Pars

  1  Inc|          discernendi -- hoc est alia in rerum compositione, alia
  2  Inc|             rerum compositione, alia in rerum compositarum discretione
  3  Inc|             4] Multi enim sunt docti in agendo non perspicaces in
  4  Inc|            in agendo non perspicaces in discernendo, quia multi
  5  Inc|           sciunt, nec tamen physicam in causis naturaliter bene
  6  Inc|         intelligentiae praeeminentes in his quae sciunt, diligentem
  7  Inc|          bene Super Topica Ciceronis in magnis et maximis rebus
  8  Inc|        operam suam consummare dicit, in occultis causis ratione
  9  Inc|            est de speculandis causis in rerum naturis. Ethicam uero
 10  Inc|         indifferenter utroque nomine in designatione utimur eiusdem
 11  Inc|              appellamus. Illa quippe in usu argumentorum tantum
 12  Inc|       exercitium comparat, ista uero in discretione ac diuisione
 13  Inc|            eadem inuenta -- haec est in primorum argumentorum discretione,
 14  Inc|       argumentorum discretione, illa in secundorum discussione consistit.
 15  Inc|    argumentorum compositionem. Istae in compositione, illae in compositarum
 16  Inc|         Istae in compositione, illae in compositarum discretione
 17  Inc|         reducere ne quis indiscretus in argumentationibus falsas
 18  Inc|              rerum decipimur, ita et in complexionibus contingit.
 19  Inc|             alludent; itaque id quod in natura rerum non inuenitur
 20  Inc|       compellunt cum saepe contraria in conclusionibus /508/ colligi
 21  Inc|            Socrates est albus~ ~[12] In scribenda itaque logica
 22  Inc|           est inuestigare, et tandem in argumentationibus finem
 23  Inc|            intelligentiae nigredinem in substantia denotat, cum
 24  Inc|           Praedicamenta perscripsit. In prima uero parte Perihermeneias
 25  Inc|           intellectuum inuestigauit. In secunda autem parte naturas
 26  Inc|    discretionem est necessaria, quod in /509/ Topicis exsequitur.
 27  Inc|             conuenienter eliciuntur. In Prioribus uero Analyticis
 28  Inc|              Secundorum Analyticorum in quibus omnium argumentorum
 29  Inc|     praedicamenta uentum fuerit quid in his nominibus intelligatur
 30  Inc|             sunt illa quinque nomina in quae sunt de quibus agit
 31  Inc|           enim alia ex qua fit, alia in qua fit. Materia ex qua
 32  Inc|         constat. <Materia> illa uero in qua fit, sicut ferrum fabri
 33  Inc|               sicut ferrum fabri qui in ipsum agit. Et hoc in loco
 34  Inc|            qui in ipsum agit. Et hoc in loco materia accipitur pro '
 35  Inc|          loco materia accipitur pro 'in qua fit' quia in illa quinque
 36  Inc|      accipitur pro 'in qua fit' quia in illa quinque agit, ueluti
 37  Inc|              est materia Lucani quia in ipsum agit.~ ~[17] Modus
 38  Inc|            proprietatibus adsignatis in diuersis eorum tractatibus
 39  Inc|      proprietates descendit, quoniam in istis duobus, scilicet in
 40  Inc|            in istis duobus, scilicet in conuenientia rerum et differentia
 41  Inc|          tamen spargitur, quod satis in glossulis diligenter aperitur. /
 42  Inc|             proprium posterius fieri in specie, innuit argumenta
 43    1|  ASSIGNATIONEM, ET OMNINO AD EA QUAE IN DIVISIONE VEL DEMONSTRATIONE
 44    1|             sua prohemium praemittit in quo et materiam assignat
 45    1|           modum se seruare promittit in scribendo.~ ~[4] CUM SIT
 46    1|       comparata. Aristotelem, id est in libro Aristotelis.] Quippe
 47    1|            AD EAM. Quattuor supponit in quibus utilitatem insinuat
 48    1|             apud Aristotelem, id est in tractatu eius continetur.
