Pars, Liber

  1  Cap,     I|    prouidemus. Et in illo finis est deus, id est finalis et suprema
  2  Cap,     I|      superiol et suprema causa quae deus est. Hoc ipsum quippe quod
  3  Cap,     I|          dicens:~ ~ dominus meus et deus meus.~ ~Idem, Dialogorum
  4  Cap,     I|           et econuerso. Idem quippe deus tam pater est quam filius
  5  Cap,     I|          tamen iniustus. Sic et cum deus pater sit ingenitus, constat
  6  Cap,     I|     unaquaeque harum personarum sit deus aut dominus siue creator,
  7  Cap,     I|       ostendimus, quarum unaquaeque deus sit aut dominus seu creator,
  8  Cap,     I|           de eis aeque dicuntur, ut deus, dominus, creator, omnipotens,
  9  Cap,     I|            uerbum erat apud deum et deus erat uerbum" -- hoc, inquit,
 10  Cap,     I|           cum uidelicet praedicatur deus esse pater et filius et
 11  Cap,     I|            commemorando, quaecumque deus efficiat egregie fieri demonstremus.~ ~[
 12  Cap,     I|                In principio creauit deus caelum et tetram~ ~et postmodum
 13  Cap,     I|            non incongrue hoc nomen "deus" iuxta propriam interpretationem
 14  Cap,     I|            est per hoc quod cum sit deus, insuper ut dictum est,
 15  Cap,     I|            aliud dicitur omnipotens deus nisi quia quicquid uult
 16  Cap,     I|           ubi scriptum est:~ ~ Unus deus et pater omnium qui super
 17  Cap,     I|            est per hoc quod cum sit deus, sit etiam ingenitus, illam
 18  Cap,     I|        aperte diceret, per hoc quod deus est et ingenitus, eum utroque
 19  Cap,     I|          diuina, per quam uidelicet deus cuncta perfecte discernere
 20  Cap,     I|       hominibus ad aliquid docendum deus apparere legitur, filio
 21  Cap,     I|             aliqua specie corporali deus apparuerit siue tempore
 22  Cap,     I|          ascribitur. Per ipsum enim deus nos erudiens tamquam uerbo
 23  Cap,     I|      faciendis praemittat:~ ~ Dixit deus~ ~et ad dictum statim effectum
 24  Cap,     I|               Unde et apostolus:~ ~ Deus caritas est, quia teste
 25  Cap,     I|           abundantiam beneficientis deus amare putaretur.~ ~Idem,
 26  Cap,     I|            sit caritas quae dicitur deus et ex deo? Quod si caritas,
 27  Cap,     I|           id quod scriptum est quia deus spiritus est, potest quidem
 28  Cap,     I|           spiritum sanctum, quia et deus pater et deus filius, potest
 29  Cap,     I|      sanctum, quia et deus pater et deus filius, potest caritas nuncupari.~ ~[
 30  Cap,     I|                In principio creauit deus caelum et terram~ ~pro eo
 31  Cap,     I|            eo quod apud nos dicitur deus, hebraica ueritas habet
 32  Cap,     I|            dictum est hel, quod est deus, sed heloym, quod apud hebreos
 33  Cap,     I|        quodammodo multiplex dicatur deus quomodo et trinus, non secundum
 34  Cap,     I|               quarum unaquaeque sit deus. Alioquin plures etiam dicerent
 35  Cap,     I|   insinuantur cum dicitur:~ ~ Dixit deus: fiat~ ~hoc est in dicto
 36  Cap,     I|           scriptum est:~ ~ Et uidit deus quod esset bonum~ ~bonitas
 37  Cap,     I|           in eo quod dicitur "Dixit deus" intelligitur uerbum et
 38  Cap,     I|            enim quod dicitur "Vidit deus quod esset bonum" ac si
 39  Cap,     I|            Quippe quos cohortaretur deus ad creandum hominem aut
 40  Cap,     I|       linguam eorum~ ~cum hoc solus deus compleuerit; unde et subditur:~ ~
 41  Cap,     I|            dicens:~ ~ Benedicat nos deus, deus noster, benedicat
 42  Cap,     I|                 Benedicat nos deus, deus noster, benedicat nos deus
