Pars, Liber

  1  Cap,     I|         Unde et ipse alpha et omega dicitur, hoc est principium et finis:
  2  Cap,     I|              Ex quo et merito maior dicitur tam dignitate perseuerantiae
  3  Cap,     I|          apparentium, hoc ueraciter dicitur credi quod non ualet uideri.
  4  Cap,     I|        Solus itaque pater ingenitus dicitur, sicut solus filius genitus;
  5  Cap,     I|        capitulo VII:~ ~ Pater ad se dicitur persona, non ad filium uel
  6  Cap,     I|            dei, ita et mulier imago dicitur uiri. Imago quippe expressa
  7  Cap,     I|            Expositione symboli quod dicitur apostolorum, quae legitur
  8  Cap,     I|             ab ipso sunt. Quod uero dicitur ipse pater "per ingenitam
  9  Cap,     I|           quod solus ipse ingenitus dicitur, hoc est a seipso, non ab
 10  Cap,     I|       Augustinus, non propter aliud dicitur omnipotens deus nisi quia
 11  Cap,     I|          ideo unaquaeque omnipotens dicitur, sed non quicquid una esse
 12  Cap,     I|             aut in subiectione, cum dicitur hoc ut deitati eius, non
 13  Cap,     I|           unde solus ipse ingenitus dicitur, in omnipotentia comprehendit;
 14  Cap,     I|         ipsa patris substantia esse dicitur; quod est filium ex patre
 15  Cap,     I|         Logos itaque filius dei cum dicitur, id est uerbum, secunndum
 16  Cap,     I|       Quoniam graeca oratione logos dicitur etiam animi cogitatio et
 17  Cap,     I|        uerbum": quod graece 'logos' dicitur, latine autem et rationem
 18  Cap,     I|          per illam fiat recte ratio dicitur.~ ~Idem, in libro Contra
 19  Cap,     I| similitudinem unigenitus dei uerbum dicitur et quasi quaedam eius intellectualis
 20  Cap,     I|            ut ipse sit caritas quae dicitur deus et ex deo? Quod si
 21  Cap,     I|     fundamentum anteponit. Cum enim dicitur:~ ~ In principio creauit
 22  Cap,     I|       terram~ ~pro eo quod apud nos dicitur deus, hebraica ueritas habet
 23  Cap,     I| demonstranda caute prouisum est cum dicitur creauit, non "creauerunt",
 24  Cap,     I|        numeri; sicut e conuerso cum dicitur "turba ruunt", ad nomen
 25  Cap,     I|             patenter ostenditur cum dicitur:~ ~ Spiritus domini ferebatur
 26  Cap,     I|            et pater insinuantur cum dicitur:~ ~ Dixit deus: fiat~ ~hoc
 27  Cap,     I|        insinuatur, sicut in eo quod dicitur "Dixit deus" intelligitur
 28  Cap,     I|           pater. Tale est enim quod dicitur "Vidit deus quod esset bonum"
 29  Cap,     I|        trium personarum, homo fieri dicitur; qui et patrem per potestatem
 30  Cap,     I|        Aecclesiasten -- eo loco quo dicitur: "Quis scit spiritus filiorum
 31  Cap,     I|           De quo etiam in Sapientia dicitur:~ ~ Spiritus sanctus disciplinae
 32  Cap,     I|        Hermes, qui latine Mercurius dicitur, scripsit librum qui Logos
 33  Cap,     I|          ciuitate dei de platonicis dicitur:~ ~ Omnium, inquiunt, animalium
 34  Cap,     I|         Beatus uero Augustinus quod dicitur de sole et caeteris caelestibus
 35  Cap,     I|         sapientia, quae filius eius dicitur, tam ab ipso creata quam
 36  Cap,     I|            substantia. "Excogitare" dicitur deus, hoc est ex integro
 37  Cap,     I|          septem spiritus nonnumquam dicitur, secundum septiformis suae
 38  Cap,     I|          magistra caeterarum artium dicitur, quod uidelicet ex discretione
 39  Cap,     I|       tibicinam ut spondeum caneret dicitur Pythagoras. Quod cum illa
 40  Cap,     I|         inuaderet, inflexisse modum dicitur canendi, itaque adolescentis
 41  Cap,     I|             gratia quae septiformis dicitur illuminat, non incongrue