 49    1|             propositiones tractantur in hoc opere quae dubiae remanent
 50    1|  quaerentibus, cum nullae quaerentes in hoc opere tractentur praeter
 51    1|         mediocriter; posset enim res in se facilis esse nec tamen
 52    1|          QUIDEM SIVE SUBSISTUNT SIVE IN SOLIS NUDIS PURISQUE INTELLECTIBUS
 53    1|   INCORPORALIA, ET UTRUM SEPARATA AN IN SENSIBILIBUS ET CIRCA EA
 54    1|       Aristoteles describere dicitur in Categoriis "quod de subiecto
 55    1|             de subiecto dicitur" uel in Perihermeneias "quod natum
 56    1|          Similiter et indiuiduum cum in Categoriis, ut "quod non
 57    1|            non dicitur de subiecto", in Perihermeneias uero "quod
 58    1|          Quia quidem res uniuersales in pluribus locis reperitur
 59    1|              reperitur quod sint, ut in eo loco ubi Aristoteles
 60    1|            etc.~ ~Et rursus Boethius in Diuisionibus:~ ~ Rerum aliae
 61    1|          ipsam ex aere et figura. Et in Hypotheticis dicutur:~ ~
 62    1|           ipsam rem quae est animal, in ipso homine tamquam materiam
 63    1|           consonat quod Boethius ait in Diuisionibus:~ ~ Genus in
 64    1|            in Diuisionibus:~ ~ Genus in quasdam procreationes /513/
 65    1|            substantiis fundantur, et in primis.~ ~Et illud quod
 66    1|        Prisciani concordat, quod ait in Constructionibus:~ ~ Quamuis
 67    1|          speciales formas rerum quae in mente diuina constiterunt,
 68    1|        diuina constiterunt, antequam in corpora prodirent... etc.~ ~
 69    1|       exemplares /514/ habuerit deus in mente ad quarum similitudinem
 70    1|            non artificis consistunt <in> Deo. Quae conceptiones
 71    1|              effectus sunt, quem hoc in loco naturam uocamus, id
 72    1|       scilicet plura loca reperimus, in quibus sermones uniuersales
 73    1|             genus. Et rursus cum ait in Diuisionibus:~ ~ Genus quodammodo
 74    1|        sermonum. Vel etiam cum dicit in Diuisionibus genus in diuisione
 75    1|          dicit in Diuisionibus genus in diuisione totum esse speciei,
 76    1|        diuisione totum esse speciei, in definitione uero partem,
 77    1|  praedicationem nominis hoc quod est in rerum natura permutari debet,
 78    1|          genus et speciem praedicari in quid et ea reddi per interrogationem
 79    1|       dicitur proprie, quod Boethius in nomen et uerbum distribuit.
 80    1|        distribuit. Qui etiam cum ait in primo Topicorum hanc quaestionem
 81    1|         sermones quam res; quippe si in rerum natura species magis
 82    1|        species magis existerent quam in proprietate sermonum, non
 83    1|             eandem rem essentialiter in pluribus ita ponunt ut eadem
 84    1|             ponunt ut eadem quae est in hac re, essentialiter sit
 85    1|            hac re, essentialiter sit in illa, diuersis tamen formis
 86    1|          animata sensibilis, ita est in Socrate et Brunello et in
 87    1|            in Socrate et Brunello et in aliis, quod eadem quae est
 88    1|           aliis, quod eadem quae est in Socrate et per aduenientes
 89    1|            et essentialiter tota est in Brunello ita, quod Socrates
 90    1|       Socrates nullo modo a Brunello in essentia diuersus est sed
 91    1|            essentia diuersus est sed in formis, cum eadem essentia
 92    1|            materialiter aliis formis in isto, aliis formis in illo
 93    1|         formis in isto, aliis formis in illo sit occupata. Quibus
 94    1|       subiecta his penitus carerent, in nullo penitus hic et ille
 95    1|                Dicit iterum Boethius in Topicis locum a descriptione
 96    1|            Id uero quod Boethius ait in Topicis, ad opinionem potius
 97    1|         substantia essentialiter sit in omnibus, ita scilicet <ut>
 98    1|          uero non fallitur, quia nec in essentia magis sunt oppositae
 99    1|           qualitatis sit penitus nec in adiacentia, cum eidem substantiae
100    1|        Amplius. Cum eadem substantia in singulis essentialiter,
101    1|             illa uero composita, cum in substantia nulla sit diuersitas
102    1|              sufficiant.~ ~Sunt alii in rebus uniuersalitatem assignantes,
103    1|       astruunt. Hi namque eandem rem in diuersis indifferenter non
104    1|          Veluti cum dicunt idem esse in Socrate et Platone, 'idem'
105    1|            aperte diceretur: quaedam in aliqua conuenire natura,
106    1|              id est similia esse, ut in eo quod corpora sunt uel
107    1|      respectibus; uniuersalem quidem in eo quod cum pluribus communitatem
108    1|             singulas substantias ita in propriae suae essentiae
109    1|       illorum diligenter inquiramus. In primis inquirendum iudico
110    1|             est ac si dicatur: Genus in quantum est genus praedicatur
111    1|     remouetur praedicari de pluribus in quantum est indiuiduum;
112    1|           Haec quippe enuntiatio:~ ~ In eo quod est uniuersale non
113    1|       praepositum. Interpositum sic: in eo quod uniuersale est non
114    1|           intelligitur hoc modo: non in eo quod est uniuersale ambulat,
115    1|        ambulat, sicut est illud: non in eo quod animal est, habet
116    1|   differentiam, scilicet 'praedicari in quid', poni ad exclusionem
117    1|      accidentia saepe de substantiis in quid praedicari habeant?