 43  Cap,     I|          deus noster, benedicat nos deus et metuant eum omnes fines
 44  Cap,     I|      Proprio filio suo non pepercit deus, sed pro nobis omnibus tradidit
 45  Cap,     I|            sanctus, sanctus dominus deus sabaoth.~ ~Recte autem uocabulo "
 46  Cap,     I|         plerumque etiam hoc nomine "deus" assignatur, eo uidelicet
 47  Cap,     I|           quod theos graece, id est deus, teste Isidoro "timor" interpretatur,
 48  Cap,     I|         locutus est uir cum quo est deus et quae deo secum  morante
 49  Cap,     I|          homo purus erit, non etiam deus, ostendant quis egressus
 50  Cap,     I|      constat. Et omne quod est, aut deus est et ideo aeternam, aut
 51  Cap,     I|                In principio creauit deus caelum et terram.~ ~Unde
 52  Cap,     I|              immo creator ipse, qui deus, quo caeli firmati sunt.
 53  Cap,     I|         quod scriptum est:~ ~ Dixit deus et facta sunt~ ~atque ita
 54  Cap,     I|           et facta sunt~ ~atque ita deus quoque sicut homo modo loquatur
 55  Cap,     I|        uocis~ ~aperte ipse spiritus deus esse perhibetur, cum omnia
 56  Cap,     I|     sapientiae describeretur, uerus deus plane praedicatur cum inter
 57  Cap,     I|         etiam in ipsis praesignaret deus per aliquod abundantioris
 58  Cap,     I|            manifestum est in illis. Deus enim illis manifestauit.
 59  Cap,     I|      tamquam uoce tibi respondeant: deus nos fecit. Haec philosophi
 60  Cap,     I|         eius iustus inhibitus fuit. Deus autem reprobis etiam et
 61  Cap,     I|              Cum autem per reprobos deus aut miracula ostendit aut
 62  Cap,     I|       indignos scu infideles maxima deus operatur, qui uerbis asini
 63  Cap,     I|            Propterea tradidit illos deus in passiones ignominiae~ ~
 64  Cap,     I|              iuxta Platonem, summus deus de creatione hominis facienda
 65  Cap,     I|       genuerit filium, cum profecto deus filius a deo patre nec factus
 66  Cap,     I|         erant procreauit, omne quod deus est per caritatem atque
 67  Cap,     I|             legis capitulo LVII:~ ~ Deus pater de se filium generauit
 68  Cap,     I|      creator omnipotens et dominans deus. Ipse creauit illam in spiritu
 69  Cap,     I|             uerbi demonstrandam, ut deus pater auctor esse filii
 70  Cap,     I|              Filius ex te deo patre deus uerus et a te genitus, post
 71  Cap,     I|       loquimur ordine, ortum animae deus annuit lunioremque ac posteriorem
 72  Cap,     I|         postgenita regi.~ ~Item:~ ~ Deus tam antiquitate quam uirtutibus
 73  Cap,     I|    substantia. "Excogitare" dicitur deus, hoc est ex integro percipere
 74  Cap,     I|             suis. Dicit itaque quia deus hoc "tertium substantiae
 75  Cap,     I|              Et hoc est dicere quod deus locauit hoc ipsum animae
 76  Cap,     I|             a corpore et non uellet deus contristare eum in desiderio
 77  Cap,     I|            sanctus, sanctus dominus deus sabaoth... etc.~ ~[1.142]
 78  Cap,     I|      Ezechielem homelia:~ ~ Creauit deus caelum, quod postxodum uocauit
 79  Cap,     I|       mundus. Unde scriptum est:~ ~ Deus autem rex noster operatus
 80  Cap,     I|             igltur mundum negligere deus dicitur quem hoc ipso satis
 81  Cap,     I|           Tullius quoque: 'Nec uero deus ipse', inquit 'qui intelligitur
 82  Cap,     I|      naturae obediens aut subiectus deus; omnem ergo regit ipse naturam.~ ~[
 83  Cap,     I|           animaduertisse quid esset deus, qui crediderunt eum esse
 84  Cap,     I|          exordio dictum est:~ ~  Si deus est animus nobis, ut carmina
 85  Cap,     I|         filium instruens dicat: cum deus sit nobis animus, hoc est