 42  Cap,     I|        Prius, inquit, caelum factum dicitur, et hoc idem postmodum firmamentum
 43  Cap,     I|        igltur mundum negligere deus dicitur quem hoc ipso satis diligit,
 44  Cap,     I|         futura sunt ex praesentibus dicitur, quia iuxta ea quae iam
 45  Cap,     I|          corporibus ipsa degenerare dicitur, sicut suo exponemus loco.
 46  Cap,     I|             aliquid proprie animari dicitur, nisi id in quo tota uis
 47  Cap,     I|      quibusdam ipse spiritus uacare dicitur, prauitatis eorum duritia
 48  Cap,     I|           Mens quippe patris filius dicitur secundum quod sapientia
 49  Cap,     I|             quandoque a philosophis dicitur, abusio est uerborum magis
 50  Cap,     I|        namque uel "fieri" recte non dicitur nisi in his quae incaeperunt,
 51  Cap,     I|           praepositionum, in quibus dicitur "unus deus et pater omnium,
 52  Cap,     I|         erant ordinata. Hinc rursum dicitur: "Deus cui omnia uiuunt";
 53  Cap,     I|              Unde et in Ecclesiaste dicitur:~ ~  Quis nouit spiritus
 54  Cap,     I|         errasse Plato et uidetur et dicitur, illud, inquam, quod animam
 55  Cap,     I|     Sybillae quae Cumea siue Cumana dicitur. Ait quippe sic, quasi adhortans
 56  Cap,    II|             spiritus scientiae esse dicitur. Sicut autem mali quoque
 57  Cap,    II|     secundum quam scilicet astruere dicitur nequaquam de fide humanis
 58  Cap,    II|          esse, qui nec hoc astruere dicitur ipse propriis exhibuit factis.
 59  Cap,    II|           manifestari. Fides quippe dicitur existimatio rerum non apparentium,
 60  Cap,    II|           inuisibilibus intellectus dicitur, secundum quod quidem intellectuales
 61  Cap,    II|             quomodo scietur id quod dicitur? Eritis enim in aere loquentes~ ~
 62  Cap,    II|             et a seducto populo, ut dicitur, templum sibi aedificari
 63  Cap,    II|    contrahit, naturaliter posterius dicitur. Summa uero illa trinitas,
 64  Cap,    II|        putauerunt, sed ideo simplex dicitur quia est hoc quod habet,
 65  Cap,    II|          quaeque persona ad alteram dicitur. Nam utique pater habet
 66  Cap,    II|           In quo uero ad semetipsum dicitur, non ad alterum, hoc est
 67  Cap,    II|          habet; sicut ad semetipsum dicitur uiuus habendo uitam, et
 68  Cap,    II|      Propter hoc utique natura haec dicitur simplex quod non sit aliud
 69  Cap,    II|      essentia, quod uere ac proprie dicitur, ita ut fortasse deum solum
 70  Cap,    II|       essentia dicatur quod proprie dicitur, siue substantia quod abusiue,
 71  Cap,    II|             abusiue, utrumque ad se dicitur, non relatiue. Unde hoc
 72  Cap,    II|    orationis apparet sine qua nulla dicitur constare orationis perfectio,
 73  Cap,    II|           coercetur. De quo si quid dicitur, aliqua similitudine de
 74  Cap,    II|        inter caeteras ipsius laudes dicitur:~ ~ Scit uersutias sermonum
 75  Cap,    II|            admisceri, cum uidelicet dicitur unus, duo, tres,... etc.
 76  Cap,    II|            aliud substantiae status dicitur, aliud corporis aut caeterorum.~ ~[
 77  Cap,    II|           spiritus quam filius esse dicitur. Cum autem subdit et diuinitas,
 78  Cap,    II|             eius, recte quoque, cum dicitur diuinitas ipsius, id est
 79  Cap,    II|           materiatum atque formatum dicitur quibus uidelicet sibi conuenientibus
 80  Cap,    II|        secundum hoc ex ipso genitus dicitur. Ut enim ex suprapositis
 81  Cap,    II|    sapientia quaedam recte potentia dicitur, qua fallacis scilicet uel
