Pars

1001    3|                actu subiungit: et non <in>ciditur etc.~ ~SIMILITER
1002    3|              nisi esset animal; a pari in conuersione ad eumdem ordinem.
1003    3|                quod praesentaliter est in ea, aliquando retineat permanentem.~ ~
1004    3|                permanentem.~ ~QUARE ET IN ALIIS FACTURIS QUAECUMQUE
1005    3|                 Quandoquidem contingit in ueste possibile et incidi
1006    3|                animal. Et quandoquidem in ueste contingit fieri et
1007    3|           futurum contingens, quare et in aliis futuris contingit
1008    3|              fieri circa eumdem actum; in aliis futuris dico, quaecumque
1009    3|                ex necessitate uel sunt in propinquo futuro, uel fiunt
1010    3|            propinquo futuro, uel fiunt in remoto; inter causam et
1011    3|                 ALIA VERO MAGIS QUIDEM IN PLURIBUS ALTERUM.~ ~SED
1012    3|             quidem sunt utrumlibet; et in quibusdam quae sunt utrumlibet
1013    3|            Alia uero sunt casuales; et in pluribus quidem casualibus
1014    3|                 sed contingit fieri et in quibusdam quae sunt utrumlibet /
1015    3|          habere se magis ad alterum et in illis quae sunt casualia
1016    3|              negationem, ut si aliquis in agro fodiat nec se inuenturum
1017    3|        affirmationem ut si aliquis eat in Aethiopiam, magis habet
1018    3|          negationem, ut si aliquis eat in Aethiopiam magis habet se
1019    3|              propter oppositum positum in eodem, illud quod remouetur
1020    3|           illud quod remouetur ponitur in aliquo opposito illius indeterminate;
1021    3|            casum et utrumlibet positum in eodem; ergo ex necessitate
1022    3|               necessitate esse ponitur in rebus de praesenti propter
1023    3|               non est idem, id est par in significatione, illud quod
1024    3|      conuertitur.~ ~SIMILITER AUTEM ET IN EO QUOD NON EST.~ ~SIMILITER
1025    3|             non esse simpliciter.~ ~ET IN CONTRADICTIONE EADEM RATIO
1026    3|   CONTRADICTIONE EADEM RATIO EST.~ ~ET IN CONTRADICTIONE. Hoc habemus
1027    3|            CONTRADICTIONE. Hoc habemus in rebus de praesenti quod
1028    3|       necessitatem. Et eadem ratio est in omni contradictione agente
1029    3|        CONTRADICTIONEM; QUOD CONTINGIT IN HIS QUAE NON SEMPER SUNT
1030    3|               SUNT~ ~QUARE. Hoc euenit in rebus casualibus et in illis
1031    3|          euenit in rebus casualibus et in illis quae sunt utrumlibet
1032    3|            Contradictionem dico facta, in illis rebus quaecumque sic
1033    3|              non esse, ipsarum, id est in ipsis rebus, et per hoc
1034    3|           contingere queant, contingit in his quae non semper sunt.
1035    3|            habere contradictionem quia in hoc; a parte se similiter
1036    3|           indeterminate, et aequiuocat in utrumlibet, et magis quidem
1037    3|                 NEQUE ENIM QUEMADMODUM IN HIS QUAE SUNT SIC SE HABENT
1038    3|               SUNT SIC SE HABENT ETIAM IN HIS QUAE NON SUNT, POSSIBILIUM
1039    3|              se habet necessitas etiam in his rebus quae non sunt
1040    3|                sic se habet necessitas in futuris quemadmodum in his
1041    3|      necessitas in futuris quemadmodum in his quae sunt praesentialiter,
1042    3|            ESSE ET DE UNO HOC QUOD EST IN AFFIRMATIONE.~ ~QUONIAM
1043    3|      aequipollentiam quae consideretur in praedicato tantum; et huiusmodi
1044    3|               hoc quod est praedicatum in affirmatione /114/ esse
1045    3|          remotionem orationum quae nec in subiecto nec in praedicato
1046    3|               quae nec in subiecto nec in praedicato possunt infinitari.
1047    3|                ex his quae sunt posita in definitione uerbi. Altius
1048    3|                accipit hic uerbum quam in definitione uerbi, quia
1049    3|              uerba ex superius positis in definitione uerbi, quia
1050    3|                EST OMNIS NON HOMO'; ET IN EXTRINSECUS TEMPORIBUS EADEM
1051    3|           inter causam et effectum. Et in extrinsecus temporibus eadem
1052    3|                 eodem modo potest dici in praeterito <et> in futuro
1053    3|                dici in praeterito <et> in futuro hoc modo: fuit homo,
1054    3|             secundum aliam sententiam: in extrinsecus temporibus eadem
1055    3|               et quia hoc uidetur esse in hac propositione quae est
1056    3|          oppositiones quantum ad illas in quibus est principaliter
1057    3|              ADIACERE NOMEN VEL VERBUM IN AFFIRMATIONE.~ ~DICO AUTEM.
