natus.~ ~SUB PONTIO PILATO, hoc est, eo ibi 1094 2| dominante ubi passus fuit. Pontius uel cognomen uel gentile 1095 2| Danielis unetio regia in populo Iudaeorum defecerat. /612/~ ~ 1096 2| et Aecclesiarum patres de populorum salute solliciti, ex diuersis 1097 1| agere uiderent eos qui se populum dei uocant, sic e contra 1098 1| caelestis uidelicet hominis /70/ portantes imaginem non terreni, et 1099 2| Aecclesiam suam nauem propriam ad portum tranquillitatis aeternae 1100 1| uocabulum ab alio euangelista positum.~ ~[11] Quanta est praesumptio 1101 1| impetremus quae deuotius postulamus, et per haec que dicuntur 1102 1| reliquas accedit, quibus postulantur uirtutes, in quibus fidelium 1103 2| ista instruimur a Domino postulare necessaria. Ex concilio 1104 1| NOSTRIS.~ ~[48] Iustitiae postulat aequitatem, aequum quippe 1105 2| Noli esse in conuiuiis potatorum, nec in comessationibus 1106 2| ponere, cuius tanta sit potentia, declaremus. Unde et Apostolus:~ ~ 1107 2| institutio naturae sufficere poterat. Non ergo ita in hac natiuitate 1108 2| scientia nullus saluus esse poterit. In uno enim fides et credulitas 1109 2| dispositioni nulla resistere potestas, uel cuiusque naturae uis 1110 2| conferunt: quia uacantes potibus, et dantes symbola, consumuntur.~ ~ 1111 2| scientiam pleniter capere potuerit, sufficere sibi credatur 1112 2| effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditauit.~ ~ 1113 1| suggestionibus uoluptatum assensum praebeamus.~ ~[52] Tale est, NE NOS 1114 2| conuiuae fueritis, hodierni praebitores mutatores ex condicto resideatis.~ ~ 1115 3| tempore uel exsistentia praecedens.~ ~MAIUS, prolatione dignitatis.~ ~ 1116 1| deum inhonoramus, cum eius praecepta condemnimus sic e contra 1117 1| dicens,~ ~ faciam ut in praeceptis meis ambuletis... etc.~ ~[ 1118 3| consummauerunt, qualiacumque praecesserint opera.~ ~VITAM AETERNAM, 1119 2| responderi permittat, qui ea quae praecesserunt, non intelligat. Sic quippe 1120 1| munditia, ubi eorum quae deus praecipit manet ignorantia.~ ~[42] 1121 2| Quomodo autem audient sine praedicante... etc.?~ ~Hoc igitur, fratres, 1122 2| sunt, nisi intellexerit praedicationem. Qui et ad omnium intelligentiam, 1123 2| resurrectionem octaua decreuimus praedicti symboli non uerba docere, 1124 1| Moysi uel aliorum, sed tanto praeeminet haec uniuersis, quanto maior 1125 2| hoc est de nihilo, non de praeiacente materia omnia, ex quibus 1126 2| fercula uirtutum, quibus praeminebant, offerentes inducuntur. 1127 2| sinistrae, ipse uniuersis praeminet beatitudine. Quia uero sedere 1128 3| amplius dubitetur, utrum praemio uel poena dignus sit. Et 1129 2| PATREM OMNIPOTENTEM. Cum praemiserit Deum, unum uidelicet, non 1130 2| dicere non debemus, nisi quae praemissa sunt intelleximus. Unde 1131 1| SUPERSUBSTANTIALEM DA NOBIS HODIE. Praemissis, ut dictum est, tribus petitionibus 1132 2| ita mirum, si cum superius praemissum sit FILIUM DEI, statim adiunctum 1133 1| perfectione quam diximus praeponere decreuerunt.~ ~[14] Octo 1134 2| nequaquam locis, sed operibus praesentes fieri uel absentee? Unde 1135 2| ei esse unitam, quae per praesentiam diuinitatis ubique consistentis 1136 2| autem gentilem commemorat praesidem, ubi ex hoc etiam insinuet 1137 2| supremus Dominus, et nobis praesidens, et, inter huius saeculi 1138 2| ignorat. Quod quidem ne praesumamus, illa nos Apostoli reprehensio 1139 1| positum.