 82  Cap,    II|            uisionem -- quae habitus dicitur et ipsis etiam inest dormientibus --
 83  Cap,    II|             sigillum aereum ex aere dicitur esse quod est eius materia,
 84  Cap,    II|          quod quasi materia speciei dicitur esse, ut animal hominis.
 85  Cap,    II|             substantia uel essentia dicitur esse, cum esse uidelicet
 86  Cap,    II|        substantia diuinae potentiae dicitur esse, cum uidelicet esse
 87  Cap,    II|          uero sanctus, qui amor dei dicitur, recte per calorem intelligi
 88  Cap,    II|            habere caritatem proprie dicitur, sed dilectione se in alterum
 89  Cap,    II|     beneficium impendere nemo recte dicitur. Seneca, De beneficiis:~ ~
 90  Cap,    II|           uel essentia proprie esse dicitur, cum ipsa, ut dictum est,
 91  Cap,    II|             substantia esse proprie dicitur, tamquam hoc ei sit esse
 92  Cap,    II|            diuersus. Sin autem quod dicitur "ex substantia patris" uel "
 93  Cap,    II|          referamus, sicut utriusque dicitur filius, ita et ex substantia
 94  Cap,    II|          substantia patris ita esse dicitur sicut filius. Aliud ergo
 95  Cap,    II|           filius ex patre procedere dicitur. Omne quippe quod ex alio
 96  Cap,    II|           habet esse, non incongrue dicitur ex ipso procedere. Tam filium
 97  Cap,    II|       sociantur et spiritus sanctus dicitur, ipsa dei bonitas siue benignitas
 98  Cap,    II|             idemque significari cum dicitur Uspiritus dei" et "amor
 99  Cap,    II|            filius in forma dei esse dicitur, et figura substantiae eius,
100  Cap,    II|            suae materiae substantia dicitur esse. Non tamen ideo ullo
101  Cap,    II|         huius et haec illius filius dicitur, et in deo tantumdem est
102  Cap,    II|             est, aes ex seipso esse dicitur, uel quia ipsum posterius
103  Cap,    II|         aere, ideo posterius seipso dicitur. Non enim hoc pronomen quod
104  Cap,    II|          ergo diuersum pro opposito dicitur, ita diuerso modo, quod
105  Cap,    II|            patris et filii spiritus dicitur. Nec uideo quid aliud significare
106  Cap,    II|        frustra in hac trinitate non dicitur uerbum dei nisi filius,
107  Cap,    II|           spiritus ex patre proprie dicitur esse. Dictum quippe ibidem
108  Cap,    II|           et ille proprie procedere dicitur ex patre, et tale sit dicere "
109  Cap,    II|             minor patre filius ipse dicitur? Possumus etiam dicere in
110  Cap,    II|        patre solo proprie procedere dicitur, quod ab eo sic procedit
111  Cap,    II|           aliquid proprie procedere dicitur, unde primo uenire ac moueri
112  Cap,    II|             sed per riuum procedere dicitur, in quem uidelicet riuum
113  Cap,    II|             patre proprie procedere dicitur quasi a summa origine, quae
114  Cap,    II|             sicut et filii spiritus dicitur.~ ~[2.166] Quod uero nonnulli
115  Cap,    II|         conferat dona. "Degenerare" dicitur anima in ipso suae operationis
116  Cap,    II|              Nam etsi 'dominus' non dicitur nisi cum habere incipit
117  Cap,    II|         dedit. Ita spiritus sanctus dicitur et dei qui dedit, et noster
118  Cap,    II|           gratie effecta, non recte dicitur spiritus aeternus sicut
119  Cap,    II|            ut ipse sit caritas quae dicitur deus et ex deo? Et si caritas,
120  Cap,   III|    sufficiens, ex quo et omnipotens dicitur, compar aliquod bonum habere
121  Cap,   III|            illud summum bonum, quod dicitur deus, melius fore multiplicatum
122  Cap,   III|          quoque efficere quodammodo dicitur quae nos facere facit, sicut