118    1|              sit quaedam forma, quae in omnibus rebus indiuidualibus
119    1|          indiuidualitate praedicatur in quid.~ ~Praeterea cum praedicationem
120    1|         Praeterea cum praedicationem in rebus tam secundum essentiam
121    1|          ideo minus habet praedicari in adiacentia de illo de quo
122    1|              de quo praedicatur homo in essentia.~ ~Amplius. Cum '
123    1|        accipiatur, quaeritur quomodo in definitione generis accipiatur.
124    1|              est concedendum quod si in aliqua praedicatione remouetur,
125    1|        praedicatione remouetur, ideo in hac. Si autem aliter accipimus --
126    1|              praedicari <accipiatur> in essentia uel in adiacentia.
127    1|          accipiatur> in essentia uel in adiacentia. Si autem pro '
128    1|             Si autem pro 'praedicari in essentia' accipitur, pro
129    1|      essentia' accipitur, pro nihilo in eadem definitione supponitur
130    1|         eadem definitione supponitur in quid. Si uero pro 'praedicari
131    1|              Si uero pro 'praedicari in adiacentia', non omni generi
132    1|          genus non habeat praedicari in adiacentia. Oportet igitur
133    1|             scilicet pro 'praedicari in essentia' quam in adiacentia.
134    1|         praedicari in essentia' quam in adiacentia. Et cum haec
135    1|             Et cum haec albedo de se in essentia praedicetur et
136    1|            praedicetur et de Socrate in adiacentia, utique de pluribus /
137    1|          praedicatur scilicet ut uel in essentia uel in adiacentia.
138    1|      scilicet ut uel in essentia uel in adiacentia. Sed etiam post
139    1|        praedicationis modo, scilicet in adiacentia, de differentibus
140    1|         recte praedicari de pluribus in definitione uniuersalis
141    1|             diuersitas, etsi penitus in essentia identitas. Quod
142    1|          praedicaretur, utique eadem in pluribus reperiretur.~ ~
143    1|           est quodcumque habet illud in se in quo terminatur descriptio
144    1|         quodcumque habet illud in se in quo terminatur descriptio
145    1|      descriptio generis, illud habet in se rem definiti. Vox uero
146    1|             Vox uero illud non habet in quo terminatur descriptio
147    1|     definitum, id est quidquid habet in se illud cuius definitio
148    1|        definitio copulata est, habet in se illud cuius definitum
149    1|          talis, cum ipsum adiectiuum in ui substantiui ponatur.
150    1|               Quod euenit ideo, quia in ui substantiui est positum,
151    1|      uniuersale~ ~et similiter omnes in quibus subicitur uox innuens
152    1|            ostendatur quae similiter in omnibus reperitur. Concedimus
153    1|         Aristoteles insinuat cum ait in tractatu substantiae:~ ~
154    1|           quaestiones a dubitantibus in designatione rerum fieri,
155    1|            designatione rerum fieri, in qua dubitatione ex locutionibus
156    1|              est genus~ ~ Animal est in pluribus~ ~ Homo est uniuersale~ ~
157    1|            nomina 'animal' et 'homo' in propria et usitata significatione,
158    1|            significanda transtulisse in hoc sensu:~ ~ Animal est
159    1|              tamen <aliter> acceptis in discussione quam ille in
160    1|             in discussione quam ille in inquisitione, quia quaerens
161    1|             etc., id est tantum sint in opinione ut chimaera; soluens
162    1|        proprie rebus conuenit, tamen in designatione nominum quando
163    1|     accipitur, sicut ait Aristoteles in tractatu substantiae:~ ~
164    1|              sunt genera et species. In quo sensu Boethius denegat
165    1|            scilicet quod sunt posita in solis et nudis puris intellectibus,
166    1|      concedit hoc modo: "sunt posita in solis intellectibus", id
167    1|           rem ut discretam -- id est in statu illo in quo plura
168    1|                 id est in statu illo in quo plura participare non
169    1|   intelligere Aeacum secundum statum in quo multa participare possint,
170    1|         discreto ponitur, qui maxime in corporalia consistit discretio,
171    1|       consistit discretio, cum etiam in illis reperiatur loci circumscriptio. '
172    1|            pluribus essent communia. In quo errore sunt, qui easdem
173    1|          errore sunt, qui easdem res in pluribus essentialiter <
174    1|            species sunt corporalia~ ~in proprio sensu falsam esse,
175    1|            subsistentia~ ~quae tamen in figuratiuo sensu concedimus.~ ~
176    1|              genera -- unum existens in corporibus quod sine illis
177    1|               aliud nunquam existens in sensibilibus, ut diuini
178    1|         utrum genera et species sint in sensibilia an extra sensibilia.
