Pars, Liber

  1 Prae       |          quicquid ad intelligent iam uel decorem sacrae scripturae,
  2 Prae       |              si non propter rationem uel propter improbitatem nostrum
  3 Prae       |           exorbitauero intelligentia uel locutione, ignoscat ille
  4 Prae       |        satisfactionem de male dictis uel corrigendis uel delendis,
  5 Prae       |          male dictis uel corrigendis uel delendis, cum quis me fidelium
  6 Prae       |       delendis, cum quis me fidelium uel uirtute rationis uel auctoritate
  7 Prae       |        fidelium uel uirtute rationis uel auctoritate scripturae correxerit.
  8 Prae       |      importune defendere nititur, ut uel caeteris superior uel nullis
  9 Prae       |             ut uel caeteris superior uel nullis habeatur inferior.~ ~[
 10 Prae       |           falsas ac nouas  opiniones uel gignit uel sequitur.~ ~Item
 11 Prae       |          nouas  opiniones uel gignit uel sequitur.~ ~Item idem in
 12  Cap,     I|               et tam de praesentibus uel praeteritis quam de futuris,
 13  Cap,     I|       fundamentum. Quid enim sperari uel speratum amari potest, nisi
 14  Cap,     I|              potest, si non speretur uel ametur. Ex fide itaque spes
 15  Cap,     I|          deum pertinentia quae credi uel non credi nostra nihil interest,
 16  Cap,     I|           deum cras pluuiam facturum uel non, uel huic nequissimo
 17  Cap,     I|            pluuiam facturum uel non, uel huic nequissimo homini misericordiam
 18  Cap,     I|             misericordiam impensurum uel non. Ei uero qui de fide
 19  Cap,     I|             aliquo angulo latitantis uel in aliqua terrarum parte
 20  Cap,     I|           rectissimas dispensationes uel ordinationes consistit,
 21  Cap,     I|         nobis diligenter apostolorum uel sanctorum patrum symbolis
 22  Cap,     I|            sanctus; et quid rationis uel utilitatis haec in uno deo
 23  Cap,     I|            genitum esse, non creatum uel factum, et spiritus sancti
 24  Cap,     I|            non tamen ideo plures dii uel domini sunt seu creatores,
 25  Cap,     I|       dicitur persona, non ad filium uel ad spiritum sanctum.~ ~Item:~ ~
 26  Cap,     I|             35] Nec solum ad timorem uel ad amorem dei hominibus
 27  Cap,     I|             et indiuidus trinitatis" uel "In nomine patris et filii
 28  Cap,     I|           seu uerbi diuina sapientia uel nomine spiritus sancti ipsa
 29  Cap,     I|         proprie de aliqua earum dici uel accipi solent, quae tamen
 30  Cap,     I|           non etiam ex aqua et patre uel filio, regenerari dicimur,
 31  Cap,     I|            et indiuiduae trinitatis" uel "In nomine patris et filii
 32  Cap,     I|             quicquid una esse potest uel cuiusmodi esse potest, necesse
 33  Cap,     I|          plus in patre quam in filio uel minus in filio quam in patre
 34  Cap,     I|       profecto uidetur iuxta naturam uel modum existentiae, non operationis,
 35  Cap,     I|              per se subsistere queat uel a seipso existere habeat,
 36  Cap,     I|              personae patris proprie uel specialiter omnipotentiam
 37  Cap,     I|            Et a meipso facio nihil~ ~uel:~ ~ A meipso non loquor.~ ~[
 38  Cap,     I|        discernendi siue a deceptione uel fallacia prouidendi, ne
 39  Cap,     I|              in aliquo decipi possit uel aliquid eum latere queat.~ ~[
 40  Cap,     I|     potestate~ ~non quae ipse filius uel spiritus sanctus, licet
 41  Cap,     I|          uirtutem diuinae potentiae, uel patrem eum a mortuis suscitasse
 42  Cap,     I|   uiuificaturum esse corpora nostra, uel ab eo filium aut spiritum
 43  Cap,     I|         spiritum sanctum missum esse uel ei filium obedisse, quasi
 44  Cap,     I|              obedisse, quasi proprie uel specialiter patri tribuit
 45  Cap,     I|            ea quae ad animi rationem uel sapientiam pertinent, sicut
 46  Cap,     I|        antiquis temporibus in angelo uel in aliqua specie corporali
 47  Cap,     I|          suspiramus aut prae laboris uel doloris angilstia gemimus.
 48  Cap,     I|           egressus eius aeternus sit uel unde aeternaliter egrediatur.
 49  Cap,     I|              modo cuiuslibet hominis uel cuiuslibet rei natiuitas
 50  Cap,     I|           domini" quid per "os eius" uel per "spiritum" eius intelligant.
 51  Cap,     I|           semper dicat~ ~ Fiat lux~ ~uel caetera quae iam condita
 52  Cap,     I|          nondum esset cui loqueretur uel qui audiret? Numquid inane
 53  Cap,     I|               cum peccatum in patrem uel in filium remissibile dicat,
 54  Cap,     I|         ipsum non minorem esse patre uel filio, et per hoc ipsum
 55  Cap,     I|           esse, sicut est pater ipse uel filius?~ ~[1.93] Liquet
 56  Cap,     I|             et ipse cuius est uerbum uel spiritus. Intelligant igitur,
 57  Cap,     I|            Quantae autem continentie uel abstinentiae philosophi
 58  Cap,     I|           documentis eorum moralibus uel testimoniis fidei ad aedificationem
