IntraText Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library |
Petrus Abaelardus Theologia Summi Boni Concordances (Hapax - words occurring once) |
bold = Main text Libergrey = Comment text
2505 1| filius in forma patris non rapinam arbitratus esse aequalis 2506 2| philosophos, qui notitiam dei non ratiocinando, sed bene uiuendo acquirendam 2507 3| animatam sensibilem", non etiam rationabilitatem et mortalitatem determinet. 2508 2| sophismata, false conclusiones rationum et plerumque ita ueras imitantes 2509 2| habere deum profiteri quem ratiuncula humana possit comprehendere 2510 1| Inuectio in iudeos~ ~Dicant rebelles et increduli iudei de quo 2511 1| praesens corpus uiuificat et recedens ipsum mortificat? Quod si 2512 2| contingat ipsum a subiecto recedere.~ ~[2.38] Qui etiam proprium, 2513 3| Secundum uero illud quod quis receperit deum esse multa, quantum 2514 1| receperunt quotquot autem receperun! eum dedit eis potestatem 2515 1| propria uenit et sui eum non receperunt quotquot autem receperun! 2516 2| substantias eum philosophos recepisse, ea profecto ratione qua 2517 2| est, non hoc magis in deo recipiamus, ut is uidelicet qui pater 2518 2| aut formarum diuersitatem recipiens. Quippe quod partibus constat, 2519 3| nostris ex his quoque quae recipiunt, resisteremus, cum nemo 2520 2| miracula attestantur.~ ~[2.77] Recogita tecum ac diligenter considera 2521 2| accepit, sibi ascribit et non recognoscendo dantem amittit datum; et 2522 1| fidem sancte trinitatis recognouerunt, in uno corpore aecclesiae 2523 1| ut, cum quadam nocte sero recordaretur in cena quod nihil boni 2524 2| Stoicorum quam Epicureorum rectis rationibus esse repressas; 2525 3| diuersa sunt aliqua, <eo> rectius in illis multitudo accipi 2526 3| unam iterum multitudinem reddent iste digitus et multitudo 2527 2| namque est quae unicuique reddit quod suum est, siue penam 2528 3| dictiones ad interrogationem redditas ex subintellectu preccdentium 2529 1| uerbum loquimur pro quo reddituri sumus rationem in die iudicii, 2530 1| annunciauerit, inexcusabiles redduntur tam iudei quam gentes si, 2531 2| quaestiones atque obiectiones redeamus, singulis ordine, prout 2532 1| testatur dicens: Scio quod redemptor meus uiuit, et in nouissimo 2533 2| pseudodialecticorum inportunitatem refellamus, quorum disciplinas et nos 2534 3| concesserit, arguendus sit aut refellendus, ut illud ueritatis iudicium 2535 3| possumus huiusmodi sensum refellere. Verbis tamen omnino supersedendum 2536 3| Illud uero multis modis refellitur quod, cum unaqueque trium 2537 1| origine caret." Quod si hoc referant ad Messiam, illum scilicet 2538 3| indiscrete geritur ulle sunt referendae gratiae, nec pro gratia 2539 3| premissa nomina ad quae referuntur, ipsam similiter essentiam 2540 1| aedificari sibi templum quasi regale palatium uoluit, ubi etiam 2541 3| esset uel ea quibus ipse regendo praeesset. Haec fortasse 2542 3| nostris proueniens; qualis est regeneratio in baptismo ad dimittenda 2543 2| disputationis disciplina regnat et numeri. Sed disputationis 2544 1| elegit quam <quasi> caput regni sui constituit, in qua primum 2545 1| suscepto. Et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis 2546 3| ex generatione uisibilis rel et corporeae, sicuti cereae 2547 3| permanere queat, sicut in relatiuis apparet. Verbi gratia, ponamus 2548 3| totum multitudinem duorum relatiuorum ad singula, sicut multitudinem 2549 2| itaque christiane fidei religio unum tantummodo deum esse 2550 1| hominibus diuini cultus religionem plurimum proficit. Unde 2551 1| uitam, mirare sapientiam ac reliquas uirtutes. Quid etiam Socrates, 2552 1| consciis, contenti sint reliqui ad uenerationem figuris 2553 1| Socratem multosque alios omnia reliquisse sicut et apostolos, Ieronimus 2554 2| horum auferri poterit, non remanebit in utrumque. Quod si ad 2555 3| substantia confert ei quod remanet uel id quod remotum est, 2556 3| dicimus "auriga nauis" pro "remige", uel cum dicit Aristoteles 2557 3| gratiae attinent, sicut est remissio peccatorum et quorumcumque 2558 3| scilicet uirtutibus post remissionem peccatorum perceptam resistere 2559 1| uidebantur et ab omni utilitate remota secundum litterae superficiem, 2560 2| 2.80] Illud autem primum remoueamus obstaculum, quod de differentia 2561 2| scilicet communitates potius remouendo aliquid quam ponendo assignat. 