1058    3|                est tertium adiacere ut in hac propositione quae est:
1059    3|              existens nomen uel uerbum in affirmatione. In illa propositione
1060    3|                uerbum in affirmatione. In illa propositione in qua
1061    3|     affirmatione. In illa propositione in qua tertium est praedicatur,
1062    3|            uerbum quia tantum copulat; in illa uero /116/ affirmatione
1063    3|                uero /116/ affirmatione in qua est principaliter praedicatur,
1064    3|        Quandoquidem istae oppositiones in quibus est adiacet tertium
1065    3|                eodem modo sequuntur se in aequipollentia negatio affirmationem
1066    3|             non iustus. Eodem modo sit in illis quae habent infinitum
1067    3|               HAEC IGITUR, QUEMADMODUM IN RESOLUTORIIS DICTUM EST,
1068    3|             sunt quattuor oppositiones in illis in quibus est adiacet
1069    3|         quattuor oppositiones in illis in quibus est adiacet tertium,
1070    3|       disposita quemadmodum dictum est in resolutoriis; a parte sic
1071    3|               Ostendit aequipollentiam in indefinitis propositionibus
1072    3|             adiacet iusto et non iusto in eisdem. Idem uult ostendere
1073    3|            eisdem. Idem uult ostendere in uniuersalibus. Continuatio:
1074    3|            consideratur aequipollentia in indefinitis propositionibus
1075    3|              adiaceat iusto et iniusto in eisdem; sed similiter se
1076    3|             uniuersalis ut: omnis etc. In istis affirmationibus cum
1077    3|                  SED NON. Continuatio: in uniuersalibus potest considerari
1078    3|                adiacentia quemadmodum <in> indefinitis, sed non contingit
1079    3|       contingit uniuersales esse ueras in contingenti angulares, id
1080    3|       contingit ueras esse indefinitas in contingenti; quia omnes
1081    3|        contingenti aequipollenter sibi in falsitate, indefinitae uero
1082    3|            falsitate, indefinitae uero in ueritate.~ ~CONTINGIT AUTEM
1083    3|            contingit aliquando, id est in aliqua materia, id est in
1084    3|              in aliqua materia, id est in naturali et in remota, uniuersales
1085    3|         materia, id est in naturali et in remota, uniuersales esse
1086    3|                quemadmodum indefinitas in eadem materia. In naturali
1087    3|          indefinitas in eadem materia. In naturali materia quarta
1088    3|           quarta cum prima aequipollet in ueritate, tertia cum secunda
1089    3|           ueritate, tertia cum secunda in falsitate; eodem modo indefinitae
1090    3|               indefinitae illarum. Sed in remoto quarta cum prima
1091    3|           quarta cum prima aequipollet in falsitate, tertia cum secunda
1092    3|          falsitate, tertia cum secunda in ueritate; eodem modo indefinitae
1093    3|         Ostendi duas esse oppositiones in quibus est principaliter
1094    3|             praedicatur, quattuor uero in illis in quibus est /118/
1095    3|                 quattuor uero in illis in quibus est /118/ tertium
1096    3|               finito nomine utentes.~ ~IN HIS VERO IN QUIBUS 'EST'
1097    3|          nomine utentes.~ ~IN HIS VERO IN QUIBUS 'EST' NON CONUENIT,
1098    3|          QUIBUS 'EST' NON CONUENIT, UT IN EO QUOD EST 'CURRERE' VEL '
1099    3|                CURRIT OMNIS NON HOMO~ ~IN HIS VERO. Ostendit sex esse
1100    3|   propositiones quae habent alia uerba in praedicato, sicuti Socrates
1101    3|            diuersa uerba quae ponuntur in propositionibus et propter
1102    3|    principaliter praedicatur, est uero in secundo loco praedicatur.
1103    3|            esse diuersa illa oppositio in qua currit uel ambulat praedicatur,
1104    3|       praedicatur, ab illa oppositione in qua est principaliter praedicatur,
1105    3|             principaliter praedicatur, in hoc scilicet quia et materia
1106    3|             est et quia illa oppositio in qua est principaliter praedicatur
1107    3|        adiectionem illam propositionem in qua est tertium adiacet,
1108    3|            quae alia uerba habent; sed in his propositionibus in quibus
1109    3|             sed in his propositionibus in quibus est non contingit,
1110    3|           quibus est non contingit, ut in eo quod est currere uel
1111    3|               currere uel ambulare, ut in his propositionibus in quibus
1112    3|              ut in his propositionibus in quibus praedicatur currit
1113    3|              cum omnis et homo ponatur in subiecto et aliquod illorum
1114    3|           uniuersale, sed ideo ponitur in propositione quoniam significat
1115    3|              est per istas indefinitas in quibus non apponitur; et
1116    3|               est uniuersalis terminus in uniuersalibus propositionibus
1117    3|                ideo quod non apponitur in indefinitis? Quia cum uniuersales
1118    3|             eosdem naturales terminos, in hoc tantum differunt quod
1119    3|             differunt ab uniuersalibus in eo tantum quod non sunt
1120    3|             differunt ab uniuersalibus in eo tantum quod non habent
1121    3|  uniuersalitatis et inde sequitur quod in aliis omnibus conueniunt.