~ ~[11] Quanta est praesumptio ex uerbis duorum euangelistarum 1140 1| cur aliquod eius uerbum praetermittatur, qui et docentem uiderit 1141 1| quoque petitiones Lucas praetermittit, quas Matheus ponit, scilicet " 1142 2| dexterae: quia sicut dextera praeualet sinistrae, ipse uniuersis 1143 1| ita temptari permittas, ut prauis concupiscentiis uicti succumbamus.~ ~[ 1144 1| implet uiuendo quod ipsemet precipit dicens,~ ~ luceat lux uestra... 1145 2| confirmationem cuius uel precis complectionem, "Amen" seu " 1146 2| secundum hoc quod eius solius pretioso sanguine empti sumus. Aut 1147 1| oratio distinguitur, quarum prima pars est inuocatio, quae 1148 3| aut creatores, aut plura principia, uel lumina, siue omnipotentes. 1149 3| Dominus, uel creator, seu principium, aut lumen, uel omnipotens: 1150 2| huius uisionis beatitudine priuantur. Quanto magis anima Christi, 1151 2| semper fruitur, ea nunquam priuari potuit? Quid est itaque 1152 2| eam.~ ~Nota ordinem, quod priusquam surrexit, AD INFEROS descendens, 1153 2| et, inter huius saeculi procellas et turbines, Aecclesiam 1154 | procul 1155 3| de propriis factis? Sed profecto, quemadmodum diximus omnes 1156 1| melius intelligimus melius proferimus.~ ~[6] Unde non sine admiratione 1157 2| aperire sensum eorum quae profertis; cum cordis potius fides 1158 3| exsistentia praecedens.~ ~MAIUS, prolatione dignitatis.~ ~UNITAS, scilicet 1159 2| sermo sine intelligentia prolatus tam sermo quam sonus sit 1160 2| perfecta, et nulla sit uerborum prolixitas onerosa. Quod quidem postmodum 1161 2| Iacob in figura Christi promissum est, cum dicitur:~ ~ Dilataberis 1162 2| ciuitati per Isaiam Dominus promittens, ait:~ ~ Non erit tibi amplius 1163 2| quam latroni Dominus ipse promittit dicens:~ ~ Hodie mecum eris 1164 2| et memoriter retineri, ut promptius queant frequentari. In illo 1165 2| tradat, nisi haec ex corde pronuntiare nouerit. Siquidem sine horum 1166 2| De qua quidem satietate propheta dixerat:~ ~ Satiabor cum 1167 2| aduenisse, quo iam iuxta Prophetiam Iaeob siue Danielis unetio 1168 2| Quod quidem illa innuit propositio cum dicitur, IN DEUM, sicut 1169 3| BONA EGERUNT, hoc est, in proposito bonorum operum uitam consummauerunt, 1170 2| fidei fundamentum, quod proposuimus expositionis luce, prout 1171 2| illa secundum efficaciam propriae passionis, quam habuit in 1172 3| autem haec Trinitas iuxta proprietates personarum, et haec unites 1173 3| pluraliter personae, diuersitas proprietatum ostenditur, non rerum numero, 1174 | prorsus 1175 1| magis secundum Matthaeum prosequi, qui eam plenius ac perfectius, 1176 3| Quam dignitatem statim prosequitur, dicens: INCREATUS PATER 1177 2| fiant. Hinc illud est in Prouerbiis:~ ~ Noli esse in conuiuiis 1178 2| consilium ab ortu suo Aecclesia prouidens, breuissimum fidei symbolum 1179 1| sapientissimorum Grecorum prouidentia, unde ad nos tam diuinae 1180 | prout 1181 1| misericordiam exhibemus proximo, talem nobis inueniamus 1182 2| loquentes uobismetipsis in psalmis, et hymnis, et canticis 1183 2| diuinitatis uisio, de qua Psalmista dicit:~ ~ Satiabor cum apparuerit 1184 2| dominicam resurrectionem publice in ecclesia competentibus 1185 1| toleranda, ne metu aliquo uel pusillanimitate a rectitudine declinemus.~ ~[ 1186 2| adoptiuus, sed consubstantialis putetur. Et rursum, QUI CONCEPTUS 1187 2| ad confessionem tempore quadragesimali uenerint, haec ab unoquoque 1188 1| unos.~ ~[16] Si quis forte quaerat cur uerbis orandus sit deus, 1189 3| de omnibus intelligatur, quaerendum uidetur quomodo paruulis 1190 2| sanctum: sicut et matri quaerenti:~ ~ Quomodo fiet istud?