2562 3| spiritum non esse genitum, remouentes ab utroque personam uerbi, 2563 3| prioris a deo patre per hoc remouere nitatur, quod dicat potius 2564 3| tam a patre quam a filio remouet. Tale est autem spiritum 2565 3| prioris modus a deo patre remouetur, quando uidelicet aliquid 2566 2| benignitas ipsius tam ad remuneranduln uel gratis largiendum quam 2567 1| manentis in se sapientiae renouantur ut sapientes sint, est ibi. 2568 3| creando mundum, siue eundem reparando post lapsum. Et in hoc pater 2569 1| habendasque curauit, anni reperiuntur ferme sexaginta. Quapropter 2570 1| plena misteriis postmodum reperta, magnam in se doctrinae 2571 1| concinit: Spiritus domini repleuit orbem terrarum etc., atque 2572 2| aliqua nobis facta uel dicta repraesentant.~ ~[2.112] Tribus itaque 2573 2| Epicureorum rectis rationibus esse repressas; sicut est illa qua contra 2574 2| excecationem et sensus et uitae reprobae ignominiam apostolus conspiciens 2575 1| inhibitus fuit. Deus autem reprobis etiam et infidelibus nonnumquam 2576 3| bestiarum quoque et auium seu reptilium necnon materiarum uocabula 2577 1| prauitatis eorum duritia repugnante.~ ~[1.47] Illud quoque quod 2578 3| locus a contrario et a repugnantibus uidetur esse similis", hoc 2579 3| pro gratia nec pro bono reputandum est quod nulla agitur discretione.~ ~[ 2580 2| uidelicet ad subsistendum non requirat. Omne quippe accidens, teste 2581 3| sana intelligentia, sed requiro etiam uerba catholica, quia 2582 2| alibi disserendum nobis reseruamus.~ ~[2.7] Sed neque ullam 2583 2| sophiae ipsi incarnandae reseruandum erat ut ipse per seipsum 2584 3| postea, si pes abscidatur, residuum homo est, quod etiam homo 2585 3| his quoque quae recipiunt, resisteremus, cum nemo nisi ex his quae 2586 2| sed fallaciis abutentium resistimus. Non enim, teste Tullio, 2587 2| minime assurgunt qui superbis resistit semper et humilibus dat 2588 3| uel totum constitutiuum resolui in priora cum diuiditur 2589 3| non sint quae creata sunt, respectu quorum creator dictus est, 2590 2| utrumque. Quod si ad uocabula respiciamus, iam non est trinitas personarum 2591 1| merita prauitatis nostrae respiciens, dona suae gratiae nobis 2592 1| simplicem aut compositam respicimus hoc est indiuiduam siue 2593 1| profitentes non credunt.~ ~[1.25] Respondeant etiam mihi, cum audiunt 2594 2| premeditari quemadmodum respondeatis: ego enim dabo uobis os 2595 3| definitione. -- Ad quod respondemus quod cum dicimus deum esse 2596 2| querenti faciem eius uidere respondit: Non uidebit me homo et 2597 2| ostendisse.~ ~[2.23] Quid ad hoc responsuri sunt professores dialecticae, 2598 2| necessariam commendat dicens: "Restant ea quae non ad corporis 2599 2| coaeternas esse, quaerendum restat utrum ei substantialiter 2600 2| uerba caelestis oraculi restringam sub regulis Donati".~ ~[ 2601 1| tradunt seu etiam corporum resurrectionem, quam omnibus prophetis 2602 1| regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis principio ostensus"'.~ ~[ 2603 2| conueniunt, ad haec tria retorquentur.~ ~[2.114] Sed huic loco 2604 2| siue gloriam pro meritis retribuendo. Hoc autem ex benignitatis 2605 1| philosophos gentibus dignata est reuelare, ut utrumque populum ad 2606 2| sapientibus et prudentibus, et reuelasti ea paruulis.~ ~[2.17] Stulta 2607 3| lumen; et Simeon: Lumen ad reuelationem gentium; et platonici "Verbum 2608 3| conuenit, cum honestatis reuerentia, non solum factorum, uerum 2609 3| tamen, teste Augustino, non reuerentur tres substantias dicere 2610 2| reuerentiam, qui quantum reueriti sint semper summum illud 2611 1| omnes accepimus".~ ~[1.36] Reuoluatur et ille maximus philosophorum 2612 2| confiteri cogeremur.~ ~[2.110] Rhetores quoque alio modo quam diuini 2613 3| 31] Tullius quoque in I Rhetoricae contra Hermagoram disputans, 2614 2| a grammaticis, aliter a rhetoricis, ut supra determinatum est.~ ~[ 2615 2| et negotio agunt et locos rhetoricos per attributa personae et 2616 3| uariant, ut cum dicimus "prata rident", id est florent, uel "facio 2617 3| domum", id est compono, uel "rideo illum", id est derideo, 2618 1| deprehenderemus. Quid enim magis ridiculosum quam mundum totum arbitrari 2619 1| non latet qui philosophiae rimantur arcana.~ ~[1.54] Hinc est 2620 2| Tantum ibi cauenda est libido rixandi et puerilis quaedam ostentatio 2621 3| potens est efficere quod rogatur. Quod et adhuc mos aecclesiasticus 2622 1| domini subuersis Ierosolymis, Romam uictor ingressus est, tante 2623 1| quibus idem apostolus ad Romanos scribit: Quod notum est 2624 3| Haec autem fides temporibus rudis populi a prophetis occultanda 2625 1| sanctus, sanctus, dominus deus sabaoth. Recte autem uocabulo "domini" 2626 2| subsistentia personarum, sicut sabelliani putauerunt; sed ideo simplex 2627 3| non poterat dicere quod Sabellius dixit'.