 59  Cap,     I|           quanta de eorum uirtutibus uel caeterorum gentilium referat,
 60  Cap,     I|              quo diutius desideratur uel laboriosius quaeritur uel
 61  Cap,     I|            uel laboriosius quaeritur uel tardius inuenitur. Hinc
 62  Cap,     I|              usque Pythagora Italico uel Ionico Talete semper exstiterint,
 63  Cap,     I|              qui dissidentibus aliis uel in parte operis aliquid
 64  Cap,     I|               quae aliorum doctrine, uel usui necessaria fore uidet;
 65  Cap,     I|            sapientiam proprio studio uel ingenio ascribentes, non
 66  Cap,     I|              religio, qui de maximis uel minimis rebus aliquid sunt
 67  Cap,     I|           sapientium hoc quod de deo uel caeteris intelligebant sibi
 68  Cap,     I|            templa communia. Non enim uel populos uel sacerdotes latebat
 69  Cap,     I|       communia. Non enim uel populos uel sacerdotes latebat de ipsorum
 70  Cap,     I|          quos nos christiani angelos uel caelestes spiritus dicimus.
 71  Cap,     I|           esse corpora non cum sensu uel intelligentia uideantur.~ ~[
 72  Cap,     I|     nonnumquam patrem auctorem filii uel eum procreasse uel filium
 73  Cap,     I|             filii uel eum procreasse uel filium a patre formatum
 74  Cap,     I|              filium a patre formatum uel ipsius patris esse effectum
 75  Cap,     I|         filii sui et eum procreasse, uel filius ab eo creatus uel
 76  Cap,     I|             uel filius ab eo creatus uel eius dicatur effectus esse,
 77  Cap,     I|          genitus potius quam creatus uel factus, et ille tantum genitor
 78  Cap,     I|          genitor potius quam creator uel auctor -- quid, inquam,
 79  Cap,     I|              singulis non aequaliter uel eodem modo conferat, ut
 80  Cap,     I|            ad rem quamlibet creandam uel regendam atque disponendam
 81  Cap,     I|            pronum ad eos componendos uel commouendos uel pacandos,
 82  Cap,     I|          componendos uel commouendos uel pacandos, ut iuxta illud
 83  Cap,     I|              Superiores itaque caeli uel firmamenti partes beatos
 84  Cap,     I|           partes beatos hos spiritus uel eorum mansionem intelligimus;
 85  Cap,     I|       oblatam, cuncta, prout salubre uel aequum est, benigne in hac
 86  Cap,     I|            sibi inuicem seruientibus uel administrantibus quasi diuersa
 87  Cap,     I|              nec ipsum mundum oculos uel caetera sensuum instrumenta
 88  Cap,     I|             cum causas difficultatis uel facilitatis sacrae scripturae,
 89  Cap,     I|               sed his uti solent cum uel de anima uel de ethereis
 90  Cap,     I|              solent cum uel de anima uel de ethereis potestatibus
 91  Cap,     I|        tractatus se audet attollere, uel ad mentem, quam graeci noym
 92  Cap,     I|             cuniculis operiuntur, ne uel haec adeptis nudam rerum
 93  Cap,     I|             queat magis quam arbores uel plantae, quab terrae radicitus
 94  Cap,     I|        arbores ex frondium auulsione uel totius corporis sui abscisione?
 95  Cap,     I|      repperit, nulla ipsorum duritia uel densitatis natura impediente,
 96  Cap,     I|             nominat mentem pro anima uel spirituali natura generaliter
 97  Cap,     I|       secundum quod sapientia ipsius uel ratio uocatur. Animam quoque,
 98  Cap,     I|              1.174] Cum autem de deo uel *noy* nasci aut creari siue
 99  Cap,     I|          sententiae: "creari" namque uel "fieri" recte non dicitur
100  Cap,     I|                hoc est ipsos angelos uel caelestes spiritus, qui
101  Cap,     I|            spiritualiter uiuificati; uel etiam "corpora" dicit secundum
102  Cap,     I|           gratia sociati cum audiunt uel legunt Platonem, eum de
103  Cap,     I|            Egyptum, Ieremiam audisse uel scripturas propheticas hi
104  Cap,     I|        appellat, id est consiliarium uel consilium. Et  propheta
105  Cap,     I|            quis agnoscat quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur,
106  Cap,     I|            ignorante quid in Sybilla uel in eo spiritus sanctus loqueretur,
107  Cap,     I|          circum altaria. Denique cur uel tema licia dixerit uel triplicem
108  Cap,     I|           cur uel tema licia dixerit uel triplicem colorem slue trinum
109  Cap,     I|             inter caetera religionis uel fidei suae gentis insignia:~ ~
110  Cap,     I|         tantae continentiae sint, ut uel pomis arborum iuxta Gangim
111  Cap,     I|         arborum iuxta Gangim fluuium uel publico orizae et farinae
112  Cap,     I|         artium disciplinas scribendo uel transferendo seu etiam exponendo
113  Cap,    II|      uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado, et mixtus
114  Cap,    II|              libidinum, uel praecido uel rado, et mixtus purissimo
115  Cap,    II|              me ita Origenem legisse uel legere ut Apollinarem, ut
116  Cap,    II|              sunt transtuli, et mala uel amputaui uel tacui uel correxi,
117  Cap,    II|      transtuli, et mala uel amputaui uel tacui uel correxi, arguendus
