Actus Primus

Caesar.

 

IAM tota pene terra Romanos timet,

Et qua resurgens aureis Phoebus comis

indos propinqua subditos tingit face,

Et qua cadentes pronus inflectens equos,

 

(5) Gratae sorori cedit alternas uices,

Patruique lasso stagna crispat lumine.

Quacunque Nereus margines terrae premit,

Reges uel ipsi Caesaris nomen timent.

Numerent triumphos, cum uolent alii, suos,

 

(10) Seque a subactis nominent prouinciis:

Plus est uocari Caesarem: quisquis nouos

Aliunde titulos quaerit, is iam detrahit.

Numerare ductu uis meo uictas plagas?

Percurrito omnes. ipsa uictrix gentium

 

(15) Mihi Roma cessit: ille tam magnus gener,

Vt pene nomen duceret iam impar sibi,

Terra marique fusus agnouit meas

Praestare uires: quemque noluerat parem,

Tulit priorem: Thessali caede hostium

 

(20) Maduêre campi: principum membris canes,

Auesque pastae; ductor ipse exterritus,

Fugare suetus, fugit, et notos petens,

Sensit manere raram in aerumnis fidem.

    Quid ergo restat, quidue dignum Caesare

 

(25) Subacta tellus exhibere ultra potest?

Caelum petendum est: terra iam uilet mihi.

    Supreme Rector, qui uerendo fulmine,

iratus, orbis utrunque perterres polum,

Si uerus esse sanguis Ascanii putor,

 

(30) Generisque nostri tu ipse princeps auctor es,

Regni me in aliquam recipito partem tui,

Auos ut inter splendidum sidus meos,

Matris Diones proximam aspiciam facem.

iam uel mihi, uel patriae uixi satis:

 

(35) Quid teneor ultra? iam mihi exactum est, geri

Sago togaque quidquid eximium potest.

Hostes perempti, ciuibus leges datae,

Digestus annus, redditus sacris nitor,

Compostus orbis: Cogitari nec queunt

 

(40) Maiora cuiquam, nec minora a me geri.

    Viuam ociosus? at id quidem uix uiuere est,

Nec sol quietem, nec bonus princeps capit.

Cum uita partes muneris functa est sui,

Mors propera nunquam, sera nonnunquam uenit.

    (45) Mihi multa uates dira minitantur quidem,

Suadentque, amicis ut meum stipem latus:

At enim timere Caesaris nunquam fuit,

ignaua mens rebusque non exercita

Vereatur atrae mortis incertum diem:

 

(50) Generosus animus, quique se nullo uidet

Scelere impiatum, semper est liber metu.

 

Chorus.

Sors rerum domina omnium

Non usquam stabili fixa manet pede,

Sed uultum assidue innouans,

 

(55) incertisque rotans omnia flexibus,

Alternas uariat uices.

Seu mitis faueat, siue premat nocens,

Vento mobilior uolat.

illam si nitida fronte reliquerit

 

(60) Abdens lampada Delius,

idem flammiuomos cum moderans equos

Mundo restituet diem,

Sub uultu poterit cernere nubilo,

Queis praesens erat, abditam.

 

(65) Nec solum exiguis rebus inaestuans

Priuatas agitat domos:

ipsis imperiis, dum libuit, nouam

inducit faciem ferox.

Haec regum arbitrio nos uoluit regi,

 

(70) Donec Tarquinii furor

Commouit proceres, tam rigidum ut semel

Ceruice excuterent iugum.

Hinc nos cura Patrum, curaque Consulum

Tutos semper ab exteris

 

(75) iam per longa satis tempora praestitit:

Non a seditionibus,

Quas pene assiduas exitialiter

Feruens imperii sitis

Nonnullorum animis insita commouet,

 

(80) Haec Gracchis animos dedit:

Haec Syllas, Mariosque in patriae luem

Armauit. sed opus quid est

Prisca exempla referre? Haec quoque Caesarem

Commisit genero: neque

 

(85) impostus prius est horum odiis modus,

Quam Mars sanguine ciuium

Campos Pharsalicos undique tinxerit.

Tunc, Pompei, caput in tuum

Belli terrificus detonuit fragor.

 

(90) Nunc Caesar solio insidens

Optatis fruitur, proque libidine

Solus temperat omnia.

Sic iam nomine sub nouo,

Regni forma redit uetus.

 

(95) Atque hoc scilicet efficit

Non usquam stabili fixa manens pede

Sors rerum domina omnium.