179    1|            et species quaedam nomina in sensibilibus sunt posita,
180    1|             igitur genera et species in sensibilibus posita per
181    1|          uero per significationem.~ ~In hac uero ultima quaestione
182    1|            et Platonem diuersos esse in uerbis commemorat hoc modo:
183    1|        Aristoteles omnia uniuersalia in sensibilibus esse ponit,
184    1|      arbitror quod genera et species in sensibilibus subsistant
185    1|            per appellationem, id est in se appellant, extra uero
186    1|              possent. Apparet igitur in sensu non esse diuersitas,
187    1|             esse diuersitas, quamuis in uerbis uideatur.~ ~Solutis
188    1|          aliter ut supra dictum est, in quaestione, aliter in solutione
189    1|           est, in quaestione, aliter in solutione accipitur, haec
190    1|         diligenter discuti. Boethius in commento iuxta Alexandrum
191    1|             scilicet quod transtulit in usus habentium et post in
192    1|            in usus habentium et post in commune reducitur, aut in
193    1|            in commune reducitur, aut in eodem tempore totum commune
194    1|            illud aliud, et ita usque in infinitum -- quod est inconueniens.
195    1|         Genera et species non sunt~ ~in proprio sensu ueram esse
196    1|              cassus est et uanus. Et in hoc sensu falsa est adsumptio,
197    1|   intellectus, qui habet alium modum in concipiendo quam res <se>
198    1|      concipiendo quam res <se> habet in existendo, cassus est. In
199    1|            in existendo, cassus est. In hoc sensu uera est adsumptio.
200    1|            corpus" habet alium modum in concipiendo quam corpus
201    1|              concipiendo quam corpus in existendo, quia iste intellectus
202    1|             etsi alium modum habeant in concipiendo quam res in
203    1|              in concipiendo quam res in existendo.~ ~De quibus uniuersalibus
204    1|        aequaliter se habet, quam rem in ipso intelligam quaero.
205    1|        innumerabiles conceptus sint, in quibus humana excogitatur
206    1|         conuenientiam significarent. In his enim duobus, conuenientiam
207    2|              praetermissa quae satis in Glossulis exponitur, ad
208    2|        pluribus differentibus specie in eo quod quid est.~ ~Tres
209    2|     differentibus specie, praedicari in eo quid est. Quod uero Porphyrius
210    2|              diligentius Aristoteles in Praedicamentis, cum ait:
211    2|            est: uniuersale est, quod in significatione simplex <
212    2|          significatione simplex <et> in uoce est aptum, id est aptitudinem
213    2|           pro coniungi ueraciter. Et in hoc sensu in definitione
214    2|           ueraciter. Et in hoc sensu in definitione uniuersalis
215    2|          personaliter, id est ita ut in illa coniunctione innuatur
216    2|      Socrates non plura, cum numerus in eis multiplicari non ualeat.~ ~
217    2|              et accidentia, additur: in eo quod quid est, per quod
218    2|           nomen corporeum praedicari in quid secundum illam sententiam,
219    2|            semper fieri debet, licet in ea non agatur de nominibus
220    2|      dubitatur. Et ideo debet exponi in nominibus et est ratio quare.
221    2|              quare. Nam si exponatur in rebus, ut superius dixi,
222    2|            per illud quod praemissum in definitione excluduntur /
223    2|            genus est illud quod unum in significatione et simplex
224    2|            significatione et simplex in uoce praedicatur etc.~ ~
225    2|   significans substantiam primo loco in constitutione ponitur et
226    2|       additur, ut homo albus, et sic in uerbo: currit celeriter.~ ~
227    2|           quid agit Socrates, id est in quam actionem habet, est
228    2|             a caeteris, ut: quis est in domo? Socrates. Quae quandoque
229    2|             cum dicitur: 'quis natat in mari', quis ponitur pro
230    2|              quia ordo seruandus est in responsione harum quaestionum,
231    2|           accipitur genus praedicari in quid, id est ad istam interrogationem:
232    2|           exponi. Quae ita exponitur in rebus: quid est homo, id
233    2|           etiam de causa nihil ualet in rebus haec expositio. Nam
234    2|      respondetur, quia idem poscitur in responsione quod in inquisitione.
235    2|         poscitur in responsione quod in inquisitione. Idem enim
236    2|           idem est, non debet exponi in responsione, quia non magis
237    2|          idem respondetur. Similiter in rebus non est bona responsio '
238    2|              exponatur haec quaestio in nominibus, bene poterit
239    2|            respondetur: gladius. Sed in rebus non ita posset, cum
240    2|          haec quaestio debeat exponi in nominibus, uideamus. Ita
241    2|            sciendum, quia aliter est in definitionibus rerum et
242    2|       definitionibus rerum et aliter in definitionibus nominum.
243    2|          definitionibus nominum. Nam in definitionibus <rerum> datur
244    2|   differentia secundum essentiam, ut in hac definitione 'animal
245    2|             essentiam. Et aliter est in definitionibus nominum.