123  Cap,   III|            et posse omllia efficere dicitur qui siue per se siue per
124  Cap,   III|             Posse itaque deus omnia dicitur, non quod omnes suscipere
125  Cap,   III|            ommpotentem'. Omnipotens dicitur quia posse  illius non potest
126  Cap,   III|            itaque deus duobus modis dicitur, aut secundum uidelicet
127  Cap,   III|        modum quo deus uelle aliquid dicitur, hoc est ex gratia sua ordinare
128  Cap,   III|             posteriorem modum multa dicitur uelle fieri quae non fiunt,
129  Cap,   III|           Quodammodo enim gratum ei dicitur in quo eius gratiam experturi
130  Cap,   III|         sicut econtrario nolle illa dicitur quae dissuadet, aut quaecumque
131  Cap,   III|             aut in subiectione, cum dicitur hoc ut deitati eius, non
132  Cap,   III|             ipse non sibi placuisse dicitur, quia nihil hoc fine uel
133  Cap,   III|            quendam namque sapientem dicitur deo: "Tu autem dominator
134  Cap,   III|             uideatur, tale est quod dicitur~ ~ An putas... etc.?~ ~ac
135  Cap,   III|           Augustinus:~ ~ Omnipotens dicitur non quia omnia potest, sed
136  Cap,   III|    significationem uariet. Cum enim dicitur quia iustum est ut iudex
137  Cap,   III|           in aquis natat, cum tamen dicitur~ ~ Potens est ambulare in
138  Cap,   III|            aliqua potentia priuatus dicitur, quem certum sit eam si
139  Cap,   III|             ut supra meminimus, cum dicitur apotest modo id facere",
140  Cap,   III|          uariat. Potest quippe quod dicitur~ ~ Deus scit modo id factum
141  Cap,   III|        coniungantur, uerum est quod dicitur. Nec inde annuendum est
142  Cap,   III|         diuersae dei scientiae, cum dicitur de ipso quia sciuit olim
143  Cap,   III|         incarnatum esse, ita et cum dicitur "olim potuit incarnari"
144  Cap,   III|            ostenditur. Non enim cum dicitur per successionem temporis "
145  Cap,   III|           ista dicuntur. Sic et cum dicitur prius quia possibile est
146  Cap,   III|          praeteritum, utrumque uere dicitur.~ ~[3.64] Liquet itaque
147  Cap,   III|             a philosophis generatio dicitur pertinere uidetur. Non omnino
148  Cap,   III|           cum ab operando quiescere dicitur, consummationem operis eius,
149  Cap,   III|       habuit ab aeterno, eius actio dicitur cum ad effectum perducitur.~ ~[
150  Cap,   III|          uirginem uenire aut aliquo dicitur descendere, secundum aliquam
151  Cap,   III|        aliquo descendere uel uenire dicitur deus, non aliquis eius localis
152  Cap,   III|            uel a quibusdam recedere dicitur, iuxta donorum suorum collationem
153  Cap,   III|         ubique esse per substantiam dicitur, iuxta eius potentiam uel
154  Cap,   III|             substantiam in eis esse dicitur, ubi per propriae uirtutem
155  Cap,   III|         quam per positionem localem dicitur esse, eo scilicet quod per
156  Cap,   III|           incurrisse quae generatio dicitur, facile est refelli, si
157  Cap,   III|          quomodo proprie uel uerbum dicitur fieri caro uel deus homo,
158  Cap,   III|           igitur expositum est, cum dicitur uerbum fieri caro uel deus
159  Cap,   III|      personae, cum deus homo factus dicitur aut aliud quam primitus
160  Cap,   III|              haec inuentio fortuita dicitur. Hanc quippe ex diuersis
161  Cap,   III|         uerissime liberum arbitrium dicitur, cum quislibet quod ex ratione
162  Cap,   III|    prospiciendo futura, prouidentia dicitur siue praescientia. Ipsum
163  Cap,   III|             Ad hunc etiam modum cum dicitur~ ~ Necesse est diem uel