1122    3|         omnibus conueniunt. Et si quia in hoc tantum differunt, in
1123    3|               in hoc tantum differunt, in omnibus aliis conueniunt,
1124    3|               differt tantum a Platone in albedine, in omnibus aliis
1125    3|          tantum a Platone in albedine, in omnibus aliis conueniunt;
1126    3|               a simili per idem. Et si in omnibus aliis conueniunt,
1127    3|         omnibus aliis conueniunt, tunc in non albo. Et si in non albo
1128    3|                tunc in non albo. Et si in non albo conueniunt, tunc
1129    3|               differt tantum a Platone in albedine, in omnibus aliis
1130    3|          tantum a Platone in albedine, in omnibus aliis conueniunt,
1131    3|               quod si tantum differunt in albedine, in omnibus aliis
1132    3|          tantum differunt in albedine, in omnibus aliis conueniunt,
1133    3|          Quadoquidem omnis cum ponatur in subiecto uniuersalis propositionis
1134    3|          nullus ideo tantum apponuntur in propositionibus ut sint
1135    3|                NEQUE VERAE SIMUL NEQUE IN EODEM IPSO, HIS VERO OPPOSITAE
1136    3|             sua negatione, neque erunt in eodem, id est in aequipollentia
1137    3|           neque erunt in eodem, id est in aequipollentia accepta,
1138    3|                aequipollentia accepta, in ipso, id est ueritate. Consequentia
1139    3|                uerae aliquando, id est in aliqua materia; inde exemplificat.~ ~
1140    3|              tantum est aequipollentia in uniuersalibus sed etiam
1141    3|                uniuersalibus sed etiam in particularibus et hoc est:
1142    3|            esse iustum, id est ita est in re; a causa.~ ~MANIFESTUM
1143    3|                EST AUTEM QUONIAM ETIAM IN SINGULARIBUS, SI EST VERUM
1144    3|               aequipollentiam quae est in indefinitis et uniuersalibus
1145    3|               aequipollentiam quae est in singularibus, ut plenarie
1146    3|               ostendit aequipollentiam in singularibus et quamdam
1147    3|         naturam quam habent singulares in interrogatione diuersam
1148    3|              aliqua ponatur singularis in interrogatione et ad illam
1149    3|             cum illa uerum uel falsum, in omni materia, ex illa negatione
1150    3|        diuidens cum ea uerum et falsum in omni materia. Quae materia
1151    3|          materia. Quae materia non est in uniuersalibus. Quia si aliqua
1152    3|             aliqua uniuersalis ponatur in interrogatione et ad illam
1153    3|                cum ea uerum uel falsum in omni materia, ex illa negatione
1154    3|              et similis primae positae in interrogatione quae sit
1155    3|                cum ea uerum uel falsum in omni materia.~ ~Continuatio:
1156    3|             est inesse aequipollentiam in indefinitis et uniuersalibus
1157    3|             sed manifestum est quoniam in singularibus est istud etiam,
1158    3|                cum ea uerum uel falsum in omni materia; si istud uerum
1159    3|                 similis primae positae in interrogatione, id est singularis
1160    3|              uerum uel falsum cum illa in omni materia, ut potest
1161    3|              materia, ut potest uideri in exemplis subiectis. Putasne
1162    3|                cum ea uerum uel falsum in omni materia, ex qua negatione
1163    3|        diuidens uerum et falsum cum ea in omni materia hoc modo: Si
1164    3|                est sapiens; eodem modo in falsitate potest probari
1165    3|          Socrates est sapiens. /122/~ ~IN UNIVERSALIBUS VERO NON EST
1166    3|              QUAE SIMILITER DICITUR.~ ~IN UNIVERSALIBUS VERO. In singularibus
1167    3|                 IN UNIVERSALIBUS VERO. In singularibus uerum est istud,
1168    3|               affirmare uerum est. Sed in uniuersalibus uerum est
1169    3|             cum prima uerum uel falsum in omni materia. Et quia ex
1170    3|             cum prima uerum uel falsum in omni materia, sicuti ex
1171    3|              cum prima uerum et falsum in omni materia, scilicet cum
1172    3|             est uera; ut potest uideri in his exemplis: Putasne omnis
1173    3|        diuidens cum ea uerum et falsum in omni materia, haec scilicet:
1174    3|    CONTRAIACENTES NOMINA VEL VERBA, UT IN EO QUOD EST 'NON HOMO' VEL '
1175    3|          infinita nomina uel uerba, ut in eo quod est non homo uel
1176    3|               subiectum. Modo ostendit in exemplis quae sunt extra
1177    3|               aequipollentiam quae est in propositionibus et in dando
1178    3|              est in propositionibus et in dando exempla transposuit
1179    3|       negationes eiusdem affirmationis in eodem genere. Sed ostensum
1180    3|              est quoniam una unius est in uno genere.~ ~EIUS ENIM
1181    3|            quia negat idem et de eodem in eodem genere. Et ita ista
1182    3|              erunt unius affirmationis in uno genere, quod est inconueneiens;
1183    3|            sine coniunctione una, alia in coniunctione una. Eodem
1184    3|           coniunctione multiplex, alia in coniunctione multiplex et
1185    3|                de illis quae sunt unae in coniunctione et de illis
1186    3|            illis quae sunt multiplices in coniunctione.~ ~Continuatio:
1187    3|                DICTUM AUTEM DE HIS EST IN TOPICIS.~ ~DICTUM EST autem.