246    2|          definitionibus nominum. Nam in illis definitio secundum
247    2|            nomen, non sequitur, quia in ea significatione, qua est
248    2|          tempore, oportet apponi: et in eadem significatione.~ ~
249    2|              hoc idem oportet apponi in definitione generis, ut
250    2|        pluribus differentibus specie in eo quid sit, id est illud
251    2|         uerbi substantiui praesentis in eadem significatione.~ ~
252    2|               dicendum est, quia nec in hac definitione nec in illa
253    2|           nec in hac definitione nec in illa illud 'quod' est de
254    2|              est de definitione, sed in utraque constructionis est
255    2|             esse> de definitione, si in subiecto ponatur ita: 'quod
256    2|             huius definitionis, quas in constitutione eius posuimus,
257    2|        pluribus differentibus specie in eo quod quid est, id est
258    2|      coniungibile pluribus nominibus in eadem significatione ad
259    2|             assignet uniuersalia tam in nominibus existentium quam
260    2|            omni substantiae non esse in subiecto. Per quod innuit
261    2|             esse uniuersale non esse in subiecto, et 'non laborat'
262    2|           praedicentur de quibusdam, in quibus non possunt diuidi.
263    2|              hac albedine et de illa in quae non diuiditur. Si enim
264    2|          quod 'diligit se' diuiditur in aliqua, ut cum dico: diligens
265    2|    praedicari, quia non conuenit eis in eadem significatione. Quare
266    2|         significationem retineat et <in> diuisione et in subiectione,
267    2|        retineat et <in> diuisione et in subiectione, cum dico: '
268    2|             sola praedicatione, quia in praedicato positum ex singulis
269    2|            praedicari de specie nisi in ea ui, pro qua uerum est
270    2|     praedicari uniuersaliter, id est in ea ui, in qua praedicatur
271    2|      uniuersaliter, id est in ea ui, in qua praedicatur de singulis
272    2|        argumentatio, <quae> uera est in praedicatum de specie, praedicatur
273    3|               Ait enim Boethius quia in tractatu speciei duae obiectiones
274    3|              non de differentia, cum in illorum quinque enumeratione
275    3|      praeposuerit speciei, cum etiam in communitatibus prius tractetur
276    3|          esse tractatus speciei, cum in tractatu generis satis ostendat,
277    3|       differentibus specie. Et alibi in tractatu eodem generis:
278    3|           species uero ut homo etc., in quo ostendit satis, quid
279    3|          definitionibus oportet uti <in> utrisque. Nam prior tractatus
280    3|          diligenter aperitur et ideo in utroque ratione oportet
281    3|         filius, et habet patrem. Sed in genere et in specie non
282    3|             patrem. Sed in genere et in specie non est ita. Nam
283    3|             prius est specie eo quod in constitutione speciei ponitur
284    3|            fit siue assignatio /543/ in tractatu generis. Sed quia
285    3|             de qua genus praedicatur in eo quod quid sit', et haec
286    3|            non sunt definitiones, ut in tractatu differentiae quasdam
287    3|               iuxta quorum opinionem in hoc opere de his quinque
288    3|             quinque agit, sicut ipse in prologo insinuat dicens:
289    3|             ipsius speciei, additur: in eo quod quid est.~ ~Nota
290    3|           quidam esse friuolum, quod in hac definitione debet addi '
291    3|          presbyter sit diaconus, cum in presbytero intelligatur
292    3|            praedicabilem de pluribus in natura, <id est> ex tali
293    3|           terra sunt species eo quod in natura res habent illum
294    3|             praedicari <de pluribus> in materia sit praedicari.~ ~
295    3|         species, quod Boethius dicit in Diuisionibus omne genus
296    3|            genus sufficienter diuidi in duas species. Auis igitur
297    3|          Phoenix itaque cum eis erit in diuisione uel sub aliquo
298    3|           etiam, cum ipse Porphyrius in sequentibus dicat semper
299    3|       sequentibus dicat semper genus in plures species diuidi.~ ~
300    3|             quidam, quod posset esse in natura, /546/ quod species
301    3|           genus contentum una specie in natura. Ne igitur Boethium
302    3|             diuidi sufficienter, cum in praedicamento 'ad aliquid'
303    3|             tale est, ac si dicatur: in duos proximos status speciales,
304    3|             aliud uniuersale dicatur in natura, plane ostendit Porphyrius:
305    3|          quod uniuersalia dicerentur in natura, non dixisset, quod
306    3|          Socrates sit ei filius, cum in natura bene posset esse,
307    3|          homo genus dici posset, cum in natura praedicabilis sit
308    3|        pluribus differentibus specie in quid; quippe plura animalia
309    3|             homo' praedicabile esset in natura, sicut phoenix.~ ~
310    3|            phoenix.~ ~Non igitur est in tanta ueritate, ut phoenix
311    3|              est, quia oportet, quod in eadem significatione poneretur '
312    3|              stilum uel aliquid tale in medio huius ligni, huius
313    3|              percipi potest: Nam cum in eboris medio sit albedo,
314    3|           quidam indiuiduum non esse in praedicamento adhaerentes
315    3|              quoque> ponat indiuidua in praedicamento, dicunt ea
316    3|         specialissimum recte extrema in praedicamento dici possunt.