 86  Cap,     I|        scientiae, ex quo etiam ipsa deus esse innuitur. Metiri ac
 87  Cap,     I|            ad caliginem in qua erat deus.~ ~Et Solomon in Paralipomenon
 88  Cap,     I|      latebras, in quibus inueniatur deus, perscrutandas inuitat nos
 89  Cap,     I|             antiquitas; quia summus deus et nata ex eo mcnss sicut
 90  Cap,     I|          anima est, sic uita animae deus. Sicut exspirat corpus cum
 91  Cap,     I|             anima cum deum amittit. Deus amissus mors animae, anima
 92  Cap,     I|          superius cum dixerit quod "deus secundum fecit dominum",
 93  Cap,     I|              sic intelligendum quod deus et circumfusus sit et infusus,
 94  Cap,     I|             in quibus dicitur "unus deus et pater omnium, qui super
 95  Cap,     I|         sapit. Super omnia enim est deus pater, qui auctor est omnium.
 96  Cap,     I|     ordinata. Hinc rursum dicitur: "Deus cui omnia uiuunt"; et apostolus:~ ~
 97  Cap,     I|      miraculum referatur, ut hoc ei deus insigne praesagii conferret
 98  Cap,     I|            uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. Hoc erat in
 99  Cap,     I|        tamen ipsa lumen, sed uerbum deus est "lumen uerum, quod illuminat
100  Cap,     I|           Item legi ibi quia uerbum deus non ex carne, "non ex sanguine,
101  Cap,     I|             crucis, propter quod et deus eum exaltauit a mortuis
102  Cap,     I|        circum Effigiem duco. Numero deus impare gaudet.~ ~Vota quippe
103  Cap,     I|             sacrorum, adiecit quia "deus gaudet impare numero", ac
104  Cap,     I|           insignia:~ ~ Non suscipit deus sacra sanguinea, cultum
105  Cap,     I| similitudine delectatur. Nam uerbum deus est, hoc mundum creauit,
106  Cap,     I|         spiritum trahimus. Siquidem deus ipse spiritus atque mens
107  Cap,     I|         bragmanorum fuerit ut illis deus supra uniuersas nationes
108  Cap,    II|             manifestum est in illis Deus enim illis manifestauit"...
109  Cap,    II|            ac iam absolul a malicia deus non posset, quia omnia nouit.
110  Cap,    II|           exercicia ipsarum, cum et deus tribuat omnem scientiam
111  Cap,    II|         ipsa factura sua delectatur deus, ut frequenter ipsis rerum
112  Cap,    II|          cogit argumentum. Nec quia deus id dixerat creditur, sed
113  Cap,    II|            uerbum erat apud deum et deus erat uerbum~ ~statim exorsus
114  Cap,    II|            manifestum est in illis. Deus enim illis reuelauit...
115  Cap,    II|        assertor inuenitur, ut, quia deus pater genuerit filium, profiteatur
116  Cap,    II|           plus errat quod non solum deus ita non est, sed nec spiritualis
117  Cap,    II|          aliter euenire possum quam deus prouideat deum posse falli
118  Cap,    II|        capitulo VII:~ ~ Non quoniam deus est trinitas ideo triplex
119  Cap,    II|         uolet credere ut corporalis deus sit, quia ad imaginem eius
120  Cap,    II|            Voluntas et potentia dei deus ipse est.~ ~[2.73] De incommutabilitate
121  Cap,    II|         substantiae, de qua ipsemet deus per prophetam loquitur:~ ~
122  Cap,    II|          uos~ ~et alibi:~ ~ Ego sum deus et non mutor~ ~ipsos philosophos
123  Cap,    II|          illa incommutabilitas quam deus solus habet qui mutari omnino
124  Cap,    II|             secundum eos supponitur deus, licet ipse maxime sit res
125  Cap,    II|          nec iuxta philosophos ipse deus substantia sit dicendus,
126  Cap,    II|             enim substantia non est deus, si uere subsistentiae naturam
127  Cap,    II|              Unde et iilo argumento deus non esse substantia ostenditur