1188    3|            noua; sed dictum est de his in Topicis Aristotelis.~ ~SIMILITER
1189    3|              utuntur ea interrogatione in dandis definitionibus et
1190    3|              non tantum manifestum est in Topicis Aristotelis quod
1191    3|               similiter manifestum est in Topicis quoniam nec hoc,
1192    3|           collectionem uocum positarum in praedicato.~ ~DE HOMINE
1193    3|               citharoedus et est bonus in moribus etiam sit citharoedus
1194    3|          alterutrum dicitur per se tam in istis exemplis quam in aliis,
1195    3|             tam in istis exemplis quam in aliis, dicetur utrumque
1196    3|             HOMO ALBUS <ALBUS, ET> HOC IN INFINITUM.~ ~QUARE. Modo
1197    3|         Socrates est homo albus et hoc in infinitum et ita est superfluitas
1198    3|                et ita est superfluitas in eadem uoce, quod est inconueniens;
1199    3|    inconueniens, scilicet infinitatem, in eadem uoce; modo uult ostendere
1200    3|                 ostendi superfluitatem in eadem uoce. Et rursus possumus
1201    3|          AMPLIUS NEC QUAECUMQUE INSUNT IN ALIO.~ ~AMPLIUS. Ostendo
1202    3|             scilicet quaecumque insunt in alio, id est quaecumque
1203    3|           quaecumque possunt intelligi in primo praedicato non sunt
1204    3|                neque quaecumque insunt in alio sunt unum.~ ~QUARE
1205    3|         Quandoquidem quaecumque insunt in alio non sunt unum, quare
1206    3|           bipes; a toto.~ ~INSUNT ENIM IN HOMINE ANIMAL ET BIPES.~ ~
1207    3|                propositio; insunt enim in homine animal et bipes;
1208    3|                SEMPER AUTEM SED QUANDO IN ADIECTO QUIDEM ALIQUID OPPOSITORUM
1209    3|               illa causa est oppositio in adiecto uel accidentalis
1210    3|         praedicatio, quae causa posita in illis aufert eis extra praedicari
1211    3|         praedicari extra. Ac si dicat: in quibuscumque consideratur
1212    3|    quibuscumque consideratur oppositio in adiecto uel accidentalis
1213    3|            praedicantur. Oppositio est in adiecto quando talia coniunguntur
1214    3|              quando talia coniunguntur in praedicato quae nullatenus
1215    3|              quando talia coniunguntur in praedicato quae de se inuicem
1216    3|           baculus uidetur esse fractus in aqua bene potest dici quoddam
1217    3|               oppositorum inest quidem in adiecto, id est quando aliqua
1218    3|            quando aliqua oppositio est in uocibus positis in praedicato,
1219    3|       oppositio est in uocibus positis in praedicato, quae uoces dicuntur
1220    3|               est simpliciter.~ ~QUARE IN QUANTISCUMQUE PRAEDICAMENTIS
1221    3|              ET NON SECUNDUM ACCIDENS, IN HIS ET SIMPLICITER VERUM
1222    3|                 Quandoquidem oppositio in adiecto et accidentalis
1223    3|        accidentalis praedicatio posita in praedicatis ista tantum
1224    3|          auferunt de illis praedicatis in quibus ponuntur praedicari
1225    3|                praedicari extra, quare in quantiscumque praedicamentis
1226    3|       praedicamentis non est oppositio in adiecto uel accidentalis
1227    3|               quod remouebatur ponitur in illo a quo remouebatur,
1228    3|       praedicatis propter oppositionem in adiecto et accidentalem
1229    3|     accidentalem praedicationem posita in praedicatis quae sunt immediata
1230    3|               praedicari extra ponitur in praedicatis propter illa
1231    3|               remota et hoc est: quare in quantiscumque praedicamentis,
1232    3|   quantiscumque praedicamentis, id est in quibuscumque neque inest
1233    3|               id est non est oppositio in praedicatis per contrarietatem;
1234    3|            adhuc posset esse oppositio in adiectis per priuationem
1235    3|                propositionibus positis in praedicato, id est si definitiones
1236    3|               dentur nominum positorum in praedicatis, quae definitiones
1237    3|              dinoscendis quae ponuntur in praedicatis. Quia si conuenit
1238    3|             praedicationem; si hoc est in his uerum erit dicere et
1239    3|                Notandum de oppositione in adiecto quod ea quae ibi
1240    3|               ea quae ibi coniunguntur in praedicato in illa coniunctione
1241    3|             coniunguntur in praedicato in illa coniunctione non sunt
1242    3|           tamen dicitur esse oppositio in adiecto quia talia ibi coniunguntur
1243    3|         hypotheticae propositionis non in illa constitutione apctum
1244    3|            apud quosdam erat dubitatio in disponendis affirmationibus
1245    3|              dispositas inueniebant et in hoc peccabant quia inde
1246    3|                aliquas dubitationes et in affirmationibus et negationibus
1247    3|              et negationibus dandis et in danda aequipollentia; a
1248    3|             secundum esse et non esse, in quibus exemplis non peccabant;
1249    3|                figurantur alia exempla in quibus peccabant et etiam
1250    3|                peccabant et etiam alia in quibus non peccabant. Ecce
1251    3|                duo praedicata ponuntur in praedicato in quibus nec
1252    3|      praedicata ponuntur in praedicato in quibus nec est oppositio
1253    3|               quibus nec est oppositio in adiecto nec accidentalis
1254    3|            QUOD SI. Et si hoc modo est in istis, quod esse coniunctum
1255    3|             faciat negationem, ergo et in quantiscumque propositionibus
1256    3|     affirmationem.~ ~QUARE SI HOC MODO IN OMNIBUS, ET EIUS QUAE EST '
1257    3|                   QUARE. Et si ita est in istis exemplis et in aliis,
1258    3|               est in istis exemplis et in aliis, quod quaecumque disponuntur
1259    3|               oppositae, quare ita est in omnibus; a partibus. Et
1260    3|           partibus. Et si hoc modo est in omnibus et eius quae est
1261    3|           Aliter. Quandoquidem est ita in istis quod ambulat iunctum
1262    3|              negationem, quare ita est in omnibus aliis uerbis quod
1263    3|             causam; et si hoc modo est in omnibus quod quaecumque
1264    3|               POSSIBILE EST NON SEMPER IN ACTU EST.~ ~RATIO AUTEM.