~ ~[3.7] At si quis 2628 2| senciat. Unde et psalmista: Saciabor, inquit, cum apparuerit 2629 2| humanae rationi uicinium nec sacrae scripturae contrarium proponere 2630 1| Ait namque quod, quando "sacrarum rerum notio sub pio figmentorum 2631 1| E caelo rex adueniet per saecla futurus, Scilicet in carne 2632 1| eorum quoque gentilium qui saecularibus et maximis impliciti negotiis 2633 2| protegi precatur qui ait: Salua me ex ore leonis et a cornibus 2634 1| sed paratus est cunctos saluare, nec ad merita prauitatis 2635 1| quos non potest iustitia, saluat misericordia.~ ~[1.2] Tale 2636 1| Iesus Christus dei filius saluator. Infert etiam Lactentius 2637 1| in carne mea uidebo deum saluatorem meum.~ ~[1.66] Qui etiam 2638 1| ille, sine euangelio, sine saluatoris et apostolorum doctrina, 2639 1| communiter oblatam, cuncta, prout salubre uel equum est, benigne in 2640 2| posse?~ ~[2.24] Credi tamen salubriter debet quod explicari non 2641 2| Quod si, ut philosophos salues, ea quae per miracula fiunt 2642 3| mysterio, in quo totam humanae salutis summam consistere certum 2643 2| aperuit, cum gentili illi et samaritanae mulieri ait: Spiritus est 2644 2| magistros suos, qui contempnunt sanctos, ut si uidelicet deum cupiunt 2645 1| deus non ex carne, non ex sanguine non ex uoluntate uiri neque 2646 1| Vespasiani qui ultionem sanguinis domini subuersis Ierosolymis, 2647 3| assignet. Sed et "Platone santiente", ut ait Boethius, didicimus " 2648 2| quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et reuelasti 2649 2| Tullio, "identitas mater est satietatis", hoc est fastidium generans. 2650 2| prout dominus annuerit, satisfacientes. Quarum primam primum soluamus.~ ~ 2651 2| nisi per humanas rationes satisfecerimus.~ ~[2.27] Quicquid itaque 2652 1| 1.42] Idem post pauca: "Sciendum est", inquit, "non in omnem 2653 2| uelit; scit scire, sola scientes facere non solum uult, sed 2654 2| solo omnium plenitudo est scientiarum cuius donum est omnis scientia. 2655 2| datum libi esset desuper. Scientias itaque approbamus sed fallaciis 2656 1| miscuisti. Templi uelum scindetur, et in medio die nox erit 2657 1| gentilis testatur dicens: Scio quod redemptor meus uiuit, 2658 2| aperit quid sit, quid uelit; scit scire, sola scientes facere 2659 1| fabulosa conuertunt. Sed quia sciunt inimicam <esse> naturae 2660 1| utrumque iudicium uerbi scribendo praetermisit: primum quidem 2661 2| ad Gratianum imperatorem scribentis his uerbis: "Mihi impossibile 2662 3| importunitate infidelium, scribere ausi sumus, nihil asserentes 2663 1| immortalitatis instituta scribunt et scriptis obtemperant, 2664 1| latine Mercurius dicitur, scripsit librum qui 'Logos tileos' 2665 2| peropportunum nobis uisum est ex script is praecellentium sapientium 2666 1| generationem esse quam et scriptam legunt et legendo profitentur 2667 1| Bene autem dominus, ante scripte legis tradicionem uel miraculorum 2668 2| Tullio docente, aut in scripto aut in ratione uersatur 2669 3| etiam Priscianus, doctor et scriptor loquendi, in locutionibus 2670 1| postmodum tradita est a summis scriptoribus noui testamenti, Iohanne 2671 1| inuestigare sermonem. Qui etiam ad scripturarum obscuritates quasi ad latebras, 2672 2| supra omnem sensum est. Scrutari non licet superna misteria. 2673 1| doctrina philosophiae platonica secta enituerit, iuuat etiam quorundam 2674 1| plurimos suae philosophiae sectatores quorum certatim studium 2675 2| secundum hoc quod loquitur, et secundam in eo quod ad ipsum sermo 2676 3| subsistere, quod scilicet secundo subsistente necesse sit 2677 2| de quo loquimur, in ipso securi pro quo dimicamus. Summa, 2678 1| efficiendum quod uult est securior; nec spem beneficiorum suorum 2679 2| armatos esse autumant, tanto securiores liberius quidlibet aut defendere 2680 2| albus, constat etiam hunc sedentem esse album, cum eadem prorsus 2681 2| prorsus essentia sit huius sedentis et huius albi; nec multa 2682 3| modo stat quod aliquando sedit. Sed et cum dicimus de stante 2683 2| dicitur a creaturis, cum ipse seilicet creaturae non sint deus, 2684 2| uero in propria natura per seipsas subsistere ac perseuerare 2685 2| manifestabo ei meipsum. Nisi enim seipse deus manifestet, nec tunc 2686 2| incomprehensibilem nitantur, qui nec seipsos nec quantulecumque naturam 