317    3|             nomini res et ens, licet in specie contineatur; non
318    3|           enim ex causa impositionis in specie continetur, sed ex
319    3|          genus, quia non praedicatur in quid. Primum enim <oportet>
320    3|       aequiuoce, ideo scilicet, quod in praedicato positum significationem
321    3|       Socrates fuit Socrates, et sic in aliis huiusmodi.~ ~Secundum
322    3|         exponuntur aequiuoce, id est in diuersis significationibus. /
323    3|           ratione substantiae, licet in eadem significatione, ut
324    3|       praedicatur aequiuoce retentum in eadem significationeEns
325    3|             SUNT, SPECIALISSIMA VERO IN NUMERO QUIDEM QUODAM SUNT
326    3|            QUIDEM. Superius ostendit in numero habitudinum conuenire
327    3|             conuenientia ostendatur, in quibus duobus omnis rerum
328    3|  continentiae et diuersitatis semper in praedicatis /553/ consistere
329    3|            553/ consistere hoc modo: In ascensu multa sub uno colligimus,
330    3|          ostendimus per praedicatum, in quo est uis et declaratio
331    3|             similes per subiectum.~ ~In descensu uero unitorum in
332    3|            In descensu uero unitorum in aliquo differentiam ostendimus,
333    3|            irrationale. Hic unitorum in animali diuersitas et differentia
334    3|               cuius diuersitatis uis in praedicatis maxime consistit,
335    3|                quanto plura continet in appellatione quam aliud,
336    3|              stabile et minus certum in significatione quam aliud.
337    3|         stabile, id est magis certum in significatione quam aliud.~ ~
338    3|            COLLECTIVUM ENIM MULTORUM IN UNAM NATURAM SPECIES EST,
339    3|            dixerat, duo probat: Quod in ascensu colligimus, in descensu
340    3|          Quod in ascensu colligimus, in descensu dispergimus, quia
341    3|             EST COLLECTIVUM MULTORUM IN UNAM NATURAM, id est speciale
342    3|            VERO ET SINGULARIA SEMPER IN MULTITUDINEM E CONTRARIO
343    3|           accipiendam circa personam in hoc sensu: Unus homo est
344    3|       diuidentia, ostendit conuenire in diuiso. Siquidem per praedicationem
345    3|   indiuiduorum ostenduntur conuenire in una natura, id est in eodem
346    3|      conuenire in una natura, id est in eodem speciali statu uel
347    3|         ostenduntur aliqua conuenire in una natura.~ ~PARTICULARIBUS,
348    3|           VERO PLURIMAE (SEMPER ENIM IN PLURES SPECIES DIVISIO GENERIS
349    3|           Quod ideo determinat, quia in definitionibus eorum dixerat
350    3|             QUORUM COLLECTIO NUMQUAM IN ALIO EADEM ERIT; SOCRATIS
351    3|            ENIM PROPRIETATES NUMQUAM IN ALIO QUOLIBET ERUNT PARTICULARIUM.~ ~
352    3|          praedicantur. Unde Boethius in Topicis:~ ~ Quibusdam accidentibus
353    3|    proprietatem efficientibus.~ ~Vel in hoc loco uocabula proprietates
354    3|              est intelligenda, sicut in Prisciano frequenter inuenitur.~ ~
355    3|              CONSISTIT, id est habet in suo esse siue in substantia
356    3|           est habet in suo esse siue in substantia sua, id est in
357    3|            in substantia sua, id est in definitione tot proprietates
358    3|          definitionem. Unde Boethius in Topicis. Locus a definitione
359    3|              Iuxta quod ait Boethius in Commento:~ ~ Quid enim est
360    3|            PROPRIETATES ERUNT EAEDEM IN PLURIBUS, MAGIS AUTEM ET
361    3|             PLURIBUS, MAGIS AUTEM ET IN OMNIBUS PARTICULARIBUS HOMINIBUS
362    3|             PARTICULARIBUS HOMINIBUS IN EO QUOD HOMINES SUNT.~ ~
363    3|          SUNT HOMINIS. Et ne hominem in designatione rei acciperes,
364    3|          uniuersalis nominis. EAEDEM IN PLURIBUS sunt simul, haec
365    3|             mortale' et quia possent in pluribus, non tamen in omnibus,
366    3|       possent in pluribus, non tamen in omnibus, subdit: MAGIS,
367    3|             est melius possem dicere IN OMNIBUS.~ ~ CONTINETUR IGITUR
368    3|              semper' ibi significat: in omni tempore. Cum dico:~ ~
369    3|           Qui non semper est, id est in omni tempore est, semper,
370    3|          tempore est, semper, id est in omni tempore, est risibilis,
371    3|              Sed haec regula non est in hac auctoritate. Quae si