~ ~ 1191 1| a carnalibus et terrena quaerentibus /71/ illa impleatur, sicut 1192 1| quam utilitatem nostram quaerere nos oportet, hic quippe 1193 2| de Virgine natum, ne quis quaereret qualiter id fieret, praemisit 1194 3| habuerunt, nonnulla est quaestio. Quidquid tamen de hoc aestimemus, 1195 3| operum uitam consummauerunt, qualiacumque praecesserint opera.~ ~VITAM 1196 | QUALIS 1197 2| quamlibet naturam: terram uero quamcumque corpoream. /608/ Cum autem 1198 | Quamdiu 1199 2| superiorem, id est spiritalem quamlibet naturam: terram uero quamcumque 1200 1| euangelista positum.~ ~[11] Quanta est praesumptio ex uerbis 1201 2| prorsus alienum a paena, quantacumque sint quietis remedia.~ ~ 1202 3| tantum ibi sint habituri de quantitate suae corpulentiae, quod 1203 2| paruulorum eruditionem, hanc quantulamcumque necessariam duximus expositionem.~ ~ ~ ~ ~ 1204 | quantus 1205 | Quare 1206 1| PANEM NOSTRUM etc., quae est quarta petitio.~ ~[39] Et ut ab 1207 2| dicens:~ ~ Unus, duo, tres, quartum enim uero uestrum, Timaeae, 1208 2| quod omnia possit, hoc est, quaslibet in se suscipere actiones; 1209 2| quae ad fidem pertinent: et quassa est uerborum prolatio, quam 1210 1| honorem dei pertinentibus, ad quatuor reliquas accedit, quibus 1211 1| postulamus, et per haec que dicuntur oportet ut intelligantur.~ ~[ 1212 2| memoriter retineri, ut promptius queant frequentari. In illo quippe 1213 1| insuper prolatio uerborum quedam est deuotionis exercitatio, 1214 | quemadmodum 1215 | quicumque 1216 3| SYMBOLUM ATHANASII~/615/~ ~QUICUNQUE VULT SALVUS ESSE. Voluntate 1217 2| paena, quantacumque sint quietis remedia.~ ~ASCENDIT AD CAELOS. 1218 1| deficiamus in uia.~ ~[47] Quinta petitio est qua dicitur, 1219 | quisque 1220 2| secundum assumptam humanitatem quodammodo angelis minor factus, ita 1221 | quoddam 1222 1| longe excellentior est quam quodlibet substantiale, id est alimentum 1223 3| discussio restet, ne de quoquam amplius dubitetur, utrum 1224 | quos 1225 | quot 1226 1| priores ad deum pertinent, quuatuor reliquae ad unos.~ ~[16] 1227 3| reperientur uiui. Hi namque dum rapientur obuiam Christo in aera, 1228 2| in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem 1229 3| Christo in aera, in ipso raptu, quo iudici occurrent, morientes, 1230 3| quam iudicandi. Quippe quae ratio de suis tunc ab eis exigenda 1231 2| est, substantia quaelibet rationalis ita per se ab aliis rebus 1232 3| adultis, et qui capaces sunt rationis, ad eruditionem fiunt: ita 1233 2| ipsa substantiam cum aliqua re alla non constituat. Quamdiu 1234 2| rationalis ita per se ab aliis rebus disiuncta, ut ipsa substantiam 1235 1| ab ipso quam a nobis esse recognoscimus, et quasi per gratiam dei 1236 1| seruis quam filiis debeat recordetur.~ ~[23] Cum quisque NOSTER 1237 1| aliquo uel pusillanimitate a rectitudine declinemus.~ ~[54] AMEN, 1238 2| eius memoramus, ut quam rectum sit in eum credere, uel 1239 2| uel praemium pro meritis reddet. Quia enim iustus ex fide 1240 2| Christi personam, non duas reddit. Iuxta quam quidem unionem 1241 2| in cuius hostia omnium redemptio est consummate. Quod nec 1242 2| spiritale conuiuium diuini uerbi refectio, et quasi quaedam mensa 1243 2| ad ipsius diuinitatem non referat? Sed et Cum ipsemet Christus 1244 1| qui soli sermonem illum referunt, placet illam magis secundum 1245 2| tantum mulcere, non mentem reficere potest, et balatus potius 1246 1| quibusdam ferculis anima reficitur, prudentia illustratur, 1247 2| tranquillitatis aeternae regendo dirigens, et tam uerbis 1248 1| dicit apostolus,~ ~ non regnet peccatum in uestro mortali 1249 2| humanitatem commemorat, et tam regni eius quam sacerdotii dignitatem, 1250 1| nobis est ut expulso a nobis regno diaboli siue peccati de 1251 2| quam exemplis disciplinae regulam nobis tradens. Sacerdos 1252 3| per se una dicitur, non rei alii in unam rationalem 1253 1| cum eius populus sancte et religiose uiuit, et illud implet uiuendo 1254 2| SANCTUM... etc., frustra reliqua confitemur, si confessionis 1255 1| deum pertinent, quuatuor reliquae ad unos.