Pars

 1  Inc|        intelligentiae nigredinem in substantia denotat, cum teste Porphyrio
 2    1|              aliquando quaeritur de substantia, <ut> cum dico 'quid est
 3    1|             animal, natura scilicet substantia animata sensibilis, ita
 4    1|           prorsus oporteat esse cum substantia.~ ~/516/ Sunt autem nonnulli
 5    1|          descriptione assignans:~ ~ Substantia est quae omnibus accidentibus
 6    1|          locare, cum omnis spiritus substantia est. Si quis uero diligenter
 7    1|            esse quod cum sit etc., 'substantia' hoc nomen stricte accipitur,
 8    1|       Boethius innuit cum dicit:~ ~ Substantia est quae omnibus accidentibus
 9    1|                Duobus namque modis 'substantia' hoc nomen accipitur, aliquando
10    1|          philosophi non tractant de substantia; aliquando uero pro re per
11    1|    affirmatiue hoc modo: unaquaeque substantia participat una specie, pluribus
12    1|          accidentibus, id est nulla substantia pluribus speciebus specialissimis
13    1|      diuinam idem esse cum qualibet substantia, quam constat esse ueram
14    1|         immunem. Praeterea si eadem substantia essentialiter sit in omnibus,
15    1|         quomodo negari potest, quin substantia rationalis sit substantia
16    1|           substantia rationalis sit substantia irrationalis? Quibus obiectis
17    1|          refragari queunt cum eadem substantia penitus omnibus formis informari
18    1|            esse irrationale, ueluti substantia alba est substantia sedens,
19    1|          ueluti substantia alba est substantia sedens, cum hae oppositae
20    1|             518/ Amplius. Cum eadem substantia in singulis essentialiter,
21    1|         ueraciter dici poterit haec substantia simplex, illa uero composita,
22    1|         illa uero composita, cum in substantia nulla sit diuersitas nec
23    1| superabundantia. Praeterea cum sola substantia sentiat, cum eadem sit penitus
24    1|      sentiat, cum eadem sit penitus substantia <huius> animae et illius,
25    1|            esse, ut nullo modo haec substantia sit eadem cum illa, etiamsi
26    1|        imago. Constat enim a diuina substantia statum lapidis solummodo
27    1|             data sunt. Veluti /526/ substantia hoc nomen quod proprie rebus
28    1|                 Videtur autem omnis substantia hoc aliquid significare~ ~
29    1|         talibus formis, sine quibus substantia subsistere possit.~ ~Sed
30    1|            nomen hoc, scilicet haec substantia uel haec anima, addit 'puris'
31    1|           ut ostendatur quaestio de substantia nominis, ita scilicet:~ ~
32    1|              uerum est. Si autem de substantia uerbi hoc modo:~ ~ Nullum
33    1|       intelligis?~ ~ Quid uis?~ ~de substantia nominis est hoc modo:~ ~
34    1|           qua intellectum habes. De substantia uerbi /533/ ita:~ ~ Quem
35    2|             primo loco substituitur substantia accidentibus, sic nomen
36    2|               Unde quaestio alia de substantia nominis, alia de qualitate;
37    2|          alia de qualitate; alia de substantia uerbi, alia de qualitate.
38    2|        uerbi, alia de qualitate. De substantia nominis est, per quam quaeritur
39    2|       qualis est ille? albus. Et de substantia uerbi, per quam quaeritur
40    2|          aliquid per quod uerbi est substantia, id est significatio, demonstretur,
41    2|       substantiia tam uerbi quam de substantia nominis. Si enim dicatur:
42    2|         quam actionem habet, est de substantia uerbi. Si autem dicatur:
43    2|            id est quam rem agit, de substantia nominis est. Et de qualitate
44    3|            scilicet quod unaquaeque substantia participat una specie, sed
45    3|       accidentibus. Sed phoenix est substantia. Quare oportet, ut una specie
46    3|             eo quod ait Porphyrius: Substantia alia prima, alia secunda.
47    3|             continebitur. Sed prima substantia esse non potest, cum hoc
48    3|     significet. Erit igitur secunda substantia et sic genus uel species.~ ~
49    3|         intelligendum est hoc modo: substantia <non> pluribus speciebus
50    3|        quaestione restat, scilicet: Substantia alia prima, alia secunda,
51    3|           sed phoenix non est prima substantia, scilicet quia hoc aliquid
52    3|          quod phoenix non sit prima substantia. Nam hoc, scilicet significare
53    3|             et corpore sit corporea substantia an incorporea. Si est incorporea,
54    3|    incorporeum est uel spiritus uel substantia confecta ex spiritu.~ ~Secundum
55    3|          potest, quod haec diuisio: substantia alia corporea, alia incorporea
56    3|          membrum, scilicet permixta substantia, sicut homo compositus.
57    3|          Dicunt alii quod non omnis substantia est corpus uel corpores
58    3|             haec diuisio, cum nulla substantia alia numero ab incorporea
59    3|    praedicando dicitur, cum a prima substantia nulla fit praedicatio. /
60    3|           habet in suo esse siue in substantia sua, id est in definitione
61    3|             a definitione dicitur a substantia. Iuxta quod ait Boethius
62    4|            facit differre, siue sit substantia siue forma; quandoque stricte,
63    4|             ad hominem.~ ~Nota quod substantia nec materia nec quasi materia
64    4|             possit. Hoc tamen nomen substantia prius est secundum conuersionem
65    4|   differentiae illius. Quod esse et substantia cuiuslibet rei, ut dicit
66    4|             definitio est esse siue substantia ipsius speciei. Unde Boethius
67    4|           definitione uocat locum a substantia. Dicit enim idem in Commento:~ ~
68    4|           per speciem genus esse in substantia conuincitur, ita per indiuidua
69    4|             uocabula sumpta quae in substantia non praedicantur.~ ~Et haec
70    6|          est ac: Praeter egressum a substantia. Est enim corrumpere: substantiam
71    6|          cum illo, absque egressu a substantia quam unitam faciat. Positio
72    6|           subiecti remaneat intacta substantia post recessum illius, quia
73    7|           MORTALE COMPOSITUM EST IN SUBSTANTIA HOMINIS), SPECIES VERO SPECIEI
74    7|   UNAQUAEQUE etc., id est nulla est substantia, quae plurimis specialissimis