372    4|            dicitur. Nam idem dicitur in essentia, quorum unumquodque
373    4|              illius dicit 'duo', cum in numero totius pars comprehensa
374    4|           modo accipit idem Boethius in Topicis, cum ait quaestionem
375    4|              hoc <est> quod Boethius in Topicis aperte insinuat,
376    4|     definitionibus terminentur. Idem in Libro diuisionum ostendit,
377    4|          quae discreta essentialiter in aliquo sunt similia, ut
378    4|             sunt similia, ut species in genere uel indiuidua in
379    4|              in genere uel indiuidua in specie uel quaelibet in
380    4|              in specie uel quaelibet in aliqua proprietate conuenientia,
381    4|    similitudine dicuntur, quaecumque in aliquo sunt dissimilia. /
382    4|             idem dicitur, id est non in aliquo alteratus.~ ~Et econtrario
383    4|              mutatione dicimus, quod in aliquo diuersificatum est
384    4|           dicimus nullum corpus esse in diuersis locis eodem tempore.~ ~
385    4|      ostendens differentiam unitorum in substantiuo. Et in hac significatione
386    4|          unitorum in substantiuo. Et in hac significatione diuidi
387    4|        uocabulum quod adiacet generi in definitione speciei ostendens
388    4|      ostendens differentiam unitorum in genere. Et in hac significatione
389    4|  differentiam unitorum in genere. Et in hac significatione hoc nomen
390    4|            cum de uocabulis intendat in principio, tamen gratia
391    4|              praedicta diuisio uocis in modos. Tale est enim, ac
392    4|             SPECIES A GENERE, id est in significatione cuius species
393    4|         genere, id est quam continet in sententia sua species, ita
394    4|          quod genus non continet eam in sua. Per hoc nomen 'differentia'
395    4|       differat per 'quale' et animal in hoc a corpore et caetera
396    4|            res illorum nominum tenet in sententia ita quod non animal.
397    4|             quia esse illius nominis in definitione ita ponitur,
398    4|           ita ponitur, secundum quod in definitione generis non
399    4|              quia hoc nomen 'animal' in sententia sua non continet
400    4|            status abundat a generali in differentiis, id est habet
401    4|            est, quod contraria simul in eodem esse non possunt,
402    4|        dicamus quod species abundat <in> differentiis a genere,
403    4|            ita differentiae non sunt in genere. Quodsi <ibi> non
404    4|              quod sint duo contraria in eodem. Si enim <species>
405    4|        species> non abundat a genere in differentiis, oportet ipsum
406    4|               oportet contraria esse in eodem.~ ~Possunt eadem inconuenientia
407    4|            et ita duo sunt contraria in eodem.~ ~Solutio primae
408    4|             dicimus speciem a genere in differentiis abundare, per
409    4|         uocabulum abundat a generali in differentiis, id est si
410    4|              id est si species tenet in sententia sua differentias
411    4|           tunc differentiae non sunt in genere. Si dicit: Non sunt
412    4|           genere. Si dicit: Non sunt in genere, id est in re generis,
413    4|           Non sunt in genere, id est in re generis, mentitur, quia
414    4|               Sed si dicit: Non sunt in genere, id est non denotantur
415    4|            status a generali abundat in differentiis, id est si
416    4|           tunc differentiae non sunt in genere, <non sequitur>.
417    4|        sequitur>. Si dicit: non sunt in genere, id est in aliqua
418    4|           non sunt in genere, id est in aliqua re generis, falsum
419    4|               Sed si dicit: non sunt in genere, id est res generis
420    4|              hoc est, tunc 'Non sunt in genere' non sequitur, quia
421    4|        repugnat, quod falsum est. Et in hoc sensu bene sequitur
422    4|             uel duo contraria <esse> in eodem.~ ~ NAM UNDE HABEBUNT
423    4|          OMNES OPPOSITAS HABENT (NAM IN EODEM SIMUL HABEBUNT OPPOSITA).~ ~
424    4|          actu uero nulla, cum nullam in sententia sua contineat,
425    4|             effugimus contraria esse in eodem. /564/~ ~ DEFINIUNT
426    4|              ET DIFFERENTIBUS SPECIE IN EO QUOD QUALE SIT PRAEDICATUR.