~ ~[16] Si quis 1256 1| pertinentibus, ad quatuor reliquas accedit, quibus postulantur 1257 2| quantacumque sint quietis remedia.~ ~ASCENDIT AD CAELOS. Sicut 1258 2| necessaria. Ex concilio Remensi, capitulo VIII:~ ~ Ut omnis 1259 2| in sacramentum altaris.~ ~REMISSIONEM PECCATORUM, tam per paenitentiam, 1260 2| caelesti celsitudine non est remote? Quid ita mirum, si cum 1261 3| RESURGENT, etiam illi qui tunc reperientur uiui. Hi namque dum rapientur 1262 2| adhuc in corpore uiuentes reperiet: caeteros uero MORTUOS appellat.~ ~ 1263 1| coniuncta sicut a neutro reperitur scripta.~ ~[12] Denique 1264 2| praesumamus, illa nos Apostoli reprehensio compescat, qua quibusdam 1265 2| quam nostra in his omnibus requirebat. Ipso itaque die passionis 1266 2| haec a nobis amplius est requirenda. Ad quam nos supra memoratus 1267 2| 606/ aures tantum Dominus requirens, dicit:~ ~ Qui habet aures 1268 2| enim uero uestrum, Timaeae, requiro; qui hesterni epuli conuiuae 1269 2| est dicenda, ut nullatenus res alia Dominus sit existimanda, 1270 3| apparebunt, ut cum ipso Domino resideant iudicantes, nec tam pro 1271 2| praebitores mutatores ex condicto resideatis.~ ~Legimus et coenam Cypriani, 1272 3| penetrabilius caeteris, quo minus ei resisti queat, exprimitur. Et attende 1273 2| fuit, non quae modo sit, respicientes dicimus /611/ Petrum ipsum 1274 1| non sufficiat affectus, respondemus, his duabus de causis mihi 1275 2| asserit non posse aliquem respondere "Amen", id est confirmare 1276 2| respondendum, a nemine id responderi permittat, qui ea quae praecesserunt, 1277 3| nulla deinceps discussio restet, ne de quoquam amplius dubitetur, 1278 3| CORPORIBUS SUIS. Hoc est, resumptis eisdem corporibus, quae 1279 3| dicitur.~ ~OMNES HOMINES RESURGENT, etiam illi qui tunc reperientur 1280 2| passionis suae, antequam resurgeret, uel caelos ascenderet, 1281 3| mortem corruerunt. Non enim resurget nisi quod cecidit. At uero 1282 3| resurrectionis testes sue quoque resurrectione fuerunt; ita intelligendum 1283 3| non ut de singulis tune resurrecturis id cogamur intelligere, 1284 3| intelligendum est tunc omnes resurrecturos esse, ut tunc omnium resurrectio 1285 2| in paradiso.~ ~TERTIA DIE RESURREXIT A MORTUIS. Hoc est, de inter 1286 1| Matthaei pro eorum perfectione retineantur, et unum solum mutetur, 1287 2| debere sciri, et memoriter retineri, ut promptius queant frequentari. 1288 3| AEQUALIS GLORIA, id est reuerentia exhibenda.~ ~MAIESTAS, id 1289 3| occurrent, morientes, statim reuiuiscent; et hoc ipsum erit eis resurgere 1290 3| erit eis resurgere quod reuiuiscere. Quod si opponatur de quibusdam, 1291 1| ruminat, qui ipsum frequenter reuoluit, ut diligentius intelligat, 1292 2| profitetur, et periurii reus est, qui iurat quod ignorat. 1293 2| patribus tanta est diligentia roboratum, ut nemini fidelium liceat 1294 1| est, da fortitudinem et robur animi inuictum ad quaelibet 1295 2| in futura uita beatitudo rostra, nisi illa diuinitatis uisio, 1296 2| Nam quia tam regia quam sacerdotalis dignitas per unctionem instituitur, 1297 2| et tam regni eius quam sacerdotii dignitatem, unde Christus 1298 1| PANEM, id est intelligentiam sacrae scripturae, qui non ruminat, 1299 2| confirmantur, diuini scilicet sacramenti participatione: uel communem 1300 2| testimonia diuinis grauida sacramentis, ad animarum pactum salubre 1301 2| uirtutem aecclesiasticorum sacramentorum.