1265    3|          possibile quod non semper est in actu. Et quia hoc habent
1266    3|            remota quod non semper sunt in actu, ideo supplendum est,
1267    3|               est, ita dico non semper in actu quod sit contingens.~ ~
1268    3|               possibile non semper est in actu et est contingens,
1269    3|              possibile quod non semper in actu et est contingens habet
1270    3|           media propositio quemadmodum in ista consequentia: si est
1271    3|             negare, dico ex istis idem in materia et enuntiatum de
1272    3|          indiuiduo, ita quod sit simul in ueritate; aut, si hoc non
1273    3|             quae sit conexa enuntietur in antecedenti ponendo, disiuncta
1274    3|             erit par illi enuntiabitur in antecedenti, manente eodem
1275    3|              EADEM QUOQUE RATIO EST ET IN EO QUOD EST 'CONTINGENS
1276    3|               NON CONTINGERE ESSE'. ET IN ALIIS QUOQUE SIMILI MODO
1277    3|             Vere est eadem ratio, quia in hoc; a pari.~ ~FIUNT ENIM
1278    3|                 FIUNT ENIM QUEMADMODUM IN ILLIS 'ESSE' ET 'NON ESSE'
1279    3|             DETERMINANTES, QUEMADMODUM IN ILLIS 'ESSE' ET 'NON ESSE'
1280    3|              SIMILITER AUTEM HAE ETIAM IN 'ESSE POSSIBILE' ET 'ESSE
1281    3|            esse quod est subiectum. Si in simplicibus dicitur esse
1282    3|              est subiectum, et ita est in modalibus; a simili propter
1283    3|                et hoc est: Quemadmodum in illis simplicibus esse et
1284    3|               non esse sunt praedicata in illis, ideo negata faciunt
1285    3|       negationem, eadem quocumque modo in hoc loco, id est in modalibus
1286    3|               modo in hoc loco, id est in modalibus propositionibus,
1287    3|           quemadmodum esse et non esse in illis simplicibus ut in
1288    3|                in illis simplicibus ut in istis: homo est, homo non
1289    3|            inuicem, id est simul uerae in eodem, quia istae; a partibus.
1290    3|       possibile esse et non esse simul in eodem uerae. Et frequenter
1291    3|              esse possibile sunt simul in eodem. Sed possibile esse
1292    3|                esse nunquam sunt simul in eodem, opponuntur enim,
1293    3|             possibile non esse nunquam in eodem simul ueras esse.~ ~
1294    3|              ET UNIVERSALITER. Ostendi in exemplis quae cuius affirmationis
1295    3|        negatiua et non tantum hoc dico in exemplis sed uniuersaliter
1296    3|           ostendendo errorem quorumdam in disponendis affirmationibus
1297    3|                qualiter ipsi peccabunt in danda aequipollentia ipsarum
1298    3|               Vere fiunt consequentiae in modalibus propositionibus
1299    3|         modalibus propositionibus quia in istis; a partibus et hoc
1300    3|     propositionum et considerandum est in quibus ordinibus ipsi peccabunt;
1301    3|               ipsi peccabunt; scilicet in primo et in secundo ordine
1302    3|        peccabunt; scilicet in primo et in secundo ordine ponebant
1303    3|             non> esse, quod habet esse in secundo et in secundo ordine
1304    3|               habet esse in secundo et in secundo ordine ponunt non
1305    3|          necesse esse, quod debet esse in primo.~ ~ ~ ~CONSIDERETUR
1306    3|           modis accipitur consequentia in modalibus propositionibus,
1307    3|              141/ Illatio sic: ostendi in subscriptionem quod negatio
1308    3|               non ut superius ad suum <in>ferius, ad definitionem;
1309    3|           possibili et de impossibili, in quibus ulterius non est
1310    3|                necesse esse <quae> est in primo ordine, non est negatio
1311    3|              necesse non esse quae est in tertio, quod oporteret esse;
1312    3|               esse et necesse non esse in eodem possunt esse ut in
1313    3|               in eodem possunt esse ut in hoc exemplo: non est necesse
1314    3|             est non esse lapidem, quia in hoc eodem; a parte eiusdem
1315    3|        possibili et de contingenti; et in hoc habent dissimilem legem
1316    3|               modo quo dispositae sunt in primo ordine et in secundo
1317    3|                sunt in primo ordine et in secundo et inde dedit quamdam
1318    3|             negatio eius, quia ita est in omnibus contradictoriis;
1319    3|                sequi ad possibile esse in primo ordine propter inconuenientia
1320    3|              necesse non esse quae est in /144/ secundo ordine, sequitur
1321    3|               id est esse et non esse, in eodem indiuiduo et circa
1322    3|              relinquitur quod est uera in omni materia, scilicet ista
1323    3|              ista non necesse non esse in qua est uera possibile esse;
1324    3|            sequitur non possibile esse in tertio ordine. Unde oportet
1325    3|                sequatur possibile esse in primo ordine; a causa locus
1326    3|              et contingens disponuntur in eodem ordine quia multotiens
1327    3|              multas dedi sententias et in quibusdam nulla dubitatio;
1328    3|         sequitur ad necesse esse, quia in ea materia in qua inuenitur /
1329    3|               esse, quia in ea materia in qua inuenitur /146/ uera
1330    3|              et possibile non esse, ut in hoc exemplo: Necesse est
1331    3|                ualet obtinere uel esse in actu, uel ambulare extra
1332    3|            contingit, reperire exempla in quibus non sit uerum; et
1333    3|              et primum quidem non uera in his possibilibus quae non
1334    3|                sicut ambulare existens in actu; quaedam ualent rationabiles
1335    3|              et ne ita uide<a>tur esse in omni irrationabili potestate
1336    3|             agunt ita quod semper sint in actu aut habeant cautam
1337    3|         opposita, sicuti aurum positum in agro habet se inueniri et
1338    3|               et non tantum dico istud in genere sed quaecumque dicimus
1339    3|             possibili: possibile aliud in actu, aliud extra actum.