118  Cap,    II|          mala uel amputaui uel tacui uel correxi, arguendus sum cur
119  Cap,    II|       scriptis infidelium testimonia uel dicta inserere praesumunt
120  Cap,    II|         regem quererent. Nec Sybille uel Virgilii uaticinia spiritualis
121  Cap,    II|          morientis, siue resurgentis uel ascendentis aut miracula
122  Cap,    II|           factae, sicut de baptizato uel transfigurato dommo legimus,
123  Cap,    II|           Quod de philosophis quoque uel quibusdam gentilibus, quantumuis
124  Cap,    II|         iudei testimonium de Christo uel de sanctis eius legimus,
125  Cap,    II|          aliquibus eorum testimoniis uel dictis innituntur arguendi
126  Cap,    II|           CONTRA EOS QUI DIALECTICAM UEL SAECULARES ARTES CALUMNIANTUR~ ~[
127  Cap,    II|         scilicet Plato) poetas ipsos uel pro arbitrio mentientes,
128  Cap,    II|             pro arbitrio mentientes, uel hominibus miseris quasi
129  Cap,    II|     maioribus a nobis intermittantur uel penitus omittamur. Quippe
130  Cap,    II|            enim malum scire decipere uel adulterari, sed ista committere,
131  Cap,    II|         merito quam Petrus uideatur, uel confessor Augustinus quam
132  Cap,    II|            spiritibus per sapientie, uel scientiae claritatem superior
133  Cap,    II|           tamen ideo sapientiam eius uel scientiam de naturis rerum
134  Cap,    II|             quislibet de philosophia uel doctrina sua superbit, non
135  Cap,    II|     philosophicis documentis exempla uel similitudines indueere uiderint
136  Cap,    II|          mysteria in ipsis animalium uel quarumlibet rerum naturis
137  Cap,    II|          dicentes quidem hanc illius uel illius rei esse naturam
138  Cap,    II|          nostrum ostendendum aliquas uel ex nobis uel ex philosophis
139  Cap,    II|     ostendendum aliquas uel ex nobis uel ex philosophis slmihtudines
140  Cap,    II|            quae aliquibus rationibus uel ad documentum uel ad defensionem
141  Cap,    II|         rationibus uel ad documentum uel ad defensionem eius egere
142  Cap,    II|            Sed semper ad probationem uel exercitationem fidelium,
143  Cap,    II|           haereticorum disputationes uel inquisitiones attenderent,
144  Cap,    II|            sunt qui fidem rationibus uel astruendam uel defendendam
145  Cap,    II|            rationibus uel astruendam uel defendendam esse denegant,
146  Cap,    II|      ratiocinantes multis exemplorum uel similitudinem rationibus
147  Cap,    II|          rationibus rebelles arguerc uel reprimere soleant? Si enim
148  Cap,    II|              scilicet credi oporteat uel non, quid restat nisi ut
149  Cap,    II|              congruis rerum exemplis uel similitudinibus ratiocinando
150  Cap,    II|         humana ratione ipsam discuti uel inuestigari debere, sed
151  Cap,    II|           sunt desit quod prophetare uel interpretari ualeat, hoc
152  Cap,    II|       seipsum intelligere quae dicit uel se nescire de quibus loquitur?
153  Cap,    II|  generationem profitens frustra legi uel exponi siue intelligi, a
154  Cap,    II|               multa catholice, fidei uel sanctis doctoribus aduersa
155  Cap,    II|            uidelicet paternitas dei, uel filiatio, siue processio,
156  Cap,    II|  longitudinis corpus in utero matrls uel in cunis exstitisse, cuius
157  Cap,    II|  professlonis uotum et benedictionis uel consecrationis uinculum,
158  Cap,    II|          singulis, sed in solo patre uel in solo filio tanta est
159  Cap,    II|          nullus ibi rerum numerus ut uel tria uel multa dicere possimus,
160  Cap,    II|            rerum numerus ut uel tria uel multa dicere possimus, sed
161  Cap,    II|             sit, nec ulla ab inuicem uel essentiae diuersitate, uel
162  Cap,    II|           uel essentiae diuersitate, uel accidentium seu formarum
163  Cap,    II|              dubitatione substantia, uel, si melius hoc appellatur,
164  Cap,    II|           bonitas non substantia sit uel potius essentia, neque ipse
165  Cap,    II|            tempus priorem esse mundo uel exstitisse ante tempora,
166  Cap,    II|         miracula fiunt a disciplinis uel regulis illorum excipias,
167  Cap,    II|              smproprie dicatur uisio uel partus quae per miracula
168  Cap,    II|            deo permanente substantia uel essentia, aliqua ibi proprietatum
169  Cap,    II|            generatio filii de patre, uel processio spiritus ab utroque?
170  Cap,    II|           Socrate "homo" et "animal" uel "homo" et "risibile". Proprietate
171  Cap,    II|    definitionibus, ut ensis et mucro uel album et candidum, et quaecumque
172  Cap,    II|        substantia corporea corporis, uel aptum ad ridendum risibilis,
173  Cap,    II|         aptum ad ridendum risibilis, uel habens albedinem albi.~ ~[
174  Cap,    II|         unumquodque et quantum ex ui uel natura propria requireret,
175  Cap,    II|              in ipso idem sit numero uel essentialiter substantia