2687 2| uidere queat qui simul non senciat. Unde et psalmista: Saciabor, 2688 1| docentes me intellexi, super senes intellexi, ait, inquam, 2689 3| est "substantiam animatam sensibilem", non etiam rationabilitatem 2690 1| animalis: "substantia animata sensibilis". Quis autem ex quinque 2691 1| Platonem, eum de deo ista sensisse quae multum congruere ueritati 2692 1| Desunt quippe ei caeterorum sensuum instrumenta, ipso attestante 2693 3| superius cum platonicorum sententias de uerbo dei Augustinus 2694 1| effossione terrae potius sentiet mundus quam arbores ex frondium 2695 2| communis differentia, hoc est separabile accidens sicut est sessio 2696 2| pluribus uero accidentibus et separabilibus et inseparabilibus". Aristoteles 2697 3| seu margarita. Non enim separatio nostra quicquam in substantia 2698 3| proprietate alterius, neque separemus unitatem substantiae, oportet 2699 2| et negatione ab inuicem separentur. Animal quippe esse potest 2700 1| scripturas propheticas per septuaginta hebreos, qui etiam graecam 2701 2| substantiae appellationem sequamur, cum uidelicet accidentibus 2702 3| et nos quidem concedimus sequentes apostolum qui ait: Quod 2703 3| efficiat desit, nullus effectus sequetur affectum. Quod si affectum 2704 2| ubique in numero suum uerbum sequitur, ut uidelicet de quo dicimus " 2705 2| illusor et cum simplicibus sermocinatio eius. Illusores ipse deludet 2706 1| eius similitudinem uiam sermoni <suo> attollendi se ad non 2707 2| quos "uerborum agmine atque sermonum inundatione beatos" esse 2708 1| bonitatis ut, cum quadam nocte sero recordaretur in cena quod 2709 1| quod in sequentibus per serpentem dictum est: Eritis sicut 2710 2| propriam inuentionem uocabulum seruare uidetur, sed omnia quae 2711 3| Ex ore tuo te iudicio, serue nequam.~ 2712 1| coniunctum, ita sibi inuicem seruientibus uel administrantlbus quasi 2713 3| serui ad dominum siue ad seruum. Nullo modo aut dominus 2714 2| separabile accidens sicut est sessio siue sit propria differentia, 2715 1| anni reperiuntur ferme sexaginta. Quapropter in illa peregrinatione 2716 1| 1.60] At uero ne aliquis sexus inter homines sapientiae 2717 1| quaedam de Christo uaticinia Sibillae: 'In manus', inquit, 'infidelium 2718 1| inquit, "tempore nonnulli Sibillam Erictream uaticinatam ferunt". " 2719 3| noctem et diem, et sint in signa et tempora et annos.~ ~[ 2720 3| sapientiam non in eo tantum significare quod sunt diuina potentia 2721 3| diuersitate casuum uariatur significatio praepositionum. Quis etiam 2722 1| translata sint a consuetis significationibus suis. Sed prius hanc diuinae 2723 3| cum partes dictionis in ea significatiue non sint sicut sunt orationis.~ ~[ 2724 1| hoc continent:~ ~ Iudicii signum, tellus sudore madescet; 2725 3| patrem commemorat, sicut et simbolum Niceni concilii habet. At 2726 3| tuo uidebimus lumen; et Simeon: Lumen ad reuelationem gentium; 2727 3| superius inductis incurremus similitudinibus, si uidelicet in eo tantum 2728 3| totum accipi cum sub quodam similitudinis typo modo oculos uel aures 2729 1| non possit. Solum uero ei simillimum solem de uisibilibus repperit 2730 2| numero intellexit, cum etiam simplices quantitates dici censeantur. 2731 2| est omnis illusor et cum simplicibus sermocinatio eius. Illusores 2732 2| ciuitate dei disputans de simplicitate ac sinccritate diuinae substantiae 2733 2| Christi nostrae insultet simplicitati. Qui cum aliquos idiotas 2734 1| patefecit. Ideo et nullum eius simulacrum, cum diis aliis constituerentur, 2735 | Sin 2736 2| disputans de simplicitate ac sinccritate diuinae substantiae ait: " 2737 3| esse trinum, quia licet sincera et sana intelligentia esse 2738 2| spirituum naturam ita proprie sinceritatis subtilitate diuinitas transcendit, 2739 2| et summi boni tractatores singularia uerba habere oportuit quibus 2740 3| enim semper pluralitas uel singularitas uocis ad significationem 2741 2| personarum impedimento sit singularitati substantiae, sed simul et 2742 3| praepositionum. Quis etiam nescit singulas dictiones ad interrogationem 2743 1| componens et delectabar per singulos dies, ludens coram eo omni 2744 1| terrae~ ~et rursus:~ ~ De Sion exibit lex et uerbum domini 2745 1| Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatem 2746 3| eis, tum etiam magis ne situ in uerbis tuis sanum sensum 2747 1| nobis in Christi gratia sociati cum audiunt uel legunt Platonem, 2748 3| secundum grammaticos quae in Socrate sunt, unaqueque sit Socrates 2749 3| scilicet personae insunt Socrati, propter quas tamen non 2750 3| si similia dicamus non sohlm ea quae essentialiter uel 2751 2| comprehenduntur, bene hae solae tres personae distinctae 2752 3| semper ad correptionem culpe soleat aspicere, et ira aut furor 2753 3| esse ad esse perductum est, solique deo proprie tribuenda est 2754 1| disserere humani ingenii, sed solius dei cuius spilitus in llis 2755 3| orationibus suis quae in sollemniis missarum ad altare fiunt, 2756 1| est artifex et perfecte sollers, excellentissimum opus componat.