427    4|       MORTALE, DE HOMINE PRAEDICATUM IN EO QUOD QUALE QUIDDAM EST
428    4|             EST HOMO DICITUR SED NON IN EO QUOD QUID EST; "QUID
429    4|          quia genus bene praedicatur in quid et differentia in quale,
430    4|   praedicatur in quid et differentia in quale, quia animal hoc nomen
431    4|         animal hoc nomen praedicatur in quid et rationale in quale,
432    4|     praedicatur in quid et rationale in quale, quia hoc quod significatur
433    4|          sicut aes statuam aeream et in materiato ideo in sua natura
434    4|          aeream et in materiato ideo in sua natura remanet. Proprie
435    4|       innascitur, sicuti forma, quae in statua consideratur, ex
436    4|          hominem nec etiam generatur in homine. Omnis enim materia
437    4|           homine. Omnis enim materia in materiato generatur. Rationalitas
438    4|           aes suscepta forma transit in statuam, sic animal susceptione
439    4|    caeterarum differentiarum transit in hominem naturaliter praecedens
440    4|        aduenit, ut per aduentum eius in hominem transeat. Est autem
441    4|           nomen 'animal' praedicatur in quid et 'rationale' in quale
442    4|   praedicatur in quid et 'rationale' in quale et quia illud significat
443    4|            QUEMADMODUM ILLIC STATUA. In constitutione statuae res
444    4|              res. Cum enim aes, quod in statua ponitur, idem est
445    4|            si forma statuae transeat in essentiam statuae, ut scilicet
446    4|          scilicet ipsa sit pars eius in essentia, quomodo dicit
447    4|               quomodo dicit Boethius in Diuisionibus aliter constare
448    4|            hoc quod animal rem ipsam in homine dicimus, opponunt
449    4|            album album praecedat nec in corpore non albo reperiatur.~ ~
450    4|        scilicet quaecumque fundantur in secundis substantiis, et
451    4|             secundis substantiis, et in primis, fallitur. Non enim
452    4|           nomen 'animal' praedicatur in quid de hoc nomine 'homo'
453    4|             et hoc nomen 'rationale' in quale, quia hoc nomen 'homo'
454    4| differentiali ut ex forma, cum genus in definitione naturaliter
455    4|          generalem statum ut priorem in natura consistere, sic generale
456    4|       consistere, sic generale nomen in definitione uoluit praemittere
457    4|           expositioni, quam superius in tractatu speciei fecimus,
458    4|            secundum intellectum, cum in /568/ intellectu suo eorum
459    4|              nominibus, ut illi soni in constitutione eius sint,
460    4|         essentia aeris cum forma est in constitutione statuae, sed
461    4|        quaedam imaginarie. Nam sicut in rebus quaedam est actualis
462    4|         constitutio et est uera, ita in animo quaedam intellectualis
463    4|         nomen 'animal' <praedicatur> in quid de hoc nomine 'homo'
464    4|         nomine 'homo' et 'rationale' in quale. Et merito quia res
465    4|             secundum opinionem, quod in sequentibus culpabitur. /
466    4|        FACIUNT SPECIEM ET QUAECUMQUE IN EO QUOD QUALE EST ACCIPIUNTUR.
467    4|              sed ipsam materiam quae in genere denotatur, praeiacere
468    4|        ipsius speciei. Unde Boethius in Topicis definitionem uocat
469    4|          substantia. Dicit enim idem in Commento:~ ~ Quid enim est
470    4|           nomen 'differentia', sicut in superiori definitione dictum
471    4|             uerum est. Unde Boethius in libro Diuisionum potentiam
472    4|              superius. Quod Boethius in Topicis falsam esse aperit,
473    4|                Ad quod dicimus multa in Boethio, ut ipse dicit,
474    4|         sicut per speciem genus esse in substantia conuincitur,
475    4|             omnem formam, quaecumque in specialem statum aliquid
476    4|          discendi geometriam aliquid in hominem promouet.~ ~Huic
477    4|         uidetur, quod Boethius dicit in Diuisionibus:~ ~ Non enim
478    4|          aperte insinuat Aristoteles in Categoriis, ubi probat rationale
479    4|            probat rationale non esse in subiecto, quia nec in homine
480    4|           esse in subiecto, quia nec in homine nec in aliqua specie /
481    4|               quia nec in homine nec in aliqua specie /573/ specialissima,
482    4|     constituunt, quarum proprietates in accidentis tractatu diligenter
483    4|      documenta omnium differentiarum in rebus breuiter perstrinximus.~ ~
484    4|        uocabula quae adiacent generi in definitione speciei ostendentia
485    4|    ostendentia differentiam unitorum in genere; accidentales uero
486    4|            illa uocabula sumpta quae in substantia non praedicantur.~ ~
487    5|              ET ALIQUANDO (UT HOMINI IN SENECTUTE CANESCERE), QUARTUM
488    5|             CANESCERE), QUARTUM UERO IN QUO CONCURRIT ET SOLI ET
489    5|         contingat, ut dicit Boethius in Diuisionibus, et sicut caeterorum
490    5|          bipes'. UT HOMINI CANESCERE IN SENECTUTE.~ ~Omni homini
491    5|         uidetur conuenire actus ille in senectute, cum non omnes
492    5|           conuenit et soli conuenit, in senectute canescere, id
493    5|          hunc <locum> dicit Boethius in Commento: Risibile praedicari
494    5|        Commento: Risibile praedicari in quid de homine. Sed profecto
495    5|       conuersionem, et tale est haec in quid praedicari de illa,
496    5|           uidetur contrarius et, cum in Communitatibus dicat: speciem
497    5|        proprium uero posterius fieri in specie. Oportet enim hominem
498    5|             illud non ualet esse, ut in homine habitus cordis et
499    5|           quam habet iam res promota in hominem, quod generi non
500    6|  CORRUPTIONEM.~ ~ACCIDENS. /576/ Cum in tractatibus aliorum diuisiones