176  Cap,    II| essentialiter substantia quod corpus uel animatum et caetera, nihilominus
177  Cap,    II|            substantia est et corpus, uel singula caetera quae praedicta
178  Cap,    II|          generationis filii ex patre uel processionis spirituus ab
179  Cap,    II|               in deo sit accipienda, uel qua etiam similitudine personae
180  Cap,    II|          tamen hoc nomine "trinitas" uel "persona" in deo reperitur
181  Cap,    II|             dicimus ipsum loquentem, uel ad quem loquitur, uel de
182  Cap,    II|     loquentem, uel ad quem loquitur, uel de quo ad eum loquitur,
183  Cap,    II|             per quas mores aliquorum uel uita non tam uerbis quam
184  Cap,    II|   representantur. Nomen uero naturae uel personae cum dicimus, naturam
185  Cap,    II|            indiuiduis. Animalis enim uel generalis hominis nulla
186  Cap,    II|           persona est, sed Ciceronis uel singulorum indiuiduorum.
187  Cap,    II|  singularitate, sic et pater a filio uel spiritu sancto uel ipse
188  Cap,    II|             filio uel spiritu sancto uel ipse filius a spiritu sancto
189  Cap,    II|            dum ad eum quis loquitur, uel tertia dum de ipso alii
190  Cap,    II|             Non enim alia res numero uel substantia est pater quam
191  Cap,    II|     substantia est pater quam filius uel spiritus sanctus, sed alia
192  Cap,    II|        personam esse ipsum loquentem uel audientem uel de quo inuicem
193  Cap,    II|              loquentem uel audientem uel de quo inuicem loquuntur,
194  Cap,    II|       personam esse ipsum generantem uel genitunl siue procedentem.~ ~[
195  Cap,    II|             tam primam quam secundam uel tertiam personam, nec tamen
196  Cap,    II|        primam personam esse secundam uel tertiam, cum sint proprietatibus
197  Cap,    II|          esse tam patrem quam filium uel spiritum sanctum, hoc est
198  Cap,    II|              esse. Alioquin non tres uel hic uel ibi dicerentur personae,
199  Cap,    II|            Alioquin non tres uel hic uel ibi dicerentur personae,
200  Cap,    II|          uero ait inuisibilia ipsius uel eius uirtus, per hoc quod
201  Cap,    II|             dicatur diuinitas ipsius uel eius, scilicet dei sicut
202  Cap,    II|             sicut inuisibilia ipsius uel uirtus eius, recte quoque,
203  Cap,    II|             quae ex materia et forma uel ad similitudinem materiae
204  Cap,    II|          illo materiatum est materia uel materia est materiatum.
205  Cap,    II|      uidelicet ab omni sibi fallacia uel errore prouidere potest,
206  Cap,    II|         penetrare ut in nullo decipi uel errare possit.~ ~[2.114]
207  Cap,    II|             diuina potentia est illa uel facultas discernendi, per
208  Cap,    II|       dicitur, qua fallacis scilicet uel ignorantiae resistitur,
209  Cap,    II|           enim hanc potentiam habet, uel etiam ipsa est, nequaquam
210  Cap,    II|           omnia in se continet dona, uel eorum est singula ut sic
211  Cap,    II|          esse quod est eius materia, uel species ex genere quod quasi
212  Cap,    II|             de ipsa aeris substantia uel essentia dicitur esse, cum
213  Cap,    II|            de substantia patris esse uel ab ipso genitum esse. Nam
214  Cap,    II|           genus species suas tempore uel per existentiam praecedere,
215  Cap,    II|              fuit antequam rationale uel irrationale fuerit. Et ita
216  Cap,    II|            sicut quantitas et unitas uel numerus et binarius. Sic
217  Cap,    II|         innumerabilia ex aliis gigni uel esse uidentur, a quibus
218  Cap,    II|           patrem, quando uult filium uel spiritum sanctum.~ ~[2.121]
219  Cap,    II|           suo procedere ex deo patre uel filio potius quam gigni
220  Cap,    II|             in aliquo sapientem esse uel potentem, cuiusque benignitas
221  Cap,    II|            Benignus quoque sibi esse uel beneficium impendere nemo
222  Cap,    II|            ex ipsa patris substantia uel essentia proprie esse dicitur,
223  Cap,    II|              illius sensum exprimere uel aperire potest, ut si dicam
224  Cap,    II|            est a patre habens esse", uel de aliquo cum dicam "currit",
225  Cap,    II|            tamquam unius substantiae uel una substantia sit cum matre,
226  Cap,    II|       dicitur "ex substantia patris" uel "ex substantia matris" ad
227  Cap,    II|            substantiae est cum filio uel spiritu sancto, nec tamen
228  Cap,    II|            tamen ex substantia filii uel spiritus sancti esse dicendus
229  Cap,    II|             loqui ex spiritu sancto" uel "agere de arte" et "agere
230  Cap,    II|              Christum patri aequalem uel patrem ipso non esse maiorem.~ ~[
231  Cap,    II|             quodeumque gratiae donum uel beneficium cuilibet impendendum,
232  Cap,    II|     beneficium cuilibet impendendum, uel cuicumque se alteri quadam
233  Cap,    II|          potentia in omnibus agendis uel disponendis cooperantis
234  Cap,    II|    intelligat "de substantia patris" uel "ex substantia patris";
235  Cap,    II|            effectus aliquid faciendi uel disponendi, ut rationabilis