~ ~[ 2757 3| ad similitudinem quandam sollertis opificis agit, praemeditantis 2758 1| ad medium deducatur cuius sollicitudo uere forma est disciplinae. 2759 1| caliginem in qua erat deus. Et Solomon in Paralipomenon ait: Dominus 2760 1| 1.33] Nec mirum, cum Solomonis illa sapientia per concupiscentiam 2761 2| satisfacientes. Quarum primam primum soluamus.~ ~ 2762 1| Ecce, inquit, uideo uiros solutos quatuor ambulantes in medio 2763 1| et morietur tribus diebus somno suscepto. Et tunc ab inferis 2764 3| alterius personae tantumdem sonans quantum "diuina sapientia". 2765 1| in graeco coniunctae id sonant: "Iesus Christus dei filius 2766 3| ut uidelicet idem penitus sonaret essentia quod personae, 2767 1| dei dispositio, non habens sonum strepentem et transeuntem, 2768 2| Hoc enim docere recte sophiae ipsi incarnandae reseruandum 2769 2| enim multa quae uocantur sophismata, false conclusiones rationum 2770 2| dialectice seu uersipellis sophista, qui auctoritate peripateticorum 2771 2| dialecticae seu importunitas "sophistarum", quos "uerborum agmine 2772 3| aperit, dicens "generales et speciales formas rerum intelligibiliter 2773 3| aecclesiasticus obseruat, maxime in specialibus orationibus suis quae in 2774 3| personarum et operum quaedam specialiter opera uni personae tanquam 2775 2| sicut substantiales, id est specificae differentiae. Ait enim: " 2776 2| apostolus: Nunc uidemus per speculum in aenigmitate, tunc autem 2777 1| quod uult est securior; nec spem beneficiorum suorum caeteris 2778 3| Et cum dicimus: Bonum est sperare in domine quam in homine, 2779 1| ingenii, sed solius dei cuius spilitus in llis fidelibus quos uult 2780 1| ut inferis loquatur, et spinea corona coronetur. Ad cibum 2781 1| mortalium mentibus, sed spinis coronasti, fel miscuisti. 2782 1| Spiritus domini fecit me et spiraculum omnipotentis uiuificauit 2783 3| 3.88] Spiritus quasi a "spirando" dictus est. Unde ueritas: 2784 3| Spiritus, inquit, ubi uult spirat. Ideoque ipso nomine suo 2785 1| intellexit, ipsis animabus uitam spiritualem distributione suorum donorum, 2786 2| sint homines ac paucissimi spirituales. Sufficit autem nobis quocumque 2787 3| corpus ex corpore est et splendor ex sole ut simul semper 2788 1| in die uirtutis tuae in splendoribus sanctorum: ex utero ante 2789 2| meam.~ ~[2.14] De qualibus sponsa in Canticis: Capite, inquit, 2790 2| nedum nunc mortales omni spurcitia peccatorum pleni ratiunculis 2791 3| nomine alio determinate spurcitiae ipsum assignet. Sed et " 2792 1| impurato ore exspuent uenenatos sputos; dabit uero ad uerbera suppliciter 2793 1| et paulo post: humanus stabilis. Ex eodem autem et diuerso 2794 2| tempus ab euo Ire iubes stabilisque manens das cuncta moueri~ ~ 2795 1| omnium factarum naturarum stabiliter uiuunt, intelligentiae puritate 2796 3| sedit. Sed et cum dicimus de stante modo quod fuit sedens, participium " 2797 2| non ita ut credimus posse stare arguat. Hoc autem discutere 2798 3| cum dicimus de eo qui modo stat quod aliquando sedit. Sed 2799 2| hominum locutio ad creaturarum status maxime accomodata sit, ex 2800 2| propositionem facimus quae solem, stellas atque hunc totum mundum 2801 2| et maximas haereses tam Stoicorum quam Epicureorum rectis 2802 2| sicut est illa qua contra Stoicos disputant de libero arbitrio, 2803 1| dispositio, non habens sonum strepentem et transeuntem, sed uim 2804 1| forte, quia fuit acerrimi studii, sicut aegyptias ita et 2805 2| reuelasti ea paruulis.~ ~[2.17] Stulta quippe mundi et infirma 2806 2| enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Propter quod 2807 2| inuehuntur decreuimus et stultis secundum stultitiam suam 2808 2| quia sapientia huius mundi stultitia est apud deum.~ ~[2.18] 2809 2| admonet dicens: Responde stulto iuxta stultitiam suam, ne 2810 1| philosophorum Platonem summum stultorum esse deprehenderemus. Quid 2811 2| quam uerbis nitendum esse suadebant Unde Socrates, ut supra 2812 1| multis et multiplicibus suaderi rationibus, quod in principio 2813 | suas 2814 2| nec habitabit in corpore subdito peccatis.