~ ~CARNIS RESURRECTIONEM, 1302 2| sanctificati panis et uini in sacramentum altaris.~ ~REMISSIONEM PECCATORUM, 1303 1| ad nos tam diuinae quam saeculares doctrine manauerunt, et 1304 2| praesidens, et, inter huius saeculi procellas et turbines, Aecclesiam 1305 3| quippe propria, non coactione saluamur aliena.~ ~ANTE OMNIA OPUS 1306 3| quam sub lege, absque illa saluarentur.~ ~IN TRINITATE, hoc est 1307 2| autem diuinorum uerborum salubrior est intelligentia, tanto 1308 2| dictum est, doceatur, et eius salubris confessio paucis uerbis 1309 2| Aecclesiarum patres de populorum salute solliciti, ex diuersis uoluminibus 1310 2| Hebraeos, ubi in hac nostrae salutis consummatione totius Trinitatis 1311 3| ATHANASII~/615/~ ~QUICUNQUE VULT SALVUS ESSE. Voluntate quippe propria, 1312 2| sancto Petro, et: Credo sanctae Aecclesiae. Vel Petri tanquam 1313 1| laudatur, cum eius populus sancte et religiose uiuit, et illud 1314 1| prophetam dicit dominus,~ ~ sanctificabo nomen meum quod pollutum 1315 2| uitulae aspersus inquinatos sanctificat ad emundationem carnis: 1316 2| dicere neutraliter, id est sanctificati panis et uini in sacramentum 1317 2| sancti efficiuntur uel in sanctitate confirmantur, diuini scilicet 1318 2| est ab Angelo:~ ~ Spiritus sanctus superueniet in te... etc.~ ~ 1319 2| quod eius solius pretioso sanguine empti sumus. Aut si forte 1320 2| quia hic, qui pulcher est, sapiens est? nisi uidelicet secundum 1321 1| scripta.~ ~[12] Denique sapientissimorum Grecorum prouidentia, unde 1322 2| paradisum nominant, animas eorum satiauit. De qua quidem satietate 1323 2| satiauit. De qua quidem satietate propheta dixerat:~ ~ Satiabor 1324 3| ad eruditionem fiunt: ita satis uisum est hoc loco tantum 1325 2| minus nostrum dici Dominum, sciat ita Filium solum dici Dominum 1326 2| intellecta: nos, qui litterarum scioli uicemur, niti iam conuenit, 1327 2| Fidei:~ ~ Sicut nonnullis scire permissum est, apud ueteres 1328 2| communiter christianis debere sciri, et memoriter retineri, 1329 1| domino audierit et didicerit, scribat, ualde mirandum est cur 1330 1| tam a Matthaeo quam a Luca scribatur, qui soli sermonem illum 1331 2| intelligat. Sic quippe Corinthiis scribens de idiota litteras ignorante, 1332 1| Graece, Matthaeus Hebraicae scripserit, peregrinam linguam tamen 1333 1| sicut a neutro reperitur scripta.~ ~[12] Denique sapientissimorum 1334 1| est intelligentiam sacrae scripturae, qui non ruminat, et in 1335 2| ex diuersis uoluminibus Scripturarum collegerunt testimonia diuinis 1336 2| Christus, siue QUI filius Dei secudum assumptam humanitatem CONCEPTUS 1337 | secum 1338 | secunda 1339 1| dominus ait:~ ~ Caelum mihi sedes est~ ~id est anima iam sublimis 1340 2| esset corpus, hoc primum in seipso caput exhibuit, quod exemplo 1341 2| illius efficaciam iusti senserunt antiqui, per eam a paenis 1342 1| 28] Quam et apostolus sententiam inducens ait~ ~ nomen dei 1343 2| Platonis diuersarum collationem sententiarum sub specie cuiusdam conuiuii 1344 2| iuxta numerum eorum totidem sententiis dicitur comprehensum. Symbolum 1345 3| uidelicet substantiae.~ ~SENTIAT, id est credat.~ ~SALUTEM, 1346 2| Solius quippe animae uel sentire uel pati est, etsi ei hoc 1347 3| Filius.~ ~NEQUE SUBSTANTIAM SEPARANTES, hoc est, diuersas substantias 1348 1| IN CAELIS.