1340    3|           aliud extra actum. Possibile in actu non ualet ad oppositum.
1341    3|               quod superius aequiuocum in specie, ubi dixit: nec quaecumque
1342    3|            possibile ut illud quod est in actu, ut possibile est ambulare
1343    3|           ambulare quoniam ambulat iam in actu, et non tantum dico
1344    3|               haec quidem potestas est in solis mobilibus, id est
1345    3|                solis mobilibus, id est in solis permutabilibus rebus;
1346    3|                 id est forsitanea, est in solis mobilibus. Illa uero,
1347    3|              est potestas actualis, et in mobilibus et <in> immobilibus.
1348    3|          actualis, et in mobilibus et <in> immobilibus. In mobilibus,
1349    3|         mobilibus et <in> immobilibus. In mobilibus, sicut sessio
1350    3|                mobilibus, sicut sessio in aliquo; in immobilibus,
1351    3|                sicut sessio in aliquo; in immobilibus, sicut calere
1352    3|              immobilibus, sicut calere in igne. Hic tales inueniuntur
1353    3|              Possibile forsitaneum est in solis mobilibus. Verum possibile
1354    3|              Verum possibile est aliud in mobilibus, aliud in immobilibus.~ ~ ~ ~
1355    3|              aliud in mobilibus, aliud in immobilibus.~ ~ ~ ~IN UTRISQUE
1356    3|            aliud in immobilibus.~ ~ ~ ~IN UTRISQUE VERO. Ostendit
1357    3|             par, uerum est dicere esse in utrisque, id est enuntiari
1358    3|              ambulat, quod iam accipit in actu. Illud dicitur non
1359    3|          impossibile ambulare quod est in actu et etiam illud dicitur
1360    3|             uel a causa.~ ~ ~ ~ET EST. In praemissis ordinibus ostendit
1361    3|       diuisionem ponit hanc sententiam in qua ostendit uerum possibile,
1362    3|        possibile, uel ita quod iam sit in actu uel certe exspectet
1363    3|             quare possibilia quae sunt in actu sunt priora, id est
1364    3|                a parte, quia possibile in actu aliud sempiternum,
1365    3|        diuisionem: Possibile aliud est in actu sine praecedenti potestate,
1366    3|       praecedenti potestate, aliud est in actu cum praecedenti potestate,
1367    3|            trina diuisio potest reduci in duo membra hoc modo: Possibile
1368    3|              hoc modo: Possibile aliud in actu, aliud solum possibile.
1369    3|              aliud solum possibile. Et in hac diuisione ostendit dignitatem
1370    3|                scilicet illa quae sunt in actu sine praecedenti potestate
1371    3|                est digniora, quia sunt in natura, id est naturalia.
1372    3|         naturalia. Alia uero quae sunt in actu cum praecedenti potestate
1373    3|              est indegniora, quia sunt in tempore id est temporalia.
1374    3|             episcopus.~ ~Notandum quod in modalibus propositionibus
1375    3|       praedicetur neque subiciatur; ut in hoc exemplo: omnem hominem
1376    3|            quia idem praedicatum esset in omnibus.~ ~  [IP 3.14]~ ~
1377    3|           accipit contrarium solummodo in uniuersalibus, sed hic accipit
1378    3|                 Vere considerandum est in opinationibus, quia /152/
1379    3|                est similiter se habere in <af>firmationibus et negationibus
1380    3|               negationibus quemadmodum in opinationibus; a causa.