~ ~[2.19] Quod 2815 2| est atque ineffabile ullis subiaceat regulis, cui sunt omnia 2816 2| nec ullis omnino formis subiacere potest, liquet nec inter 2817 2| aliorum generalissimorum subiciant, utique et deum, si inter 2818 2| fidei, tandem solutiones subiciemus.~ ~ Summa fidei circa unitatem 2819 3| esse "quae specierum formas subiectas suscipiunt", hoc est quibus 2820 3| idem est proprium primi subiecti et ultimi praedicati". Quod 2821 1| potestas quaelibet timor est subiectorum.~ ~ 4. Quare sapientia 2822 1| sunt quae nos omnino deo subiectos efficiunt, timor uidelicet 2823 2| cum uidelicet accidentibus subiectus esse non possit. Unde et 2824 3| interrogationem redditas ex subintellectu preccdentium uim enuntiationis 2825 3| etiam faciunt pronomina subiuncta nominibus, cum dicitur aliquid 2826 1| postea in creatione hominis subiungitur dicente domino: Faciamus 2827 2| commune esse non esse in sublecto, uel non suscipere magis 2828 3| scripturae ex praecedentibus uel subsequentibus diiudicari indicat.~ ~[3. 2829 3| conuersionem consequentiae subsistendi determinat, ita quidem ut 2830 2| permanere, cum eas uidelicet ad subsistendum non requirat. Omne quippe 2831 2| aut forma in substantia subsistens, sicut est albedo uel pictas 2832 3| subsistere, quod scilicet secundo subsistente necesse sit primum esse; 2833 2| ista nominis trinitas sine subsistentia personarum, sicut sabelliani 2834 3| spiritum sanctum secundum subsistentiam essentiae suae aeternum, 2835 2| exprimunt, hypostases, hoc est subsistentias confitemur".~ ~[2.105] Non 2836 2| eguerit principio per quod subsisteret; quod uero iustus est siue 2837 2| eis assistunt, non per se subsistunt, naturaliter priores sunt. 2838 2| aliud est dicere plures subslantiae quam dicere plura quorum 2839 2| speciei non conficiat sicut substantiales, id est specificae differentiae. 2840 2| homo est; atque ideo nulla substantiali differentia disiuncti sunt 2841 2| in colporibus alia aliis subtiliora sunt, utpote aqua quam terra, 2842 1| spiritus unicus multiplex subtilis mobilis; et paulo post: 2843 2| 2.42] Magna autem et subtilissima discretio hic adhibenda 2844 2| quam iudeos siue gentiles, subtilius fidem sanctae trinitatis 2845 1| rerum) tegmine operimentoque subtraxit, ita a prudentibus archalla 2846 1| ultionem sanguinis domini subuersis Ierosolymis, Romam uictor 2847 2| per formas sibi inuicem succedentes permutatur. In deo autem 2848 2| potest de praecessione dei ac successione istorum, si haec uerba ad 2849 1| Iudicii signum, tellus sudore madescet; E caelo rex adueniet 2850 1| presertim cum sola uoluntas sufficeret nec adhuc aliquis esset 2851 2| nulla assurgere creatura sufficiat. Ipse itaque solus quid 2852 2| natura nostra eum uidere sufficiet, nedum nunc mortales omni 2853 3| ut dictum est, recte non sumatur nisi in discretis essentiis 2854 3| et scandalum erroris inde sumeret. Habe itaque etiam cum sensu 2855 2| Hoc etiam modo diuersa sumimus, quando negamus in uno ternario 2856 2| fortassis hoc nomen "persona" sumitur, aliter uidelicet a diuinis, 2857 1| inquiri, quas primas atque summas nonnisi in unius ueri ac 2858 1| talium natura se prebeat; sed summatibus tantum uiris sapientia interpraete 2859 1| postmodum tradita est a summis scriptoribus noui testamenti, 2860 2| uineas.~ ~[2.15] A quibus et summopere apostolus cauendum admonet, 2861 2| autem nobis quocumque modo summorum inimicorum sacre fidei robur 2862 1| doctrina ab ipsis exempla sumpserunt, cum eos christianam fidem 2863 1| sed cogitationem quoque superallt humanam, ad similitudines 2864 3| creauit omnia" et "Achilles superat omnes graecos", <omnia> 2865 2| Scientiam quippe superbia superbiam caecitas comitatur, cum 2866 2| attendant qui singulari superbie cornu erecti, in ipsum etiam 2867 2| notitiam minime assurgunt qui superbis resistit semper et humilibus 2868 1| tempore de filiis Abrahae superessent. Mirare illius uitam, mirare 2869 1| remota secundum litterae superficiem, gratiora sunt, cum, magnis 2870 1| fallaces diuitias, quis omnem superfluitatem adeo detestatus est? Omitto 2871 2| omnes defendere nititur, ut superior omnibus uideatur, aut ne 2872 2| SECUNDUS~ ~[2.1] Operis parte superiori testimonia quaedam tam prophetarum 2873 2| est. Scrutari non licet superna misteria. Licet scire quod 2874 3| refellere. Verbis tamen omnino supersedendum esse censemus, quia quocumque 2875 1| sputos; dabit uero ad uerbera suppliciter sanctum dorsum. Et colaphos 2876 1| testimonia philosophorum supponere, quos ad unius dei intelligentiam 2877 2| Porphyrium: "Quandocumque deum supponimus animali, secundum illam 2878 2| substantiae secundum eos supponitur deus, licet ipse maxime 2879 2| quos animali rationali supponunt, planetas intelligunt, iuxta 2880 3| ipsa comparatiui aduerbii suppositio "bonum" pro "melius" poni 2881 3| pro fundamento scilicet et supposito in substantia.