~ ~[15] Deinde septem petitiones sequuntur, quarum 1349 2| caelestibus cum Christo. Qui etiam sepulcrum alicuius intuentes dicere 1350 1| corrigamus, cum neutrum per omnia sequamur, et ita ex utrisque ipsa 1351 1| Matthaeum in hac oratione ita sequi decreuit, ut eius hic uerba 1352 2| quam intelligentia non sequitur: quae ad hoc tantum instituta 1353 2| cum totum, ut dictum est, sermonis officium ad intelligentiam 1354 2| semetipsum exinaniuit, formam serui accipiens... etc.~ ~quis 1355 1| quam per timorem admonet seruire; timere quippe seruorum, 1356 1| moueatur, et non tam quid seruis quam filiis debeat recordetur.~ ~[ 1357 1| Unde apostolus christianam seruitutem a iudaica distinguens conuersis 1358 1| non accepistis spiritum seruitutis iterum in timore, sed accepistis 1359 1| admonet seruire; timere quippe seruorum, amare filiorum.~ ~[21] 1360 2| PATRIS, non de corporali eius sessione, uel de corporali eius dextera 1361 2| iudicandorum, bene per eius sessionem iudiciariam exprimit potestatem. 1362 3| personae. Quod statim congrua similitudine confirmat, dicens:~ ~NAM 1363 2| consumuntur.~ ~Ad hanc itaque similitudinem symbolum dicuntur diuersorum 1364 2| prolatio adiuuet. Cum autem singula, quae in hac fidei confessione 1365 3| nullum nomen est Dei, cuius singulare ita de singulis dicatur 1366 1| Bene autem haec oratio non singulariter ab unoquoque sit sed pluraliter, 1367 2| sicut dextera praeualet sinistrae, ipse uniuersis praeminet 1368 2| Quasi caeteris electis ad sinistram Dei constitutis, solus iste 1369 | Siquidem 1370 1| altos in oratione nobis sociamus.~ ~[25] QUI ES IN CAELIS, 1371 3| unam rationalem substantiam sociata. Diuinitas itaque humanitati 1372 2| substantia collecti in unum sodales in medio conferebant ad 1373 2| corpore, secundum tamen solam corporis naturam, quae traducitur, 1374 2| in medio conferebant ad solemnes epulas, ad coenae communes 1375 1| quam a Luca scribatur, qui soli sermonem illum referunt, 1376 1| euenerit, ut inter missarum sollemnia, uerba quaedam Matthaei 1377 2| patres de populorum salute solliciti, ex diuersis uoluminibus 1378 1| de moribus instruxerunt, solunm Matthaeum in hac oratione 1379 2| quondam fuisse, quid aliud sonat nisi humanam naturam ei 1380 2| pastum: nec tam ore corporis sonum, quam ore cordis capiamus 1381 2| collationem sententiarum sub specie cuiusdam conuiuii componit, 1382 2| exhibuit, quod exemplo eius sperandum esset membris. Sicut ergo 1383 2| Est quippe quasi quoddam spiritale conuiuium diuini uerbi refectio, 1384 2| dignitatem superiorem, id est spiritalem quamlibet naturam: terram 1385 2| et hymnis, et canticis spiritalibus.~ ~Non enim sibi uel secum 1386 3| homine diuersae sunt naturae, spiritalis et corporalis; nec tamen 1387 1| conferant.~ ~[40] Panis iste est spiritualis cibus animae, scilicet diuini 1388 2| ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te, sed 1389 1| in nobis sit dominium, ut spontaneam tibi exhibeamus oboedientiam.~ ~[ 1390 2| sedere iudicantium, sicut stare iudicandorum, bene per eius 1391 2| salutem.~ ~Nullus autem de stoliditate sensus, uel tenuitate ingenii 1392 2| CREDO IN DEUM, sic uiuere studeamus, ut hoc uere dicere ualeamus. 1393 | sua 1394 | suas 1395 2| iudicem constitutum? Unde subditur: INDE, hoc est perinde, 1396 2| suum de monumento dicit sublatum, id est corpus Domini sui: 1397 1| sedes est~ ~id est anima iam sublimis et desideriis feruens spiritualibus.~ ~[ 1398 1| eorum.