1381    3|             necesse simliter se habere in affirmationibus et negationibus
1382    3|               negationibus quemadmodum in opinationibus quia ea <quae>
1383    3|      opinationibus quia ea <quae> sunt in uoce sequuntur ea quae sunt
1384    3|            uoce sequuntur ea quae sunt in anima; sed illic, id est <
1385    3|              anima; sed illic, id est <in> anima, est contraria opinio
1386    3|            quod si neque illic, id est in anima, contraria opinatio
1387    3|             hoc est, quod ea quae sunt in uoce sequuntur ea quae sunt
1388    3|            uoce sequuntur ea quae sunt in anima. Quare considerandum
1389    3|               AUTEM. Considerandum est in opinione nec istud dico
1390    3|          definiri contrarias opiniones in eo quod contrariorum sunt,
1391    3|             est opinio eadem, scilicet in hoc est eadem quod est facta
1392    3|                 sed non sunt contraria in eo quod sint contrariorum,
1393    3|               de contrariis, sed magis in eo quod contrarie opinatur
1394    6|              155/ Intentio Boethii est in hoc opere agere de diuisionibus,
1395    6|                diuisio est illa oratio in qua ostenditur aliquid diuidi
1396    6|             illa diuisio dicitur mixta in qua talia uocabula iunguntur
1397    6|           talia uocabula iunguntur aut in diuis[i]o tantum aut in
1398    6|                in diuis[i]o tantum aut in diuis[i]o et diuidentibus,
1399    6|                constat ex terminis. Et in illa diuisione irregulari
1400    6|           nominibus ideo ut ostendatur in cuius designatione accipiantur
1401    6|         DISCIPLINAM SEMPER HAEC FVERIT IN HONORE NOTITIA, DOCET ET
1402    6|              PHILOSOPHO COMPROBATUS ET IN LIBRI PLATONIS, QUI *SOPHISTES*
1403    6|            HANC INTRODUCTIONIS LAUDATA IN CATEGORIAS UTILITAS.~ ~Mea
1404    6|               INTRODUCTIONIS tendentis IN CATEGORIAS exponendas LAUDATA
1405    6|          INTRODUCTIONIS MODO HABITAQUE IN EANDEM REM ET COMPETENTI
1406    6|            habita tractatione tendente in eam rem, id est in scientiam
1407    6|            tendente in eam rem, id est in scientiam diuidendi declarandam,
1408    6|               superuacuam loquacitatem in hoc opere. Mentes, dico,
1409    6|               meum, quod et est arduum in natura sui, id est in graecitate
1410    6|           arduum in natura sui, id est in graecitate qui<a> ibi primitus
1411    6|              quod alia dicitur generis in species, alia totius in
1412    6|                in species, alia totius in partes, alia uocis in significationes
1413    6|           totius in partes, alia uocis in significationes et aliae
1414    6|               EST ENIM DIVISIO GENERIS IN SPECIES.~ ~EST ENIM. Vere
1415    6|               RURSUS DIVISIO CUM TOTUM IN PROPRIAS DISTRIBUITUR PARTES.~ ~
1416    6|                Una est diuisio generis in species. Rursus est alia
1417    6|         diuisio cum totum distribuitur in partes. Partes dico proprias.
1418    6|          accipit per diuisionem totius in partes et diuisionem specialissimae
1419    6|      diuisionem specialissimae speciei in indiuidua.~ ~EST ALIA CUM
1420    6|              CUM VOX MULTA SIGNIFICANS IN SIGNIFICATIONES PROPRIAS
1421    6|          sectionem, id est diuisionem, in signifeationes. Significationes
1422    6|                EST: UNUS CUM SUBIECTUM IN ACCIDENTIA SEPARAMUS, ALIUS
1423    6|          SEPARAMUS, ALIUS CUM ACCIDENS IN SUBIECTA DIVIDIMUS, TERTIUS
1424    6|        DIVIDIMUS, TERTIUS CUM ACCIDENS IN ACCIDENTIA SECAMUS.~ ~PRAETER [
1425    6|            quod fit diuisio accidentis in accidentia et hoc, scilicet
1426    6|            scilicet diuisio accidentis in accidentia, ita fit si utraque,
1427    6|              est cum albo, potest esse in eodem subiecto, ut in lacte.~ ~
1428    6|             esse in eodem subiecto, ut in lacte.~ ~SED HARUM OMNIUM
1429    6|      intelligentium.~ ~GENUS DIVIDIMUS IN SPECIES CUM DICIMUS "ANIMALIUM
1430    6|         accipit per diuisionem generis in species et diuisionem recti
1431    6|               diuisionem recti generis in recta<s> species et diuisionem
1432    6|               diuisionem recti generis in differentias et diuisionem
1433    6|                diuisionem differentiae in differentias. Et hic exemplificat
1434    6|                diuisione recti generis in differentias et de diuisione
1435    6|              de diuisione differentiae in differentias. Et per haec
1436    6|          innuit diuisionem rei generis in rectas species.~ ~OPORTET
1437    6|            OPORTET AUTEM OMNEM GENERIS IN SPECIES DIVISIONEM AUT IN
1438    6|              IN SPECIES DIVISIONEM AUT IN DUAS FIERI PARTES AUT IN
1439    6|               IN DUAS FIERI PARTES AUT IN PLURES.~ ~OPORTET AUTEM.