128  Cap,    II|             subsistit; quanto magis deus si tamen dignum est ut dicatur
129  Cap,    II|       dicere ut subsistat et subsit deus bonitati suae, atque illa
130  Cap,    II|         potius essentia, neque ipse deus sit bonitas sua, sed in
131  Cap,    II|           ineffabiliter transcendat deus, omnem quoque institutionis
132  Cap,    II|            etiam mirum si in seipso deus philosophorum infringat
133  Cap,    II|                 Nonne stultam fecit deus sapientiam huius mundi?~ ~[
134  Cap,    II|          unaquaeque ibi persona sit deus, nec tamen una persona sit
135  Cap,    II|             plenus ac perfectus sit deus nec substantiali discrepent
136  Cap,    II|       diuinitas ipsius, id est ipse deus cuius sunt illa inuisibilia
137  Cap,    II|         inuisibilia et illa uirtus, deus pater intelligitur.~ ~[2.
138  Cap,    II|           nullatenus sine sapientia deus esse potuerit.~ ~[2.118]
139  Cap,    II|         genitum, de Christo ait:~ ~ Deus est ex substantia patris
140  Cap,    II|               Nemo bonus nisi solus deus~ ~et~ ~ Pater maior me est~ ~
141  Cap,    II|             cum ideo scilicet uelit deus aliquid et faciat, quia
142  Cap,    II|         concedi quia benignitas dei deus est sicut et sapientia dei
143  Cap,    II|      sapientia dei uel potentia dei deus est, et unamquamque trium
144  Cap,    II|           deum~ ~nequaquam hoc modo deus caritas esse uel etlam caritatem
145  Cap,    II|       constructionis. Quamuis enim "deus" et "deitas", uel "in deo
146  Cap,    II|            Aut cum idem penitus sit deus et substantia dei, non tamen
147  Cap,    II|           plus errat quod non solum deus ita non est, sed nec spiritualis
148  Cap,    II|   coaequales, quarum unaquaeque sit deus, in illis scripturis dici
149  Cap,    II|             filio, id est procedens deus de deo spiritus ueritatis
150  Cap,    II| principaliter spiritus sanctus nisi deus pater.~ ~Idem, De uerbis
151  Cap,    II|          est dicere: antea prouidit deus quid et qualiter ageret
152  Cap,    II|          origine animae exorsus:~ ~ Deus, qui prima et est et uocatur,
153  Cap,    II|            uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. Hoc erat in
154  Cap,    II|      secundum effecta ipsa quae sua deus condidit bonitate, secundum
155  Cap,    II|            sit caritas quae dicitur deus et ex deo? Et si caritas,
156  Cap,    II|          habet esse, ut absque illo deus omnino non possit esse,
157  Cap,   III|       recognosci? an se potius ipse deus signo aliquo sensibili suam
158  Cap,   III|           conditor atque dispositor deus per ea quae tam mirabiliter
159  Cap,   III|            manifestum est in illis. Deus enim illis reuelauit. Inuisibilia
160  Cap,   III|          summum bonum, quod dicitur deus, melius fore multiplicatum
161  Cap,   III|          occurreret, nec ipse etiam deus ea per scientiam comprehenderet
162  Cap,   III|         actum expleat. Posse itaque deus omnia dicitur, non quod
163  Cap,   III|           alibi dicat apostolus:~ ~ Deus utit omnes saluos fieri
164  Cap,   III|         esse sumendum. Alioquin cum deus omnia quaecumque uoluit
165  Cap,   III|         esse.~ ~[3.24] Velle itaque deus duobus modis dicitur, aut
166  Cap,   III|            priorem quidem modum quo deus uelle aliquid dicitur, hoc
167  Cap,   III|         obediant pauci. Vult itaque deus peccatorem conuerti, quia
168  Cap,   III|            PAUCIORA FACERE   POSSIT DEUS QUAM FACIAT ET CONTRA~ ~[
169  Cap,   III|           utrum plura facere possit deus uel meliora quam faciat,
170  Cap,   III|            bonum ipsum dimitti, nec deus facere uel dimittere potest