~ ~[30] Quod etiam subsequenter exponit dicens,~ ~ faciam 1399 1| quibus fidelium perfectio subsistit, scilicet prudentia, iustitia, 1400 2| quae pondere suo in imo subsistunt, tam aquaticam scilicet 1401 1| excellentior est quam quodlibet substantiale, id est alimentum corporale, 1402 3| SEPARANTES, hoc est, diuersas substantias in Deo credentes, sed unam 1403 1| Matthaei ab oratione dominica subtrahantur, et uerba Luce apponantur, 1404 1| prauis concupiscentiis uicti succumbamus.~ ~[53] SED LIBERA NOS A 1405 2| Ut ergo fideles hanc in suds corporibus glorificationem 1406 2| non audierunt?~ ~Nec sola sufficit fides in corde, nisi etiam 1407 1| temperantiae petimus, ne suggestionibus uoluptatum assensum praebeamus.~ ~[ 1408 | sui 1409 2| conuenit, ut de sensu uerborum sumamus animae pastum: nec tam ore 1410 2| ponendi animam meam, et iterum sumendi eam.~ ~Nota ordinem, quod 1411 3| IGNEM AETERNUM, hoc est summum atque indeficientem cruciatum, 1412 2| est appellatus Rex iste summus, et Sacerdos supremus, et 1413 | suos 1414 2| caelum dicamus dignitatem superiorem, id est spiritalem quamlibet 1415 2| quam aethereum dicitur, superiores mundi partes hic appellat: 1416 1| inhabitantes, toto desiderio in superioribus non in infimis constituti.~ ~[ 1417 2| gloria Dei Patris, hoc est in superna illa beatitudine digniorem 1418 1| ferculorum.~ ~[45] Panis autem supersubstantialis dicitur haec intelligentia, 1419 2| Angelo:~ ~ Spiritus sanctus superueniet in te... etc.~ ~Ex quo quidem 1420 2| hoc est, quaslibet in se suscipere actiones; sed quod eius 1421 2| fonte filios uel filias suscipiant, nisi memoriter symbolum 1422 2| uoluntate, non aliena, est suscitatus. Sicut et ipsemet ait:~ ~ 1423 2| factus est, dum in cruce suspensus tanquam in ara pro nobis 1424 2| tenebras, quas iusti etiam sustinebant, adhuc extra diuinae gloriae 1425 2| grauiora uel indigniora sustinuit pro nobis.~ ~DESCENDIT AD 1426 2| Eusebius Emisenus homilia de Symbolo Fidei:~ ~ Sicut nonnullis 1427 2| Leo III instituit, et in tabula argentea descriptum Romae 1428 1| misericordiam exhibemus proximo, talem nobis inueniamus deum.~ ~[ 1429 2| uel corpus ab eo assumptum tali patibulo affixum. Iuxta 1430 2| accidat, tanquam quodam talium instrumento. INFEROS itaque 1431 2| enim sanguis hircorum et taurorum, et cinis uitulae aspersus 1432 1| scilicet prudentia, iustitia, temperantia, fortitudo.~ ~[38] Sicut 1433 1| IN TEMPTATIONEM, uirtutem temperantiae petimus, ne suggestionibus 1434 2| sine matre est, sic ista temporaliter de matre sine patre est. 1435 1| ac si dicatur, ne nos ita temptari permittas, ut prauis concupiscentiis 1436 2| etiam insinuet iam illud tempus aduenisse, quo iam iuxta 1437 2| sensu autem perfecti, firmum teneamus fidei fundamentum, quod 1438 2| comparatione dicendum est tenebrae: nec est prorsus alienum 1439 2| itaque dicit poenales illas tenebras, quas iusti etiam sustinebant, 1440 2| beatus Hieronymus memoriter tenens, cum Marcellam de diuersis 1441 2| beatitudine digniorem gradum tenere, tanquam omnium a Deo iudicem 1442 2| symbolum et orationem dominicam tenuerint.~ ~Ex concilio Agathensi, 1443 2| stoliditate sensus, uel tenuitate ingenii causetur; quia haec 1444 1| maxima concilia totam ubique terrarum aecclesiam tam de fide quam 1445 1| est sic a carnalibus et terrena quaerentibus /71/ illa impleatur, 1446 1| portantes imaginem non terreni, et mente et desiderio caelum 1447 2| operibus mortua est. Hic uero tertius credendi modus, quo uidelicet 1448 3| TAMEN NON TRES OMNIPOTENTES. Teste Augustino, nullum nomen 1449 3| dominicae resurrectionis testes sue quoque resurrectione 1450 2| Scripturarum collegerunt testimonia diuinis grauida sacramentis, 1451 2| enuntietur, ut idem apostolus testis est:~ ~ Corde enim creditur 1452 2| quartum enim uero uestrum, Timaeae, requiro; qui hesterni epuli 1453 2| Sed etiam apud philosophos Timaeus Platonis diuersarum collationem 1454 1| timorem admonet seruire; timere quippe seruorum, amare filiorum.