236  Cap,    II|              erga quaelibet facienda uel disponenda omnino ratione
237  Cap,    II|           est sicut et sapientia dei uel potentia dei deus est, et
238  Cap,    II|         aeque ut aliam potentem esse uel sapientem siue benignam,
239  Cap,    II|              dicamus esse sapientiam uel potentiam ipsius, tamquam
240  Cap,    II|           cum uidelicet et eius iram uel furorem uel penitentiam
241  Cap,    II|             et eius iram uel furorem uel penitentiam dicere scriptura
242  Cap,    II|             scriptura non abhorreat, uel ipsum apostolus Christum
243  Cap,    II|      peccatum pro nobis a deo factum uel maledictum appellet. Cui
244  Cap,    II|          appellet. Cui uero fidelium uel sane mentis dicere nunc
245  Cap,    II|           hoc modo deus caritas esse uel etlam caritatem habere dici
246  Cap,    II|            potest potentem in aliquo uel sapientem esse, cum saepe
247  Cap,    II|        caritas facit, minus potentes uel discreti sint. Sicut igitur
248  Cap,    II|             eius dicenda est caritas uel misericordia ipsius -- licet
249  Cap,    II|              amor dei sapientia eius uel potentia dicendus est, cum,
250  Cap,    II|              sit sapientem in aliquo uel potentem esse.~ ~[2.138]
251  Cap,    II|           dei non sit sapientia eius uel potentia, utrum sit aliud,
252  Cap,    II|            amor dei, cum a sapientia uel potentia eius differat,
253  Cap,    II|             amantis, aliud sapientis uel potentis, non est tamen
254  Cap,    II|             enim "deus" et "deitas", uel "in deo sapientia" et "uerbum"
255  Cap,    II|           ita diuinitatem concedimus uel humanitatem uel hominem
256  Cap,    II|           concedimus uel humanitatem uel hominem esse. Nec quamuis
257  Cap,    II|         filius dei et sapientia dei, uel spiritus sanctus et amor
258  Cap,    II|             non magis omnipotentiam; uel ipsum spiritum non esse
259  Cap,    II|        potentia. Cum enim filium dei uel spiritum sanctum sapientiam
260  Cap,    II|              tamquam ipsum sapientem uel omnipotentem asseramus,
261  Cap,    II|            amorem dicamus sapientiam uel omnipotentiam, tale est
262  Cap,    II|              habere omnem potentiam, uel amorem habere dicamus sapientem
263  Cap,    II|             habere dicamus sapientem uel omnipotentcm esse. Quod
264  Cap,    II|          omnipotens et omnipotentia, uel filius dei et sapientia
265  Cap,    II|         filius dei et sapientia dei, uel spiritus sanctus et amor
266  Cap,    II|            quod est materia sigilli, uel factum ex aere et quod factum
267  Cap,    II|              ideo ullo modo materiam uel materiatum in deo concedimus
268  Cap,    II|              sed in creaturis tantum uel mutabilibus rebus quae sunt
269  Cap,    II|            est materia aerei sigilli uel materiatum ex aere, hoc
270  Cap,    II|              ex seipso esse dicitur, uel quia ipsum posterius est
271  Cap,    II|          filius ex patre sit genitus uel ex patre habeat, ut dictum
272  Cap,    II|        filius ex seipso genitus esse uel ex seipso habere esse.~ ~[
273  Cap,    II|             aes est aereum sigillum" uel e conuerso, et similia,
274  Cap,    II|        sigilli est materia ex aere", uel "materiatum ex aere est
275  Cap,    II|            est filius, scilicet sui, uel est spiritus sanctus cum
276  Cap,    II|             patre, hoc est ex seipso uel filio sicut spiritus ex
277  Cap,    II|         possunt -- quod esset patrem uel filium esse spiritum sanctum.~ ~
278  Cap,    II|              trinitatis aliud docere uel aliter praedicare quam ibi
279  Cap,    II|           non magis quam euangelicis uel addere aliquid uel subtrahere
280  Cap,    II|       euangelicis uel addere aliquid uel subtrahere nos permittit,
281  Cap,    II|         symbola confitendo recitaret uel reciperet.~ ~[2.153] Eadem
282  Cap,    II|         superaddita, ut illa doceant uel disserant quae ibi aperte
283  Cap,    II|       habentur. Quis enim trinitatem uel tres personas in ea sibi
284  Cap,    II|          post euangelia ab apostolis uel apostolicis uiris addita
285  Cap,    II|     subsistentia spiritus spiritali. uel certe et intelligitur per
286  Cap,    II| distributorem donorum, non improuide uel inconsiderate.~ ~[2.165]
287  Cap,    II|       existentiam priorem esse filio uel patrem aut filium spiritu
288  Cap,    II|          amor patris etiam in filium uel filii in patrem spiritus
289  Cap,    II|              quoque patris in filium uel filii in patrem dicatur
290  Cap,    II|             patris quantum ad filium uel filii quantum ad patrem
291  Cap,    II|      christiani teneant et non etiam uel iudei uel gentes. (Sum enim
292  Cap,    II|       teneant et non etiam uel iudei uel gentes. (Sum enim deum esse
293  Cap,   III|            particulae. Et his quidem uel consimilibus rationibus
294  Cap,   III|        aliquo ita ut secum idem esse uel unum potest, nec ita alii