1440    6|                  SED NEQUE. Dico fieri in plures. Sed neque etc. Propterea
1441    6|          debent esse infinitae species in diuisione[s] generis, quia
1442    6|           ponerentur infinitae species in diuisione[m] iam duceretur
1443    6|            omnis differentia consistit in pluralitate diserepantium.~ ~
1444    6|     pluralitate diserepantium.~ ~TOTUM IN PARTES DIVIDIDUR QUOTIENS
1445    6|              PARTES DIVIDIDUR QUOTIENS IN EA EX QUIBUS EST COMPOSITUM
1446    6|              VERO. Sic diuidimus genus in species, totum uero etc.
1447    6|                esse diuisionem generis in species.~ ~VOCIS AUTEM IN
1448    6|              in species.~ ~VOCIS AUTEM IN SIGNIFICATIONES PROPRIAS
1449    6|              ALIUS, MARINUS CANIS, QUI IN IMMODERATAM CORPORIS MAGNITUDINEM
1450    6|          totius. Sed diuisio uocis fit in proprias significationes
1451    6|                orationes determinantes in qua significatione debeat
1452    6|             NUNCUPATUR, ORATIONIS VERO IN SIGNIFICATIONES PROPRIAS
1453    6|           distributio, id est diuisio, in proprias significationes
1454    6|              hoc distributio orationis in proprias significationes
1455    6|           ACCIDENS DIVIDUNTUR SUBIECTI IN ACCIDENTIA DIVISIO EST UT
1456    6|              Talis est diuisio generis in species, totius in partes,
1457    6|             generis in species, totius in partes, uocis in significationes.
1458    6|                totius in partes, uocis in significationes. Eorum autem
1459    6|              ista diuisio est subiecti in accidentia, quia diuisum
1460    6|                diuisionem esse generis in species.~ ~ACCIDENTIS VERO
1461    6|             species.~ ~ACCIDENTIS VERO IN SUBIECTA SECTIO EUENIT UT
1462    6|            OMNIUM QUAE EXPETUNTUR ALIA IN ANIMA, ALIA IN CORPORIBUS
1463    6|         EXPETUNTUR ALIA IN ANIMA, ALIA IN CORPORIBUS SITA SUNT".~ ~
1464    6|             Talis est diuisio subiecti in accidentia; sed accidentis
1465    6|             accidentia; sed accidentis in subiecta sectio euenit ut
1466    6|         bonorum, alia sunt [sunt] sita in anima, alia sunt sita in
1467    6|               in anima, alia sunt sita in corpore. Non dat bonum exemplum
1468    6|                de diuisione accidentis in subiecta, quia ista diuisio
1469    6|            ipse apponit est accidentis in accidentia. Sed apponit
1470    6|            quae diuisio est accidentis in subiecta.~ ~ANIMAE NAMQUE
1471    6|               GENUS, EST, ET BONI QUOD IN ANIMA ET CORPORE SITUM EST
1472    6|            ista diuisio est accidentis in subiecta quia diuisum est
1473    6|             illius boni quod est situm in anima et in corpore.~ ~ACCIDENTIS
1474    6|             quod est situm in anima et in corpore.~ ~ACCIDENTIS VERO
1475    6|             corpore.~ ~ACCIDENTIS VERO IN ACCIDENTIA DIVISIO EST UT "
1476    6|           Talis est diuisio accidentis in subiecta; accidentium uero
1477    6|            ista diuisio est accidentis in accidentia quia diuisum
1478    6|                et formata.~ ~SED ALBUM IN DURA ET LIQUIDA SEPARATUM
1479    6|              quia commixtim ostenderat in exemplis ea esse accidentia.~ ~
1480    6|             ERGO SIC DICIMUS, ACCIDENS IN ALIA ACCIDENTIA SEPARAMUS.~ ~
1481    6|                DIVISIO VICISSIM SEMPER IN ALTERUTRA PERMUTATUR.~ ~
1482    6|          Ostendi diuisionem accidentis in accidentia et dedi exempla
1483    6|             uicissim semper permutatur in alterutra, quia unumquodque
1484    6|                potest fieri permutatio in alterutra ut si dicamus:
1485    6|           diuisio huiusmodi permutatur in alterutra quia hoc modo;
1486    6|                de diuisione accidentis in accidentia, scilicet quia
1487    6|            scilicet quia fit conuersio in ea secundum omnia membra.
1488    6|       SIGNIFICATIONEM PARTIRI POSSUMUS IN VOCES, CUM VOX IN SIGNIFICATIONES
1489    6|             POSSUMUS IN VOCES, CUM VOX IN SIGNIFICATIONES PROPRIAS
1490    6|                DISCERNATUR, NEC PARTES IN TOTUM DIVIDUNTUR, QUAMVIS
1491    6|                QUAMVIS TOTUM SEPARETUR IN PARTES, NEC SPECIES SECATUR
1492    6|            PARTES, NEC SPECIES SECATUR IN GENERA, LICET GENUS IN SPECIES
1493    6|         SECATUR IN GENERA, LICET GENUS IN SPECIES DIVIDATUR.~ ~NAM
1494    6|              partes non possint diuidi in totum et quod species non
1495    6|             species non possint diuidi in genus. Possumus enim dicere:
1496    6|               conuertere: paries alius in domo, alius extra domum;
1497    6|                licet partes diuidantur in totum, non tamen diuiduntur
1498    6|           quando dicimus: paries alius in domo, alius extra domum,
1499    6|             domum, est diuisio generis in species et ita non remanet
1500    6|          quando fit diuisio accidentis in accidentia, quocumque modo