~ ~[ 1455 1| spiritum seruitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum 1456 1| per amorem potius quam per timorem admonet seruire; timere 1457 1| inuictum ad quaelibet aduersa toleranda, ne metu aliquo uel pusillanimitate 1458 | tot 1459 1| et quorum maxima concilia totam ubique terrarum aecclesiam 1460 2| et iuxta numerum eorum totidem sententiis dicitur comprehensum. 1461 2| conspectum constituti, ad quam totis desideriis anhelabant. Cuius 1462 | totius 1463 1| LEGIMUS ORATIONES'~/66/~ ~[1] TRACTATUS EIUSDEM SUPER DOMINICAM 1464 2| propria potestate, ut non tractus esse, sed magis /613/ dicatur 1465 2| sanctam communionem alicui tradat, nisi haec ex corde pronuntiare 1466 2| disciplinae regulam nobis tradens. Sacerdos autem, immo et 1467 2| in ecclesia competentibus tradi.~ ~Hac itaque auctoritate 1468 1| semetipsum discipulis suis tradidit, scilicet dominus Iesus, 1469 2| solam corporis naturam, quae traducitur, concipi a matribus, uel 1470 2| caelo.~ ~Alii quippe magis trahi quam ascendere sunt dicendi. 1471 2| nauem propriam ad portum tranquillitatis aeternae regendo dirigens, 1472 2| omnium beatorum altitudinem transcendisse? De qua quidem dignitatis 1473 2| dignitatis excellentia, qua transcendit uniuerse, dictum est per 1474 2| uel de partibus ad totum translationes fiunt nominum: ueluti cum 1475 2| Deus et homo simul, hoc est tria illa simul in naturis propriis 1476 3| absque illa saluarentur.~ ~IN TRINITATE, hoc est in tribus personis 1477 2| salutis consummatione totius Trinitatis operationem commemorans, 1478 1| applicandum.~ ~[44] Ex hac triplici intelligentia dum quasi 1479 | tui 1480 3| resurgere, non ut de singulis tune resurrecturis id cogamur 1481 2| huius saeculi procellas et turbines, Aecclesiam suam nauem propriam 1482 2| praedictum fuerat:~ ~ Morte turpissima condemnemus eum.~ ~ET ita 1483 2| uescendum conferunt: quia uacantes potibus, et dantes symbola, 1484 1| audierit et didicerit, scribat, ualde mirandum est cur aliquod 1485 2| studeamus, ut hoc uere dicere ualeamus. Aliter quippe membrum ueritatis 1486 3| maxime nos cruciantis, et ualidius consumentis, cum sit acutius 1487 | ubicumque 1488 2| quae in aecclesia dicuntur, uehementer nos excitans:~ ~ Impleamini, 1489 2| expectarent, ut ubicumque uellet Spiritus, ibi sine ulla 1490 3| solum credamus, sed etiam ueneremur. Qualiter autem haec Trinitas 1491 2| confessionem tempore quadragesimali uenerint, haec ab unoquoque memoriter 1492 2| de inter mortuos, tanquam ueraciter corpore defunctus propria 1493 2| uiuere studeamus, ut hoc uere dicere ualeamus. Aliter 1494 2| alicuius intuentes dicere non ueremur: Hic homo qui hic iacet 1495 2| IN AECCLESIAM dicere non uerentur: sicut et symbolum illud 1496 2| gloriae crucifixum esse non ueretur dicere, et qui descendit 1497 2| Sed ut confessionis suae ueritatem obseruet, ne os, quod mentitur, 1498 2| ualeamus. Aliter quippe membrum ueritatis non erimus, et plus nobis 1499 2| comessationibus eorum qui carnes ad uescendum conferunt: quia uacantes 1500 1| precipit dicens,~ ~ luceat lux uestra... etc.~ ~[29] De hac glorificatione 1501 1| non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad obediendum 1502 2| tres, quartum enim uero uestrum, Timaeae, requiro; qui hesterni