295  Cap,   III|               Superfluus autem alius uel creator esset uel rector,
296  Cap,   III|              alius uel creator esset uel rector, si unus ad omnia
297  Cap,   III|         quippe tanta fieri concordia uel regi possunt, quanta illa
298  Cap,   III|      commeare, et de diuina potentia uel sapientia seu benignitate,
299  Cap,   III|              in his quae ad commodum uel dignitatem ipsius rei pertinent.
300  Cap,   III|             posse quae ad incommodum uel debilitatem rei attinent,
301  Cap,   III|           esset. Quod in leone tamen uel elephante pro magno nullus
302  Cap,   III|        diceremus, sed non ita leonem uel elephantem. Sic et in homine
303  Cap,   III|           consilii sui adhortationem uel approbationem qua unumquemque
304  Cap,   III|             plura facere possit deus uel meliora quam faciat, aut
305  Cap,   III|             Si enim ponamus ut plura uel pauciora facere possit,
306  Cap,   III|              pauciora facere possit, uel ab his quae facit cessare,
307  Cap,   III|          quae conuenit eum dimittere uel quae bonum est ipsum dimittere.
308  Cap,   III|             dimitti, nec deus facere uel dimittere potest nisi quod
309  Cap,   III|            quod bonum est eum facere uel dimittere, profecto id solum
310  Cap,   III|           solum uidetur posse facere uel dimittere quod facit uel
311  Cap,   III|             uel dimittere quod facit uel dimittit, quia id solum
312  Cap,   III|           solum bonum est eum facere uel dimittere. Si enim bonum
313  Cap,   III|              quis eum tamquam emulum uel iniquum non arguat? praesertim
314  Cap,   III|           quantum fieri bona possunt uel quantum ipse ea bona facere
315  Cap,   III|             cum omnia in mundo fieri uel disponi diuina prouidentia
316  Cap,   III|         dicitur, quia nihil hoc fine uel intentione agere debemus,
317  Cap,   III|            debemus, quia id uolumus, uel quia nobis in hoc placemus,
318  Cap,   III|              aut dimittat quae fieri uel dimitti oporteat atque ipsum
319  Cap,   III|         fieri oporteret et aeque hoc uel illud fieri bonum esset,
320  Cap,   III|             uidetur deus quod facit, uel id solum posse dimittere
321  Cap,   III|      uidelicet in singulis faciendis uel dimittendis rationabilem
322  Cap,   III|        habeat causam cur ab eo fiant uel dimittantur, nec ipse quicquam,
323  Cap,   III|              ratione dissidet, uelle uel agere rationabiliter potest.~ ~[
324  Cap,   III|              conueniens rogari erat, uel quia poterat tunc ei pater
325  Cap,   III|              antea praedictum fuerat uel a deo dispositum. Unde etiam
326  Cap,   III|         fieri?... etc.~ ~Si ergo sic uel tunc oportebat id fieri,
327  Cap,   III|          filius ut non fieret illud, uel pater disturbare tunc ne
328  Cap,   III|       nequaquam concedendum est quod uel tunc dominus orare poterat
329  Cap,   III|       poterat quod orandum non erat, uel pater ei in hoc subuenire
330  Cap,   III|             uidelicet rogare poterat uel impetrare, sed quod impetraret
331  Cap,   III|            sumus, multa etiam facere uel dimittere possumus quae
332  Cap,   III|      possumus quae nequaquam facimus uel dimittimus.~ ~[3.47] Quibus
333  Cap,   III|             non ideo nos potentiores uel meliores estimari debere,
334  Cap,   III|              non potest, ut comedere uel ambulare uel denique peccare,
335  Cap,   III|             ut comedere uel ambulare uel denique peccare, quod a
336  Cap,   III|          facere quae numquam faciat, uel quae eum facere minime conueniat?
337  Cap,   III|             Quod tamen male faciendi uel peccandi potestatem habemus,
338  Cap,   III|              eum etiam posse peccare uel aliquid inhoneste agere
339  Cap,   III|          aliquem posse audire uocem, uel agrum posse excoli ab aliquo,
340  Cap,   III|              quidem ad naturam uocis uel agri, hic ad naturam rei
341  Cap,   III|             agri, hic ad naturam rei uel aptitudinem audire uocem
342  Cap,   III|             aptitudinem audire uocem uel colere agrum potentis. Unde
343  Cap,   III|        hominibus surdis existentibus uel prorsus etiam non existentibus,
344  Cap,   III|      existeret qui eam audire posset uel ad eam audiendam aptus esset.~ ~[
345  Cap,   III|              cum aliquid "possibile" uel "impossibile" dicunt, quantum
346  Cap,   III|         dicimus~ ~ Possibile est hoc uel illud deum facere~ ~ad naturam
347  Cap,   III|              quod de prouidentia dei uel eius uoluntate circa creaturas
348  Cap,   III|              res quae prouisae sunt, uel quas esse uoluit, ideo non
349  Cap,   III|            uoluntate creandi mundum, uel uoluntate miserendi ponamus
350  Cap,   III|               non ideo cogendi sumus uel mundum uel ea quae creata
351  Cap,   III|             cogendi sumus uel mundum uel ea quae creata sunt non
352  Cap,   III|           cum deus ex propria natura uel prouidentiam rerum uel bonam
353  Cap,   III|        natura uel prouidentiam rerum uel bonam de eis uoluntatem