~ ~[3.64] 2882 1| philosophos non decent, supposuit illud quod honestissime 2883 3| alius minime. Sic et licet supraposita similitudo inducta ad generationem 2884 2| personarum sit accipienda, ad suprapositas quaestiones atque obiectiones 2885 3| non sit; atque ideo modus suprapositus prioris, quem Aristoteles 2886 3| uniuersis rebus prius est et supremum principium.~ ~[3.80] Sed 2887 3| notitia humana a sensibus surgat, ex rerum uisibilium similitudine 2888 3| illuminatione scriptum est: Surge illuminare, Ierusalem, quia 2889 1| in nouissimo die de terra surrecturus sum et rursum circumdabor 2890 2| substantia quae pater est carnem susceperit, sicut ea quae filius est, 2891 1| morietur tribus diebus somno suscepto. Et tunc ab inferis regressus 2892 2| esse in sublecto, uel non suscipere magis et minus, siue nihil 2893 3| specierum formas subiectas suscipiunt", hoc est quibus adueniunt 2894 3| detentus propter furtum suspenditur, alius euadit; et cum plures 2895 2| illa ineffabili maiestate suspicando potius quam intelligendo 2896 1| patefiant, cum aut prae amore suspiramus, aut prae laboris uel doloris 2897 2| faciunt, subiecto indigent quo sustententur, quia pietas esse non poterit, 2898 2| scilicet subiectis substantiis sustinentur, ut albedo nulla ratione 2899 1| Alio loco filium dei symbolon appellat, id est consiliarium 2900 1| dorsum. Et colaphos accipiens tacebit ne quis agnoscat quod uerbum 2901 1| inesse poterit nisi forte tactus, qui omnibus est communis 2902 2| non possunt, hoc est quae talia sunt ut sese mutuo non exigant, 2903 | tandem 2904 1| corporis mundi qua ipse, si tangatur, sentire queat magis quam 2905 1| Romam uictor ingressus est, tante dicitur fuisse bonitatis 2906 2| ueras imitantes ut non solum tardos sed ingeniosos etiam decipiant. 2907 1| figmentorum uelamine honestis et tecta rebus et uestita nominibus 2908 3| sicut domus est paries, tectum, fundamentum, hoc est haec 2909 1| intellectum sui uario <rerum) tegmine operimentoque subtraxit, 2910 1| hoc enim, teste Augustino, teguntur ne uilescant.~ ~[1.39] Quasi 2911 2| potentia. Esset autem maior, si teipso tu ipse maior esses". Item: " 2912 1| continent:~ ~ Iudicii signum, tellus sudore madescet; E caelo 2913 1| coronasti, fel miscuisti. Templi uelum scindetur, et in medio 2914 1| in hac magna domo sua seu templo disponere. His autem illud 2915 3| animae secundum effectum temporalis.~ ~[3.97] Videtur etiam 2916 3| 3.67] Haec autem fides temporibus rudis populi a prophetis 2917 2| constructionis sensum infra ambitum temporum coerceri, hoc est ad eas 2918 3| sed dilectione in alterum tendit ut esse caritas possit". 2919 3| trinitatis soli christiani teneant et non <etiam> uel iudei 2920 3| lux in tenebris lucet et tenebrae eam non comprehenderunt. 2921 1| psalmista: Posuit, inquit, tenebras latibulum suum; et rursum: 2922 1| lux in te#ebris lucet et tenebre eam non comprehendefunt. 2923 3| erat lux hominum et lux in tenebris lucet et tenebrae eam non 2924 1| latibulum suum; et rursum: Tenebrosa aqua in nubibus aeris. De 2925 3| ueritatem sententiae insisto, tenendo scilicet quod deus pater 2926 2| philosophi, quae eo solummodo tenentur quia auctoritate philosophorum 2927 2| officium apud omnes non tenetur sed apud eos solummodo qui 2928 1| accipi nec a sacre fidei tenore exorbitare.~ ~ 6~ ~[1.45] 2929 2| magis concedendum est in teo quod hic qui pater est, 2930 1| eamque per omnem globum teretis orbis aequaliter porrigi, 2931 2| ratione uersatur et eisdem terminatur, si huiusmodi est quae finem 2932 3| generatione uerbi dicta terminemus. Nunc de processione spiritus 2933 2| propriis definitionibus terminentur. Qui etiam in Diuisionibus 2934 3| generatio uel processio terminetur.~ ~ 2. De generatione uerbi 2935 2| praetermisit cum ait "Quorum termini", id est definitiones, " 2936 2| sumimus, quando negamus in uno ternario diuersos esse binarios. 