171  Cap,   III|         consentiam. Volens siquidem deus bona quidem omnia prouenire,
172  Cap,   III|        LXXXIII, capitulo LXIIII:~ ~ Deus, inquit, quem genuit, quoniam
173  Cap,   III|        ratione qua conuincitur quia deus pater tam bonum genuerit
174  Cap,   III|        tantum autem in omnibus quae deus facit, quod bonum est attendit,
175  Cap,   III|             quod bonum est hoc uult deus. Nabuchodonosor au tem sic
176  Cap,   III|             quod bonum est hoc uult deus~ ~ac si diceret: non ita
177  Cap,   III|             Nabuchodonosor operatur deus, more uidelicet eorum qui
178  Cap,   III|           35] Patet itaque quicquid deus faciat aut dimittat, iustam
179  Cap,   III|            bonum esse. Fecit itaque deus quod non erat bonum fieri?
180  Cap,   III|          solum posse facere uidetur deus quod facit, uel id solum
181  Cap,   III|            loquar. Cum omnia possit deus, uirginem post ruinam suscitare
182  Cap,   III|          mandare: 'Cum omnia possit deus, uirginem suscitare non
183  Cap,   III|             uelle dei, deest posse. Deus quippe ut immutabilis naturae,
184  Cap,   III|         ponamus id solum quod facit deus eum facere posse, multa
185  Cap,   III|           posset, quis ambigat quin deus eum saluare possit, qui
186  Cap,   III|             saluari possit, nisi et deus eum saluare possit? Quippe
187  Cap,   III|                 3.40] Potest itaque deus facere quod nequaquam facturus
188  Cap,   III|         etiam fieri bonum sit, quae deus quoque optime ordinat, nequaquam
189  Cap,   III|        igitur estimo, cum id tantum deus facere possit quod eum facere
190  Cap,   III|       aliquem saluari a deo nisi et deus possit eum saluare, praesertim
191  Cap,   III|            necesse non est, ut, cum deus ex propria natura uel prouidentiam
192  Cap,   III|         ratione potentia incarnandi deus priuatus non est quam olim
193  Cap,   III|         itaque nascerer, cum sciret deus me nasciturum esse, eo quidem
194  Cap,   III|         quod, sicuti cum dicimus~ ~ Deus scit modo id factum esse~ ~
195  Cap,   III|       Potest quippe quod dicitur~ ~ Deus scit modo id factum esse~ ~
196  Cap,   III|             Si enim dicatur "potest deus id modo facere quod non
197  Cap,   III|          per successionem temporis "deus incarnatur" et "deus incarnatus
198  Cap,   III|      temporis "deus incarnatur" et "deus incarnatus est" diuersa
199  Cap,   III|   praedicamus. In qua etiam uirgine deus homo factus adeo mutari
200  Cap,   III|       igitur incommutabilis uidetur deus, cum ipse, ut dictum est,
201  Cap,   III|     contingit, nec ex ipsa uariatur deus quam in mente semper aequaliter
202  Cap,   III|       calefacta sit mutata, ita nec deus, cum aliqua eius dispositione
203  Cap,   III|            esse potest; maxime uero deus qui ubique per substantiam
204  Cap,   III|          locis.~ ~[3.71] Cum itaque deus in uirginem uenire aut aliquo
205  Cap,   III|       descendere uel uenire dicitur deus, non aliquis eius localis
206  Cap,   III|            in singulis sentiat, ita deus non solum in omnibus locis,
207  Cap,   III|            assertionem spiritus sit deus, nec umquam quod spiritus
208  Cap,   III|       uerbum dicitur fieri caro uel deus homo, cum uerbum ipsum nunc
209  Cap,   III|        etiam sit spiritus, quia est deus sicut et ante incarnationem
210  Cap,   III|          composita ac dissolubilis. Deus uero nec corporea res est
211  Cap,   III|         constat ut dissolui possit. Deus ergo nec caro nec homo esse
212  Cap,   III|           et homo econuerso proprie deus esset dicendus. Unde aliquid