354  Cap,   III|            Haec enim quaedam naturae uel bonitatis eius necessitas
355  Cap,   III|          necesse sit immortalem esse uel necessario immortalis dicatur,
356  Cap,   III|           eum a nobis bene meruisse, uel laudandum esse pro his quae
357  Cap,   III|         Praedictis itaque rationibus uel obiectorum solutionibus,
358  Cap,   III|          solummodo deum posse facere uel dimittere quaecumque facit
359  Cap,   III|           dimittere quaecumque facit uel dimittit, et eo modo tantum
360  Cap,   III|          dimittit, et eo modo tantum uel illo tempore quo facit,
361  Cap,   III|           possit facere quam faciat, uel inconuenientiorem modum
362  Cap,   III|          possit, ita non est necesse uel deum uel aliquem in aliquo
363  Cap,   III|             non est necesse uel deum uel aliquem in aliquo tempore
364  Cap,   III|             scit quae aliquando scit uel semper uult quae aliquando
365  Cap,   III|            aliquam scientiam amittit uel uoluntatem mutat quam umquam
366  Cap,   III|           scit modo id factum esse~ ~uel~ ~ Vult modo id factum esse~ ~
367  Cap,   III|       scientiam quod hoc factum est, uel "scit quod id modo factum
368  Cap,   III|              deum sicut nec scientia uel uoluntate mutari, ita nec
369  Cap,   III|         nulla in hoc eius impotentia uel potentiae diminutio est
370  Cap,   III|           cum modo descendere aliquo uel transire aliquo dicatur,
371  Cap,   III|             transire aliquo dicatur, uel egredi quoquam siue inde
372  Cap,   III|             illi intelligimus inesse uel aiiquam in laborando passionem
373  Cap,   III|        quandam agitationem membrorum uel passionem mentis aliter
374  Cap,   III|        contingit, nulla hinc in ipso uel in eius calore mutatio fit,
375  Cap,   III|             est, quamuis noui operis uel mutationis rerum quaedam
376  Cap,   III|              localiter moueri potest uel localiter alicubi teneri,
377  Cap,   III|        corpus. Nihil enim locale est uel localiter contineri potest,
378  Cap,   III|              continuo corpori stilus uel corpusculum aliquod inseratur,
379  Cap,   III|              fuerant. Si uero albedo uel aliquid incorporeum illis
380  Cap,   III|           quotiens aliquo descendere uel uenire dicitur deus, non
381  Cap,   III|          etiam cum in quosdam uenire uel a quibusdam recedere dicitur,
382  Cap,   III|           donorum suorum collationem uel subtractionem id intelligitur,
383  Cap,   III|        aliquem localem eius aduentum uel recessum qui ubique, ut
384  Cap,   III|        dicitur, iuxta eius potentiam uel operationem arbitror dici,
385  Cap,   III|              numquam operari cesset, uel ea ipsa, ut dictum est,
386  Cap,   III|             ut dictum est, seruando, uel aliquid in eis per seipsum
387  Cap,   III|            recipiat, quomodo proprie uel uerbum dicitur fieri caro
388  Cap,   III|            uerbum dicitur fieri caro uel deus homo, cum uerbum ipsum
389  Cap,   III|       dicendus. Unde aliquid creatum uel quod non semper fuit concedi
390  Cap,   III|            Hoc quippe est deum nouum uel recentem confiteri. A qua
391  Cap,   III|            dicitur uerbum fieri caro uel deus esse homo, sic accipiendum
392  Cap,   III|           Alia quippe est substantia uel natura quae assumpta est,
393  Cap,   III|       substantiarum in unam naturam, uel per conuersionem alterius
394  Cap,   III|            una in duabus substantiis uel naturis persona.~ ~[3.79]
395  Cap,   III|              caro in humano corpore, uel ligna et lapides in unius
396  Cap,   III|    impresentiarum de diuina potentia uel quae ad eam pertinent dicta
397  Cap,   III|              futura sicut praesentia uel praeterita comprehendit,
398  Cap,   III|           inopinatum" quantum ad nos uel creaturarum naturam intelligunt,
399  Cap,   III|             Nam, etsi eclipses solis uel luns praeter opinionem nostram
400  Cap,   III|          quippe est ipsa deliberatio uel diiudicatio animi qua se
401  Cap,   III|          animi qua se aliquid facere uel dimittere quislibet proponit.
402  Cap,   III|    diiudicari, an faciendum sibi sit uel dimittendum, et aeque utrumque
403  Cap,   III|         uoluntate sua facere possunt uel dimittere, quia tamen iudicio
404  Cap,   III|              eius non sit potestate, uel quod sine dispositione ipsius
405  Cap,   III|    confidimus, et nonnumquam nitimur uel desideramus ut ea fiant
406  Cap,   III|            fiunt impossibilia dicunt uel contra naturam fieri profitentur,
407  Cap,   III|      profitentur, ut uirginem parere uel cecum ulterius uidere, profecto
408  Cap,   III|              usitatum naturae cursum uel ad primordiales rerum causas
409  Cap,   III|              ex limo terrae formaret uel feminam de costa uiri produceret
410  Cap,   III|             esset qui contra naturam uel praeter naturam id fieri
411  Cap,   III|              earum regulas infra eam uel extra eam penitus consistere.
412  Cap,   III|           Unde cum aliquid possibile uel impossibile, id est naturae
