grassetto = Testo principale
    Pars  grigio = Testo di commento
501     I|      repagula valvis. ~5~At longis sonor ille diu tinnitibus aures~
502     I|            Mox iras gravis excepit sopor: ecce soporem ~45~somnosque
503     I|         gravis excepit sopor: ecce soporem ~45~somnosque obscuros oblivia
504   Ded|         describis, quaerere saepe, soror.~Lux ignota viget, vivi
505   Ded|                          AD MARIAM SOROREM~ ~Desine, qui valeam clausum
506     I|           nequiquam veteremque diu spem quaerere pergit.~Heu dum
507     I|           animo revocavit, at illi~spes aliquo taetram lustrabat
508    II|            sitis arida fauces. ~75~Stratus humi querulam taciturna
509     I|          15~ungula mugitusque boum strepitusque rotarum~absenti miscent
510     I|        pede, luxque evanuit omnis.~Stridula compactis crepuere repagula
511      | sua
512      | suas
513     I|      repetit fera verba Mari, nunc subdola Sullae,~aut Numidas magna
514     I|           irae~undique, venalisque subit Maurusius et nunc~Gaetulam
515    II|        secutus,~vertere se coepit: subito cum gurgite palmae~corruerunt
516    II|         collis,~udum ubi fons unda subterlabente papyros~murmur agit: notis
517    II|          surgebat imago,~quae loca suffiret nebulis et sulphure late.~
518      | sui
519      | suis
520     I|           verba Mari, nunc subdola Sullae,~aut Numidas magna compellat
521    II|           loca suffiret nebulis et sulphure late.~Tum coram vidit virides
522      | sunt
523    II|      aventi~deciduo patulas fauces supponere rori.~Reptabat genubus sonitus
524     I|        aures ~35~inscius et tacita surdas avertit ab umbra.~Ut tandem
525    II|      haesit.~Interea lunae quaedam surgebat imago,~quae loca suffiret
526     I|         membra sepulcro~horruit et tabo dilabi viva futuro.~Obstruit
527     I|     comprimit aures ~35~inscius et tacita surdas avertit ab umbra.~
528     I|        carcer~visus et in tenebris tacitae resonare cavernae.~Quamquam
529    II|        vestigia rauci~aure legens, tacitam quae singultata per umbram ~
530    II|           75~Stratus humi querulam taciturna per omnia guttam~auribus
531    II|      Hiempsal~haustibus, et nondum tacitus respexerat; at iam ~115~
532     I|     revocavit, at illi~spes aliquo taetram lustrabat lumine cellam.~
533      | te
534     I|          geminatus "io io" et pede tellus~plurima pulsa virum, simul
535   Ded|         vel per opaca meat.~Ignota temptant animos quoque luce poetae;~    
536    II|       eliso gutture linquit. ~130~"Ten mihi sex vixisse dies?"
537     I|           te rursus, Adherbal.~Tum tenebrae plenae regem videre silenti: ~
538     I|         per ambages et longa morte tenerent?~Hinc tenebris inhiare nigris,
539     I|            crediderit? fuerat: iam terve quaterve necassent: ~40~
540    II|           ipse fugit per inhospita tesca rapitque~verbere cornipedem;
541     I|           At longis sonor ille diu tinnitibus aures~perculit, ut tonitru
542    II|            caput conatus et aegrum~tollere corpus humo et cubito fulcire,
543     I|      tinnitibus aures~perculit, ut tonitru cum nox gemit excita caelumque~
544    II|          Quos omnes notosque viros torvosque camelos~in se conversos
545     I|          gemit excita caelumque~in tremulas resonante polo devolvitur
546    II|        solatur et umbra~applicitus trunco; quin procubuere cameli~
547      | tua
548    II|          nec prope nec procul inde tumultus equorum~ingruit: ipse fugit
549    II|          cornipedem; sequitur cita turma citatum. ~125~Arduus ille
550    II|       caesis iterum Gaetulo litore turmis,~protinus aeriis existit
551     I|          volvit apertos.~Tum demum turpi cohiberi membra sepulcro~
552    II|            sicca si lambere lingua~udam detur humum, si iam contingat
553    II|       resonant ubi pendula collis,~udum ubi fons unda subterlabente