213  Cap,   III|            extiterit aut non semper deus fuerit! Hoc quippe est deum
214  Cap,   III|             qua quidem peruersitate deus nos inhibens ait:~ ~ Israel,
215  Cap,   III|         audieris me, non erit in te deus recens... etc.~ ~[3.77]
216  Cap,   III|       dicitur uerbum fieri caro uel deus esse homo, sic accipiendum
217  Cap,   III|           ait de ipso:~ ~ Qui licet deus sit et homo, non duo tamen
218  Cap,   III|             caro unus est homo, ita deus et homo unus est Christus.~ ~
219  Cap,   III|            Tale est autem quod ait: Deus et homo sunt unus Christus,
220  Cap,   III|        quidem unionem personae, cum deus homo factus dicitur aut
221  Cap,   III|   intelligendum est, quia uidelicet deus hominem sibi in unam personam
222  Cap,   III|          sociauerit. Non est igitur deus in aliud mutatus quam fuerit,
223  Cap,   III|        immobilis. Multo minus autem deus, homini unitus, aliud ob
224  Cap,   III|         potest.~ ~[3.85] Sicut ergo deus quod de futuris praeordinat
225  Cap,   III|           caetera sic ait:~ ~ Solus deus est in quo peccatum non
226  Cap,   III|           peccare.~ ~Item:~ ~ Certe deus ipse numquid quoniam peccare
227  Cap,   III|       minime sufficere posset, nisi deus praeter solitum propria
228  Cap,   III|    propositione quae dicit:~ ~ Quod deus prouidit, necesse est euenire
229  Cap,   III|             determinatione:~ ~ Quod deus prouidit, necesse est euenire~ ~
230  Cap,   III|              uel etiam:~ ~ Quicquid deus prouidit, necesse est euenire~ ~
231  Cap,   III|    recipiamus quia~ ~ Quod prouidit deus, necesse est euenire~ ~hoc
232  Cap,   III|         necesse est hoc euenire cum deus prouiderit, ita etiam necesse
233  Cap,   III|       Boethius: Si cuncta prospicit deus neque falli ullo modo potest,
234  Cap,   III|          habeat necessitatem. Atqui deus ea futura quae ex arbitrii
235  Cap,   III|          est necessario euenire cum deus ita euenire prouiderit.
236  Cap,   III|       necesse est ipsum euenire cum deus prouiderit uel sciat illud
237  Cap,   III|       essent quaecumque immutabilis deus creasset, et sui similia
238  Cap,   III|    concessum est quia quod prouidit deus necesse est euenire, sicut
239  Cap,   III|         meminimus,~ ~ Quod prouidit deus, necesse est euenire~ ~uel~ ~
240  Cap,   III|         possint aliter euenire quam deus prouidit? Quod quidem si
241  Cap,   III|            necessario consequi quod deus falli possit, iuxta illam
242  Cap,   III|           si res euenit aliter quam deus prouidit, deus fallitur.
243  Cap,   III|          aliter quam deus prouidit, deus fallitur. Quare si possibile
244  Cap,   III|             rem aliter euenire quam deus prouidit, possibile est
245  Cap,   III|             rem aliter euenire quam deus prouidit~ ~habet duos sensus:
246  Cap,   III|         uerum si istud "aliter quam deus prouidit" referamus ad "
247  Cap,   III|             rem euenire aliter quam deus prouidit, hoc totum est
248  Cap,   III|           est possibile aliter quam deus prouidit uel quam euenit~ ~
249  Cap,   III|              hoc est alio modo quam deus habuit in sua prouidentia
250  Cap,   III|           Si res euenit aliter quam deus prouidit, deus fallitur.~ ~
251  Cap,   III|          aliter quam deus prouidit, deus fallitur.~ ~Sin autem toti
252  Cap,   III|             res aliter euenire quam deus prouidit, tamen certum est,
253  Cap,   III|             intenderet. At uero cum deus non solum eum saluari, uerum
254  Cap,   III|             autem quicquid prouidit deus, constat euenire nec ullatenus
255  Cap,   III|             ut aliquid eueniat quod deus non prouidit, et non solum