413  Cap,   III|            id est naturae consentire uel repugnare dicunt, iuxta
414  Cap,   III|            et ita ut de praesentibus uel praeteritis de his quoque
415  Cap,   III|       propositio esse quam non ueram uel falsam necesse sit esse.
416  Cap,   III|          necesse sit esse. Unde hanc uel illam necesse est esse ueram,
417  Cap,   III|           est bellum tale cras fieri uel non cras fieri.~ ~[3.99]
418  Cap,   III|             bellum cras esse futurum uel non esse futurum, non tamen
419  Cap,   III|              futurum, non tamen ideo uel nauale bellum cras esse
420  Cap,   III|            esse futurum necesse est, uel non cras esse futurum necesse
421  Cap,   III|             bellum cras esse futurum uel non esse cras futurum~ ~
422  Cap,   III|            bellum cras esse futurum, uel necesse est non esse cras
423  Cap,   III|             bellum cras esse futurum uel non esse futurum, hoc uidelicet
424  Cap,   III|       necesse est ut ipsum cras fiat uel non fiat. Et hoc quidem
425  Cap,   III|           singulis dicamus quia hanc uel illam esse ueram est necesse.
426  Cap,   III|            ut ueraciter dicamus quia uel hanc necesse est esse ueram,
427  Cap,   III|              necesse est esse ueram, uel illam necesse est esse falsam.
428  Cap,   III|         necesse est esse quando est, uel quod fit, necesse est fieri
429  Cap,   III|          tamen ideo simpliciter esse uel fieri necesse est ita et
430  Cap,   III|    contradictionis supraposita, quia uel fieri uel non fieri necesse
431  Cap,   III|          supraposita, quia uel fieri uel non fieri necesse est, et
432  Cap,   III|              quod horum sit necesse, uel ita tamquam ex hypothetica
433  Cap,   III|           ideoque non cogimur ut hoc uel illud membrum eligamus,
434  Cap,   III|              illud membrum eligamus, uel, quasi uno disiuncts membro
435  Cap,   III|            necesse est, licet "fieri uel non fieri", hoc totum scilicet,
436  Cap,   III|          dicitur~ ~ Necesse est diem uel noctem esse~ ~duo distinguendi
437  Cap,   III|              Omne animal est sanum~ ~uel~ ~ Omne animal est aegrum~ ~
438  Cap,   III|           multum refert utrum illud "uel" propositiones coniungat
439  Cap,   III|                Omne animal est sanum uel omne animal est aegrum~ ~
440  Cap,   III|      propositio "Homo est rationalis uel irrationalis" dicit hominem
441  Cap,   III|              hominem esse rationalem uel irrationalem~ ~uel:~ ~ Haec
442  Cap,   III|        rationalem uel irrationalem~ ~uel:~ ~ Haec propositio "Homo
443  Cap,   III|           hoc dicit aut illud dicit" uel "haec propositio et hoc
444  Cap,   III|      simpliciter absque coniunctione uel determinatione:~ ~ Quod
445  Cap,   III|      prouidit, necesse est euenire~ ~uel etiam:~ ~ Quicquid deus
446  Cap,   III|         ueluti si de hoc qui scribit uel de illo qui adulteratur
447  Cap,   III|            necesse est hunc scribere uel illum adulterari -- nullatenus
448  Cap,   III|              ita recipimus quia hunc uel illum necesse est saluari.
449  Cap,   III|           debemus quia hunc scribere uel illum adulterari necesse
450  Cap,   III|           uidelicet utrumque cessare uel non euenire possit, et omne
451  Cap,   III|            aliqua coactione naturae, uel diuinae prouidentis compulsione.
452  Cap,   III|       contingere cum ego praescierim uel <praeuiderim> ipsum esse,
453  Cap,   III|            ipsum esse, cum ego sciam uel uideam illud esse. Verbi
454  Cap,   III|             ad scribendum compellit, uel eum quem ambulare uideo
455  Cap,   III|              sit ambulare, cum sciam uel uideam eum ambulare, nec
456  Cap,   III|              tamen ideo mea scientia uel uisus necessitatem ambulandi
457  Cap,   III|          euenire cum deus prouiderit uel sciat illud euenire, non
458  Cap,   III|          deus, necesse est euenire~ ~uel~ ~ Praedestinatum necesse
459  Cap,   III|        necesse est cum sit prouisum, uel istum saluari cum sit praedestinatus.
460  Cap,   III|            aliter quam deus prouidit uel quam euenit~ ~hoc est alio
461  Cap,   III|            habuit in sua prouidentia uel quam euenerit, profecto
462  Cap,   III|             prouidit esse saluandum, uel id quod futurum est prouiderit
463  Cap,   III|          constat nullatenus impediri uel disturbari, ut dictum est?~ ~[
464  Cap,   III|           Quod enim quis ea de causa uel intentione facit, ut aliud
465  Cap,   III|             ita optime ab ipso fieri uel disponi omnia quo melius
466  Cap,   III|       Numquid, si haec nostra oratio uel uoluntas non est rationabilis
467  Cap,   III|       congruit bonitati ut nos uelle uel poscere aliquid praecipiat,
468  Cap,   III|             haec quam illa cur fieri uel non fieri conueniat, nobis
469  Cap,   III|              non bonum luit eum mori uel occidi pro nostra redemptione?
470  Cap,   III|              ab aliquibus eum occidi uel aliquos eum occidere, ut
471  Cap,   III|           Christi nobis optanda fuit uel passio eius desideranda,