2937 1| Sed diligenter computata ternporum ratio, quae cronica historia 2938 1| Spiritus domini repleuit orbem terrarum etc., atque illud psalmistae: 2939 2| aggrauat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa 2940 1| genu flectatur caelestium terrestrium et infernorum et omnis lingua 2941 2| esse binarios. Nam licet tertia unitas cum unaquaque aliarum 2942 1| id quod tueretur. Itaque tertium animae genus excogitauit".~ ~[ 2943 1| summis scriptoribus noui testamenti, Iohanne scilicet et Paulo 2944 3| uel mutabilitas, ut supra testati sumus. Ad quod respondendum 2945 1| prophetis apertius Iob gentilis testatur dicens: Scio quod redemptor 2946 1| prestantes fidei nostrae testimoniis desit, illa etiam famosa 2947 3| psalmistae: Procedens de thalamo, et illud Micheae: Et egressus 2948 2| est totius disputationis thema et summa fidei breuiter 2949 1| assignatur, eo uidelicet quod theos graece, id est deus, teste 2950 1| scripsit librum qui 'Logos tileos' appellatur, id est 'uerbum 2951 1| quidem et sapientia maxime timorem incutiunt, cum eum et posse 2952 3| quod tenet de domino deo, timuit dicere tres essentias, ne 2953 2| acutissimi gladii instar, quo tirannus ad perniciem, princeps utitur 2954 1| increpationem adducit dicens: "Titus, filius Vespasiani qui ultionem 2955 2| Sed et cum dictum est: Tollatur impius ne uideat gloriam 2956 3| Boethii concinit cum in Topicis ait "recte uideri proprium 2957 3| aspicere, et ira aut furor tormenta sint animi, uel ignorantia 2958 3| quodammodo similem esse toti constitutiuo monstrauimus, 2959 | totus 2960 2| opponunt, qui de differentiis tractans modos differentiarum distinxit, 2961 3| alias de translationibus tractantes ostendimus.~ ~[3.63] Et 2962 2| scriptis omnium dialecticam tractantium quae nunc latinitas celebrat, 2963 1| sua uoluit per fabulosa tractari. Sic ipsa misteria figurarum 2964 2| quippe solummodo differentias tractat quae in formis consistunt, 2965 1| dominus, ante scripte legis tradicionem uel miraculorum ostensionem, 2966 2| Quanto magis ea quae deus tradit, praesertim cum praesto 2967 1| Ex hac itaque Macrobii traditione clarum est ea quae a philosophis 2968 2| sapientia dei incarnata traditos atque a sanctis patribus, 2969 3| non sine magna ratione traditum est. Hoc enim his uerbis 2970 1| aperte trinitatis discretio traditur. Generationem quidem filii 2971 3| ducit exordium, hoc est esse trahit, licet in tribus personis 2972 1| negotiis uerae disciplinae tramitem non sunt obliti. Quorum 2973 1| de ipso scripta sunt non transcendant? Quis fallaces diuitias, 2974 2| cum omnia ineffabiliter transcendat deus, omnem institutionis 2975 3| uel lumen, ex appositis transeat in significationem personalium 2976 1| habens sonum strepentem et transeuntem, sed uim in perpetuo manentem". 2977 3| ipsorum uocabula ad alterutrum transferantur, quis abhorreat diuinam 2978 1| unam earum quasi proprium transferatur, et cum caetere res habeant 2979 2| ait propheta, qui potuit transgredi et non est transgressus, 2980 2| potuit transgredi et non est transgressus, facere mala et non fecit, 2981 1| locutionem aliquam dei transitoriam appellent sicut et uerbum 2982 1| nondum fuerant in graecum translatae, nisi forte, quia fuit acerrimi 2983 2| omnia quae de eo dicuntur, translationibtis et parabolicis aenigmatibus 2984 2| scriptum sit: Apud quem non est transmutatio nec uicissitudinis obumbratio. 2985 3| proprie terminorum est qui transponuntur, non rerum, et proprie secundum 2986 2| ipsarum, cum et deus omnem tribuat scientiam et omnem ordinet 2987 3| orator, aliud tamen oratori tribuendum est secundum officii sui 2988 3| prolationis dignitatem uideretur tribuere patri, quem dominum appellaret. 2989 1| quam diuinae gratiae haec tribuerentur.~ ~[1.35] Primus autem nunc 2990 1| omnem numerorum consonantiam tribuit, ut in diuinae gratiae bonitate 2991 | tuae 2992 | tuam 2993 1| uoluit esse circa id quod tueretur. Itaque tertium animae genus 2994 2| accipi posse et fidem nostram tueri, si quis non ita ut credimus 2995 | tuis 2996 3| constitutio. Sunt autem uerba illa Tullii huiusmodi: "Deinde si constitutio 2997 2| paruulus Dauid immensum et tumidum Goliam proprio ipsius gladio 2998 | tuos 2999 1| hominem inmanissimo tyfo turgidum quosdam platonicorum libros 3000 3| cum ex aliqua offenduntur turpitudine etiam in creaturis, quanto 3001 3| auditores offendat, co quod turpitudinem nimis aperte loquantur, 3002 3| uulgaribus uerbis aliquid inest turpitudinis quod auditores offendat, 3003 | tuus 3004 1| quendam hominem inmanissimo tyfo turgidum quosdam platonicorum