554     I|         mediis deorsum demissus in umbris~invenitque solum pede, luxque
555     I|          resonante polo devolvitur undas,~post ubi facta quies, aether
556     I|          aggere dura resultans ~15~ungula mugitusque boum strepitusque
557    II|         reflexis oculos cervicibus uno.~Unus aquam longis gelidam
558      | Unus
559    II|       Alpibus alter~Hannibal atque urbem ferro populatur et igni.~
560     I|        Quamquam et bacchatae furor urbis et undique plausus~et clamor
561      | usque
562     I|            conives, animis dilapsa vagantis,~nunc oculos caeci volitans
563   Ded|       MARIAM SOROREM~ ~Desine, qui valeam clausum narrare Iugurtham,~    
564    II|          igni.~Tum vero, ut mentem vana de caede resumpsit,~olli
565   Ded|       quoque luce poetae;~    ipsa vatem morte latere potest. ~ ~ ~
566     I|         videre,~ut se posse putet, velit modo: comprimit aures ~35~
567     I|      obliti pectoris irae~undique, venalisque subit Maurusius et nunc~
568    II|          nec quaerit caeco solatia ventri~nec lucem tantum reseratis
569     I|          vigilisque necant ieiunia ventris.~O sibi si valvis praeberet
570     I|        Quiritem,~nunc repetit fera verba Mari, nunc subdola Sullae,~
571    II|           inhospita tesca rapitque~verbere cornipedem; sequitur cita
572      | vero
573    II|          oculis oculosque secutus,~vertere se coepit: subito cum gurgite
574    II|          et patulo patrias agnovit vertice palmas;~aera camelorum resonant
575     I|   respersum furfure panem,~vel qua vescentes Mariis captivus in armis~
576    II|           Reptabat genubus sonitus vestigia rauci~aure legens, tacitam
577     I|       Obstruit ipse oculos, avidos vetat ipse videre,~ut se posse
578     I|           nocte latentes~nequiquam veteremque diu spem quaerere pergit.~
579     I|         Iugurtham. ~20~Flammescunt veteres obliti pectoris irae~undique,
580    II|       visus sedisse sub alta.~Ille viam rivo longam solatur et umbra~
581     I|           cellam.~Enecto quid enim victori opus esse Iugurtha~crediderit?
582    II|          se conversos et defixisse videbat~in se reflexis oculos cervicibus
583    II|           sulphure late.~Tum coram vidit virides astare columnas ~
584   Ded|           saepe, soror.~Lux ignota viget, vivi quae corporis ossa~    
585     I|     fastidia pultem.~55~Dira fames vigilisque necant ieiunia ventris.~
586    II|           vocabat. ~120~Nequiquam: vincti sunt artus compede mortis.~
587     I|        avertit ab umbra.~Ut tandem vires animo revocavit, at illi~
588    II|     sulphure late.~Tum coram vidit virides astare columnas ~100~et
589    II|            110~Quos omnes notosque viros torvosque camelos~in se
590     I|          pede tellus~plurima pulsa virum, simul aggere dura resultans ~
591     I|    sepulcro~horruit et tabo dilabi viva futuro.~Obstruit ipse oculos,
592   Ded|           soror.~Lux ignota viget, vivi quae corporis ossa~    detegit
593    II|         sunt artus compede mortis.~Vivit dira sitis; resonant singultibus
594    II|        linquit. ~130~"Ten mihi sex vixisse dies?" ita servus, et angit:~"
595    II|         recidens hinc illinc gutta vocabat. ~120~Nequiquam: vincti
596     I|        exauditas nulli ferus edere voces.~Mox iras gravis excepit
597    II|       murmur agit: notis miscentur vocibus aurae.~Tum dirae facies
598    II|            ille micat; volat usque volantibus illis:~sed pigrior mutare
599    II|             125~Arduus ille micat; volat usque volantibus illis:~
600    II|         dirae facies illum clamare volentem ~105~continuo cohibent;
601     I|        vagantis,~nunc oculos caeci volitans eludit apertos! ~50~Sed
602     I|            oculos circum nequiquam volvit apertos.~Tum demum turpi
603     I|        inopina repens immugit humo vox. ~10~Haud aliter longum